Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 7:20

Τέτοια είναι η φύση των πικρών ανθρώπων και των πνευματομάχων, οι οποίοι βλάπτουν περισσότερο τους εαυτούς τους διά της πονηρίας, παρά όσους τυχόν περιπέσουν στην οργή τους. Και κατ' εκείνη την ημέρα ο Κύριος θα ξυρίσει με το μισθωμένο ξυράφι από το πέραν του ποταμού, του βασιλιά των Ασσυρίων, το κεφάλι και τις τρίχες των ποδιών, και θα αφαιρέσει τον πώγωνα.

Μετά τη γέννηση του Χριστού, αφού διασκορπιστεί από την πνοή του στόματος του Κυρίου κάθε αντίπαλη δύναμη, σαν τη μύγα και τη μέλισσα, θα συναχθούν οι υιοί του Ισραήλ και θα αναπαυθούν στις φυσικές υποδοχές, στις φάραγγες, στις εκτάσεις, στις ρωγμές των βράχων και στα παρόμοια μέρη. Όσο για το χωρίο «Θα ξυρίσει ο Κύριος με το μισθωμένο ξυράφι του βασιλιά των Ασσυρίων το κεφάλι, και τις τρίχες των ποδιών, και το γένι του θα αφαιρέσει», φαίνεται ότι ο λόγος αινίσσεται μέσω του μισθωμένου ξυραφιού κάποια μισθοφορική δύναμη, η οποία πρόκειται να αποψιλώσει τη βασιλεία των Ασσυρίων· αυτή θα της αφαιρέσει τα ένδοξα στοιχεία της, δηλαδή τις τρίχες του κεφαλιού της, και θα εξαφανίσει τον πολυάριθμο και κοινό λαό, τον οποίο ο λόγος αλληγορικά παρουσίασε ως τρίχες των ποδιών. Έπειτα, βέβαια, απειλεί ότι και τα ίδια τα πολυτιμότατα πράγματα και τα σύμβολα της ανδρείας, τα οποία ονόμασε γένι, θα αφαιρεθούν από το μισθωμένο ξυράφι. Και ίσως όσοι μελετούν την ιστορία θα διαπιστώσουν ότι αυτά συνέβησαν στους Ασσυρίους από τη ρωμαϊκή δύναμη, τα οποία συμβαίνουν κατά την εποχή της γεννήσεως του Εμμανουήλ.

Και θα συμβεί εκείνη την ημέρα, να τρέφει ένας άνθρωπος μια δαμάλα και δύο πρόβατα, και επειδή θα παράγουν πλείστο γάλα, βούτυρο και μέλι θα φάει καθένας που θα έχει απομείνει πάνω στη γη. Όταν επέλθει η ανάπαυση στον Ισραήλ, ο οποίος θα έχει λυτρωθεί από την αιχμαλωσία, και ατιμαστεί ο βασιλιάς που τον επιβουλεύεται, έχοντας απογυμνωθεί από το μισθωμένο ξυράφι, τότε, λέγει, θα υπάρξει τόση ευφορία στη χώρα, ώστε μία δαμάλα και δύο πρόβατα να χορηγούν άφθονο γάλα στον κάτοχό τους· ώστε αυτός να έχει περίσσευμα βουτύρου, διότι όλοι όσοι κατοικούν πάνω στη γη θα τρέφονται με βούτυρο και μέλι. —Ίσως όμως είναι πρεπωδέστερο να εκλαμβάνουμε τις διδασκαλίες περί των ζώων με υψηλότερα νοήματα. Διότι, αντί να πει ότι ο καθένας θα τρέφει το φιλόπονο και γεωργικό στοιχείο της ψυχής, ανέφερε τη δαμάλα, το γεωργικό ζώο που είναι συνεργός μας· και αντί για το ήμερο, επιεικές και ευμετάδοτο ήθος, τα ονόμασε αλληγορικά πρόβατα.

