Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 66:8

Ποιος άκουσε κάτι τέτοιο; Και ποιος είδε κάτι παρόμοιο; Μήπως η γη ένιωσε ωδίνες τοκετού μέσα σε μία ημέρα, ή γεννήθηκε ένα έθνος μεμιάς, επειδή η Σιών ένιωσε ωδίνες και γέννησε τα παιδιά της; Εγώ έδωσα αυτή την προσδοκία, και δεν με θυμήθηκε, είπε ο Κύριος. Ιδού, δεν έκανα εγώ αυτήν που γεννά και τη στείρα, είπε ο Κύριος; Το ότι δηλαδή ο Ισραήλ δεν θα καταστραφεί ολοσχερώς, το διδάσκει και πάλι. Επειδή, αφού γενικώς προανήγγειλε στην Ιερουσαλήμ την άλωση, υπενθυμίζει και πάλι το υπόλειμμα που σώθηκε κατ' εκλογήν· διότι σώθηκε όχι μικρό πλήθος, προφανώς μέσω της πίστεως στον Χριστό. Θέλει δε να υποδηλώσει κάτι τέτοιο: διότι οι Ιουδαίοι συμπεριφέρθηκαν με ασέβεια απέναντί του και σκότωσαν τον αρχηγό της ζωής. Επειδή όμως αναστήθηκε, καταπατώντας τον θάνατο, και ανήλθε προς τον εν τοις ουρανοίς Πατέρα και Θεό, τον διακήρυτταν οι θεσπέσιοι μαθητές απευθυνόμενοι σε όλους, ακόμη και σε εκείνους που είχαν ασεβήσει, καλώντας τους σε μετάνοια, και στη σωτηρία μέσω της πίστεως, και στην άφεση των αμαρτιών μέσω του αγίου βαπτίσματος.

«Διότι σε εσάς ανήκουν οι επαγγελίες, και στα τέκνα σας.» Όταν ο θεσπέσιος Πέτρος έλεγε αυτά, πολλοί πίστεψαν. Είναι γραμμένο άλλωστε στις Πράξεις των αγίων Αποστόλων, ότι εκείνη την ημέρα προστέθηκαν περίπου τρεις χιλιάδες ψυχές. Οι θεσπέσιοι μαθητές λοιπόν συνέχιζαν να νουθετούν όσους προέρχονταν από τον Ισραήλ, προσελκύοντάς τους στην πίστη. Έπειτα, αφού πέρασε κάποιος χρόνος, επήλθαν πλέον στη χώρα των Ιουδαίων και στα ίδια τα Ιεροσόλυμα τα δεινά της θείας οργής, επειδή είχαν ήδη εισέλθει και κληθεί οι πιο επιεικείς, και αυτοί αποτελούσαν το υπόλειμμα. Αυτό διδάσκει λέγοντας: «Πριν προλάβει να γεννήσει αυτή που κοιλοπονούσε, πριν έλθει ο πόνος των ωδινών διέφυγε, και γέννησε άρρεν.» Διότι πριν έλθουν τα δεινά και πριν κατασκήψουν στην Ιερουσαλήμ οι συμφορές του πολέμου σαν κάποιες πικρές ωδίνες, διέφυγε, δηλαδή πριν από τον κίνδυνο γέννησε άρρεν, το οποίο είναι κύημα καλό και τριπόθητο. Επειδή για όσες γεννούν, η αρρενοτοκία προτιμάται περισσότερο από το άλλο. Ή ίσως βέβαια είναι και άρρεν το γεννηθέν, επειδή ο λαός που είναι εν Χριστώ δεν εκθηλύνεται οδηγούμενος σε μαλθακότητες. Διότι υπάρχει σε αυτόν φρόνημα ανδροπρεπές και νεανικό, και μάρτυρας αυτού είναι ο μακάριος Παύλος που γράφει: «Εκείνοι δε που ανήκουν στον Ιησού Χριστό σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες.» Έπειτα, για την υπερβολή της θείας δυνάμεως, επειδή ενέργησε και αυτό, εκφράζει μεγάλο θαυμασμό λέγοντας: «Ποιος είδε ποτέ κάτι τέτοιο;»

