Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 7:2

Και αυτός βέβαια ευχαριστώντας έλεγε: «Άρα, λοιπόν, εγώ ο ίδιος με τον νου μου δουλεύω στον νόμο του Θεού, ενώ με τη σάρκα μου στον νόμο της αμαρτίας. Επομένως, καμία καταδίκη δεν υπάρχει τώρα για εκείνους που βρίσκονται εν Χριστώ Ιησού. Διότι ο νόμος του πνεύματος της ζωής εν Χριστώ Ιησού με ελευθέρωσε από τον νόμο της αμαρτίας». Ο δε Φίλιππος, θέλοντας να στρέψει τον ευνούχο από το γράμμα στο πνεύμα, έλεγε: «Άραγε καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις;». Στο βιβλίο των Αριθμών μαρτυρείται ότι τέτοιο πνεύμα είχε και ο Χάλεβ, καθώς ο Θεός λέει: «Ο δε δούλος μου Χάλεβ, επειδή βρέθηκε μέσα του διαφορετικό πνεύμα και με ακολούθησε, θα τον εισαγάγω στη γη στην οποία εισήλθε εκεί». Διότι, επειδή αυτός μίλησε με διαφορετικό φρόνημα από το δικό τους, έγινε ευάρεστος στον Θεό. Τέτοια καρδιά προέτρεψε ο Θεός τον λαό να αποκτήσει, λέγοντας μέσω του Ιεζεκιήλ: «Αποκτήστε νέα καρδιά και νέο πνεύμα». Εφόσον, λοιπόν, έτσι έχουν τα πράγματα και καταδεικνύεται τόσο μεγάλη διαφορά όσον αφορά τα πνεύματα, θα ήσασταν σε καλύτερη θέση εάν, όταν ακούτε για πνεύμα που κτίζεται, σκεφτόσασταν ένα από τα προαναφερθέντα, όπως ήταν εκείνο για το οποίο έχει γραφτεί στον Ησαΐα: «Συμμάχησε η Αράμ με τον Εφραΐμ, και ταράχθηκε η ψυχή του, και η ψυχή του λαού του, με τον ίδιο τρόπο που σαλεύεται το δέντρο στο δάσος από το πνεύμα». Τέτοιο ήταν και «το πνεύμα που ξεσήκωσε ο Κύριος στη θάλασσα» εξαιτίας του Ιωνά.

Και αυτός μεν ευχαριστώντας έλεγε: «Άρα λοιπόν, εγώ ο ίδιος με τον νου δουλεύω στον νόμο του Θεού, ενώ με τη σάρκα στον νόμο της αμαρτίας· επομένως, δεν υπάρχει τώρα κανένα κατάκριμα για όσους βρίσκονται εν Χριστώ Ιησού. Διότι ο νόμος του πνεύματος της ζωής εν Χριστώ Ιησού με ελευθέρωσε από τον νόμο της αμαρτίας». Ο δε Φίλιππος, θέλοντας να στρέψει τον ευνούχο από το γράμμα στο πνεύμα, έλεγε: «Άραγε καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις;» Ότι τέτοιο πνεύμα είχε, μαρτυρείται και για τον Χάλεβ στο βιβλίο των Αριθμών, όταν ο Θεός λέει: «Τον δε δούλο μου τον Χάλεβ, επειδή υπήρξε διαφορετικό πνεύμα μέσα του και με ακολούθησε, θα τον εισαγάγω στη γη στην οποία εισήλθε εκεί». Διότι αυτός, μιλώντας με διαφορετικό τρόπο σκέψης σε σχέση με εκείνους, έγινε ευάρεστος στον Θεό. Τέτοια καρδιά προέτρεψε ο Θεός τον λαό να αποκτήσει, λέγοντας διά του Ιεζεκιήλ: «Φτιάξτε για τους εαυτούς σας καινούργια καρδιά και καινούργιο πνεύμα». Αφού λοιπόν έτσι έχουν τα πράγματα, και αποδεικνύεται τόσο μεγάλη διαφορά γύρω από τα πνεύματα, θα ήταν καλύτερο, όταν ακούτε για κτιστό πνεύμα, να έχετε στον νου σας ένα από τα προαναφερθέντα, όπως ήταν αυτό για το οποίο έχει γραφτεί στον Ησαΐα: «Συμμάχησε ο Αράμ με τον Εφραίμ, και ταράχθηκε η ψυχή του, καθώς και η ψυχή του λαού του, με τον ίδιο τρόπο που σαλεύεται το δέντρο στο δάσος από το πνεύμα». Τέτοιο ήταν και το «πνεύμα που ξεσήκωσε ο Κύριος στη θάλασσα» για τον Ιωνά.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ΄ Και συνέβη κατά τις ημέρες του Άχαζ, γιου του Ιωάθαμ, γιου του Οζία, βασιλιά του Ιούδα, να ανέβει ο Ρασίν, βασιλιάς της Αράμ, και ο Φακεέ, γιος του Ρομελία, βασιλιάς του Ισραήλ, εναντίον της Ιερουσαλήμ για να την πολεμήσουν, και δεν μπόρεσαν να την πολιορκήσουν. Και αναγγέλθηκε στον οίκο του Δαβίδ με τα εξής λόγια: «Συμφώνησε η Αράμ με τον Εφραΐμ». Και ταράχθηκε η ψυχή του και η ψυχή του λαού του, όπως ακριβώς σαλεύεται το δέντρο στο δάσος από τον άνεμο.

