Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 66:3

Ψαλμός του Ασάφ. 49ος. Υπόθεση. Ο Ασάφ ψάλλει τον ψαλμό, εισάγοντας το πρόσωπο του Νομοθέτη, ανατρέποντας αφενός τις παλαιές θυσίες και εισάγοντας αφετέρου αυτές της Νέας Διαθήκης, δηλαδή τις προσφορές που γίνονται μέσω της αινέσεως. [Οι άρχοντες των Ιουδαίων, ενώ παραμελούσαν την αρετή, θεωρούσαν ότι το παν είναι να αποστηθίζουν και να διακηρύσσουν τους νόμους, και να προσφέρουν θυσίες. Όμως, η ανάγνωση του νόμου και η προσφορά των θυσιών είναι καρπός της ενοικούσας αρετής· το να πράττει κανείς μόνο αυτά χωρίς την αρετή, είναι όμοιο με το να αλείφεται κανείς για να παλέψει, αλλά να παραμελεί τους ίδιους τους αγώνες της πάλης, από τους οποίους προέρχεται ο στέφανος. Προς αυτούς λοιπόν που έχουν αυτή τη διάθεση ασκεί έλεγχο ο μακάριος Δαβίδ, παρουσιάζοντας τον Θεό να επιπλήττει και να αποδεικνύει ότι, όταν δεν υπάρχει αρετή, αποστρέφεται τις θυσίες, πράγμα που έλεγε και μέσω του Ησαΐα: «Ο άνομος που μου θυσιάζει μόσχο, είναι σαν αυτόν που σκοτώνει άνθρωπο», και τα εξής. Διαμορφώνει λοιπόν τον λόγο παραστατικά, και εισάγει τον Θεό να κατέρχεται από τον ουρανό, να συγκροτεί δικαστήριο και να κρίνει τους άρχοντες των Ιουδαίων (με τους λόγους): Ο Θεός των θεών ελάλησε.] Ο Θεός των θεών, ο Κύριος, ελάλησε και εκάλεσε τη γη. «Θεοί» βέβαια ονομάζονται οι άγιοι από τον Θεό: «Σε κατέστησα θεό για τον Φαραώ»· και, «Εγώ είπα, θεοί είστε».

Και άλλο παράγγελμα του Αποστόλου, που λέει: «Ούτε να γογγύζετε, όπως γόγγυσαν μερικοί από αυτούς και εξολοθρεύτηκαν από τον ολοθρευτή»· και το: «όχι με λύπη ή από ανάγκη». Είναι λοιπόν απρόσδεκτο το έργο τέτοιων ανθρώπων, σαν θυσία γεμάτη ψεγάδια· και το να αναμειχθεί αυτό με την εργασία των υπολοίπων δεν είναι ευσεβές. Διότι, εάν εκείνοι που προσέφεραν ξένη φωτιά στο θυσιαστήριο γνώρισαν τόσο μεγάλη οργή, πώς δεν είναι επικίνδυνο να γίνεται αποδεκτό στην οικονομία των εντολών ένα έργο που προέρχεται από διάθεση εχθρική προς τον Θεό; «Διότι ποια σχέση», λέει, «έχει η δικαιοσύνη με την ανομία; Ή ποια μερίδα έχει ο πιστός με τον άπιστο;» Γι' αυτό λέει: «Ο άνομος που μου θυσιάζει μοσχάρι, είναι σαν αυτόν που σκοτώνει σκύλο· και εκείνος που προσφέρει σεμίδαλι, σαν να προσφέρει αίμα χοίρου». Επομένως, αναγκαστικά τα έργα του οκνηρού και του αντιδραστικού πρέπει να απομακρύνονται από την αδελφότητα. Και αυτό ακριβώς το ζήτημα πρέπει να το φροντίζουν επιμελώς οι προεστώτες, ώστε ούτε οι ίδιοι να νοθεύσουν τον λόγο Εκείνου που είπε: «Αυτός που πορεύεται σε άμωμη οδό, αυτός με υπηρετούσε· δεν κατοικούσε μέσα στον οίκο μου αυτός που ενεργεί με υπερηφάνεια»· ούτε, με το να αποδέχονται τα έργα του, να ενθαρρύνουν να εμμένει στη διαστροφή του εκείνον που αναμειγνύει την αμαρτία με την εντολή και που μολύνει την εργασία του με τη ραθυμία προς τον κόπο ή με την έπαρση για τα πλεονεκτήματά του, μην αφήνοντάς τον έτσι να φθάσει στη επίγνωση των δικών του κακών.