Και με άλλον τρόπο, σε αυτούς που παροργίζουν τον Θεό των όλων, και δεν διστάζουν να έρχονται σε ρήξη μαζί Του, φωλιάζουν σαν σφήκες και καταλύουν οι πονηρές και αντίπαλες δυνάμεις, καθώς και τα άτοπα των παθών που βρίσκονται μέσα μας, χωρίς να υπάρχει κανείς για να τα αποδιώξει, δηλαδή να μας υπερασπιστεί και να έχει τη δύναμη να μας σώσει. Διότι, αν ο Θεός θέλει να επιφέρει κακό, ποιος έχει τη δύναμη να μας βοηθήσει; «Εκείνη την ημέρα θα ξυρίσει ο Κύριος με το ξυράφι το μεγάλο και μεθυσμένο, το οποίο βρίσκεται πέρα από τον ποταμό του βασιλιά των Ασσυρίων, το κεφάλι και τις τρίχες των ποδιών, και θα αφαιρέσει τα γένια». Είναι αναγκαίο για εμάς πρώτα να συνδέσουμε τις λέξεις και σε αυτό το σημείο· και έπειτα λοιπόν να διατυπώσουμε αυτό που υποδηλώνεται από τα νοήματα. Επομένως, «εκείνη την ημέρα», λέει, δηλαδή κατ' εκείνο τον καιρό, με το μεγάλο και μεθυσμένο ξυράφι, το οποίο ανήκει στον βασιλιά των Ασσυρίων, που βρίσκεται πέρα από τον ποταμό, εννοείται τον Ευφράτη, θα ξυρίσει ο Κύριος το κεφάλι και τις τρίχες των ποδιών, και θα αφαιρέσει τα γένια. Και ξυράφι μεγάλο και μεθυσμένο του βασιλιά των Ασσυρίων, που βρίσκεται πέρα από τον ποταμό, ονομάζει το σπαθί του, το οποίο αποκόπτει με τρόπο αδίστακτο, και χαίρεται να μεθάει με το αίμα εκείνων που πέφτουν. Αυτό λοιπόν είναι το νόημα των λέξεων. Αναφέρουμε δε ότι αποτελούσε έσχατη ατιμία το να βλέπει κανείς την ίδια στιγμή κάποιους να έχουν ξυρισμένο το κεφάλι και τα γένια.

Διότι έχει γραφτεί ως εξής. Όταν κυριεύθηκαν τα Ιεροσόλυμα επί Ναβουχοδονόσορα, ανέβηκαν άνδρες από τη Συχέμ, και από τη Σαλήμ, και από τη Σαμάρεια, όπως λέει ο Ιερεμίας: Ογδόντα άνδρες με ξυρισμένα γένια, και με σκισμένα τα ιμάτια, και χτυπώντας τον εαυτό τους από πένθος, και έχοντας προσφορές (μανάα) και λιβάνι στα χέρια τους, για να τα προσφέρουν στον οίκο του Κυρίου. Επομένως, το να ξυρίζει κανείς με ξυράφι το κεφάλι και τα γένια του ήταν έκφραση πένθους και συγχρόνως ατιμίας. Αυτό είπε ο προφητικός λόγος ότι θα πάθαινε κάποτε η χώρα των Ιουδαίων. Διότι θα απομείνει, λέει, αφού χαθούν τα τέκνα της, πενθούσα και βαθύτατα ατιμασμένη. Εάν όμως κάποιος ήθελε να προσεγγίσει τα νοήματα και με άλλον τρόπο, θα κατανοήσει κάτι τέτοιο. Ως τρίχες της κεφαλής ίσως εννοεί τους πλέον αξιοτίμους, οι οποίοι ξεπερνούν τους άλλους σε πλούτο και αξιώματα· διότι τίποτα δεν είναι ανώτερο από το κεφάλι. Ως γένια, εννοεί αυτούς που διακρίνονται σε σύνεση και φρόνηση· διότι έτσι εκλαμβάνεται πάντοτε το γένι στη θεόπνευστη Γραφή. Όταν δε ονομάζει τρίχες των ποδιών, σημαίνει προφανώς, όπως είναι φυσικό, αυτούς που βρίσκονται στην έσχατη και κατώτατη τάξη. Δεν λυπήθηκε όμως απολύτως κανέναν το μεθυσμένο ξυράφι, αλλά μαζί με τους ανώτερους, έκοψε από τη χώρα των Ιουδαίων και τους μεσαίους και τους τελευταίους, και τους συνετούς, ώστε να την αφήσει γυμνή και αποψιλωμένη.