Τη δε γνώση, η οποία αν και συστάθηκε με βάση την αποδοχή των θείων Γραφών, έχει εκτραπεί από την ευθεία οδό και είναι ψευδώνυμη, θεωρούμε ότι προσαγορεύεται Εφραίμ. Επειδή από αυτόν καταγόταν ο Ιεροβοάμ, ο πρώτος που απέσχισε τις δέκα φυλές από το σπέρμα του Δαβίδ, ο οποίος μάλιστα, αφού κάποτε έγινε δραπέτης του Σολομώντα, έφυγε στην Αίγυπτο και πήρε ως σύζυγο την αδελφή της Θεκεμίνας, της γυναίκας του Φαραώ. Αυτός έπλασε και τις χρυσές δαμάλεις, και επινόησε εορτές από την καρδιά του. — Όταν, λοιπόν, ο εθνικός λόγος, που υπερηφανεύεται για τα διαλεκτικά του επιχειρήματα, συμπλακεί με τον αιρετικό και παρεκτραμμένο λόγο, λέγεται ότι ο Αράμ συμφωνεί με τον Εφραίμ, έχοντας την επιθυμία να κατεδαφίσει τα οικοδομήματα του Δαβίδ και να εκπορθήσει τον τόπο της αληθινής λατρείας.

Εντούτοις, δεν επιτυγχάνει τον σκοπό του. Διότι δεν θα μπορέσει να την εκπολιορκήσει, εξαιτίας του Κυρίου που την υπερασπίζεται. Ίσως μάλιστα να μην μπορούν ούτε να συμφωνήσουν αυτοί, εάν δεν πλεονάσει η αμαρτία μας· επειδή και εκείνοι που συμφώνησαν σύμφωνα με την ιστορία, κατά τις ημέρες του Άχαζ, επέδειξαν τη μεταξύ τους συμφωνία εξαιτίας της αμαρτίας του Άχαζ, ο οποίος δεν έπραξε το ευθές ενώπιον του Κυρίου, αλλά πέρασε τον υιό του μέσα από τη φωτιά και προσέφερε θυμίαμα στους υψηλούς τόπους. —Ωστόσο, η επιχείρηση των πονηρών βασιλέων εναντίον των εκκλησιών ταράσσει τον οίκο του Δαβίδ και αναστατώνει την ψυχή του λαού, ώστε να μοιάζει με άκαρπο δέντρο, εξαιτίας του κλονισμού που προκαλείται από την ταραχή.

