Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 66:22

Και προχωρώντας λέει: «και ο Παύλος σαφώς μαρτυρεί λέγοντας: "διότι η έντονη προσδοκία της κτίσης απεκδέχεται την αποκάλυψη των υιών του Θεού· διότι η κτίση υποτάχθηκε στη ματαιότητα, όχι με τη θέλησή της, αλλά εξαιτίας εκείνου που την υπέταξε, με την ελπίδα ότι και η ίδια η κτίση θα ελευθερωθεί από τη δουλεία της φθοράς"» και τα εξής. Πριν δε από αυτούς τους μακαρίους, ο άγιος Δαβίδ ψάλλοντας προς τον Κύριο έλεγε: «Θα εξαποστείλεις το Πνεύμα σου, και θα δημιουργηθούν, και θα ανακαινίσεις το πρόσωπο της γης». Και ο Ησαΐας επίσης λέει: «Θα υπάρξει νέος ουρανός και νέα γη, και δεν θα θυμηθούν τα προηγούμενα, ούτε θα έρθουν αυτά στον νου τους, αλλά θα βρουν σε αυτήν ευφροσύνη και αγαλλίαση». Εύλογα· διότι λόγω της υπερβολής της ατελεύτητης ευφροσύνης και του μεγέθους των επάθλων, θα λησμονήσουν τους άθλους και τους πόνους των αγώνων. Και αλλού πάλι ο ίδιος λέει: «Όπως ο νέος ουρανός και η νέα γη, τα οποία εγώ δημιουργώ, παραμένουν ενώπιόν μου, έτσι θα είναι το σπέρμα σας και το όνομά σας». Ώστε είναι επακόλουθο η κτίση, η οποία δημιουργήθηκε για εμάς, να δεχθεί μαζί με εμάς την αλλοίωση προς το καλύτερο, χωρίς να μεταβεί στην ανυπαρξία, όπως ακριβώς ούτε και εμείς μετά τον θάνατο.

Δεν είναι ακόμη απολύτως σαφές, εάν προέρχονται από αυτούς που στάλθηκαν για να καλέσουν τα έθνη, ή από τους ίδιους τους προσκεκλημένους· ωστόσο θα διαπιστώσουμε ότι αληθεύει και το ένα και το άλλο. Διότι ιερουργοί των θεσπισμάτων που δόθηκαν μέσω του Χριστού έγιναν και οι θεσπέσιοι μαθητές· και έχουν κληθεί στην ιεροσύνη, και μέχρι σήμερα καλούνται πολλοί από εκείνους που προέρχονται από την ελληνική αγέλη, καθώς ο Θεός τους μεταθέτει σε καινότητα ζωής και φρονήματος. Διότι η πίστη ανασφυρηλατεί τρόπον τινά τους εκλεκτούς σύμφωνα με το θέλημά Του. <Διότι με τον ίδιο τρόπο που ο καινός ουρανός και η καινή γη, τα οποία εγώ δημιουργώ, παραμένουν ενώπιόν μου, λέγει ο Κύριος, έτσι θα παραμείνει σταθερό το σπέρμα σας, και το όνομά σας, και θα συμβαίνει από μήνα σε μήνα, και από Σάββατο σε Σάββατο. Θα έλθει κάθε σάρκα ενώπιόν μου για να προσκυνήσει στην Ιερουσαλήμ, είπε Κύριος ο Θεός.> Το ακλόνητο της ελπίδας σε όλα τα αγαθά το υπόσχεται ο Χριστός σε όσους Τον αγαπούν, και σε όσους έχουν επιγνώσει την επιφάνειά Του. Διότι όπως, λέγει, αφού ανακαίνισα τον ουρανό και τη γη, θα τα αφήσω να παραμείνουν έτσι, και κανένας χρόνος δεν θα τα καταλύσει, έτσι το σπέρμα σας και το όνομα θα σταθεί ενώπιόν μου. Διότι καινούργιους ουρανούς και καινούργια γη και τις επαγγελίες Του προσδοκούμε, σύμφωνα με τα όσα έχουν γραφεί. Και ότι η ελπίδα των αγίων θα παραμείνει σταθερή πάντοτε και θα διαρκέσει, το βεβαιώνει γράφοντας ο πάνσοφος Παύλος, ότι είναι αμεταμέλητα τα χαρίσματα και η κλήση του Θεού.

