Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 66:17

Με τη λέξη «χέρι» βέβαια σε αυτά εννοεί είτε τη δύναμή του, δηλαδή τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, μέσω του οποίου δημιουργήθηκαν τα πάντα και στον οποίο υπάρχουν τα πάντα. Διότι μέσω αυτού πάλι επιτελείται και η ανάσταση των νεκρών. Επειδή αποτέλεσμα της δικής του δύναμης θα ήταν και το να μπορέσει να φέρει στην ύπαρξη αυτά που δεν υπήρχαν ποτέ, και να ανακαινίσει πάλι στην αρχική τους κατάσταση αυτά που έχουν υποστεί τη φθορά. <Και θα απειλήσει τους απειθείς: Διότι, ιδού, ο Κύριος θα έλθει σαν φωτιά, και τα άρματά του σαν καταιγίδα, για να αποδώσει εκδίκηση με θυμό, και απόρριψη με φλόγα φωτιάς. Διότι με τη φωτιά του Κυρίου θα κριθεί όλη η γη, και με τη ρομφαία του κάθε σάρκα· πολλοί θα είναι οι τραυματισμένοι από τον Κύριο, εκείνοι που εξαγνίζονται και καθαρίζονται στους κήπους, και στα πρόθυρα τρώνε χοιρινό κρέας και τα βδελύγματα και το ποντίκι, όλοι μαζί θα καταστραφούν, είπε ο Κύριος.

Αυτοί, λοιπόν, θα είναι εκείνοι που θα δεχθούν την αναπόφευκτη καταδίκη και θα οδεύσουν προς την άσβεστη φλόγα, σφιχτοδεμένοι με τις αλυσίδες των δικών τους αμαρτημάτων. Περισσότερο δε από τους άλλους θα υποβληθούν στην τιμωρία, λέει, εκείνοι που εξαγνίζονται και καθαρίζονται στους κήπους, δηλαδή αυτοί που απέρριψαν τη λύτρωση διά του Χριστού και περιφρόνησαν τη χάρη του αγίου βαπτίσματος, η οποία δικαιώνει τον ασεβή και απαλλάσσει από κάθε κατηγορία αυτούς που έχουν μολυνθεί από τις αμαρτίες· αντίθετα, αγάπησαν περισσότερο το να πορεύονται μέσα στην πλάνη και την άγνοια και να προσκυνούν ανύπαρκτους θεούς, χρησιμοποιώντας μάλιστα ακάθαρτα και ρυπαρά περιρραντήρια. Διότι εξαγνίζονται, όπως τουλάχιστον νομίζουν οι ίδιοι, πλανώντας και πλανώμενοι.

Διότι είτε ραντίζονταν με νερά, είτε περιφέροντας γύρω γύρω αναμμένες δάδες νόμιζαν ότι καθαρίζουν τις ψυχές τους από τους λογισμούς [ή μολυσμούς] της φαυλότητας. Το ότι δε δεν γίνεται απολύτως κανένας λόγος περί κοσμιότητας και επιείκειας σε τέτοιου είδους ανθρώπους, αλλά ούτε διαθέτουν νου που να ταιριάζει σε άνθρωπο, αλλά μάλλον παρομοιάστηκαν με τα ανόητα κτήνη, το αποδεικνύει λέγοντας ότι εξαγνίζονται στους κήπους, δηλαδή στα άλση ή στους δρυμούς, κάτω από βελανιδιές και λεύκες και κάτω από δέντρα που προσφέρουν βαθύ ίσκιο. Διότι εκεί είχαν οικοδομήσει βωμούς και ιερά τεμένη στους δαίμονες, και στα πρόθυρα των τεμενών έτρωγαν χοιρινό κρέας. Και αυτό αποτελεί απόδειξη τρυφηλότητας. Προσκυνούσαν δε και τα βδελύγματα και το ποντίκι. Διότι ίσως έφτασαν σε τέτοιο σημείο φρενοβλάβειας μερικοί από τους δεισιδαίμονες, ώστε να έχουν μέσα στους ιερούς περιβόλους αγάλματα και ομοιώματα ποντικιών. Αλλά όλοι αυτοί, λέει, θα καταστραφούν ταυτόχρονα, δηλαδή μαζί με εκείνους από τον Ισραήλ που απείθησαν: «Διότι εγώ γνώρισα τα έργα τους και τον λογισμό τους». Λογισμό δε ονομάζει τις σκέψεις, τις οποίες αφού ακολούθησαν έγιναν εφευρέτες αισχρών πράξεων, μέσω των οποίων εισήχθησαν σε αυτούς και τα βδελύγματα, αν και όφειλαν να λατρεύουν τον έναν, κατά φύσιν και αληθινό Θεό. <Έρχομαι να συνάξω όλα τα έθνη και τις γλώσσες.>