Ερώτηση Ζ΄. Είναι άραγε δυνατόν, ή ευάρεστο, ή ευπρόσδεκτο στον Θεό, εκείνος που δουλεύει στην αμαρτία να πράττει έργα δικαιοσύνης σύμφωνα με τον κανόνα της θεοσέβειας των αγίων; Απόκριση. Εφόσον στη μεν Παλαιά Διαθήκη ο Θεός λέγει: «Ο αμαρτωλός που μου θυσιάζει μοσχάρι είναι σαν εκείνον που σκοτώνει σκύλο, και αυτός που προσφέρει σιμιγδάλι είναι σαν να προσφέρει αίμα χοίρου», και νομοθέτησε τόσο μεγάλη ακρίβεια για όσα προσφέρονται ως θυσία, και θέσπισε φοβερή κατάκριση εναντίον εκείνου που σφάλλει· στη δε Καινή Διαθήκη ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός ο ίδιος αναφέρει στα Ευαγγέλια ότι «Όποιος πράττει την αμαρτία, είναι δούλος της αμαρτίας»· και, «Κανείς δεν μπορεί να δουλεύει σε δύο κυρίους»· και, «Δεν μπορείτε να δουλεύετε και στον Θεό και στον μαμμωνά»· και δογμάτισε με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο: «Έτσι καθένας από εσάς, που δεν αποτάσσεται όλα τα υπάρχοντά του, δεν μπορεί να είναι μαθητής μου»· εάν, λοιπόν, για τα ενδιάμεσα πράγματα υπάρχει τέτοια απόφαση, τι θα μπορούσε να πει κανείς για τα ρητώς απαγορευμένα;

«Ο δε άνομος που μου θυσιάζει μόσχο, είναι σαν αυτόν που σκοτώνει σκύλο· εκείνος που προσφέρει σεμίδαλι, σαν να προσφέρει αίμα χοίρου· εκείνος που προσφέρει λιβάνι εις μνημόσυνο, σαν βλάσφημος.» Αφού ανέπτυξε επαρκώς τον λόγο προς τα έθνη, στρέφει πλέον τη μυσταγωγία προς τον ίδιο τον Ισραήλ. Διότι θέλει να τους απομακρύνει και αυτούς από την κακία, ακριβώς όπως πρόσταξε και εκείνους να απομακρυνθούν από την αρχαία απάτη και από τη βέβηλη ζωή της πλάνης· συνεπώς, το ότι προτιμά τη λατρεία εν πνεύματι και δεν θεωρεί απολύτως άξια κανενός λόγου τη λατρεία των σκιών και των τύπων, το διδάσκει σαφώς. Θέλει όμως, εκτός από αυτό, να γνωρίσουν και κάτι άλλο, καθώς υπερηφανεύονται και καυχώνται για κάτι που δεν είναι καθόλου αναγκαίο, έχοντας ανεγείρει τον ναό στα Ιεροσόλυμα. Διότι νόμιζαν ότι το Θείο μπορεί να περιοριστεί σε τόπο και ότι κατοικεί εσώκλειστα σε χειροποίητους ναούς, όπως ακριβώς και οι ψευδώνυμοι θεοί των εθνών, οι οποίοι δεν είναι απολύτως τίποτα, παρά μόνο ξύλα και πέτρες. Γι' αυτό και λέει: Ω, εσείς που αγνοείτε την υπεροχή της θείας δόξας! Ω, εσείς που δεν κατανοείτε το μέγεθος των δικών μου αξιωμάτων! «Ο ουρανός είναι ο θρόνος μου, και η γη το υποπόδιο των ποδιών μου. Ποιον οίκο θα μου οικοδομήσετε; Ή ποιος είναι ο τόπος της ανάπαυσής μου;» Διότι το Θείο πληροί τα πάντα, και μαζί του είναι η γη και ο ουρανός. Ας λεχθεί λοιπόν ανθρωποπρεπώς ότι, έχοντας τον ουρανό ως θρόνο, χρησιμοποιεί τη γη σαν ένα είδος υποποδίου.

