Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 7:24

Και θα συμβεί κατ' εκείνη την ημέρα, κάθε τόπος όπου υπήρχαν χίλιες άμπελοι αξίας χιλίων σίκλων, να μεταβληθεί σε χέρσα γη και σε αγκάθια. Με βέλη και με τόξα θα εισέρχονται εκεί, διότι χέρσα γη και αγκάθια θα είναι ολόκληρη η γη, και κάθε όρος που οργώνεται, θα οργωθεί. Δεν θα επέλθει εκεί φόβος· διότι θα μεταβληθεί, από χέρσα γη και αγκάθια, σε βοσκότοπο προβάτων και σε καταπάτημα βοών.

Θεωρούμε ότι, για χωρία τόσο δυσνόητα, έχουμε βρει μία ερμηνεία που δεν είναι εντελώς άστοχη. Εξέτασε, λοιπόν, εάν μπορείς να εκλάβεις ένα τέτοιο νόημα για τα λεγόμενα, ότι δηλαδή οι προερχόμενοι από την περιτομή ήταν οι χίλιες άμπελοι αξίας χιλίων σίκλων. Διότι άμπελο μετέφερε από την Αίγυπτο και, αφού εκδίωξε έθνη, τη φύτεψε. Αυτή, ενώ αρχικά ευδοκίμησε, αργότερα παραμελήθηκε, επειδή μεταστράφηκε σε πικρία· και γκρεμίστηκε ο φραγμός της, και παραδόθηκε σε λεηλασία από τους περαστικούς. Εκείνες, λοιπόν, οι πολύκαρπες άμπελοι μετατράπηκαν σε χέρσα γη και ακανθώνες, όταν ο εχθρικός στρατός τούς επιτέθηκε με αναρίθμητα βέλη και τοξεύματα, επιφέροντας την ερήμωση.

Διότι πόσοι θα μπορούσαν να είναι αυτοί στους οποίους θα αρκούσε για τροφή και χορτασμό το γάλα δύο προβάτων και μιας δαμάλεως; Το ποιο θα είναι λοιπόν το όφελος που θα προκύψει από αυτό για εμάς τους πνευματικούς, μπορεί να το δει κανείς μέσα από τα ίδια τα πράγματα. Όσοι μεν επιδιώκουν την ανυπακοή και υψώνουν υπερήφανα τον αυχένα τους απέναντι στον Θεό, θα λιώσουν από την έλλειψη των πνευματικών αγαθών, και θα γίνουν εντελώς ολιγάριθμοι, και θα βρεθούν να στερούνται παντελώς από κάποιον που γνωρίζει πώς να τους τρέφει προς την νοητή ευεξία και που έχει την ικανότητα να τους ανυψώσει, και μάλιστα πάρα πολύ γρήγορα, «εις άνδρα τέλειον, εις μέτρον ηλικίας του πληρώματος του Χριστού». Οι τέτοιοι άνθρωποι θα ακούσουν τον Θεό να λέει μέσω της φωνής του αγίου: «Ιδού, οι δούλοι μου θα φάνε, εσείς όμως θα πεινάσετε. Ιδού, οι δούλοι μου θα πιουν, εσείς όμως θα διψάσετε». Διότι είναι εξαιρετικά άφθονη η μετοχή σε κάθε αγαθό από τον Θεό για εκείνους που έχουν αποφασίσει να φρονούν τα δικά Του, προς τους οποίους και ο Ίδιος έχει απευθυνθεί λέγοντας: «Φάγετε και πίετε και μεθύστε, οι πλησίον μου». <Και θα συμβεί εκείνη την ημέρα, κάθε τόπος όπου υπάρχουν χίλια κλήματα αξίας χιλίων σίκλων, θα μεταβληθεί σε χέρσο έδαφος και σε αγκάθια· με βέλη και τόξα θα έλθουν εκεί· διότι όλη η γη θα γίνει χέρσα και γεμάτη αγκάθια.> Αυτό θα ήταν έργο του μεγάλου και μεθυσμένου ξυραφιού, και σαφής απόδειξη της ολιγανδρίας του έθνους.