Θα αναφέρουμε όμως το κάθε τι αναλυτικά, ακολουθώντας τα νοήματα των προκειμένων κειμένων. Τις ημέρες λοιπόν, λέγει, του Άχαζ, γιου του Ιωαθάμ, γιου του Οζία, βασιλιά του Ιούδα, συμφώνησαν ο Ραασσών, βασιλιάς του Αράμ, δηλαδή της Συρίας, και ο Φακεέ, γιος του Ρομελίου, βασιλιάς του Ισραήλ, εναντίον των Ιεροσολύμων, και ήλθαν για να τα λεηλατήσουν, όμως δεν μπόρεσαν να τα πολιορκήσουν. Αυτά, βέβαια, έχουν λεχθεί προς το παρόν υπό μορφήν προλόγου, και ως αφήγηση του γεγονότος. Διότι φανερώνει το σχέδιο και το ίδιο το εγχείρημα, και αμέσως προσθέτει και την έκβαση της υπόθεσης· διότι δεν μπόρεσαν, λέγει, να τα πολιορκήσουν. <Και αναγγέλθηκε στον οίκο του Δαβίδ με τα λόγια: Συμφώνησε το Αράμ με τον Εφραΐμ, και ταράχθηκε η ψυχή του και η ψυχή του λαού του, όπως όταν στο δάσος ένα δέντρο σαλεύεται από τον άνεμο.> Αφού καθόρισε, όπως είπα, την αφορμή των διηγήσεων, και αφού εξέθεσε συνοπτικά, σαν σε ένα σύντομο κεφάλαιο, το εγχείρημα των δύο βασιλέων, και το ότι ο σκοπός τους δεν πραγματοποιήθηκε, αρχίζει λοιπόν να αναλύει το κάθε τι λεπτομερώς. Διότι αναγγέλθηκε, λέγει, στον οίκο του Δαβίδ, δηλαδή σε αυτόν που βασίλευε, και ανήγγειλαν ότι συμφώνησε το Αράμ με τον Εφραΐμ. Και με το Αράμ εννοεί τους Σύριους, και με το Εφραΐμ, ομοίως, τις δέκα φυλές της Σαμάρειας. Επειδή λοιπόν τα πράγματα έχουν με αυτόν τον τρόπο, το πληροφορήθηκε και το πίστεψε ο οίκος του Δαβίδ, δηλαδή ο Άχαζ.

Εξέστη η ψυχή του και η ψυχή του λαού του, όπως ακριβώς όταν στο δάσος ένα δέντρο σαλεύεται από τον άνεμο. Τη λέξη «εξέστη» την τοποθετεί με την κοινή της έννοια, αντί του «κατεπλάγη», και πως έχασε κάπως ακόμη και τα λογικά του. Διότι τα πλέον φοβερά από τα τρομακτικά γεγονότα είναι αρκετά ικανά στο να μπορούν να συνταράξουν τον νου και να συγκλονίσουν την ψυχή, και να την κάνουν να φαίνεται πως υφίσταται κάτι τέτοιο, όπως αυτό που θα πάθαινε το δέντρο στα δάση, ριπτόμενο εδώ κι εκεί από τις προσβολές άγριων ανέμων. Αιτία δε της δειλίας του, δηλαδή της ταραχής του, υπήρξε το γεγονός που του συνέβη. Διότι ήδη ανέφερα ότι κατά τη διάρκεια της βασιλείας του, ο Φακεέ είχε πολεμήσει εναντίον του Ιούδα και σκότωσε από τον λαό σε μία ημέρα εκατόν είκοσι χιλιάδες. Όταν λοιπόν μόνος του ο Φακεέ έγινε τόσο ισχυρός, ώστε να κατισχύσει εύκολα των Ιεροσολύμων, πώς δεν έπρεπε να επιδείξουν τον έσχατο φόβο, και ο ίδιος ο Άχαζ και ο λαός που βρισκόταν υπό την εξουσία του, εφόσον ο Σύρος είχε συμφωνήσει και εξοπλιζόταν μαζί με τον Εφραίμ εναντίον των Ιεροσολύμων; <Και είπε ο Κύριος προς τον Ησαΐα: Έξελθε σε συνάντηση του Άχαζ, εσύ και ο Ιασούν ο γιος σου που έχει απομείνει, προς τη δεξαμενή της άνω οδού του αγρού του γναφέα. Και θα του πεις: Πρόσεξε να μείνεις ήσυχος και μη φοβάσαι, ούτε να αποθαρρύνεται η ψυχή σου από αυτά τα δύο ξύλα, τους δαυλούς που καπνίζουν.>