Διότι θρασύς και αλαζόνας είναι εκείνος που αντιστέκεται στους θείους νόμους Του, και με πολλή απείθεια υψώνει προς Αυτόν τον αυχένα της διανοίας του, γεμάτος υπεροψία και σκληρότητα. Το ότι δε θεωρεί απαράδεκτη τη λατρεία κατά τον Νόμο, και την αποστρέφεται, το αποσαφηνίζει λέγοντας: «Εκείνος που μου θυσιάζει μοσχάρι, είναι σαν να σκοτώνει σκύλο· εκείνος που προσφέρει σεμίδαλι, σαν να προσφέρει αίμα χοίρου· εκείνος που προσφέρει λιβάνι για μνημόσυνο, σαν να βλασφημεί». Πρόσεξε λοιπόν πώς όσα γίνονται ως σκιές και τύποι, όχι μόνο τα απορρίπτει, αλλά και τα έχει μισήσει, όπως είπα: διότι θεωρεί τη σφαγή του μοσχαριού ίση με τον θάνατο του σκύλου, και ακάθαρτη τη σεμίδαλι που είναι ζυμωμένη με λάδι. Διότι αυτό δείχνει, νομίζω, με το να την παρομοιάζει με το αίμα του χοίρου, καθώς ο χοίρος είναι ακάθαρτος σύμφωνα με τον Νόμο. Τον καπνό δε από το λιβάνι τον θεωρεί ίσο με βλάσφημη φωνή. Με αυτά, λοιπόν, τους μεταστρέφει στο να θέλουν να ζουν ευαγγελικά, και όχι σύμφωνα με τη σκιά που υπάρχει στον Νόμο. «Και αυτοί επέλεξαν τους δρόμους τους, και τα βδελύγματά τους, τα οποία επιθύμησε η ψυχή τους».

«Και εγώ θα επιλέξω τους εμπαιγμούς τους και θα τους ανταποδώσω τις αμαρτίες τους, διότι τους κάλεσα και δεν υπάκουσαν, και έπραξαν το πονηρό ενώπιόν μου. Και όσα δεν ήθελα, αυτά επέλεξαν». Απολογείται και πάλι, και καθιστά φανερή την αιτία για την οποία ο Ισραήλ αποδιώχθηκε, αν και είχε ονομαστεί πρωτότοκος και είχε χρηματίσει κλήρος του Θεού. «Διότι οι ίδιοι επέλεξαν», λέει, «τις οδούς τους και τα βδελύγματά τους, τα οποία η ψυχή τους θέλησε». Και λέγοντας «Επέλεξαν», απέδειξε ότι δεν έκριναν ορθά στα αναγκαία πράγματα, «Αλλά μάλλον είπαν το καλό πονηρό, και έθεσαν το σκοτάδι για φως και το φως για σκοτάδι, και το πικρό γλυκό και το γλυκό πικρό». Διότι, ενώ τους ήταν δυνατό μέσω των ευαγγελικών θεσπισμάτων να στραφούν προς κάθε είδους άριστα κατορθώματα, και ενώ είχαν την εξουσία να αποστούν από τους τρόπους της φαυλότητας και να επιλέξουν αυτό που εκ φύσεως ωφελεί, αυτοί, λέει, θέλησαν τις δικές τους οδούς, που είναι έξω από τους ιερούς νόμους, τις παγίδες του θανάτου, και αυτές που τους κατακρημνίζουν στην παγίδα του άδη. Προχωρά δε και στην υπενθύμιση μιας αρχαιότερης αμαρτίας τους. Διότι κατά καιρούς έγιναν και ειδωλολάτρες και προσκυνητές βδελυγμάτων. «Επειδή, λοιπόν, κλήθηκαν», λέει, «και δεν υπάκουσαν», ούτε έδωσαν καθόλου προσοχή στα λόγια που τους απηύθυνα.