Διότι ο Ναβουχοδονόσορ μετέφερε στα όρη των Περσών και των Μήδων σχεδόν όλο τον Ισραήλ. <Και κατά την ημέρα εκείνη θα συμβεί, να τρέφει ένας άνθρωπος μία δαμάλα και δύο πρόβατα· και επειδή αυτά θα παράγουν πάρα πολύ γάλα, βούτυρο και μέλι θα φάει καθένας που θα έχει απομείνει στη γη.> Ο σκοπός του είναι να καταστήσει φανερή την ενέργεια του ξυραφιού, του μεθυσμένου και μεγάλου, δηλαδή της μάχαιρας των Βαβυλωνίων. Διότι λέγει ότι ολόκληρη η χώρα των Ιουδαίων θα αποψιλωθεί, και θα φτάσει σε τέτοιο βαθμό φτώχειας και ταυτόχρονα ολιγανδρίας, ώστε εκείνος που θα απομείνει και θα διασωθεί από τα χέρια των εχθρών, παραμένοντας στη γη, θα είναι κύριος μιας μόνο δαμάλας και δύο προβάτων, αν και παλαιότερα οι κάτοικοι σε όλη την Ιουδαία συνήθιζαν να κατέχουν και να βόσκουν πάρα πολλά κοπάδια προβάτων καθώς και βοδιών. Επομένως, αυτή είναι σαφής απόδειξη έσχατης φτώχειας. Το ότι θα είναι και απολύτως ελάχιστοι σε αριθμό κατά τόπους, το αποδεικνύει επιπλέον λέγοντας: «Και θα συμβεί, επειδή θα παράγουν πάρα πολύ γάλα, βούτυρο και μέλι θα φάει καθένας που θα έχει απομείνει στη γη». Λέγει ότι από δύο πρόβατα και μία δαμάλα θα υπάρχει τόσο πολύ γάλα, ώστε να αρκέσει σε όλους όσοι έχουν απομείνει μέχρι χορτασμού, εφόσον βεβαίως επιθυμούν να τρέφονται με τροφές από γάλα. Δεν είναι λοιπόν ολοφάνερο ότι θα είναι εντελώς ολιγάριθμοι αυτοί που θα ξεφύγουν από το ξυράφι και θα έχουν παραμείνει σε κάθε τόπο της Ιουδαίας;

Διότι πόσοι θα μπορούσαν να είναι αυτοί στους οποίους θα αρκούσε για τροφή και χορτασμό το γάλα δύο προβάτων και μιας δαμάλεως; Το ποιο θα είναι λοιπόν το όφελος που θα προκύψει από αυτό για εμάς τους πνευματικούς, μπορεί να το δει κανείς μέσα από τα ίδια τα πράγματα. Όσοι μεν επιδιώκουν την ανυπακοή και υψώνουν υπερήφανα τον αυχένα τους απέναντι στον Θεό, θα λιώσουν από την έλλειψη των πνευματικών αγαθών, και θα γίνουν εντελώς ολιγάριθμοι, και θα βρεθούν να στερούνται παντελώς από κάποιον που γνωρίζει πώς να τους τρέφει προς την νοητή ευεξία και που έχει την ικανότητα να τους ανυψώσει, και μάλιστα πάρα πολύ γρήγορα, «εις άνδρα τέλειον, εις μέτρον ηλικίας του πληρώματος του Χριστού». Οι τέτοιοι άνθρωποι θα ακούσουν τον Θεό να λέει μέσω της φωνής του αγίου: «Ιδού, οι δούλοι μου θα φάνε, εσείς όμως θα πεινάσετε. Ιδού, οι δούλοι μου θα πιουν, εσείς όμως θα διψάσετε». Διότι είναι εξαιρετικά άφθονη η μετοχή σε κάθε αγαθό από τον Θεό για εκείνους που έχουν αποφασίσει να φρονούν τα δικά Του, προς τους οποίους και ο Ίδιος έχει απευθυνθεί λέγοντας: «Φάγετε και πίετε και μεθύστε, οι πλησίον μου». <Και θα συμβεί εκείνη την ημέρα, κάθε τόπος όπου υπάρχουν χίλια κλήματα αξίας χιλίων σίκλων, θα μεταβληθεί σε χέρσο έδαφος και σε αγκάθια· με βέλη και τόξα θα έλθουν εκεί· διότι όλη η γη θα γίνει χέρσα και γεμάτη αγκάθια.> Αυτό θα ήταν έργο του μεγάλου και μεθυσμένου ξυραφιού, και σαφής απόδειξη της ολιγανδρίας του έθνους.