Διότι, όταν βασίλευε ο Άχαζ στον Ιούδα, στα Ιεροσόλυμα, ο Φακεέ, γιος του Ρομελίου, ο οποίος βασίλευε στη Σαμάρεια επί των δέκα φυλών, εξεστράτευσε εναντίον των Ιεροσολύμων. Επειδή όμως φοβόταν μήπως τυχόν αποδειχθεί αδύναμος στο να την κυριεύσει, έκανε σύμμαχό του στα όπλα τον Ραασσών, τον βασιλιά των Σύρων και της Δαμασκού. Έτσι λοιπόν είπε ο ίδιος ο μακάριος προφήτης Ησαΐας: «Και συνέβη κατά τις ημέρες του Άχαζ, γιου του Ιωάθαμ, γιου του Οζίου, βασιλιά του Ιούδα, να ανέβει ο Ραασσών, ο βασιλιάς του Αράμ (που ερμηνεύεται των Σύρων, δηλαδή της Συρίας), και ο Φακεέ, γιος του Ρομελίου, βασιλιάς του Ισραήλ, στην Ιερουσαλήμ για να την πολεμήσουν». Και αναγγέλθηκε στον οίκο του Δαβίδ με τα λόγια: «Συμφώνησε το Αράμ με τον Εφραίμ», δηλαδή ο Σύρος με αυτόν από τη φυλή του Εφραίμ που βασίλευε στη Σαμάρεια.

Και ταράχθηκε η ψυχή του, και η ψυχή του λαού του, όπως ακριβώς όταν στο δάσος ένα δέντρο σαλεύεται από τον άνεμο. Επομένως, ο Εφραΐμ, έχοντας εγκαταλείψει τον Σωτήρα Θεό των όλων, και θεωρώντας ως εντελώς ανάξια λόγου τη βοήθεια και την επικουρία Του, έκανε υπερασπιστή του τον ηγεμόνα της Δαμασκού και των Σύρων. Εξαιτίας αυτής της αιτίας, και πολύ δικαιολογημένα, προσέκρουσε στον Θεό. Η Δαμασκός λοιπόν, λέει, αφού λεηλατηθεί και ερημωθεί, και υποστεί τις συμφορές του πολέμου, δεν θα είναι πλέον οχυρό για να καταφύγει ο Εφραΐμ. Αλλά ούτε θα υπάρχει σε αυτήν βασιλεία. μολονότι θα μπορούσε να πει κάποιος ότι και μετά την άλωση βρέθηκαν κάποιοι να βασιλεύουν στη Δαμασκό. Το αναφέρει εξάλλου και ο Παύλος λέγοντας ότι «Στη Δαμασκό ο εθνάρχης του βασιλιά Αρέτα ζητούσε να τον πιάσει». Επομένως, ο προφητικός λόγος έχει μεγάλη έμφαση. Διότι λέει ότι δεν θα υπάρξει πλέον ισχυρή και επίσημη βασιλεία στη Δαμασκό, έστω και αν μετά από αυτά υπήρξαν κάποιοι τοπάρχες και περισσότερο φύλαρχοι, οι οποίοι δεν περιβάλλονταν τη λαμπρότητα της αληθινής βασιλείας.

Διότι σχετικά με τη δική μας ψυχή η Γραφή λέει: «Θα εξέλθει το πνεύμα του και θα επιστρέψει στη γη του». Και για την ίδια την ψυχή λέει πάλι: «Αυτός που πλάθει το πνεύμα του ανθρώπου μέσα του». Σχετικά δε με τους αγγέλους λέει στους ψαλμούς: «Αυτός που κάνει τους αγγέλους του πνεύματα [και τους λειτουργούς του φλόγα πυρός]». Για τον άνεμο δε λέει: «Με βίαιο πνεύμα θα συντρίψεις τα πλοία της Θαρσείς». Και, «όπως στο δάσος σαλεύεται το δέντρο από το πνεύμα». Και, «φωτιά, χαλάζι, χιόνι, κρύσταλλος, πνεύμα καταιγίδας». Σχετικά δε με την καλή διδασκαλία ο ίδιος ο Κύριος λέει: «Τα λόγια που εγώ σας έχω μιλήσει είναι πνεύμα και ζωή», που σημαίνει ότι είναι πνευματικά. Το δε Άγιο Πνεύμα δεν λαλείται μέσω της γλώσσας, αλλά είναι ζωντανό, παρέχοντας το να λαλεί κανείς με σοφία, ενώ το ίδιο λαλεί και ομιλεί.

