Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 7:19

Και κατά την ημέρα εκείνη θα συμβεί το εξής: θα συρίξει ο Κύριος προς τις μύγες, που κυριαρχούν σε τμήμα του ποταμού της Αιγύπτου, και προς τη μέλισσα, που βρίσκεται στη χώρα των Ασσυρίων. Και θα έλθουν και θα αναπαυθούν όλα στις φάραγγες της χώρας και στις τρύπες των βράχων και στα σπήλαια και σε κάθε ρωγμή και σε κάθε δέντρο. «Στην Αίγυπτο», λέγει, «κατέβηκε ο λαός μου, για να παροικήσει εκεί· και στους Ασσυρίους οδηγήθηκαν με τη βία». Γι' αυτό προφητεύει, ενόψει της γεννήσεως του Εμμανουήλ, ότι, είτε κάποιος από τον λαό βρίσκεται στην Αίγυπτο είτε στους Ασσυρίους, θα αναχωρήσουν από εκεί και, αφού βρεθούν στη χώρα της Ιουδαίας, θα αναπαυθούν στα φυσικά και ακατοίκητα καταφύγια.

Αλλά με την πάροδο του χρόνου πολλά από τα απευκταία τους συνέβησαν. Διότι πορθήθηκε η Σαμάρεια, και επέδραμαν και στην Ιουδαία τα γειτονικά έθνη, οι Ιδουμαίοι, οι Μωαβίτες και οι προερχόμενοι από τους Φιλισταίους. Έπαθαν λοιπόν πολλά δεινά και δοκίμασαν σκληρές ημέρες, τόσο οι μεν όσο και οι δε. Ο Θεός, λοιπόν, λέγει, θα επιφέρει ημέρες που όμοιές τους δεν έχουν υπάρξει ποτέ, δηλαδή που δεν ήλθαν εναντίον σας από εκείνον τον καιρό, αφότου ο Εφραίμ αποσχίστηκε, δηλαδή αποκόπηκε από τον Ιούδα. Ποιος είναι λοιπόν για εμάς αυτός ο καιρός, ή ποιες είναι αυτές οι ημέρες; Ο βασιλιάς, λέγει, των Ασσυρίων, δηλαδή ο Ναβουχοδονόσορ, ο οποίος λεηλάτησε τα Ιεροσόλυμα και κατέλαβε κατά κράτος όλη την Ιουδαία, έκαψε και τον θείο ναό, και δεν παρέλειψε απολύτως τίποτα από θηριώδη ωμότητα, το οποίο να μην έπραξε εναντίον όλου του έθνους. <Και κατά την ημέρα εκείνη ο Κύριος θα συρίξει στις μύγες, που κυριεύουν μέρος του ποταμού της Αιγύπτου, και στη μέλισσα, η οποία βρίσκεται στη χώρα των Ασσυρίων· και θα έλθουν όλοι, και θα αναπαυθούν στις φάραγγες της χώρας, και στις τρύπες των βράχων, και στα σπήλαια, και σε κάθε ρωγμή, και σε κάθε δέντρο.> Επεκτείνει τη διήγηση και περιγράφει λεπτομερώς την έφοδο του πολέμου, και το ότι θα καταλάβουν όλη τη γη τους, τα χωριά και τις πόλεις, εκείνοι που θα έλθουν εναντίον τους κατά καιρούς.

Παρομοιάζει δε τους Αιγυπτίους με μύγες, όπως νομίζω, εξαιτίας του πλήθους τους και της όχι και τόσο εύηχης φωνής τους. Με μέλισσα παρομοιάζει το έθνος των Ασσυρίων· διότι η μέλισσα είναι ποικιλόχρωμη, έχει ωραίο χρώμα και ποικίλα στίγματα. Τέτοιοι περίπου είναι, όσον αφορά την ενδυμασία και τη στολή, οι Ασσύριοι και οι Πέρσαι· διότι αγαπούν τα στολίδια, πάντοτε εκτιμούν την ποικιλόχρωμη ενδυμασία, και διαθέτουν κεντρί γι' αυτό. Αυτοί, λέει, θα έρθουν όλοι και θα καταλύσουν στις φάραγγες της χώρας, στις τρύπες των βράχων, στα σπήλαια, σε κάθε σχισμή και σε κάθε δέντρο. Επειδή λοιπόν εκφράζεται σαν να πρόκειται για μύγες, επιμένει στη μεταφορά. Φανερώνει βέβαια ότι θα ερευνήσουν όλη τη χώρα τους, ώστε να μην μπορέσει να διαφύγει της προσοχής κανένας από όσους έχουν κρυφτεί, ακόμη κι αν τυχόν κρύβονταν μέσα σε βράχους ή σε φάραγγες ή και σε δάση και κοιλάδες.

