Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 7:4

Αλλ' όμως ο φιλάνθρωπος Θεός, θεραπεύοντας την ταραχή τους, αποστέλλει προφητικό λόγο, ο οποίος αποδιώκει τον φόβο από τις καρδιές του λαού, λέγοντας: «Μη φοβάσαι, ούτε να αποθαρρύνεται η ψυχή σου από αυτά τα δύο ξύλα που καπνίζουν».

Και είπε ο Κύριος προς τον Ησαΐα: Έξελθε σε συνάντηση του Άχαζ, εσύ και ο εναπομείνας γιος σου Ιασούβ, στην κολυμβήθρα της άνω οδού του αγρού του γναφέως, και να του πεις: Πρόσεξε να παραμείνεις ήσυχος και μη φοβάσαι, ούτε να δειλιάσει η ψυχή σου εξαιτίας αυτών των δύο ξύλων, των δαυλών που καπνίζουν. Διότι, όταν εκδηλωθεί η οργή του θυμού μου, πάλι θα θεραπεύσω. Και όσο για τον γιο του Αράμ και τον γιο του Ρομελίου, επειδή συνέλαβαν πονηρή βουλή εναντίον σου, λέγοντας: «Θα ανεβούμε στην Ιουδαία και, αφού συνομιλήσουμε μαζί τους, θα τους στρέψουμε προς εμάς, και θα καταστήσουμε βασιλιά της τον γιο του Ταβεήλ». Αυτά λέγει ο Κύριος: Δεν πρόκειται να σταθεί η βουλή αυτή, ούτε θα πραγματοποιηθεί· αλλά η κεφαλή του Αράμ είναι η Δαμασκός, και η κεφαλή της Δαμασκού ο Ρασίν. Αλλά σε εξήντα πέντε ακόμη έτη, το βασίλειο του Εφραΐμ θα εκλείψει και θα πάψει να αποτελεί λαό· και η κεφαλή του Εφραΐμ είναι η Σομόρων, και η κεφαλή της Σομόρων ο γιος του Ρομελίου. Και εάν δεν πιστέψετε, ούτε και πρόκειται να κατανοήσετε.

Και εκείνος που θα φθάσει εκεί, θα έχει έτοιμο και το ένδυμα του γάμου, για να μη ριφθεί, δεμένος χειροπόδαρα, από τον νυμφώνα στο εξώτερο σκοτάδι. —Είπα, λοιπόν, (λέγει) στον Άχαζ: Πρόσεχε να ησυχάσεις. Αυτό δε είναι χρήσιμο και σε εμάς, ώστε με κάθε προφύλαξη να τηρούμε την καρδιά μας· διότι, εάν ο ισχυρός φυλάσσει τη δική του αυλή με εγρήγορση, βρίσκονται σε ειρήνη όλα τα υπάρχοντά του, και αυτός ησυχάζει, αποτινάσσοντας τον όχλο και τον θόρυβο και μη φοβούμενος τον παθητικό φόβο, χωρίς πλέον να ασθενεί στην ψυχή, αλλά όντας καθοπλισμένος με το πνεύμα της ισχύος.

Μη δειλιάσεις από τα δύο αυτά ξύλα, τους δαυλούς αυτούς που καπνίζουν. Είναι εντολή προς εμάς να μη δειλιάζουμε από τις ελληνικές πιθανολογίες και από τις δυσφημίες των ετεροδόξων, τα οποία αποτελούν δύο ξύλα, ή μάλλον δύο δαυλούς, που απώλεσαν μεν τη ζωτικότητα του φυτού και τη δύναμη του ξύλου, δεν έχουν δε τη φωτεινότητα του πυρός, αλλά είναι δαυλοί που καπνίζουν, οι οποίοι αφενός μαυρίζουν και μολύνουν όσους τους αγγίζουν, αφετέρου προκαλούν δάκρυα στα μάτια όσων τους πλησιάζουν. Αν πάλι θέλεις να κατανοήσεις τη βλάβη από τους δαυλούς που καπνίζουν, η οποία προέρχεται από τον καπνό που υπάρχει σε αυτούς, θυμήσου τον Σολομώντα που λέει: «Όπως η αγουρίδα είναι βλαβερή στα δόντια και ο καπνός στα μάτια, έτσι είναι και η παρανομία σε αυτούς που τη μετέρχονται». Διότι νομίζω πως ως αγουρίδα έχει χαρακτηριστεί η αμαρτία που προέρχεται από τις πράξεις της κακίας, και ως καπνός η βλάβη από την ψευδώνυμη γνώση, η οποία συγχέει το διορατικό της ψυχής μας.