Παραμένει, λοιπόν, η κτίση ανακαινισμένη προς το καλύτερο και ωραιότερο, γεμάτη αγαλλίαση και χαρά για τα τέκνα του Θεού κατά την ανάσταση, για τα οποία τώρα στενάζει και συνωδίνει, προσδοκώντας και η ίδια την απολύτρωσή μας από τη φθορά του σώματος, ώστε, όταν εμείς αναστηθούμε και αποτινάξουμε τη νεκρότητα της σάρκας σύμφωνα με το γεγραμμένο: «αποτίναξε το χώμα και σήκω και κάθισε, Ιερουσαλήμ», και όταν ελευθερωθούμε από την αμαρτία, να ελευθερωθεί και αυτή από τη φθορά, μη όντας πλέον υποδουλωμένη στη ματαιότητα, αλλά στη δικαιοσύνη. «Διότι γνωρίζουμε», λέει, «ότι όλη η κτίση συστενάζει και συνωδίνει μέχρι τώρα. Και όχι μόνο αυτό, αλλά και εμείς οι ίδιοι, που έχουμε την απαρχή του Πνεύματος, και εμείς οι ίδιοι στενάζουμε μέσα μας, προσδοκώντας την υιοθεσία, την απολύτρωση του σώματός μας». Αλλά και ο Ησαΐας λέει: «Διότι, όπως ο νέος ουρανός και η νέα γη, που εγώ», λέει, «δημιουργώ, παραμένουν ενώπιόν μου, λέει ο Κύριος, έτσι θα παραμείνει το σπέρμα σας και το όνομά σας». Και πάλι: «Έτσι λέει ο Κύριος που δημιούργησε τον ουρανό, αυτός είναι ο Θεός που κατασκεύασε τη γη και τη δημιούργησε, αυτός την εδραίωσε, δεν τη δημιούργησε άδεια, αλλά για να κατοικείται». Πράγματι, ο Θεός δεν δημιούργησε το σύμπαν άσκοπα ούτε μάταια με σκοπό την καταστροφή, όπως φρονούν όσοι σκέπτονται μάταια, αλλά για να υπάρχει, να κατοικείται και να παραμένει.

Παραθέτει δε συλλογισμό, δείχνοντας το εύλογο του λόγου: 〈διότι με τον τρόπο〉, λέγει, που ο 〈νέος ουρανός και η νέα γη, τα οποία εγώ δημιουργώ, παραμένουν ενώπιόν μου, λέγει ο Κύριος, έτσι θα σταθεί το σπέρμα σας και το όνομά σας〉· ⌜διότι, εάν ο 〈ουρανός〉 θα είναι 〈νέος και η γη νέα〉 και η Ιερουσαλήμ 〈νέα〉, είναι λογικό ακόλουθο ότι και οι 〈ιερείς και οι Λευίτες〉 θα είναι 〈νέοι〉. Γι' αυτό και προηγουμένως λεγόταν: «δεν θα θυμηθούν τα παλαιά, ούτε θα ανέβουν αυτά στην καρδιά τους».⌝ 〈Θα λάβω〉, λοιπόν, 〈από αυτούς〉 εκείνους, για τους οποίους προείπα, 〈ιερείς και Λευίτες〉· διότι δεν ήταν πιθανό να λέγεται για τον λαό των Ιουδαίων το: 〈θα λάβω ιερείς και Λευίτες〉, εφόσον αυτοί ήδη προϋπήρχαν ανάμεσά τους, αλλά ούτε και ήταν δυνατόν από Λευίτες 〈να λαμβάνει Λευίτες〉 ούτε από ιερείς 〈ιερείς〉, επειδή απολύτως όλοι όσοι κατάγονταν από τη φυλή του Λευί ήταν 〈ιερείς〉 και 〈Λευίτες〉, τώρα όμως υπόσχεται ότι θα κάνει επιλογή από την κλήση των εθνών. Και αυτά θα γίνουν, επειδή και ο 〈ουρανός〉 θα είναι 〈νέος και η γη νέα, τα οποία εγώ κάνω να παραμένουν〉· ⌜‹διότι τα πρώτα δεν παρέμεναν›.