Διότι με κανέναν τρόπο δεν θα είναι καθαρός εκείνος που έχει περιπλακεί σε τόσο παράλογα εγκλήματα. Θα μπορούσε, νομίζω, να πει κάποιος, αναλογιζόμενος τις συμφορές που έπληξαν την Ιουδαία και τα ίδια τα Ιεροσόλυμα: Άραγε από δική του πρωτοβουλία ήρθε ο τύραννος των Βαβυλωνίων και εκστράτευσε εναντίον της γης των Ιουδαίων, και κυρίευσε την αγία πόλη, χωρίς να του επιτρέψει ο Θεός να το πράξει αυτό, ή μάλλον χωρίς να του το έχει παραχωρήσει Εκείνος; Μολονότι ο ίδιος ο προφήτης Ησαΐας μας λέει: ότι «Θα σφυρίξει ο Κύριος στις μύγες, οι οποίες κυριαρχούν σε τμήμα του ποταμού της Αιγύπτου, και στη μέλισσα, η οποία βρίσκεται στη χώρα των Ασσυρίων, και θα έρθουν όλοι, και θα αναπαυθούν στις φάραγγες της χώρας, και στις τρύπες των βράχων, και στα σπήλαια, και σε κάθε ρωγμή, και σε κάθε δέντρο.» Πώς λοιπόν ο Βαβυλώνιος, ενώ υπηρέτησε τα θεία προστάγματα, φέρει ανεξίτηλο το έγκλημα και έχει τιμωρηθεί τόσο σκληρά, ώστε να μη φαίνεται τίποτα φοβερότερο από την οργή που ξέσπασε εναντίον του; Ναι, και πολύ δικαιολογημένα.

Το ποια ακριβώς θα είναι αυτά, τα διδάσκει στη συνέχεια λέγοντας: «Και θα συμβεί εκείνη την ημέρα, θα σφυρίξει (ο Κύριος)» και τα εξής. Με αυτά υποδηλώνει ο λόγος την επιδρομή Αιγυπτίων ανδρών, τους οποίους, επειδή χαίρονται με τους ρύπους και τα αίματα της ακάθαρτης ειδωλολατρίας, παρομοιάζει με «μύγες», και για τους οποίους λέει ότι θα έλθουν στη χώρα των Ιουδαίων όχι δίχως το θέλημα του Θεού, αλλά με το νεύμα του ίδιου του Κυρίου, ο οποίος τους ξεσηκώνει και, σαν με σφύριγμα, τους παρορμά να έλθουν από την Αίγυπτο· και όχι από ολόκληρη αυτήν τη χώρα, αλλά από ένα μέρος της. Δεν αναφέρεται όμως ότι ο Κύριος θα σφυρίξει μόνο σε αυτές τις αιγυπτιακές μύγες που προαναφέρθηκαν, αλλά «και στη μέλισσα» που κατοικεί τη χώρα των Ασσυρίων, δηλαδή σε μια πολεμική δύναμη, την οποία το κείμενο παρομοίασε με «μέλισσα» επειδή χρησιμοποιεί πολεμικό κεντρί και κυριαρχούσε τότε επί των υπολοίπων εθνών. Και αυτές λοιπόν τις «μέλισσες», λέει, αφού τους επιτραπεί και παρορμηθούν από το σφύριγμα του Κυρίου, «θα έλθουν» από τη χώρα των Ασσυρίων, και έπειτα, αφού έλθουν, «θα αναπαυθούν στις φάραγγες» του ιουδαϊκού έθνους «και στις τρύπες των βράχων και στα σπήλαια και σε κάθε ρωγμή και σε κάθε δέντρο», και με αυτόν τον τρόπο θα κυριεύσουν όλες τις πόλεις τους.