Σαφώς, λοιπόν, ο παρών λόγος εισάγει «καινό ουρανό» και «καινή γη» και «καινό λαό» και «καινό όνομα» και Ιερουσαλήμ, ομοίως και θύρες και κατασκευασμένους ναούς. Στα οποία προστίθεται: «και δεν πρόκειται να θυμηθούν τα προηγούμενα, ούτε πρόκειται να έλθουν αυτά στην καρδιά τους». Και επειδή οι απόγονοι των Ιουδαίων επεδείκνυαν μεγάλη φροντίδα στο να προσφέρουν θυσίες μέσω της σφαγής ζώων, και αυτά τα αποποιείται και τα αποστρέφεται ο Θεός, λέγοντας ότι αποδέχεται μεν τον ευλαβή και ταπεινό στην ψυχή που είναι ειλικρινά αφιερωμένος σε Αυτόν, ενώ απορρίπτει τις προσφορές που γίνονται μέσω των θυσιών. Γι' αυτό λέει: «Σε ποιον θα επιβλέψω, παρά στον ταπεινό και ήσυχιο και σε αυτόν που τρέμει τους λόγους μου; Ενώ ο άνομος που θυσιάζει μόσχο είναι σαν να σκοτώνει σκύλο». Σύμφωνα όμως με την εβραϊκή ανάγνωση και τους υπόλοιπους ερμηνευτές, δεν αναφέρεται το «ενώ ο άνομος», αλλά έχοντας αφαιρεθεί αυτό, απλώς προστίθεται: «εκείνος που σφάζει μόσχο είναι σαν αυτόν που χτυπά άνθρωπο και εκείνος που θυσιάζει ζώο από το ποίμνιο είναι σαν αυτόν που κόβει τον λαιμό σκύλου, εκείνος που αναφέρει προσφορά είναι σαν να προσφέρει αίμα χοίρου, και εκείνος που προσφέρει λιβάνι είναι σαν να ευλογεί την αδικία». Και αυτά επίσης συνδέονται λογικά με το: «Τι είδους οίκο θα μου οικοδομήσετε; Και ποιος θα είναι ο τόπος της ανάπαυσής μου;». Διότι, καταργώντας τον επί γης οίκο, εύλογα συγκαταργεί και τα όσα τελούνται μέσα σε αυτόν.

Στα οποία προσθέτει: «και αυτοί εξέλεξαν τις οδούς τους και τα βδελύγματά τους, τα οποία επιθύμησε η ψυχή τους». «Διότι δεν είναι δικά μου αυτά τα θελήματα», λέει, «ούτε δικές μου αυτές οι οδοί, αλλά είναι επιθυμίες της δικής τους προαιρέσεως». Γι' αυτό «και εγώ θα εκλέξω τα εμπαίγματά τους», ή σύμφωνα με τους υπόλοιπους ερμηνευτές: «τους εμπαιγμούς τους»· διότι θα εμπαιχθούν, αφού παραδοθούν σε αυτούς που τους τιμωρούν, «και θα τους ανταποδώσω τις αμαρτίες τους». Μαρτυρείται δε πάλι ότι αυτά θα έλθουν εναντίον τους, επειδή «τους κάλεσα», λέει, «και δεν υπάκουσαν, και έπραξαν το πονηρό ενώπιόν μου και εξέλεξαν αυτά που δεν ήθελα». Πρέπει να σημειωθεί ότι αυτά λέγονται ήδη για δεύτερη φορά στην ίδια προφητεία, αφού και λίγο πρωτύτερα λεγόταν: «διότι σας κάλεσα και δεν με υπακούσατε, και μίλησα και παρακούσατε και πράξατε το πονηρό ενώπιόν μου και εξέλεξατε αυτά που δεν ήθελα». Πότε δε «όταν καλούσε δεν υπάκουσαν», ή όταν τους μιλούσε δεν κατανοούσαν, παρά όταν ζώντας ανάμεσά τους φώναζε: «Ελάτε προς εμένα όλοι οι κοπιάζοντες και πεφορτισμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω»; Αλλά επειδή δεν προσέφεραν τους εαυτούς τους σε εκείνον που τους καλούσε, για τον λόγο αυτό, κατά την απόδοση των επαγγελιών, οι μεν άξιοι θα τις απολαύσουν, αυτοί δε θα παραδοθούν στις δικές τους αμαρτίες.