Και μίλησε ξανά ο Κύριος στον Άχαζ, λέγοντας: «Ζήτησε για τον εαυτό σου ένα σημείο από τον Κύριο, είτε στο βάθος είτε στο ύψος». Κατόπιν, βέβαια, ο Άχαζ διδάσκεται μέσω του Ησαΐα τι πρέπει να κάνει: να φροντίζει να παραμένει ήσυχος και να μην δειλιάζει απέναντι στους δύο δαυλούς που καπνίζουν. Τώρα όμως, επειδή αποδέχθηκε με ευπείθεια τη διδασκαλία του Προφήτη, αξιώνεται ο ίδιος να λάβει τις θείες αποκαλύψεις· διότι, «συνέχισε ο Κύριος να μιλάει στον ίδιο τον Άχαζ». Και ίσως με αυτό διδασκόμαστε ότι, εκείνος που μαθητεύει κοντά σε κάποιον ο οποίος υπηρετεί το θείο θέλημα, καθώς αργότερα προοδεύει, θα μπορέσει και ο ίδιος να δεχθεί τις αποκαλύψεις του Κυρίου. Υπάρχουν, ωστόσο, μερικοί οι οποίοι, χωρίς να έχουν μαθητεύσει προηγουμένως στον Θεό μέσω ανθρώπων, μπόρεσαν εξαρχής, ως καθαροί, να δεχθούν τις ελλάμψεις του Πνεύματος. Τέτοιοι ήταν ο Αβραάμ, ο Μωυσής, ο Ηλίας και ο Ιερεμίας, και όσοι άλλοι υπήρξαν παρόμοιοι με αυτούς.

Εξέστη η ψυχή του και η ψυχή του λαού του, όπως ακριβώς όταν στο δάσος ένα δέντρο σαλεύεται από τον άνεμο. Τη λέξη «εξέστη» την τοποθετεί με την κοινή της έννοια, αντί του «κατεπλάγη», και πως έχασε κάπως ακόμη και τα λογικά του. Διότι τα πλέον φοβερά από τα τρομακτικά γεγονότα είναι αρκετά ικανά στο να μπορούν να συνταράξουν τον νου και να συγκλονίσουν την ψυχή, και να την κάνουν να φαίνεται πως υφίσταται κάτι τέτοιο, όπως αυτό που θα πάθαινε το δέντρο στα δάση, ριπτόμενο εδώ κι εκεί από τις προσβολές άγριων ανέμων. Αιτία δε της δειλίας του, δηλαδή της ταραχής του, υπήρξε το γεγονός που του συνέβη. Διότι ήδη ανέφερα ότι κατά τη διάρκεια της βασιλείας του, ο Φακεέ είχε πολεμήσει εναντίον του Ιούδα και σκότωσε από τον λαό σε μία ημέρα εκατόν είκοσι χιλιάδες. Όταν λοιπόν μόνος του ο Φακεέ έγινε τόσο ισχυρός, ώστε να κατισχύσει εύκολα των Ιεροσολύμων, πώς δεν έπρεπε να επιδείξουν τον έσχατο φόβο, και ο ίδιος ο Άχαζ και ο λαός που βρισκόταν υπό την εξουσία του, εφόσον ο Σύρος είχε συμφωνήσει και εξοπλιζόταν μαζί με τον Εφραίμ εναντίον των Ιεροσολύμων; <Και είπε ο Κύριος προς τον Ησαΐα: Έξελθε σε συνάντηση του Άχαζ, εσύ και ο Ιασούν ο γιος σου που έχει απομείνει, προς τη δεξαμενή της άνω οδού του αγρού του γναφέα. Και θα του πεις: Πρόσεξε να μείνεις ήσυχος και μη φοβάσαι, ούτε να αποθαρρύνεται η ψυχή σου από αυτά τα δύο ξύλα, τους δαυλούς που καπνίζουν.>

<Διότι όταν επέλθει η οργή του θυμού μου, πάλι θα θεραπεύσω.> Πράγματι, οικτίρμων και ελεήμων είναι ο Κύριος, και θέλει να σωθούν όλοι οι άνθρωποι και να έλθουν σε επίγνωση της αλήθειας· οικονομεί δε τα πάντα με σαφήνεια, εξομαλύνοντας για τον καθένα την οδό της σωτηρίας. Και αυτό μπορούμε να το διαπιστώσουμε από τα ίδια τα γεγονότα. Διότι ο Άχαζ υπήρξε άνδρας ειδωλολάτρης, βδελυρός και βέβηλος. Επειδή όμως βρισκόταν ήδη σε αναπόφευκτα δεινά, και ο φιλοικτίρμων Θεός τον είδε σχεδόν να παραπαίει από τις συμφορές, του παρέχει αμέσως τη δυνατότητα να μετάσχει στη δική Του σωτηρία, και του υπόσχεται βοήθεια, προκειμένου να τον αποτρέψει από την ειδωλολατρική μανία, να τον προετοιμάσει να απέχει από τα προηγούμενα σφάλματα, και να δεχθεί το φως της αληθινής θεογνωσίας. Προστάζει λοιπόν τον προφήτη να τον συναντήσει έχοντας μαζί του τον Ιασούμ, το όνομα του οποίου ερμηνεύεται «υπόλειμμα» και «ο υπολειφθείς»· σχεδόν σαν να δήλωνε αυτός ο τύπος συμβολικά στον Άχαζ ότι θα σωθεί το υπόλειμμα του Ιούδα, το οποίο θα έχει παραμείνει με τον Θεό.