Γι' αυτό ελέγετο: «ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν», και πάλι: «ο ουρανός θα τυλιχθεί σαν βιβλίο», και: «με φθορά θα φθαρεί η γη», ενώ του μέλλοντος αιώνος «απαρχή είναι ο Χριστός, και έπειτα όσοι ανήκουν στον Χριστό κατά την παρουσία του». Έπειτα θα υπάρχει «ουρανός καινός και γη καινή», για τα οποία έλεγε στους μακαρισμούς: «μακάριοι» οι τάδε, «διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών», και: «μακάριοι οι πράοι, διότι αυτοί θα κληρονομήσουν τη γη». Αυτός λοιπόν ο καινός ουρανός και η καινή γη του νέου αιώνα παραμένουν, διαρκώντας σε έναν άπειρο και ατελεύτητο αιώνα. Να εννοείς, ωστόσο, ότι υπάρχει διαφορά στους τόπους μέσα στη βασιλεία· διότι «υπάρχουν πολλές μονές παρά τω Πατρί», εκ των οποίων άλλες θα έχουν την αναλογία της γης προς τον ουρανό, και άλλες, συγκρινόμενες με τις κατώτερες μονές, θα έχουν δόξα ουρανών. Αυτά ακριβώς θα παραμένουν παντοτινά, χωρίς πλέον να παρέρχονται· «διότι τα βλεπόμενα είναι πρόσκαιρα, ενώ τα μη βλεπόμενα είναι αιώνια». Γι' αυτό λέει: «όσα εγώ δημιουργώ μένουν ενώπιόν μου, και το όνομά σας» με τον ίδιο τρόπο «θα παραμένει» παντοτινά «ενώπιόν μου»· και το «παντοτινά» υποδηλώνει αιώνια και αθάνατη και άπειρη ζωή.

Και βέβαια, όταν οι αόρατες και ασώματες δυνάμεις, μέσω των οποίων διοικείται ολόκληρος ο ουρανός, σαλευτούν από την αιώνια στάση τους, τότε και ο ίδιος ολόκληρος ο ουρανός, ο ήλιος, η σελήνη και τα άστρα θα παρέλθουν, καθώς ο ουρανός θα ανοίγει και οι κλειστές από αιώνες πύλες του θα ανοίγουν διάπλατα, ώστε να γίνουν ορατά τα επουράνια και να φανερωθεί σε όλους η αιώνια βασιλεία του Θεού. Γι' αυτήν ακριβώς μάς δίδαξε ο ίδιος ο Σωτήρας να προσευχόμαστε να έλθει το ταχύτερο, προτρέποντάς μας να λέμε στην προσευχή: «Ελθέτω ἡ βασιλεία σου, γενηθήτω τὸ θέλημά σου ὡς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς». Έτσι λοιπόν, με την παρέλευση των φθαρτών και των σωματικών, θα εγκαθιδρυθούν τα νοητά και τα ουράνια. Τότε θα επικρατήσει η ασάλευτη βασιλεία του αιώνα που δεν πρόκειται ποτέ πια να παρέλθει, και θα συσταθεί καινός ουρανός και καινή γη, σύμφωνα με τον προφήτη που είπε: «Θα υπάρξει καινός ουρανός και καινή γη, τα οποία εγώ δημιουργώ ώστε να παραμένουν ενώπιόν μου, λέει ο Κύριος».

ΛΓʹ. ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΩΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Και ενώ για το ζήτημα αυτό διακηρύσσει ολόκληρη η Γραφή των Εβραίων, άλλοτε με όσα λέει: «Και θα τυλιχθεί ο ουρανός σαν βιβλίο» και άλλοτε με όσα προσθέτει: «Και θα υπάρξει νέος ουρανός και νέα γη, τα οποία εγώ τα κάνω να παραμένουν ενώπιόν μου, λέγει ο Κύριος», και πάλι αλλού με όσα λέει: «Διότι παρέρχεται το σχήμα αυτού του κόσμου», άκουσε πώς και ο Πλάτων υποστηρίζει αυτό το δόγμα, λέγοντας στον Τίμαιο: «Και συνέστησε τον ουρανό ορατό και απτό· και γι' αυτούς τους λόγους, και από τέτοιου είδους στοιχεία, τα οποία είναι τέσσερα στον αριθμό, δημιουργήθηκε το σώμα του κόσμου εναρμονισμένο μέσω αναλογίας, και απέκτησε εξαιτίας τους φιλία, ώστε, έχοντας ενωθεί με τον ίδιο τον εαυτό του, να είναι αδύνατον να διαλυθεί από τους άλλους παρά μόνον από εκείνον που το συνέδεσε». Έπειτα, στη συνέχεια αναφέρει: «Ο χρόνος, λοιπόν, δημιουργήθηκε μαζί με τον ουρανό, ώστε, αφού γεννήθηκαν μαζί, να διαλυθούν και μαζί, αν ποτέ επέλθει κάποια διάλυσή τους». Και αφού πάλι είπε: «Θεοί θεών, των οποίων εγώ είμαι δημιουργός και πατέρας των έργων, τα οποία είναι αδιάλυτα εάν δεν το θελήσω εγώ», προσθέτει λέγοντας στη συνέχεια: «Κάθε τι λοιπόν που έχει δεθεί μπορεί να διαλυθεί, το να θέλει όμως κανείς να διαλύσει αυτό που έχει συναρμοστεί όμορφα και βρίσκεται σε καλή κατάσταση, είναι ίδιον του κακού. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, και επειδή έχετε γεννηθεί, δεν είστε ούτε αθάνατοι ούτε εντελώς αδιάλυτοι. Βεβαίως, δεν πρόκειται ποτέ να διαλυθείτε ούτε θα υποστείτε τη μοίρα του θανάτου, εφόσον έχετε λάβει τη δική μου βούληση ως δεσμό ακόμη μεγαλύτερο και ισχυρότερο από εκείνους με τους οποίους είχατε δεθεί όταν δημιουργούσασταν».

