Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 66:4

«Και εγώ θα επιλέξω τους εμπαιγμούς τους και θα τους ανταποδώσω τις αμαρτίες τους, διότι τους κάλεσα και δεν υπάκουσαν, και έπραξαν το πονηρό ενώπιόν μου. Και όσα δεν ήθελα, αυτά επέλεξαν». Απολογείται και πάλι, και καθιστά φανερή την αιτία για την οποία ο Ισραήλ αποδιώχθηκε, αν και είχε ονομαστεί πρωτότοκος και είχε χρηματίσει κλήρος του Θεού. «Διότι οι ίδιοι επέλεξαν», λέει, «τις οδούς τους και τα βδελύγματά τους, τα οποία η ψυχή τους θέλησε». Και λέγοντας «Επέλεξαν», απέδειξε ότι δεν έκριναν ορθά στα αναγκαία πράγματα, «Αλλά μάλλον είπαν το καλό πονηρό, και έθεσαν το σκοτάδι για φως και το φως για σκοτάδι, και το πικρό γλυκό και το γλυκό πικρό». Διότι, ενώ τους ήταν δυνατό μέσω των ευαγγελικών θεσπισμάτων να στραφούν προς κάθε είδους άριστα κατορθώματα, και ενώ είχαν την εξουσία να αποστούν από τους τρόπους της φαυλότητας και να επιλέξουν αυτό που εκ φύσεως ωφελεί, αυτοί, λέει, θέλησαν τις δικές τους οδούς, που είναι έξω από τους ιερούς νόμους, τις παγίδες του θανάτου, και αυτές που τους κατακρημνίζουν στην παγίδα του άδη. Προχωρά δε και στην υπενθύμιση μιας αρχαιότερης αμαρτίας τους. Διότι κατά καιρούς έγιναν και ειδωλολάτρες και προσκυνητές βδελυγμάτων. «Επειδή, λοιπόν, κλήθηκαν», λέει, «και δεν υπάκουσαν», ούτε έδωσαν καθόλου προσοχή στα λόγια που τους απηύθυνα.

Διότι είπα ότι: «Εγώ είμαι το φως του κόσμου, και όποιος πιστεύει σε εμένα, κι αν πεθάνει, θα ζήσει»· και πάλι: «Ελάτε σε εμένα όλοι οι κοπιώντες και πεφορτισμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω». Αυτήν την αγία απόφαση λοιπόν θα χρησιμοποιήσω εναντίον τους, και εγώ θα επιλέξω τους εμπαιγμούς τους, δηλαδή, εκείνους που τους εμπαίζουν, ή με άλλα λόγια, εκείνους που τους υβρίζουν.

Δηλώνει δε οπωσδήποτε εκείνους που λεηλάτησαν την Ιουδαία και έκαψαν την κάποτε αγία και ξακουστή πόλη· είναι δε φανερό ότι εννοεί τους στρατηγούς των Ρωμαίων. «Διότι θα τους ανταποδώσω», λέει, «τις αμαρτίες τους.» Επειδή επέλεξαν εκείνα που εγώ μίσησα και δεν ήθελα. <Ακούστε τον λόγο του Κυρίου, εσείς που τρέμετε τον λόγο του: πείτε, αδελφοί μας, σε εκείνους που σας μισούν και σας αποστρέφονται, για να δοξαστεί το όνομα του Κυρίου και να φανεί μέσα στη χαρά σας, και εκείνοι θα ντροπιαστούν.> Μεταφέρει έπειτα τον λόγο σε κάθε άνθρωπο ταπεινό και ήσυχο, που τρέμει τους λόγους Του, των οποίων ακριβώς υπήρξαν απαρχή, και πρώτοι, και ξεχωριστά εκλεγμένοι οι θεσπέσιοι μαθητές. Και η δύναμη της εντολής επεκτείνεται και σε όλους τους μετέπειτα ηγέτες των λαών, οι οποίοι με θεία απόφαση έχουν χειροτονηθεί ιερουργοί των αγίων Εκκλησιών και των ιερών κηρυγμάτων. Σε αυτούς δίνει εντολή λέγοντας: «Πείτε σε εκείνους που σας μισούν και σας αποστρέφονται: Αδελφοί μας».