Δεν διέφυγαν αυτά την προσοχή του «Άχαζ», ούτε του λαού που βρισκόταν υπό την εξουσία του και ονομαζόταν «οίκος Δαβίδ»· διότι έτσι ονομάζονταν όσοι κατάγονταν από το γένος του Δαβίδ και όλοι οι εκ διαδοχής του, άρχοντες και αρχόμενοι. Όταν, λοιπόν, έμαθαν ότι οι προαναφερθέντες επρόκειτο να τους επιτεθούν και πάλι, «εξέστη η ψυχή τους», δηλαδή «θορυβήθηκε», ή κατά τον Σύμμαχο «κλονίστηκε», ή κατά τον Ακύλα «σαλεύτηκε». Και όχι μόνο του βασιλικού γένους, αλλά και ολόκληρου του λαού την ψυχή κατέλαβε όχι μικρή ταραχή, με την ανάμνηση των προηγούμενων δεινών, τα οποία είχαν δοκιμάσει όχι πολύ καιρό πριν. Και θα μπορούσε κανείς να παρομοιάσει την ψυχή τους, που κλονιζόταν και σειόταν από το άκουσμα της είδησης, με «ξύλα του δάσους» που δονούνται από σφοδρότατο «άνεμο» (πνεύμα)· αλλά ο αγαθός Κύριος, σπλαχνιζόμενος αυτούς, επιδεικνύει φιλανθρωπία και αποστέλλει τον προφήτη Του, προτρέποντας τον «Άχαζ» να «διαφυλάξει» τον εαυτό του άφοβο και ατάραχο. Διότι θα βρει βοηθό του τον Θεό, τώρα τουλάχιστον, αν όχι προηγουμένως, επειδή και την πρώτη φορά, όταν Εκείνος τους είχε παραδώσει στους εχθρούς εξαιτίας των φοβερών τους ασεβειών, είχαν υποστεί τα όσα προαναφέρθηκαν.

Και ο Θεός του δίνει την εξουσία να επιλέξει το «σημείο», είτε «ζητήσει από το βάθος» να του δοθεί αυτό, «από το βάθος» όχι άλλο παρά από αυτό του «άδη»· είτε «από το ύψος», και μάλιστα από τα «άνω» ουράνια σώματα. Αυτός όμως, ακούγοντάς το, αρνείται, καθώς ήταν ασεβής και δεν υπάκουε στην προσταγή του Θεού, ούτε ήθελε να λάβει δοκιμή της θαυματουργικής δυνάμεως του Θεού. Γι' αυτό λέει: «Δεν θα ζητήσω, ούτε πρόκειται να πειράξω τον Κύριο». Έπειτα ο προφήτης, αγανακτώντας με την αφροσύνη του ανδρός, προσθέτει από δικού του προσώπου τα εξής, λέγοντας: «Ακούστε λοιπόν, οίκος του Δαβίδ· μήπως είναι μικρό πράγμα για εσάς να προκαλείτε αγώνα σε ανθρώπους; Και πώς προκαλείτε αγώνα στον Κύριο;». Αποκαλούσε εξάλλου και στα προηγούμενα «οίκο του Δαβίδ» αυτούς που έλκουν την καταγωγή τους από τη γραμμή διαδοχής του Δαβίδ, όπου έλεγε: «και αναγγέλθηκε στον οίκο του Δαβίδ, ότι ο Αράμ συμμάχησε με τον Εφραίμ», προς τον ίδιο λοιπόν «οίκο του Δαβίδ» λέει τα προκείμενα, μη θεωρώντας πλέον τον Άχαζ άξιο του λόγου του. Και ποια είναι αυτά που αποκρίνεται προς τον «οίκο του Δαβίδ»; «Μήπως είναι μικρό», λέει, «να προκαλείτε αγώνα σε ανθρώπους; Και πώς προκαλείτε αγώνα στον Κύριο;». Αντί αυτών ο Ακύλας το ερμήνευσε με αυτόν τον τρόπο: «Ακούστε λοιπόν, οίκος του Δαβίδ· μήπως είναι λίγο να κουράζετε άνδρες, ότι κουράζετε ακόμη και τον Θεό μου;»· ο δε Σύμμαχος: «Ακούστε λοιπόν, οίκος του Δαβίδ· μήπως δεν σας είναι αρκετό να καταπονείτε ανθρώπους, ότι καταπονείτε επιπλέον και τον Θεό μου;».