Και για αυτές λοιπόν τις δικές σας χώρες αρμόζει να αγωνιάτε, ω εσείς προς τους οποίους απευθύνεται ο παρών λόγος μου, και την άφιξη των προαναφερθέντων Αιγυπτίων και Ασσυρίων πρέπει να περιμένετε και να φοβάστε, αλλά όχι αυτούς τους δύο βασιλείς, δηλαδή αυτόν της Σαμάρειας και αυτόν της Δαμασκού· διότι αυτοί είναι «δαυλοί που καπνίζουν» και δεν έχουν φωτιά, επειδή έχει σβήσει η δύναμή τους. Αυτή λοιπόν η προφητεία, κατά λέξη και ιστορικά, εκπληρώθηκε κατά τους χρόνους της πρώτης πολιορκίας της Ιερουσαλήμ που έγινε από τους Βαβυλωνίους, κατά τους οποίους οι Αιγύπτιοι, που ονομάζονται «μύγες», όταν ο βασιλιάς τους Φαραώ Νεχαώ, αφού επιτέθηκε στη χώρα των Ιουδαίων, σκότωσε τον βασιλιά της Ιερουσαλήμ Ιωσία, έναν θεοφιλή άνδρα. Έπειτα, όχι μετά από πολύ καιρό, ο βασιλιάς των Βαβυλωνίων Ναβουχοδονόσορ, αφού επιτέθηκε με μεγάλη στρατιωτική δύναμη, κατέστρεψε εκ θεμελίων την πόλη τους και πυρπόλησε τον ναό, και, αφού υποδούλωσε ολόκληρο το έθνος και λεηλάτησε τις υπόλοιπες πόλεις, εγκατέστησε Ασσυρίους ως κατοίκους της χώρας των Ιουδαίων. Τότε λοιπόν εκπληρώθηκαν οι προκείμενες προφητείες, όταν οι πολεμικές «μέλισσες» από τη χώρα των Ασσυρίων μετοίκησαν στα έσχατα της ερημιάς και, αφού περιήλθαν τη χώρα των Ιουδαίων, κατοίκησαν, καταλαμβάνοντας δασώδεις κοιλάδες και «φάραγγες» και «σπήλαια», επειδή οι πόλεις είχαν καταστραφεί· και έπειτα από αυτά προστίθενται τα εξής.

Επειδή ο λόγος προανήγγειλε όσα επρόκειτο να συμβούν στη χώρα των Ιουδαίων και ότι ολόκληρο το έθνος τους, κατά τις προκαθορισμένες ημέρες που ειπώθηκε ότι θα επιφέρει εναντίον τους, θα παραδοθεί άλλοτε μεν στις αιγυπτιακές μύγες, όπως όταν ο ευσεβέστατος Ιωσίας έπεσε στα χέρια του βασιλιά των Αιγυπτίων, και άλλοτε στις ασσυριακές μέλισσες, οι οποίες, αφού κυριεύσουν ολόκληρη την ιουδαϊκή χώρα, θα καταλάβουν τις ερήμους της και τις φάραγγες και τα σπήλαια και κάθε δέντρο, και εκεί θα αναπαυθούν με ησυχία, άφοβα και με απόλυτη αμεριμνησία. Ακολούθως, μετά την προφητεία αυτών των γεγονότων, προαναγγέλλει με τα προκείμενα λόγια την κατάλυση της κυριαρχίας των Ασσυρίων και των Χαλδαίων. Διότι οι Ασσύριοι διατήρησαν την κυριαρχία τους επί της Ασίας, όλης της Αιγύπτου και της Λιβύης και των περισσοτέρων μερών της οικουμένης για χίλια τριακόσια περίπου ολόκληρα χρόνια. Μεγάλη και ακαταμάχητη ήταν η δυναστεία τους, και αυτή δεν καταλύθηκε ούτε έπαψε να υφίσταται προτού πολιορκήσουν τα Ιεροσόλυμα και πυρπολήσουν τον ναό του Θεού, και μεταφέρουν τα άγια σκεύη και όλα τα αναθήματα του ιερού στη Βαβυλώνα για να τα αφιερώσουν στα δικά τους είδωλα· διότι, μετά την τέλεση αυτών των πράξεων, δεν πέρασε πολύς καιρός και οι Μήδοι κατέλυσαν την εξουσία των Ασσυρίων.