Αλλά εν Χριστώ τα δύο έγιναν ένα, και γκρεμίστηκε το μεσότοιχο του φραγμού, και καταργήθηκε ο νόμος των εντολών με τις διατάξεις: «Διότι αυτός είναι η ειρήνη μας.» <Φωνή κραυγής από την πόλη, φωνή από τον ναό, φωνή του Κυρίου που ανταποδίδει τα ίσα στους αντιπάλους.> Λέγοντας ότι «Και εγώ θα επιλέξω τους εμπαιγμούς τους και θα τους ανταποδώσω τις αμαρτίες τους», δείχνει αμέσως την έκβαση των απειλών, και σαν να έχουν ήδη κυριεύσει οι εχθροί την πόλη τους και τον ναό, λέει ότι ακούγεται φωνή από την πόλη και φωνή από τον ναό, σαν να κλαίνε ανακατεμένοι οι ιερουργοί και να συνθρηνούν μαζί τους οι λαοί· διότι ήταν φυσικό, καθώς η συμφορά του πολέμου τους κατέβαλλε, να θρηνούν και να οδύρονται· διότι δεν υπήρχε αποτροπή του κακού, και λέει ότι ακούγεται φωνή του Κυρίου «που ανταποδίδει τα ίσα στους αντιπάλους», σαν να προστάζει και να δίνει παράγγελμα στους εξολοθρευτές να μην λυπηθούν κανέναν από τους ηττημένους, αλλά μάλλον να επιτεθούν άγρια στους αντιπάλους, και όχι βέβαια εξαιτίας των ορμών των πολεμιστών, αλλά λόγω των θελημάτων του Δεσπότη· διότι αυτό έγινε η αιτία για να αλωθούν και να υποφέρουν. <Προτού η επίτοκος γεννήσει, προτού έρθει ο πόνος των ωδίνων διέφυγε, και γέννησε αρσενικό.>

Στα οποία προσθέτει: «και αυτοί εξέλεξαν τις οδούς τους και τα βδελύγματά τους, τα οποία επιθύμησε η ψυχή τους». «Διότι δεν είναι δικά μου αυτά τα θελήματα», λέει, «ούτε δικές μου αυτές οι οδοί, αλλά είναι επιθυμίες της δικής τους προαιρέσεως». Γι' αυτό «και εγώ θα εκλέξω τα εμπαίγματά τους», ή σύμφωνα με τους υπόλοιπους ερμηνευτές: «τους εμπαιγμούς τους»· διότι θα εμπαιχθούν, αφού παραδοθούν σε αυτούς που τους τιμωρούν, «και θα τους ανταποδώσω τις αμαρτίες τους». Μαρτυρείται δε πάλι ότι αυτά θα έλθουν εναντίον τους, επειδή «τους κάλεσα», λέει, «και δεν υπάκουσαν, και έπραξαν το πονηρό ενώπιόν μου και εξέλεξαν αυτά που δεν ήθελα». Πρέπει να σημειωθεί ότι αυτά λέγονται ήδη για δεύτερη φορά στην ίδια προφητεία, αφού και λίγο πρωτύτερα λεγόταν: «διότι σας κάλεσα και δεν με υπακούσατε, και μίλησα και παρακούσατε και πράξατε το πονηρό ενώπιόν μου και εξέλεξατε αυτά που δεν ήθελα». Πότε δε «όταν καλούσε δεν υπάκουσαν», ή όταν τους μιλούσε δεν κατανοούσαν, παρά όταν ζώντας ανάμεσά τους φώναζε: «Ελάτε προς εμένα όλοι οι κοπιάζοντες και πεφορτισμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω»; Αλλά επειδή δεν προσέφεραν τους εαυτούς τους σε εκείνον που τους καλούσε, για τον λόγο αυτό, κατά την απόδοση των επαγγελιών, οι μεν άξιοι θα τις απολαύσουν, αυτοί δε θα παραδοθούν στις δικές τους αμαρτίες.