Γι' αυτό λέει: «εκείνη την ημέρα ο Κύριος θα ξυρίσει με το μεγάλο και μισθωμένο ξυράφι» του βασιλιά των Ασσυρίων «όχι μόνο το κεφάλι» που παλαιότερα είχε πλούσια κόμη, όταν οι Ασσύριοι κυριαρχούσαν στην οικουμένη, αλλά «και τις τρίχες των ποδιών», δηλαδή την ανδρική υπόσταση, «και το γένι», δηλαδή τον φυσικό στολισμό που αρμόζει στους ανθρώπους. Ως «μισθωμένο ξυράφι» από τον Κύριο ο προφητικός λόγος ονόμασε κάποιο σκληρό γένος εχθρών, μέσω του οποίου (ο προφήτης) είπε ότι ο Θεός θα ξυρίσει τον βασιλιά των Ασσυρίων, δηλαδή ολόκληρη τη βασιλεία και τη δυναστεία τους, ώστε να αποδειχθεί αυτή ταπεινωμένη, άνανδρη, αστόλιστη και άσχημη. Αυτό ακριβώς πραγματοποιήθηκε με το νεύμα του Θεού και την κρίση Του, όταν επήλθαν οι Μήδοι και κατέλυσαν την εξουσία των Ασσυρίων, και όταν οι Πέρσες ανέλαβαν την κυριαρχία ολόκληρης της Ασίας. Υπερβολική φτώχεια και πενία αινίσσεται με αυτά ο λόγος, αλλά και έλλειψη και σπάνη της τροφής από σιτάρι· διότι το να μην έχει ένας άνθρωπος αγέλες βοδιών, αλλά να κατέχει μόνο μία «δαμάλα», και το να μην έχει ποίμνια «προβάτων», αλλά να «τρέφει μόνο δύο πρόβατα», θα αποτελούσε σύμβολο της έσχατης ανέχειας. Αλλά και το να τρέφεται «με βούτυρο και μέλι καθένας που έχει απομείνει πάνω στη γη», φανερώνει λιμό άρτου.

Εδώ, αναζητώντας τη δηλούμενη ημέρα, θα μπορούσες να βρεις τον χρόνο της επιφανείας του Σωτήρος μας. Διότι, αφού ο προφήτης είπε «ιδού η παρθένος θα συλλάβει και θα γεννήσει υιό», και πάρα πολλά στο ενδιάμεσο, προαναγγέλλει τα όσα πρόκειται να συμβούν κατά την ίδια εκείνη ημέρα, δηλαδή γύρω στον χρόνο της επιφανείας του Σωτήρος μας. Διότι λέει ότι αόρατες δυνάμεις και κάποιοι νοητοί εχθροί και πολέμιοι, που σύμφωνα με τους κανόνες της αλληγορίας ονομάζονται «μύγες» και «μέλισσες», πρόκειται να επιδράμουν στη χώρα των Ιουδαίων, και ότι ο Κύριος, με το «ξυράφι» των πολεμίων, θα ξυρίσει το ιουδαϊκό έθνος σαν να ήταν ένα μεγάλο σώμα, αφαιρώντας «το κεφάλι, τις τρίχες των ποδιών και τα γένια», και, για να το πούμε συνοπτικά, θα ξυρίσει όλον τον στολισμό τους. Ενώ δε αυτά πρόκειται να συμβούν κατά την προφητευόμενη ημέρα εκείνου που θα γεννηθεί από την παρθένο, προφητεύει ότι ο άνθρωπος που θα διασωθεί από την καταστροφή ολόκληρου του έθνους, δηλαδή καθένας από αυτούς που θα πιστέψει στον Χριστό του Θεού, θα εκθρέψει «μία δαμάλα και δύο πρόβατα», και «επειδή θα παράγουν άφθονο γάλα», «θα τραφεί με βούτυρο και μέλι». Θα κατανοήσεις δε ότι και αυτά, σύμφωνα με τη μυστική θεωρία, έχουν εκπληρωθεί στα πρόσωπα των αποστόλων του Σωτήρος μας.