ΚΘ΄. Διότι Εκείνος που είπε στον ασεβή Ισραήλ: «Εάν προσφέρετε σεμίδαλι, είναι μάταιο· το θυμίαμα μού είναι βδέλυγμα», και δεν αποδέχθηκε τις νουμηνίες και τα Σάββατά τους, καθώς και τη μεγάλη ημέρα· επειδή, όντας πλήρης, δεν έχει ανάγκη από τίποτα το ανθρώπινο και μικρό, ώστε να ευφραίνεται με αυτά που προσφέρονται με τρόπο ανάξιο· Εκείνος που βδελύσσεται τη θυσία του ανόμου, ακόμη και αν είναι μόσχος, σαν να είναι σκύλος, και [θεωρεί] τον λίβανο ως βλασφημία, και αποκρούει και εξορίζει από το ιερό το μίσθωμα της πόρνης, ενώ τιμά ως μόνη θυσία εκείνη που προσφέρουν στον Καθαρότατο Θεό χέρια καθαρά, και νους υψηλός και εξαγνισμένος· τι το θαυμαστό υπάρχει, εάν δεν αποδέχθηκε ούτε τη δική του τιμητική προσφορά, η οποία προσφέρθηκε με τρόπο πονηρό και με πονηρή διάνοια, Εκείνος που δεν βλέπει όπως ο άνθρωπος, ούτε κοιτάζει την εξωτερική εμφάνιση, αλλά τον κρυπτό άνθρωπο και το εσωτερικό εργαστήριο της κακίας ή της αρετής;

Βλέποντας, λοιπόν, τη δική σου συνείδηση, έτσι να απευθύνεις το αίτημα για τον άρτο προς τον Θεό, γνωρίζοντας ότι δεν υπάρχει καμία κοινωνία του Χριστού με τον Βελίαρ. Κι αν προσφέρεις δώρα που προέρχονται από αδικία, το δώρο σου είναι αντίτιμο σκύλου και μίσθωμα πόρνης· κι αν ακόμη κάνεις λαμπρές τις προσφορές σου από επιδειξιομανία, θα ακούσεις τον προφήτη να βδελύσσεται την εισφορά που προέρχεται από τέτοια έργα: «Τι να το κάνω το πλήθος των θυσιών σας; λέγει ο Κύριος· έχω χορτάσει από ολοκαυτώματα κριαριών, και λίπος αρνιών και αίμα ταύρων και τράγων δεν επιθυμώ· το θυμίαμα», λέει, «μού είναι βδέλυγμα». Αλλού, αυτόν που θυσιάζει μοσχάρι τον θεωρεί ίσο με αυτόν που σκοτώνει σκύλο. Εάν, επομένως, λαμβάνεις τον άρτο από τον Κύριο, δηλαδή από δίκαιους κόπους, τότε σου επιτρέπεται να προσφέρεις σε Αυτόν την απαρχή από τους καρπούς της δικαιοσύνης. Είναι καλή επίσης και η προσθήκη του «σήμερα»· διότι λέει, «τον άρτον ημών τον επιούσιον δος ημίν σήμερον». Αυτός ο λόγος αποτελεί μιαν άλλη φιλοσοφία, ώστε να διδαχθείς μέσα από τα λόγια σου ότι η ανθρώπινη ζωή είναι εφήμερη. Μόνο το παρόν ανήκει αποκλειστικά στον καθένα, ενώ η ελπίδα για το μέλλον παραμένει στο άδηλο· διότι δεν γνωρίζουμε τι θα φέρει η αυριανή ημέρα. Γιατί ταλαιπωρούμαστε για τα άδηλα, γιατί κακοπαθούμε με τις φροντίδες για τα μελλοντικά; «Αρκετή είναι», λέει, «στην ημέρα η κακία της», εννοώντας με τη λέξη «κακία» την κακοπάθεια και τον κόπο. Γιατί να μεριμνούμε για το αύριο;