Αν, όμως, κάποιος σκανδαλίζεται από τέτοιου είδους αλληγορίες, είναι καιρός αυτός να μην αντιλαμβάνεται πνευματικά ούτε τις αναφερόμενες μύγες ή τις μέλισσες, ούτε το ξυράφι, ούτε τα γένια, ούτε τις τρίχες των ποδιών, και να ξεπέφτει σε παράλογες και ασύστατες μυθολογίες. Εάν όμως είναι ανάγκη αυτά να μην τα δεχόμαστε με άλλον τρόπο παρά μόνο μέσα από την πνευματική θεωρία, είναι φανερό ότι και τα επόμενα πρέπει να τα αντιληφθούμε με παρόμοιο τρόπο. 〈μʹ.〉 «Εκείνη την ημέρα θα σβήσουν τα όρη και οι βουνοί και οι δρυμοί, και θα καταφαγωθούν από την ψυχή μέχρι τις σάρκες· και αυτός που φεύγει θα είναι σαν εκείνον που προσπαθεί να ξεφύγει από φλόγα που καίει· και όσοι απομείνουν από αυτούς θα είναι μετρημένοι, ώστε ένα μικρό παιδί θα μπορεί να τους καταγράψει. Και θα συμβεί εκείνη την ημέρα να μην αυξηθεί πλέον το υπόλειμμα του Ισραήλ, και οι διασωθέντες του Ιακώβ δεν θα στηρίζονται πλέον σε εκείνους που τους αδίκησαν, αλλά θα στηρίζονται στον Θεό, τον Άγιο του Ισραήλ, με αλήθεια, και το υπόλειμμα του Ισραήλ θα επιστρέψει στον ισχυρό Θεό. Και εάν ο αριθμός των υιών του Ισραήλ γίνει σαν την άμμο της θάλασσας, μόνο το υπόλειμμά τους θα σωθεί. Διότι ο Θεός θα εκπληρώσει την απόφασή Του και θα τη συντομεύσει με δικαιοσύνη, επειδή ο Θεός θα εκτελέσει συνοπτική απόφαση σε ολόκληρη την οικουμένη».

Στη συνέχεια αυτών, ας κατανοήσουμε τι και πόσα λέγεται ότι θα συμβούν «εκείνη την ημέρα», δηλαδή, όπως είναι σαφές, κατά τον χρόνο της εμφανίσεως του Εμμανουήλ. «Θα σφυρίξει», λέει, «ο Κύριος στις μύγες, οι οποίες θα κυριεύσουν μέρος του ποταμού της Αιγύπτου, και στη μέλισσα που βρίσκεται στη χώρα των Ασσυρίων· και θα έλθουν και θα αναπαυθούν μέσα στις φάραγγες της χώρας και στις τρύπες των βράχων και στα σπήλαια και σε κάθε ρωγμή και σε κάθε δέντρο. Εκείνη την ημέρα ο Κύριος θα ξυρίσει με το μεγάλο μισθωμένο ξυράφι από την άλλη πλευρά του ποταμού, του βασιλιά των Ασσυρίων, το κεφάλι, και θα αφαιρέσει τις τρίχες των ποδιών και τα γένια. Και θα συμβεί εκείνη την ημέρα, ένας άνθρωπος να τρέφει μία δαμάλα και δύο πρόβατα· και, επειδή αυτά θα παράγουν πάρα πολύ γάλα, θα τρώει βούτυρο, διότι βούτυρο και μέλι θα τρώει καθένας που θα έχει απομείνει πάνω στη γη. Και θα συμβεί εκείνη την ημέρα, κάθε τόπος όπου υπήρχαν χίλια κλήματα αξίας χιλίων σίκλων, να μετατραπεί σε χέρσα γη και αγκάθια· με βέλη και τόξα θα εισέλθουν εκεί, διότι όλη η γη θα είναι χέρσα και γεμάτη αγκάθια· και κάθε βουνό που καλλιεργείται, θα οργωθεί· δεν θα φτάσει εκεί φόβος, διότι από χέρσα γη και αγκάθια θα μετατραπεί σε βοσκότοπο προβάτων και σε μέρος όπου θα πατούν τα βόδια». Τόσα πολλά περιέχει η παρούσα προφητεία ότι θα συμβούν κατά την ημέρα του Εμμανουήλ· και ποια πνευματική θεώρηση αυτά ενέχουν, είναι ώρα πλέον να το εξετάσουμε, αναπτύσσοντας συνοπτικά το νόημά τους. «