«Μήπως κοιλοπόνησε η γη σε μία ημέρα, ή γεννήθηκε ένα έθνος μονομιάς; Διότι η Σιών κοιλοπόνησε και γέννησε τα παιδιά της;» Διότι ποιος, λέει, άκουσε, ή ποιος είδε γη, δηλαδή μια ολόκληρη χώρα, να βλασταίνει σε μία ημέρα αυτούς που μπορούν να την γεμίσουν; Άραγε γεννήθηκε ποτέ μονομιάς, δηλαδή συγχρόνως, ένα ολόκληρο έθνος; Αλλά έτσι, λέει, «η Σιών γέννησε τα παιδιά της». Διότι το να προστεθούν σε μία ημέρα τρεις χιλιάδες ψυχές και να βιώσουν την πνευματική αναγέννηση δια της πίστεως και του αγίου βαπτίσματος, πώς δεν θα αποτελούσε ολοφάνερα κύηση και γέννηση ενός ολόκληρου έθνους; Αλλά, «Εγώ», λέει, «έδωσα αυτή την προσδοκία». Διότι και αυτό έχει προειπωθεί δια φωνής των αγίων προφητών, και ο Θεός της έχει προαναγγείλει την πολυτεκνία: «Όμως δεν με θυμήθηκε», λέει ο Κύριος, «αν και εγώ έκανα τη στείρα να γεννά». Εκείνος λοιπόν που έχει την εξουσία επ' αυτών, πώς θα επέτρεπε να παραμείνει άτεκνη, εφόσον Αυτός το θέλησε, ώστε αποδεχόμενη την πίστη σε Αυτόν, να αναδειχθεί πολύτεκνη και καλλίτεκνη σε όλους όσοι βρίσκονται σε όλη τη γη;

Προς αυτήν λέει και ο προφήτης για εσάς: Σήκωσε τα μάτια σου ολόγυρα και δες συγκεντρωμένα τα παιδιά σου. Και εκείνη αποκρίνεται λέγοντας: Ποιοι είναι αυτοί που πετούν σαν σύννεφα και σαν περιστέρια με τους νεοσσούς τους προς εμένα; Σύννεφα λόγω του πνευματικού τους χαρακτήρα, και περιστέρια λόγω της ακεραιότητάς τους. Και πάλι: Ποιος έχει ακούσει τέτοια πράγματα; Ή ποιος έχει δει κάτι τέτοιο; Μήπως κοιλοπόνεσε η γη σε μία ημέρα και γεννήθηκε ένα έθνος μονομιάς; Διότι η Σιών κοιλοπόνεσε και γέννησε τα παιδιά της. Και τα πάντα θα γεμίσουν με ανεκλάλητη χαρά, χάρη στον Κύριο που είπε: Διότι ιδού, εγώ κάνω την Ιερουσαλήμ αγαλλίαση και τον λαό μου ευφροσύνη.

Αλλά αυτά μεν αφορούν εκείνους, το δε θεοσεβές πολίτευμα και η καινή και νέα Σιών, δηλαδή η Εκκλησία του Θεού που θα συγκροτηθεί μέσω υμών, τόσο αθρόα θα γεννήσει πλήθος λαών, ώστε να εκπλαγεί αυτός που το ακούει. Διότι, όπως ακριβώς κάποια έγκυος γυναίκα που κυοφορεί, χωρίς να υποστεί καμία ωδίνα, θα γεννούσε αιφνιδίως και μάλιστα άρρεν, με τον ίδιο τρόπο και η νέα Σιών θα γεννήσει αθρόα καινούργιο λαό και ολόκληρο έθνος μεμιάς· ώστε να είναι το όλο γεγονός άκρως παράδοξο, τέτοιο που ποτέ έως τώρα δεν έχει ακουστεί. Διότι το μεν έθνος των Ιουδαίων και ο ίδιος ο Ισραήλ δεν δημιουργήθηκε αθρόα, αλλά υπήρξε πρώτος ο προπάτοράς τους, και από αυτόν γεννήθηκαν δώδεκα παιδιά. Έπειτα, από τον καθένα προήλθαν υιοί και θυγατέρες, υιοί των υιών και έγγονοι και απόγονοι. Και έτσι, κατά τη διαδοχή των προγόνων, σε μεγάλο χρονικό διάστημα και σε διάφορες γενεές, συγκροτήθηκε ολόκληρο το έθνος τους. Με τον ίδιο δε τρόπο θα διαπίστωνε κανείς ότι και τα υπόλοιπα έθνη αυξήθηκαν σε πλήθος με την πάροδο του χρόνου· όμως ο λαός της Εκκλησίας του Θεού αθρόα, την ίδια εποχή και σαν μέσα σε μία ημέρα, γέμισε τα περισσότερα μέρη της οικουμένης.