Διότι ο πόλεμος εξανάλωσε σε τέτοιο βαθμό τους κατοίκους της Ιουδαίας, ώστε να απομείνουν μόλις ελάχιστοι στον αριθμό μέσα σε αυτήν. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο λέει ότι θα παραμεληθούν και θα μεταβληθούν σε χέρσα γη και αγκάθια τα πιο ωραία και εξαιρετικά από τα κτήματά τους, εφόσον προφανώς δεν θα υπάρχουν εκείνοι που γνωρίζουν να καλλιεργούν τη γη. Διότι, λέει, εάν σε έναν τόπο υπήρχαν χίλια κλήματα αξίας χιλίων σίκλων, ώστε το κάθε κλήμα να αξίζει έναν σίκλο (το οποίο αποτελεί μέτρο αξίας), θα μεταβληθούν σε χέρσα γη και αγκάθια. Έτσι, ακόμη και αν κάποιος ήθελε να πλησιάσει το χωράφι και μόνο να μπει μέσα, δεν θα μπορούσε να το πράξει χωρίς βέλος και τόξο. Διότι τα αγκάθια, μην υστερώντας σε τίποτα από τα τόξα και τα βέλη, θα πλήγωναν αμέσως τα πόδια εκείνου που θα επιθυμούσε να περπατήσει. Επομένως, το να επιθυμούμε να πράττουμε όσα δεν είναι θεμιτά, θα γίνει για εμάς πρόξενος κάθε κακού. Διότι, κατά κάποιον τρόπο, γινόμαστε χέρσα γη, όταν δεν αποφεύγουμε να προσκρούουμε στον Θεό.

Αυτό ακριβώς δηλώνει πιο καθαρά ο λόγος, συνεχίζοντας και λέγοντας: «και εκείνη την ημέρα κάθε τόπος, όπου υπάρχουν χίλια κλήματα αξίας χιλίων σίκλων, θα γίνει χέρσος και γεμάτος αγκάθια», και πάλι: «διότι όλη η γη θα γίνει χέρσα και γεμάτη αγκάθια». Επομένως, επειδή η γη θα είναι χέρσα και γεμάτη αγκάθια, δεν θα παράγει σιτάρι· ούτε θα τρέφεται με τη φυσική για τους ανθρώπους τροφή όποιος απομείνει, αλλά ούτε κρασί θα πίνει, παρά μόνο γάλα, βούτυρο και μέλι. Και αυτά δεν θα συγκεντρώνονται από μεγάλο πλήθος αγέλης βοοειδών, ούτε από κοπάδια προβάτων, αλλά από ευτελή και οικτρά ζώα. Διότι κάποιος θα τα παράγει αυτά από μία δαμάλα, και κάποιος άλλος από δύο πρόβατα. ... Μέσα από αυτά προφητεύει επαναληπτικά όσα συνέβησαν κατά τη βαβυλώνια αιχμαλωσία· διότι τότε, αφού μετοικίστηκε ολόκληρο το έθνος, η ιστορία παρουσιάζει ότι ένα μικρό μέρος είχε εγκαταλειφθεί στον τόπο, λέγοντας: «Και από τους φτωχούς της γης άφησε πίσω ο αρχιμάγειρος κάποιους ως αμπελουργούς και στη γη του Βενιαμίν». Και λίγο μετά... «Και ο λαός που απέμεινε στην Ιουδαία, τον οποίο άφησε ο Ναβουχοδονόσορ ο βασιλιάς της Βαβυλώνας, και κατέστησε άρχοντά τους τον Γοδολία». Και προσθέτει: «Και ορκίστηκε ο Γοδολίας στους άνδρες που ήταν μαζί του και τους είπε: Μη φοβάστε την έλευση των Χαλδαίων. Κατοικήστε στη γη και δουλέψτε για τον βασιλιά της Βαβυλώνας, και όλα θα πάνε καλά για εσάς».

Από αυτούς, ορισμένοι θεωρούν ότι ο παρών λόγος κατά πρόγνωση κάνει μνεία, υπονοώντας τη φτώχεια και την ανέχεια αυτών λέγοντας: «βούτυρο και μέλι θα φάει καθένας που θα απομείνει πάνω στη γη»· διότι αυτός που «θα απομείνει πάνω στη γη», αυτός ήταν ο λαός υπό τον Γοδολία, για τον οποίο προλέγει ότι, εξαιτίας της έλλειψης τροφής από σιτάρι, θα τραφεί από τα ελάχιστα θρέμματα με «γάλα και βούτυρο», επειδή ολόκληρη η χώρα μεταβλήθηκε «σε χέρσα γη και αγκάθια» λόγω της ερημώσεώς της από τους ανθρώπους. Μετά την αιχμαλωσία στη Βαβυλώνα και την επιστροφή από εκεί, οι Ιουδαίοι περιήλθαν σε έσχατη κατά Θεόν πτωχεία· καθώς εξέλιπαν από αυτούς μετέπειτα οι προφήτες, και κανένα άξιο μνήμης γεγονός δεν συνέβη σε αυτούς μετά τη συγγραφή του Έσδρα, αλλά επιπλέον επειδή καταλύθηκε και η ίδια τους η βασιλεία, κανένας πλέον από τον οίκο του Δαβίδ δεν κυβέρνησε ανάμεσά τους, ούτε διέλαμψε μεταξύ τους κάποιος «πλούσιος κατά Θεόν».