Έπειτα απειλεί λέγοντας: «Διότι με το πυρ του Κυρίου θα κριθεί όλη η γη, και με τη ρομφαία του κάθε σάρκα· πολλοί θα είναι οι τραυματίες από τον Κύριο». Χρησιμοποιεί την ονομασία «ρομφαία» με πιο υλικό τρόπο, και ομοίως το «τραυματίες», επειδή δεν ήταν δυνατόν να ακούσουν διαφορετικά, εφόσον ήταν Ιουδαίοι και δεν ήταν σε θέση να παρακολουθήσουν το βαθύτερο νόημα των λόγων. Ο Απόστολος, βεβαίως, διασαφηνίζει το νόημα αυτών λέγοντας: «Σύμφωνα δε με τη σκληρότητά σου και την αμετανόητη καρδιά σου, θησαυρίζεις για τον εαυτό σου οργή κατά την ημέρα της οργής και της αποκαλύψεως της δικαιοκρισίας του Θεού, ο οποίος θα ανταποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του». Στη συνέχεια, ο προφήτης ελέγχει τους ασεβείς Ιουδαίους της εποχής του, λέγοντας: «Εκείνοι που εξαγνίζονται και καθαρίζονται στους κήπους και στα πρόθυρα, τρώγοντας χοιρινό κρέας και τα βδελύγματα και το ποντίκι, θα καταστραφούν όλοι μαζί, είπε ο Κύριος». Εδώ ο λόγος δεν τους κατηγορεί επειδή «έτρωγαν το χοιρινό κρέας», αλλά επειδή έπρατταν αυτά για τα οποία τους έψεγε «ανάμεσα σε εκείνους που έτρωγαν το χοιρινό κρέας» και τα λοιπά. Διότι, ζώντας ανάμεσα στα έθνη και συναναστρεφόμενοι με τους αλλοφύλους, δεν διέφεραν σε τίποτα από αυτούς ως προς τον τρόπο της ζωής τους.

Αυτό ακριβώς παρουσιάζει και η προφητεία μέσω του χωρίου: «Και εγώ έρχομαι να συνάξω τα έργα τους και τους λογισμούς τους, όλα τα έθνη και τις γλώσσες, και θα έλθουν και θα δουν τη δόξα μου». Και αυτό πάλι εξαγγέλλεται στα έθνη, το να αξιωθούν δηλαδή να δουν τη δόξα Του. Για να γίνει όμως αυτό και να προχωρήσουν σε καλό τέλος για τα έθνη τα της επαγγελίας, λέγει ότι συγκαταλέγει κάποιους «από αυτούς»· και ποιους εννοεί «από αυτούς» παρά προφανώς εκείνους που χάνονται, για τους οποίους είχε λεχθεί: «όλοι μαζί θα αφανιστούν»· διότι «από αυτούς» ακριβώς, ορισμένοι που θα απομείνουν, θα αποδεχθούν το δικό μου «σημείο» και την κλήση των εθνών που πρόκειται «να δουν τη δόξα μου». Γι' αυτό έχει λεχθεί: «Θα αφήσω σε αυτούς ένα σημείο και θα εξαποστείλω από αυτούς σεσωσμένους». Αυτοί λοιπόν ήταν «το υπόλειμμα το κατ' εκλογήν της χάριτος», για το οποίο είχε ειπωθεί: «Εάν ο Κύριος Σαβαώθ δεν μας άφηνε σπέρμα».