Έτσι λέει ο Κύριος: Ο ουρανός είναι ο θρόνος μου ... ... και σε ποιον θα επιβλέψω, παρά στον ταπεινό και ήσυχο και σε αυτόν που τρέμει τα λόγια μου; Ο άνομος όμως που μου θυσιάζει μοσχάρι είναι σαν αυτόν που σκοτώνει σκύλο ... εκείνος που προσφέρει λιβάνι για μνημόσυνο είναι σαν βλάσφημος. Και αυτοί διάλεξαν τους δρόμους τους και τα βδελύγματά τους, τα οποία η ψυχή τους επιθύμησε, και εγώ θα διαλέξω τους εμπαιγμούς τους και θα τους ανταποδώσω τις αμαρτίες τους· διότι τους κάλεσα, και δεν με υπάκουσαν, μίλησα, και δεν άκουσαν, και έπραξαν το πονηρό ενώπιόν μου, και διάλεξαν εκείνα που δεν ήθελα. Ακούστε τον λόγο του Κυρίου εσείς που τρέμετε τον λόγον του: Πείτε, αδελφοί μας, σε εκείνους που μας μισούν και μας αποστρέφονται, για να δοξαστεί το όνομα του Κυρίου και να φανερωθεί στην ευφροσύνη τους, και εκείνοι θα ντροπιαστούν. Φωνή κραυγής από την πόλη, φωνή από τον ναό, φωνή του Κυρίου που αποδίδει ανταπόδοση στους αντιπάλους. Πριν προλάβει να γεννήσει αυτή που κοιλοπονά, πριν έρθει ο πόνος των ωδίνων, διέφυγε και γέννησε αρσενικό. Ποιος άκουσε κάτι τέτοιο, και ποιος είδε ποτέ κάτι τέτοιο, αν κοιλοπόνησε η γη σε μία ημέρα, αν γεννήθηκε έθνος μεμιάς, επειδή η Σιών κοιλοπόνησε και γέννησε τα παιδιά της; ... και δεν με θυμήθηκες, είπε ο Κύριος. Ιδού, δεν έκανα εγώ εκείνην που γεννά και τη στείρα;

Και η δύναμή τους θα γίνει σαν εύφλεκτο στουπί, και τα έργα τους σαν σπινθήρες φωτιάς. Και θα κατακαούν οι άνομοι μαζί με τους αμαρτωλούς, και δεν θα υπάρχει κανείς για να τους σβήσει.» «Η πόλη των ασεβών δεν πρόκειται ποτέ να ανοικοδομηθεί.» «Θα επιφέρω στην οικουμένη συμφορές, και στους ασεβείς τις συνέπειες των αμαρτιών τους.» «Δεν πρόκειται να παραμείνει ποτέ στους αιώνες το πονηρό σπέρμα.» «Ιδού, έρχεται η ημέρα του Κυρίου με θυμό και οργή, για να μετατρέψει όλη την οικουμένη σε έρημο, και να εξολοθρεύσει τους αμαρτωλούς από αυτήν.» «Η γη των ασεβών θα καταπέσει.» «Τρόμος θα καταλάβει τους ασεβείς.» «Ας εξαλειφθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου.» «Δεν υπάρχει χαρά για τους ασεβείς, λέει ο Κύριος.» «Εάν απομακρυνθείς από εμένα, τι περισσότερο θα έχεις, είπε ο Κύριος.» «Ο άνομος που θυσιάζει μοσχάρι, είναι σαν να σκοτώνει σκύλο· και εκείνος που προσφέρει σιμιγδάλι, είναι σαν να προσφέρει αίμα χοίρων.» «Αλίμονο στον άνομο, συμφορές θα του ανταποδοθούν σύμφωνα με τα έργα των χεριών του.» «Ο πλούτος των ασεβών θα γίνει σαν τη σκόνη από τον τροχό, και σαν το χνούδι που παρασύρεται από τον αέρα.» «Και αυτό θα συμβεί σε μια στιγμή.» «Και ο πλούτος των εθνών θα είναι σαν κάποιον που βλέπει όνειρο στον ύπνο του, και θα είναι σαν αυτούς που στον ύπνο τους πεινούν και τρώνε, αλλά όταν ξυπνήσουν το όνειρό τους αποδεικνύεται μάταιο· και όπως ακριβώς ο διψασμένος βλέπει όνειρο όμοια με τον πεινασμένο, και όταν ξυπνήσει εξακολουθεί να διψά, και η ψυχή του ήλπισε μάταια, έτσι ακριβώς θα είναι ο πλούτος όλων των εθνών.» «