Και σε αυτά προσθέτει, λέγοντας: «Ωραία ευχαριστήρια δώρα τούς προσέφερε ο Μακριανός για τη βασιλεία που ήλπιζε· αυτός, ενώ προηγουμένως λεγόταν ότι ήταν ο υπεύθυνος των γενικών οικονομικών (επί των καθόλου λόγων) του αυτοκράτορα, δεν σκέφτηκε τίποτα το εύλογο ούτε το καθολικό, αλλά υπέπεσε στην προφητική κατάρα που λέει: 〈αλίμονο σε αυτούς που προφητεύουν από την καρδιά τους και δεν βλέπουν το καθόλου (το σύνολο)〉. Διότι δεν κατανόησε την καθολική πρόνοια, ούτε προέβλεψε την κρίση Εκείνου που υπάρχει πριν από τα πάντα, ενεργεί διά των πάντων και εξουσιάζει τα πάντα. Γι' αυτό και έγινε πολέμιος της καθολικής Του Εκκλησίας, και αλλοτρίωσε και αποξένωσε τον εαυτό του από το έλεος του Θεού, και τον εξόρισε όσο το δυνατόν πιο μακριά από τη δική του σωτηρία, επαληθεύοντας σε αυτό το ίδιο του το όνομα». Και πάλι, μετά από άλλα, λέει: «Διότι ο μεν Βαλεριανός, αφού παρακινήθηκε σε αυτά από τούτον εδώ, παραδόθηκε σε ύβρεις και ονειδισμούς, σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν στον Ησαΐα: 〈Και αυτοί εξέλεξαν τους δρόμους τους και τα βδελύγματά τους, τα οποία η ψυχή τους επιθύμησε, και εγώ θα εκλέξω τους εμπαιγμούς τους, και θα τους ανταποδώσω τις αμαρτίες τους〉. Αυτός (ο Μακριανός) όμως, έχοντας μανιώδη επιθυμία για τη βασιλεία, πέραν της αξίας του, και αδυνατώντας να φορέσει το βασιλικό ένδυμα επειδή το σώμα του ήταν ανάπηρο, προέβαλε τους δύο γιους του, οι οποίοι ανέλαβαν τις αμαρτίες του πατέρα τους. Διότι είναι ολοφάνερη σε αυτούς η πρόρρηση την οποία είπε ο Θεός: 〈ανταποδίδω τις αμαρτίες των πατέρων στα τέκνα, μέχρι τρίτης και τετάρτης γενεάς σε αυτούς που με μισούν〉».

Έτσι λέει ο Κύριος: Ο ουρανός είναι ο θρόνος μου ... ... και σε ποιον θα επιβλέψω, παρά στον ταπεινό και ήσυχο και σε αυτόν που τρέμει τα λόγια μου; Ο άνομος όμως που μου θυσιάζει μοσχάρι είναι σαν αυτόν που σκοτώνει σκύλο ... εκείνος που προσφέρει λιβάνι για μνημόσυνο είναι σαν βλάσφημος. Και αυτοί διάλεξαν τους δρόμους τους και τα βδελύγματά τους, τα οποία η ψυχή τους επιθύμησε, και εγώ θα διαλέξω τους εμπαιγμούς τους και θα τους ανταποδώσω τις αμαρτίες τους· διότι τους κάλεσα, και δεν με υπάκουσαν, μίλησα, και δεν άκουσαν, και έπραξαν το πονηρό ενώπιόν μου, και διάλεξαν εκείνα που δεν ήθελα. Ακούστε τον λόγο του Κυρίου εσείς που τρέμετε τον λόγον του: Πείτε, αδελφοί μας, σε εκείνους που μας μισούν και μας αποστρέφονται, για να δοξαστεί το όνομα του Κυρίου και να φανερωθεί στην ευφροσύνη τους, και εκείνοι θα ντροπιαστούν. Φωνή κραυγής από την πόλη, φωνή από τον ναό, φωνή του Κυρίου που αποδίδει ανταπόδοση στους αντιπάλους. Πριν προλάβει να γεννήσει αυτή που κοιλοπονά, πριν έρθει ο πόνος των ωδίνων, διέφυγε και γέννησε αρσενικό. Ποιος άκουσε κάτι τέτοιο, και ποιος είδε ποτέ κάτι τέτοιο, αν κοιλοπόνησε η γη σε μία ημέρα, αν γεννήθηκε έθνος μεμιάς, επειδή η Σιών κοιλοπόνησε και γέννησε τα παιδιά της; ... και δεν με θυμήθηκες, είπε ο Κύριος. Ιδού, δεν έκανα εγώ εκείνην που γεννά και τη στείρα;