Και αναγγέλθηκε στον οίκο του Δαβίδ με τα εξής λόγια: «Ο Αράμ συμμάχησε με τον Εφραίμ». Αυτά που αναφέρθηκαν αποτελούν μεν ιστορία και διήγηση γεγονότων· αλλά εκείνος που διαθέτει νου και οξυδέρκεια, θα αποκομίσει πολύ κέρδος και από αυτά, κατανοώντας την πολλή σοφία του Θεού και τη φροντίδα Του υπέρ των Ιουδαίων. Διότι ούτε από την αρχή αναχαίτισε τον πόλεμο, ούτε επέτρεψε, όταν αυτός επήλθε, να κυριεύσει την πόλη, αλλά, αφού άφησε να εκδηλωθεί η λεκτική απειλή, εμπόδισε την πραγματοποίησή της. Έτσι, αφενός μεν τους αφύπνισε και τους απάλλαξε από τη ραθυμία, αφετέρου δε επέδειξε τη δική Του δύναμη, το ότι δηλαδή είναι δυνατόν σε Αυτόν, ακόμη και όταν τα δεινά έχουν φθάσει στο αποκορύφωμά τους, να διαφυλάξει ακέραιους αυτούς που περιπίπτουν σε αυτά, ωσάν να μην είχαν καν ξεκινήσει.

Διότι αναγγέλθηκε, λέγει, στον οίκο του Δαβίδ ότι συμφώνησε ο Αράμ με τον Εφραίμ. Και ταράχθηκε η ψυχή του και η ψυχή του λαού του. Όταν ο Θεός πρόκειται να κάνει κάτι παράδοξο, δεν επιφέρει αμέσως το θαύμα, αλλά προηγουμένως αφήνει εκείνους που πρόκειται να το απολαύσουν να αποκτήσουν επίγνωση των δεινών, ώστε μετά την απαλλαγή από τα δεινά να μην επιδείξουν καμία αγνωμοσύνη. Διότι, επειδή οι περισσότεροι άνθρωποι, είτε από αλαζονεία είτε από ραθυμία, λησμονούν τα δεινά μετά την απαλλαγή τους από αυτά, ή, αν δεν τα λησμονούν, επιθυμούν να αποδίδουν τα κατορθώματα στον εαυτό τους, αφού προηγουμένως τους αφήσει να κλονιστούν από τις θλίψεις, τότε τους χαρίζει την ελευθερία από εκείνα που τους καταπονούν· πράγμα που έπραξε ακριβώς και εδώ. Άφησε τις καρδιές τους να ταραχθούν, τους άφησε να περιέλθουν σε μεγάλη αγωνία, και τότε επέφερε τη λύτρωση. Αυτό ακριβώς έπραξε και στην περίπτωση του μεγάλου Δαβίδ.

Πνεύμα είναι και η συνείδηση που έχει συζευχθεί με την ψυχή· όπως το: «διότι ποιος γνωρίζει τα του ανθρώπου, παρά το πνεύμα που είναι μέσα του;». Πνεύμα είναι και η διάνοια, όπως αυτό που ειπώθηκε από τον απόστολο για την παρθένο: «ώστε να είναι άγια στο σώμα και στο πνεύμα»· λέγεται όμως πνεύμα και ο άνεμος, όπως το: «και έφερε ο Θεός πνεύμα πάνω στη γη, και κόπασε το νερό». «Και σήκωσε ο Κύριος μεγάλο πνεύμα στη θάλασσα». «Και με τον τρόπο που το δέντρο στο δάσος σαλεύεται από το πνεύμα».