Αν, όμως, κάποιος σκανδαλίζεται από τέτοιου είδους αλληγορίες, είναι καιρός αυτός να μην αντιλαμβάνεται πνευματικά ούτε τις αναφερόμενες μύγες ή τις μέλισσες, ούτε το ξυράφι, ούτε τα γένια, ούτε τις τρίχες των ποδιών, και να ξεπέφτει σε παράλογες και ασύστατες μυθολογίες. Εάν όμως είναι ανάγκη αυτά να μην τα δεχόμαστε με άλλον τρόπο παρά μόνο μέσα από την πνευματική θεωρία, είναι φανερό ότι και τα επόμενα πρέπει να τα αντιληφθούμε με παρόμοιο τρόπο. 〈μʹ.〉 «Εκείνη την ημέρα θα σβήσουν τα όρη και οι βουνοί και οι δρυμοί, και θα καταφαγωθούν από την ψυχή μέχρι τις σάρκες· και αυτός που φεύγει θα είναι σαν εκείνον που προσπαθεί να ξεφύγει από φλόγα που καίει· και όσοι απομείνουν από αυτούς θα είναι μετρημένοι, ώστε ένα μικρό παιδί θα μπορεί να τους καταγράψει. Και θα συμβεί εκείνη την ημέρα να μην αυξηθεί πλέον το υπόλειμμα του Ισραήλ, και οι διασωθέντες του Ιακώβ δεν θα στηρίζονται πλέον σε εκείνους που τους αδίκησαν, αλλά θα στηρίζονται στον Θεό, τον Άγιο του Ισραήλ, με αλήθεια, και το υπόλειμμα του Ισραήλ θα επιστρέψει στον ισχυρό Θεό. Και εάν ο αριθμός των υιών του Ισραήλ γίνει σαν την άμμο της θάλασσας, μόνο το υπόλειμμά τους θα σωθεί. Διότι ο Θεός θα εκπληρώσει την απόφασή Του και θα τη συντομεύσει με δικαιοσύνη, επειδή ο Θεός θα εκτελέσει συνοπτική απόφαση σε ολόκληρη την οικουμένη».