Και ο Ησαΐας λέγει: «Διότι όπως ο νέος ουρανός και η νέα γη, τα οποία εγώ δημιουργώ, παραμένουν ενώπιόν μου, λέγει ο Κύριος, έτσι θα σταθεί το σπέρμα σας και το όνομά σας». Καθώς λέγουν οι πρεσβύτεροι, τότε όσοι μεν αξιωθούν την διαμονή στον ουρανό θα μεταβούν εκεί, άλλοι δε θα απολαύσουν την τρυφή του παραδείσου, και άλλοι θα κατέχουν την ωραιότητα και την λαμπρότητα της πόλεως, μαζί με όλα τα αγαθά που την περιβάλλουν και χορηγούνται από τον Θεό. Παντού δε θα οράται ο Σωτήρας, ανάλογα με το πόσο άξιοι θα είναι εκείνοι που τον βλέπουν. Αυτή δε η διάκριση της κατοικίας είναι για εκείνους που καρποφορούν τα εκατό, για εκείνους που καρποφορούν τα εξήντα και για εκείνους που καρποφορούν τα τριάντα, εκ των οποίων οι μεν θα αναληφθούν στους ουρανούς, οι δε θα διαμείνουν στον παράδεισο και οι άλλοι θα κατοικήσουν στην πόλη. Και για τον λόγο αυτόν ο Κύριος έχει πει ότι στον οίκο του Πατρός υπάρχουν πολλές μονές. Διότι τα πάντα ανήκουν στον Θεό, ο οποίος παρέχει σε όλους την αρμόζουσα κατοικία.

Ναι· θα καθαριστεί πρώτα και θα ανακαινιστεί, και έπειτα, με αυτόν τον τρόπο, θα δεχθεί την έλευση του αμόλυντου Κριτή, επειδή προσδοκούμε καινούργιο ουρανό και καινούργια γη, όπως ακριβώς είχε προαναγγελθεί μέσω του Ησαΐα. Όπως, λέει, θα είναι ο καινούργιος ουρανός και η καινούργια γη, τα οποία εγώ δημιουργώ για να παραμένουν ενώπιόν μου, λέει ο Κύριος.

«Νέους δε», λέγει, «ουρανούς και νέα γη, σύμφωνα με την υπόσχεσή του, προσδοκούμε, στα οποία κατοικεί η δικαιοσύνη». Δεν ανέχεται, λέγει, η δικαιοσύνη να κατοικεί σε γη παλαιωμένη και μολυσμένη από τις αμαρτίες, εκτός εάν δοκιμαστεί από τη φωτιά και καθαριστεί όπως ο χρυσός στο χωνευτήριο, και γίνει νέος ο ουρανός και η γη σύμφωνα με την υπόσχεσή του μέσω του Ησαΐα: «Ιδού, ο Κύριος», λέγει, «θα έλθει σαν φωτιά, και τα άρματά του σαν καταιγίδα, για να αποδώσει με θυμό την εκδίκησή του και την επιτίμησή του με φλόγα φωτιάς. Διότι με τη φωτιά θα κριθεί όλη η γη και με τη ρομφαία του κάθε σάρκα· πολλοί θα είναι οι τραυματισμένοι από τον Κύριο». Και: «Όπως θα είναι ο νέος ουρανός και η νέα γη, τα οποία εγώ δημιουργώ για να παραμένουν, λέγει ο Κύριος. Και θα έλθει κάθε σάρκα για να προσκυνήσει ενώπιόν μου στην Ιερουσαλήμ, είπε ο Κύριος».