Πράγμα που είναι βέβαια παράδοξο και βρίσκεται πέρα από κάθε θαύμα, «ούτε μάτι είδε ποτέ ούτε αυτί άκουσε». Γι' αυτά δε ο Κύριος λέει ότι εγώ είμαι ο αίτιος, ο ποιητής των παράδοξων έργων, ο οποίος από τώρα κιόλας «σου έδωσα αυτή την προσδοκία», προαναγγέλλοντας ό,τι πρόκειται να συμβεί στο μέλλον μέσω της δικής μου προφητείας, ώστε, όταν έρθει η έκβαση των πραγμάτων, να έχεις ασφαλή την πίστη στα λόγια μου. Και εγώ μεν για τη δική σου σωτηρία προείπα όλα αυτά, «εσύ» όμως, ο λαός στον οποίο απευθύνω αυτά τα λόγια, «δεν με θυμήθηκες», ούτε πίστεψες βλέποντας με τα μάτια σου. Το δε χωρίο: «εσύ δεν με θυμήθηκες, είπε ο Κύριος», δεν απαντάται στους άλλους ερμηνευτές. Κατά δε τον Σύμμαχο έχει ειπωθεί με αυτόν τον τρόπο: «Μήπως εγώ που προετοιμάζω τη γέννα, δεν προκαλώ και τον τοκετό; είπε ο Κύριος, ή εγώ που συνεργώ στον τοκετό θα τον συγκρατήσω; είπε ο Θεός σου». Διότι πώς, λέει, «θα γεννηθεί έθνος» πάνω στη γη, αν όχι με τη δική μου δύναμη; Επειδή εγώ είμαι αυτός που όσες κυοφορούν στη γαστέρα τους τις «οδηγώ στη γέννα» και γίνομαι η αιτία για αυτές στο να φέρουν άνθρωπο στο φως και να παραγάγουν «στο είναι» αυτόν που προηγουμένως δεν υπήρχε.

Μήπως, λοιπόν, εγώ, που ενεργώ κατ' αυτόν τον τρόπο στη σωματική γέννηση, αυτήν που πρόκειται να γεννήσει το έθνος στο σύνολό του, μονομιάς και αθρόα, 〈δεν θα την οδηγήσω σε τοκετό〉, ώστε 〈να〉 προέλθει κατευθείαν, αβλαβώς και ανωδύνως, αυτό το θείο γέννημα, αλλά 〈μήπως εγώ, ο Κύριος〉, που συνηθίζω 〈να οδηγώ σε τοκετό〉 όσα έχουν δημιουργηθεί, 〈θα συγκρατήσω〉 τον τοκετό ώστε να αφανιστεί το κύημα;

Και στο παρελθόν βέβαια υπήρξε κάποια μερική αίσθηση της θάλασσας, του ποταμού, των ορέων και των βουνών· τώρα όμως, ας κινηθεί και ας σαλευτεί κάθε στοιχείο της γης· ή μάλλον, σύμφωνα με τον Ακύλα, ας δοκιμάσει ωδίνες, ώστε να εκπληρωθεί αυτό που ειπώθηκε από τον προφήτη Ησαΐα: «Ποιος άκουσε τέτοια πράγματα, και ποιος είδε ποτέ κάτι τέτοιο; Μήπως δοκίμασε ωδίνες η γη μέσα σε μία ημέρα, και γεννήθηκε ένα έθνος μονομιάς;». Διότι, εφόσον η κλήση των εθνών και η χάρη του Θεού επρόκειτο να εκχυθεί σε ολόκληρη την κατοικημένη από τους ανθρώπους οικουμένη, ήταν απόλυτη ανάγκη τα από αιώνων εδραιωμένα σεβάσματα των εθνών να υποστούν σάλο και κλονισμό, και οι δαίμονες που βρίσκονταν σε αυτά να τραπούν σε φυγή, ώστε να γεννηθεί για τον Θεό σε ολόκληρη την οικουμένη ο λαός που προέρχεται από τα έθνη.