Κατά το γράμμα, λοιπόν, αυτά [σημαίνουν]. Κατά διάνοια, όμως, ο λόγος της προφητείας σημαίνει την ευστάθεια, τη γαλήνη και την ειρήνη κάθε ψυχής, η οποία έχει αποδεχθεί τον γεννηθέντα Θεό, τον ίδιο τον Εμμανουήλ. Διότι, εφόσον ο ένας Χριστός και ο λόγος που κηρύχθηκε από αυτόν βασιλεύει στην ψυχή των ανθρώπων, τρέπονται σε φυγή οι προηγούμενοι εχθροί, δηλαδή οι δύο τρόποι της ασέβειας, τόσο εκείνος που υποβάλλει στους ανθρώπους την ειδωλολατρία και την ετεροδοξία των ποικίλων δογμάτων, όσο και εκείνος που ενεργεί τη διαστροφή των ηθών. Αυτών λοιπόν έφεραν τα σύμβολα οι σωματικοί βασιλείς που αναφέρθηκαν παλαιότερα· εκ των οποίων, ο μεν βασιλιάς των Δαμασκηνών αποτελούσε εικόνα της πλάνης των εθνών γύρω από τα είδωλα, ενώ ο άλλος [αποτελούσε εικόνα] εκείνων που αποστάτησαν από την Ιερουσαλήμ, δηλαδή εκείνων που εξέπεσαν από τη λατρεία η οποία ήταν σύμφωνη με τον νόμο του Θεού. Το ότι, βέβαια, αρμόζει να τα εκλαμβάνουμε αυτά αλληγορικά, κατά διάνοια, θα μπορούσε να το μάθει κανείς και από όσα προστίθενται στη συνέχεια, μέσω των οποίων ο λόγος προαναγγέλλει ότι, κατά την ημέρα του Εμμανουήλ, θα επιτεθούν στο έθνος των Ιουδαίων κάποιες μύγες και μέλισσες, οι μεν από την Αίγυπτο, οι δε από τους Ασσυρίους, ... ότι θα ξυρίσει το κεφάλι, τα πόδια και τα γένια, ότι ένας άνθρωπος θα θρέψει «ένα δαμάλι βοδιών και δύο πρόβατα», και κάποια άλλα γεγονότα που θα συμβούν κατά τον ίδιο χρόνο, τα οποία σε καμία περίπτωση δεν νοούνται κατά λέξη, αλλά κατανοούνται αποκλειστικά και μόνο κατά διάνοια.

Στη συνέχεια αυτών, ας κατανοήσουμε τι και πόσα λέγεται ότι θα συμβούν «εκείνη την ημέρα», δηλαδή, όπως είναι σαφές, κατά τον χρόνο της εμφανίσεως του Εμμανουήλ. «Θα σφυρίξει», λέει, «ο Κύριος στις μύγες, οι οποίες θα κυριεύσουν μέρος του ποταμού της Αιγύπτου, και στη μέλισσα που βρίσκεται στη χώρα των Ασσυρίων· και θα έλθουν και θα αναπαυθούν μέσα στις φάραγγες της χώρας και στις τρύπες των βράχων και στα σπήλαια και σε κάθε ρωγμή και σε κάθε δέντρο. Εκείνη την ημέρα ο Κύριος θα ξυρίσει με το μεγάλο μισθωμένο ξυράφι από την άλλη πλευρά του ποταμού, του βασιλιά των Ασσυρίων, το κεφάλι, και θα αφαιρέσει τις τρίχες των ποδιών και τα γένια. Και θα συμβεί εκείνη την ημέρα, ένας άνθρωπος να τρέφει μία δαμάλα και δύο πρόβατα· και, επειδή αυτά θα παράγουν πάρα πολύ γάλα, θα τρώει βούτυρο, διότι βούτυρο και μέλι θα τρώει καθένας που θα έχει απομείνει πάνω στη γη. Και θα συμβεί εκείνη την ημέρα, κάθε τόπος όπου υπήρχαν χίλια κλήματα αξίας χιλίων σίκλων, να μετατραπεί σε χέρσα γη και αγκάθια· με βέλη και τόξα θα εισέλθουν εκεί, διότι όλη η γη θα είναι χέρσα και γεμάτη αγκάθια· και κάθε βουνό που καλλιεργείται, θα οργωθεί· δεν θα φτάσει εκεί φόβος, διότι από χέρσα γη και αγκάθια θα μετατραπεί σε βοσκότοπο προβάτων και σε μέρος όπου θα πατούν τα βόδια». Τόσα πολλά περιέχει η παρούσα προφητεία ότι θα συμβούν κατά την ημέρα του Εμμανουήλ· και ποια πνευματική θεώρηση αυτά ενέχουν, είναι ώρα πλέον να το εξετάσουμε, αναπτύσσοντας συνοπτικά το νόημά τους. «

Και πάλι ο ίδιος ο Κύριος λέγεται ότι θα ξυρίσει με το ξυράφι του βασιλιά των Ασσυρίων, δηλαδή με την τιμωρητική δύναμη του άρχοντα τούτου του αιώνα, το κεφάλι, τα πόδια και τον πώγωνα κανενός άλλου παρά πάλι του έθνους των Ιουδαίων, δηλαδή ότι θα αφαιρέσει τον στολισμό και τη δόξα τους μέσω της εξουσίας εκείνων που έχουν την καθολική κυριαρχία.