Σπανίως δε κάπου και αυτός έτρεφε τη «δαμάλη και τα δύο πρόβατα», εξαιτίας της ερήμωσης που είχε καταλάβει τις ψυχές του πλήθους τους, την οποία παρουσιάζει ο λόγος λέγοντας: «ότι χέρσα και αγκάθια θα γίνει όλη η γη», και πάλι: «όπου υπάρχουν χίλια αμπέλια, θα γίνουν χέρσα και αγκάθια». Αυτά ακριβώς έπαθαν εξαιτίας των αόρατων εχθρών που είχαν πολιορκήσει την ψυχή τους, για τους οποίους αναφέρεται στη συνέχεια: «με βέλος και τόξο θα εισέλθουν εκεί, διότι όλη η γη θα γίνει χέρσα και αγκάθια». Και όχι μόνο «όλη η γη» τους «θα γίνει χέρσα και αγκάθια», αλλά «και κάθε όρος» που παλαιότερα «οργωνόταν», στο οποίο δεν αναμενόταν «φόβος» λόγω του υψηλού και μετέωρου της περιοχής του.

Στη συνέχεια αυτών, ας κατανοήσουμε τι και πόσα λέγεται ότι θα συμβούν «εκείνη την ημέρα», δηλαδή, όπως είναι σαφές, κατά τον χρόνο της εμφανίσεως του Εμμανουήλ. «Θα σφυρίξει», λέει, «ο Κύριος στις μύγες, οι οποίες θα κυριεύσουν μέρος του ποταμού της Αιγύπτου, και στη μέλισσα που βρίσκεται στη χώρα των Ασσυρίων· και θα έλθουν και θα αναπαυθούν μέσα στις φάραγγες της χώρας και στις τρύπες των βράχων και στα σπήλαια και σε κάθε ρωγμή και σε κάθε δέντρο. Εκείνη την ημέρα ο Κύριος θα ξυρίσει με το μεγάλο μισθωμένο ξυράφι από την άλλη πλευρά του ποταμού, του βασιλιά των Ασσυρίων, το κεφάλι, και θα αφαιρέσει τις τρίχες των ποδιών και τα γένια. Και θα συμβεί εκείνη την ημέρα, ένας άνθρωπος να τρέφει μία δαμάλα και δύο πρόβατα· και, επειδή αυτά θα παράγουν πάρα πολύ γάλα, θα τρώει βούτυρο, διότι βούτυρο και μέλι θα τρώει καθένας που θα έχει απομείνει πάνω στη γη. Και θα συμβεί εκείνη την ημέρα, κάθε τόπος όπου υπήρχαν χίλια κλήματα αξίας χιλίων σίκλων, να μετατραπεί σε χέρσα γη και αγκάθια· με βέλη και τόξα θα εισέλθουν εκεί, διότι όλη η γη θα είναι χέρσα και γεμάτη αγκάθια· και κάθε βουνό που καλλιεργείται, θα οργωθεί· δεν θα φτάσει εκεί φόβος, διότι από χέρσα γη και αγκάθια θα μετατραπεί σε βοσκότοπο προβάτων και σε μέρος όπου θα πατούν τα βόδια». Τόσα πολλά περιέχει η παρούσα προφητεία ότι θα συμβούν κατά την ημέρα του Εμμανουήλ· και ποια πνευματική θεώρηση αυτά ενέχουν, είναι ώρα πλέον να το εξετάσουμε, αναπτύσσοντας συνοπτικά το νόημά τους. «

Κατά την ίδια αυτή ημέρα και κατά τον ίδιο χρόνο, απειλεί ότι θα περιέλθουν σε έσχατη πενία ως προς τον κατά Θεόν πλούτο, ώστε να μην έχουν αφθονία λογικού άρτου ούτε στερεάς και πνευματικής τροφής, αλλά να αρκούνται να τρέφονται με γάλα, δηλαδή με τον νηπιώδη και εισαγωγικό λόγο· επιπλέον δε, ότι και τα αμπέλια τους θα γίνουν χέρσα γη. Διότι, όπως λέει ο ίδιος ο προφήτης, ο γεωργός και συνάμα δεσπότης τους «περίμενε» να «κάνει σταφύλια» ο αμπελώνας, «εκείνος όμως έκανε αγκάθια», «και όχι δικαιοσύνη, αλλά κραυγή»· γι' αυτό, αφαιρώντας «τον φραγμό του» και γκρεμίζοντας «τον τοίχο του», μαρτυρεί ότι θα μετατρέψει τον αμπελώνα «σε χέρσα γη» και θα τον παραδώσει στους εχθρούς, οι οποίοι, λέει, θα εισέλθουν «εκεί» «με βέλος και τόξο», αυτοί που έχουν λάβει την εξουσία από τον Θεό, ο οποίος τους τον παρέδωσε όχι άκριτα, αλλά με απόλυτη δικαιοσύνη, επειδή ακριβώς «όλη η γη» τους έγινε «χέρσα και αγκάθια». Γι' αυτό λοιπόν, εφόσον οι ίδιοι μετέτρεψαν τους εαυτούς τους σε χέρσα γη και αγκάθια, «θα εισέλθουν», λέει, «εκεί» «με βέλος και τόξο» εκείνοι που έλαβαν την εξουσία εναντίον τους. Και μην απορείς αν και αυτά αποδίδονται με τρόπο συγκεκαλυμμένο και μέσα από αινίγματα.