Και οι ιερείς θα καλύψουν τα άγια, και οι Λευίτες δεν πρέπει σε καμία περίπτωση «να εγγίσουν τα άγια, για να μην πεθάνουν». Και οργίστηκε σφόδρα ο Κύριος για την αυθάδεια του Οζία, και η Μαριάμ προσβάλλεται από λέπρα επειδή επιχείρησε να θεσμοθετήσει απέναντι στον νομοθέτη· και στους γιους του Σκευά επιτέθηκαν τα δαιμόνια. Και «δεν τους απέστελλα», λέει, «και αυτοί έτρεχαν», και «δεν τους μιλούσα, και αυτοί προφήτευαν», και ο ασεβής «που μου θυσιάζει μόσχο είναι σαν αυτόν που σκοτώνει σκύλο». Και για να ειπωθεί απλά: η τέλεια δικαιοσύνη του Θεού δεν ανέχεται τους παρανόμους. Όταν δε αυτοί πουν: «στο όνομά σου επιτελέσαμε πολλά θαύματα», «δεν σας γνωρίζω», αποκρίνεται, «απομακρυνθείτε από εμένα όλοι οι εργάτες της ανομίας».

Προς τον Ιωάννη λογοθέτη. Ο καιρός άνοιξε θύρα παρρησίας για να απευθυνθούμε σε αγαθούς άνδρες που είναι συγχρόνως και φίλοι. Και μεταξύ αυτών, ποιος θα μπορούσε να είναι ανώτερος από τη δική σου ευσέβεια; Εσύ που, ακριβώς εξαιτίας αυτής της ευσέβειάς σου, υπέμεινες όχι λίγες θλίψεις και κακουχίες από εκείνον που και στον Θεό εναντιώθηκε και τον κόσμο κατέστρεψε με την ασέβειά του και βρήκε τέλος στη ζωή του ανάλογο της αποστασίας του, και μάλιστα όχι σε άγιο τόπο, έστω κι αν αυτό που λέγεται προκαλεί φρίκη (διότι δεν είναι άγιος ο ναός του Θεού που βεβηλώνεται από αιρετικούς, αλλά κοινός οίκος, όπως λέει ο Μέγας Βασίλειος), αφού ο άγγελος που είναι τοποθετημένος σε αυτόν, όπως σε κάθε εκκλησία, έχει αποχωρήσει εξαιτίας της ασέβειας. Γι' αυτό ούτε η θυσία που τελείται σε αυτόν είναι ευπρόσδεκτη στον Θεό· και άκουσέ Τον να λέει: «Ο ασεβής που μου θυσιάζει μοσχάρι είναι σαν να σκοτώνει σκύλο». Αν πάλι θεωρήσεις ότι ο ασεβής πέθανε μέσα σε ναό, ταιριάζει και αυτή η εκδοχή· διότι έπρεπε, έπρεπε αυτός που στράφηκε εναντίον των ναών του Θεού να δει μέσα σε ναό τα ξίφη να γυμνώνονται εναντίον του, έπρεπε αυτός που αφάνισε το θείο θυσιαστήριο να εξαφανιστεί μέσα σε θυσιαστήριο, στο χέρι που απλώθηκε για να υβρίσει τον Χριστό να επιβληθεί τομή, το κεφάλι που κινήθηκε ολέθρια να το διαπεράσει ξίφος, στον ώμο που σηκώθηκε για να βασανίσει τους ευσεβείς να καταφερθεί καίριο πλήγμα, και να αποπεμφθεί άτιμα από τις βασιλικές αυλές αυτός που ατίμασε την αγία εικόνα του Χριστού, της Θεοτόκου και οποιουδήποτε από τους αγίους.