Υπαινίσσεται δε ότι αυτοί είναι οι Ρωμαίοι· διότι νομίζω ότι μέσα από το όνομα των Ασσυρίων 〈σημαίνεται〉 η εκάστοτε κυρίαρχη επί των εθνών βασιλεία, επειδή, από την εβραϊκή γλώσσα, η λέξη Ασσύριοι ερμηνεύεται ως «αυτοί που κατευθύνουν», ώστε οι Ρωμαίοι να είναι εκείνοι που κατευθύνουν τώρα. Επειδή πράγματι, με το ξυράφι των Ρωμαίων, δηλαδή με την πολιτική και πολεμική τους ισχύ, ο Θεός των όλων αφαίρεσε όλη τη δόξα του ιουδαϊκού έθνους, για την οποία προηγουμένως σεμνυνόταν, και όλη την ανδρεία τους, η οποία υποδηλώνεται από το γένι και τις τρίχες των ποδιών. Ποτέ άλλοτε, βεβαίως, από την αρχή του αιώνος δεν τους αφαίρεσε ο Θεός όλο τον στολισμό τους μέσω της εξουσίας των Ρωμαίων, παρά μόνο μετά τη γέννηση του Σωτήρος ημών, του ιδίου του Εμμανουήλ. Αντί της φράσης «του βασιλέως των Ασσυρίων», ο μεν Ακύλας μετέφρασε «στη βασιλεία των Ασσυρίων», ενώ ο Θεοδοτίων «στον βασιλέα των Ασσυρίων», όπως ομοίως και ο Σύμμαχος, καθιστώντας σαφές ότι ο λόγος δεν απειλεί ότι θα ξυρίσει το κεφάλι του βασιλέως των Ασσυρίων, αλλά ότι με το δικό του ξυράφι και μέσω του ίδιου του βασιλέως των Ασσυρίων θα επιβάλει τα προφητευόμενα στο ιουδαϊκό έθνος. Σε αυτά, επομένως, δίνει μαρτυρία και η ίδια η έκβαση των λόγων.

Και εγώ, διερευνώντας μέσα μου τη λογική αυτής της ερμηνείας, νομίζω ότι για κανέναν άλλο λόγο δεν μνημόνευσαν ονομαστικά τους Ρωμαίους τα προφητικά λόγια, παρά διότι επρόκειτο επί της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας να λάμψει σε όλους τους ανθρώπους η διδασκαλία του Σωτήρα μας Ιησού Χριστού, και οι προφητικές γραφές να δημοσιευθούν στην ίδια την πόλη των Ρωμαίων και σε όλα τα υπό ρωμαϊκή κυριαρχία έθνη. Για να μην προκληθεί, λοιπόν, καμία δυσαρέσκεια στους κατέχοντες την εξουσία από την προφανή καταγραφή γι' αυτούς, ο λόγος (η Γραφή) τους απέκρυψε μέσω αινιγμάτων, και σε πολλά άλλα σημεία, αλλά βεβαίως και στις οπτασίες του Δανιήλ, όπως ακριβώς και στην προκείμενη προφητεία, στην οποία τους ονομάζει «κατευθύνοντες», αποκαλώντας τους Ασσυρίους. Με το δικό τους, λοιπόν, «ξυράφι» προφητεύει ότι θα αφανιστεί ολόκληρος ο κόσμος του ιουδαϊκού έθνους μετά τη γέννηση του Εμμανουήλ.