Διότι, ενώ η παρουσία του Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού ανέτειλε προσφάτως σε όλους τους ανθρώπους, ένα νέο αναμφισβήτητα έθνος, όχι μικρό ούτε ασθενές ούτε εγκατεστημένο σε κάποια γωνιά της γης, αλλά το πολυανθρωπότερο και το πλέον θεοσεβές από όλα τα έθνη, και για αυτόν τον λόγο άφθαρτο και αήττητο, καθόσον τυγχάνει διαρκώς της βοήθειας του Θεού, εμφανίστηκε έτσι αθρόα κατά τους άρρητους προκαθορισμένους χρόνους: το έθνος που τιμάται από όλους με την προσηγορία του Χριστού. Αυτό εξέπληξε και κάποιον από τους προφήτες, ο οποίος, έχοντας προείδει με τον οφθαλμό του θείου Πνεύματος τα μέλλοντα, αναφώνησε τα εξής: «Ποιος άκουσε τέτοια πράγματα, και ποιος μίλησε κατ' αυτόν τον τρόπο; Μήπως η γη κοιλοπόνεσε μέσα σε μία ημέρα, και μήπως γεννήθηκε ένα έθνος μονομιάς;». Ο ίδιος δε προφήτης υποδηλώνει κατά κάποιον τρόπο και τη μελλοντική προσηγορία, λέγοντας: «Στους δε δούλους μου θα δοθεί ένα νέο όνομα, το οποίο θα ευλογηθεί πάνω στη γη». Αλλά, αν και εμείς είμαστε προφανώς νέοι και αυτό το πραγματικά καινούργιο όνομα των Χριστιανών μόλις τώρα γίνεται γνωστό σε όλα τα έθνη, ωστόσο, το γεγονός ότι ο βίος και ο τρόπος της διαγωγής, μαζί με τα ίδια τα δόγματα της ευσέβειας, δεν έχουν επινοηθεί προσφάτως από εμάς, αλλά από την πρώτη σχεδόν εποχή της δημιουργίας του ανθρώπου εφαρμόζονταν ορθά μέσω των φυσικών εννοιών από τους θεοφιλείς άνδρες της παλαιάς εποχής, θα το αποδείξουμε με τον εξής τρόπο. Το έθνος των Εβραίων δεν είναι νέο, αλλά τιμάται από όλους τους ανθρώπους για την αρχαιότητά του, τυγχάνοντας μάλιστα και αυτό γνωστό στους πάντες.

Και ο επίλογος της όλης προφητείας, προσθέτοντας μετά από όλα τα προηγούμενα: «θα αναγγελθεί στον Κύριο η γενεά που έρχεται, και θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη του σε λαό που πρόκειται να γεννηθεί, τον οποίο δημιούργησε ο Κύριος», προθεσπίζει ξεκάθαρα τον λαό που προέρχεται από τα έθνη και τη γενεά που συγκροτήθηκε πάνω στη γη μέσω του σωτήρα μας Ιησού Χριστού. Διότι ποιος θα μπορούσε να είναι αυτός ο λαός του Θεού, για τον οποίο λέγεται ότι πρόκειται να γεννηθεί ύστερα από αυτά, ο οποίος παλαιότερα δεν υπήρχε ούτε είχε υπόσταση μεταξύ των ανθρώπων, αλλά δημιουργήθηκε αργότερα; Και ποια είναι η γενεά που τότε δεν υπήρχε, αλλά για την οποία λεγόταν ότι θα έρθει, αν όχι αυτή η Εκκλησία που συγκροτήθηκε σε ολόκληρο τον κόσμο μέσω του σωτήρα μας και ο νέος λαός που προέρχεται από τα έθνη, για τον οποίο το Άγιο Πνεύμα αποφάνθηκε με θαυμασμό μέσω του Ησαΐα, λέγοντας: «ποιος άκουσε τέτοια πράγματα, και ποιος είδε κάτι παρόμοιο; Μήπως κοιλοπόνεσε η γη σε μία ημέρα, και μήπως γεννήθηκε έθνος μεμιάς;».