Πρόσεξε δε, με ποιον τρόπο, υπό μία και την αυτή έννοια, προφητεύεται η εκ παρθένου γέννηση, και ταυτόχρονα λέγει ο λόγος ότι η άλλοτε καρποφόρα γη, η οποία προηγουμένως άξιζε «χίλιους σίκλους, θα γίνει χέρσα και γεμάτη αγκάθια», και πως όλη η γη τους, επειδή θα γίνει «αγκάθια και χέρσα», θα παραδοθεί σε εκείνους που έρχονται «με βέλη και τόξα», ενώ το αντίθετο θα πάθει «κάθε βουνό»· δηλαδή, από την προηγούμενη χέρσα κατάσταση και τα αγκάθια, θα μεταβληθεί «σε βοσκότοπο προβάτου και καταπάτημα βοδιού», ώστε αυτό «οργωνόμενο θα οργωθεί» και δεν θα επέλθει εκεί φόβος. Μέσω αυτών θεωρώ ότι σημαίνεται σαφώς η εκ παρθένου γέννηση του Σωτήρος ημών, και τα όσα συνέβησαν μετά από αυτήν, ταυτόχρονα και μαζικά, τόσο στους Ιουδαίους όσο και στα υπόλοιπα έθνη· η προφητεία, λοιπόν, παρουσιάζει την αντίστροφη μεταβολή καθεμιάς από τις δύο παρατάξεις: του μεν ιουδαϊκού έθνους τη μετάπτωση από την καλύτερη κατάσταση στη χειρότερη, της δε εξ εθνών Εκκλησίας τη μετάβαση από την παλαιά ερημιά στην κατά Θεόν καρποφορία. Αυτά τα γεγονότα, έχοντας προφητευθεί ότι θα εκπληρωθούν κατά τον έναν και τον αυτό καιρό της επιφάνειας του Εμμανουήλ, αποδεικνύεται, σε συμφωνία με τις προρρήσεις, ότι εκπληρώθηκαν όχι σε κάποιον άλλο χρόνο παρά μετά την παρουσία του Σωτήρος ημών, τόσο μέσω των όσων ολοφάνερα ειπώθηκαν για την κατάσταση των Ιουδαίων όσο και μέσω της εξ εθνών Εκκλησίας.

Διότι, αν μετά την παρουσία του Σωτήρα μας, του ίδιου του Ιησού Χριστού, δεν είχε καταλυθεί η βασιλική εξουσία επί των Δαμασκηνών και των Ιουδαίων, και αν δεν βλέπαμε με τα ίδια μας τα μάτια τη γη τους να έχει εγκαταλειφθεί από αυτούς και να κατοικείται από αλλόφυλα και ειδωλολατρικά έθνη, και επιπλέον, αν δεν είχε μετατραπεί «σε χέρσα γη και αγκάθια» ολόκληρη η άλλοτε σεμνότατη χώρα του ίδιου του ιερού αγιάσματός τους, και αν ακάθαρτοι ειδωλολάτρες άνδρες, που ήταν και εχθροί τους, παρακινημένοι από τον ίδιο τον Κύριο, δεν είχαν επιτεθεί «με βέλη και τόξα» προερχόμενοι από αλλότρια γη και δεν είχαν εγκατασταθεί στις χώρες τους, ιδιοποιούμενοι κάθε τόπο και όλες τις πόλεις τους, και αντίστροφα, αν όλα τα έθνη που πίστεψαν σε αυτόν δεν είχαν μεταστραφεί μέσω της διδασκαλίας του Σωτήρα μας από τη χέρσα και γεμάτη αγκάθια προηγούμενη ακαλλιέργεια, λαμβάνοντας την ευσεβή και κατά Θεόν λογική καρποφορία, και επιπροσθέτως, αν δεν ήταν γεγονός ότι δεν πίστεψαν παρότι είδαν τον Χριστό με τα μάτια τους, και ότι παράκουσαν παρότι τον άκουσαν να διδάσκει, και αν δεν αποδεικνυόταν ολοκάθαρα ότι τα υπόλοιπα στοιχεία της προφητείας εκπληρώθηκαν από τους χρόνους του Ιησού του Σωτήρα μας, τότε δεν θα ήταν αυτός εκείνος που προφητευόταν.