Και αναφέρει ότι οι προαναφερθείσες δυνάμεις θα «αναπαυθούν» σε «φάραγγες» και σε «τρώγλες βράχων, στα σπήλαια και σε κάθε ρωγμή τους», κατά μεν την πνευματική έννοια μέσα στις ψυχές τους, στις αισθήσεις του σώματος, στους λογισμούς και στις διαρρηγμένες διάνοιές τους, κατά δε την κυριολεκτική σημασία σε ολόκληρη τη χώρα τους. Ποιος, άραγε, δεν θα έμενε κατάπληκτος με αυτό, βλέποντας με τα ίδια του τα μάτια τους εχθρούς τους να έχουν καταλάβει κάθε τόπο της Ιουδαίας, και τους αλλόφυλους και ειδωλολάτρες ανθρώπους να έχουν εγκατασταθεί σε όλες τις πόλεις και τις περιοχές τους; Όμως ο λόγος αναφέρει ότι δεν πρόκειται να τους επιβάλει μόνο αυτά, αλλά με το «ξυράφι» του πνευματικώς εννοούμενου σε εμάς «βασιλιά των Ασσυρίων», «θα ξυρίσει το κεφάλι τους, τις τρίχες των ποδιών και τα γένια τους», δηλαδή θα τους αφαιρέσει κάθε στολίδι που τους περιέβαλλε άλλοτε.

Διότι, όπως ακριβώς οι τρίχες του σώματος δεν θα μπορούσαν να αντέξουν την κόψη του ξυραφιού, αλλά υποχωρούν αμέσως και παραμερίζουν· έτσι ακριβώς και τα πράγματα των Ιουδαίων δεν θα μπορούσαν ποτέ να αντέξουν εκείνη τη θεήλατη οργή, αναφέρει. Επομένως, το μεθυσμένο ξυράφι μάς υποδεικνύει την ακμάζουσα, τη μεστή οργή του Θεού, την οριστικά ειλημμένη απόφασή Του. Όσο για τη φράση «πέραν του ποταμού του βασιλέως των Ασσυρίων», εννοεί, λέει, την περιοχή πέρα από τον Ευφράτη· δηλαδή την Ιουδαία και ολόκληρη την Παλαιστίνη για όσους επέστρεφαν από την Περσία.

Όλα αυτά, λοιπόν, λέει, θα τα αφανίσει ολοσχερώς. Αναφέροντας δε κεφάλι, τρίχες, γένια και πόδια, εννοεί ολόκληρη τη χώρα χρησιμοποιώντας την παραβολή του σώματος, συμπεριλαμβάνοντας στον λόγο του ολόκληρη τη χώρα τους, όπως ακριβώς έλεγε και στην αρχή: «Κάθε κεφάλι είναι παραδομένο στον πόνο και κάθε καρδιά στη λύπη. Από τα πόδια μέχρι το κεφάλι δεν υπάρχει σε αυτό ακεραιότητα». Και δεν το έλεγε αυτό για έναν άνθρωπο, αλλά παρομοίαζε ολόκληρη τη χώρα με ένα σώμα. Αυτό ακριβώς λέει και εδώ, ότι δηλαδή ολόκληρη η γη θα υποστεί σκληρή τιμωρία. Και το φανέρωσε αυτό αφενός μέσω του ξυραφιού και αφετέρου μέσω της εικόνας του σώματος, δηλώνοντας ότι η κρίση που προέρχεται από τον Θεό θα καταναλώσει και τους ανθρώπους και τα προϊόντα της γης πιο οδυνηρά από κάθε ξυράφι, και θα την αφήσει γυμνή και έρημη. Έπειτα, την ερήμωση αυτή την υποδεικνύει μέσω μιας άλλης εικόνας. Και το κάνει αυτό, ώστε μέσα από όλα αυτά να παραμένει ακμαίος ο φόβος και να μη μαραίνεται η αγωνία εξαιτίας του μήκους του λόγου. Και σε όσους δεν προσέχουν, αυτά που λέγονται φαίνεται να αποτελούν υπόσχεση κάποιων αγαθών· όσοι όμως τα εξετάζουν με ακρίβεια γνωρίζουν ότι αποτελούν απόδειξη εκτεταμένης ερήμωσης. Διότι, τι λέει;