Ποιος από όσους σκέφτονται σωστά και γνωρίζουν πόσο μεγάλη είναι η διαφορά τους, ακούγοντας αυτά δεν θα αγανακτήσει, βλέποντας ότι η θεουργική σοφία του Πνεύματος εξισώνεται πλήρως με τη φιλοσοφία των εξωτερικών μαθημάτων, και μάλιστα από εκείνους που φαίνεται να έχουν το ίδιο φρόνημα με εμάς και κατακρίνουν τις αντιρρήσεις μας ως στρεφόμενες ενάντια σε ομόφρονες; Δεν είναι η μεν πρώτη «άγονη και άκαρπη», σύμφωνα με τον θεηγόρο Γρηγόριο Νύσσης, αφού δεν έδωσε κανέναν καρπό από τους μακροχρόνιους πόνους της γέννας ούτε μας οδήγησε στο φως της θεογνωσίας, ενώ η σοφία του Πνεύματος είναι εξαιρετικά γόνιμη και πολύτεκνη, αφού από τη φύση της δεν γεννά δύο-δύο και τρία-τρία, όπως τα πολυτόκα ζώα, αλλά αναγεννά ολόκληρες χιλιάδες μεμιάς και τις μεταφέρει από το φοβερό σκοτάδι στο θαυμαστό φως του Θεού, όπως διδαχθήκαμε από τις Πράξεις των Αποστόλων; Αυτό ακριβώς, προβλέποντάς το ο προφήτης και έχοντας κυριευθεί ολόκληρος από το θαύμα, έλεγε: «Μήπως κοιλοπόνεσε η γη ξαφνικά, ή μήπως γεννήθηκε ένα έθνος μεμιάς;». Δεν ισχύει ότι στη μεν πρώτη η αλήθεια ενυπάρχει αμφισβητήσιμη και αναμεμειγμένη με το ψεύδος, γι' αυτό και από τη φύση της επιδέχεται πάντοτε αντίλογο, όπως θα μπορούσαν να επιβεβαιώσουν και οι ίδιοι οι δάσκαλοί της, ενώ στη δεύτερη ουδείς μπορεί, σύμφωνα με τη θεία φωνή του Ευαγγελίου, «να αντισταθεί», καθώς προβάλλει την αλήθεια σαφή και εντελώς απαλλαγμένη από το αντίθετό της; Δεν είναι αλήθεια ότι της μεν σοφίας των θείων λογίων η αλήθεια μας είναι αναγκαία, ωφέλιμη και σωτήρια, ενώ της άλλης που αποκτάται εξωτερικά δεν είναι ούτε αναγκαία ούτε σωτήρια;

Άγιος, άγιος, άγιος. Ευφράνθηκε ο ουρανός άνωθεν, μαζί με τον ιεροφωνότατο Ησαΐα ας αναβοήσουμε, αν και είναι τολμηρό, ότι ελέησε ο Θεός τον λαό του διά μέσου σου. Γέμισε λοιπόν ολόκληρη η βασιλεία σου από χαρά και αγαλλίαση, διότι αφαιρέθηκε ο άνομος ζυγός που βρισκόταν πάνω της και η ράβδος της τέτοιας κυριαρχίας πάνω στον τράχηλο. Ποιος άκουσε τέτοια πράγματα; Εμπρός, πείτε μου, άνδρες. Και ποιος είδε σε άλλη βασιλεία τέτοιο και τόσο μεγάλο κατόρθωμα; Επαινέστε την όλοι οι λαοί. Μεγαλύνετέ την μαζί με εμάς, άρχοντες και αρχόμενοι, ιερείς και μοναχοί και ολόκληρο το χριστιανικό γένος. Διότι δεν είναι θαυμαστό μόνο το γεγονός ότι έγινε η άφεση τόσων ταλάντων χρυσού, αν και είναι αξεπέραστο, αλλά το ότι συνάμα αποκόπηκε με τον πιο όσιο τρόπο και ένας πολλαπλάσιος πόρος αδικίας σε αυτή την υπόθεση. Αφαιρέθηκε από τη μέση ο στραγγαλισμός των βίαιων και ψυχοφθόρων απαιτήσεων, που είχε διαφύγει της προσοχής όλων των προκατόχων σου, αν και ορισμένοι είχαν βασιλεύσει με ευσέβεια. διότι αυτό είχε φυλαχθεί για εσένα. Έπαυσε η επιβολή όρκων, η πολυορκία, ή μάλλον η ψευδορκία τόσο από την πλευρά εκείνων που απαιτούν όσο και εκείνων από τους οποίους απαιτούνται, όπου και οι δύο εξαιτίας αυτού του γεγονότος χάνονταν, ο μεν προσπαθώντας να αποκρύψει ό,τι μπορούσε, ο δε καταφεύγοντας σε συνεχείς όρκους για να αποσπάσει περισσότερα.