Και αναφέρει ότι οι προαναφερθείσες δυνάμεις θα «αναπαυθούν» σε «φάραγγες» και σε «τρώγλες βράχων, στα σπήλαια και σε κάθε ρωγμή τους», κατά μεν την πνευματική έννοια μέσα στις ψυχές τους, στις αισθήσεις του σώματος, στους λογισμούς και στις διαρρηγμένες διάνοιές τους, κατά δε την κυριολεκτική σημασία σε ολόκληρη τη χώρα τους. Ποιος, άραγε, δεν θα έμενε κατάπληκτος με αυτό, βλέποντας με τα ίδια του τα μάτια τους εχθρούς τους να έχουν καταλάβει κάθε τόπο της Ιουδαίας, και τους αλλόφυλους και ειδωλολάτρες ανθρώπους να έχουν εγκατασταθεί σε όλες τις πόλεις και τις περιοχές τους; Όμως ο λόγος αναφέρει ότι δεν πρόκειται να τους επιβάλει μόνο αυτά, αλλά με το «ξυράφι» του πνευματικώς εννοούμενου σε εμάς «βασιλιά των Ασσυρίων», «θα ξυρίσει το κεφάλι τους, τις τρίχες των ποδιών και τα γένια τους», δηλαδή θα τους αφαιρέσει κάθε στολίδι που τους περιέβαλλε άλλοτε.

Και θα έλθουν και θα αναπαυθούν όλοι στις φάραγγες της χώρας και στις τρώγλες των βράχων και στα σπήλαια και σε κάθε ρωγμή και σε κάθε δέντρο. Αφού περιέγραψε τον φοβερό χαρακτήρα των εθνών και την ταχύτητα της εκστρατείας τους, αναφέρεται πλέον και στο πλήθος τους. Και δεν είπε: «Θα στρατοπεδεύσουν», αλλά: «Θα αναπαυθούν», όχι δηλαδή σαν να φθάνουν σε εχθρική χώρα, αλλά σαν να απολαμβάνουν τη δική τους, ούτε σαν να έχουν ανάγκη από κόπους και μόχθους, αλλά σαν να προσέρχονται σε βέβαιη νίκη και να πρόκειται να λάβουν έτοιμη τη λεία. Γι' αυτό λέει: «Θα έλθουν και θα αναπαυθούν», πράγμα που χαρακτηρίζει αυτούς που έχουν νικήσει, έχουν στήσει τρόπαιο και αναπαύονται μετά από τον πολύ ιδρώτα και τις σφαγές.

Και δεν θα σταθμεύσουν μόνο στις πεδιάδες· αλλά, επειδή το πλήθος είναι άπειρο και η χώρα δεν είναι ικανή να δεχθεί τον αριθμό των σωμάτων, και οι φάραγγες και οι βράχοι και τα όρη και οι κοιλάδες και τα πάντα θα καλυφθούν από τα βαρβαρικά σώματα. Μολονότι, ακόμη και αν δεν ήταν σφοδροί, ούτε τόσο ορμητικοί, θα αρκούσε το πλήθος τους για να τους καταπλήξει· όταν όμως συντρέχουν και τα δύο, και τόσο μεγάλο πλήθος και τόση δύναμη και, το χειρότερο από όλα, να στρατηγεί η οργή του Θεού, ποια ελπίδα σωτηρίας υπάρχει πλέον; Το δε «Σε κάθε ρωγμή και σε κάθε δέντρο» έχει λεχθεί καθ' υπερβολήν. Διότι βέβαια δεν επρόκειτο να αναπαυθούν πάνω στα δέντρα, αλλά συγχρόνως, όπως είπα, και την υπερβολή υπονόησε και στη μεταφορά των σφηκών παρέμεινε.