Διότι ο προφήτης λαμβάνεται ως τύπος του Θεού, και πολύ ορθά δίνει την υπόσχεση της βοήθειας στη δεξαμενή της άνω οδού του αγρού του γναφέα. Τύπος πάλι είναι η δεξαμενή της σωτήριας πηγής του αγίου βαπτίσματος, η οποία μας οδηγεί στην άνω οδό, και του νοητού γναφέα, δηλαδή Εκείνου που καθαρίζει κάθε ρύπο μας και μας απαλλάσσει από τους μολυσμούς. Ασφαλής λοιπόν είναι η υπόσχεση, και δόθηκε στον προφήτη ένα σοφό αίνιγμα ως τύπος της μερικής σωτηρίας για την καθολική μέσω του Χριστού. Λέει δε: «Πρόσεχε να είσαι ήσυχος, και μη φοβάσαι, ούτε να δειλιάζει η ψυχή σου από τα δύο αυτά ξύλα, τους δαυλούς που καπνίζουν.» Και το να διατάζει να ηρεμεί και να μένει χωρίς φροντίδες, και βέβαια να απαλλάσσεται από τους μεγάλους φόβους, ήταν χαρακτηριστικό εκείνου που καλούσε πολύ συνετά σε υπακοή, και που ανάγει τρόπον τινά στις αρχές της υποχρέωσης να τιμά τους λόγους περί Θεού και να αποδέχεται πρόθυμα την αλήθεια όσων λέει. Δαυλούς δε και ξύλα που καπνίζουν ονομάζει αυτούς που συμφώνησαν εναντίον του, επειδή πολύ σύντομα πρόκειται να πάψουν να υπάρχουν και αυτοί και η βασιλεία τους.

Διότι, όπως ακριβώς το ξύλο ή ο δαυλός, όταν βγει από τη φωτιά, καπνίζει μεν, αλλά οδεύει προς το τέλος του, παρόλο που έχει ακόμη τη φωτιά μέσα του· κατά τον ίδιο, νομίζω, τρόπο, και ο άνθρωπος που πρόκειται να φτάσει στο τέλος είτε της ζωής του είτε κάποιας υπόθεσης, θα μπορούσε εύλογα να ονομαστεί δαυλός ή ξύλο που καπνίζει ακόμη. Επειδή δε γνώριζε ότι είχαν κυριευθεί από μεγάλο φόβο και πολλή κατήφεια, εξαιτίας του ότι ηττήθηκαν πολεμώντας εναντίον του Φακεέ, όταν και έπεσαν, όπως είπα, εκατόν είκοσι χιλιάδες από τον Ιούδα σε μία ημέρα· τους απαλλάσσει και από αυτούς τους φόβους και λέει: «Διότι όταν εκδηλωθεί η οργή του θυμού μου, πάλι θα θεραπεύσω»· δηλαδή, ούτε εκείνοι θα είχαν πέσει, εάν δεν τους είχε παραδώσει στα χέρια των εχθρών ο θυμός μου. Αλλά εάν, λέει, επέλθουν τα αποτελέσματα της οργής εναντίον κάποιων, θα θεραπεύσω πάλι αυτούς που τα υπέστησαν.

Και πράγματι, προστάζει τον προφήτη να συναντήσει τον 〈Άχαζ〉 σε κάποιον τόπο που του φάνηκε κατάλληλος, διατάσσοντάς τον παράλληλα να παραλάβει μαζί του 〈τον γιο που του είχε απομείνει〉, ώστε και οι δύο, τόσο ο ίδιος ο προφήτης όσο και ο γιος του από όλο τον λαό, στον οποίο φαινόταν ότι είχε απομείνει η ψυχή του, να προσέλθουν στον βασιλιά και να πουν όσα τους προστάχθηκαν. ⌜Διότι έπρεπε και ο γιος του προφήτη, εφόσον δεν είχε διαφθαρεί μαζί με το πλήθος αλλά είχε παραμείνει πιστός στην πατρική διδασκαλία, να μαθητεύει έκτοτε κοντά στον πατέρα του, με το να είναι παρών όταν εκείνος τον πλησίαζε με θάρρος και έπραττε τα προσταχθέντα,⌝ και να πει στον 〈Άχαζ〉, όταν τον συναντήσει, αυτά που προστάζει ο Θεός: 〈Πρόσεξε να ησυχάσεις〉, και κατά τον Ακύλα: 〈πρόσεξε και ησύχασε〉, και κατά τον Θεοδοτίωνα: 〈πρόσεχε και ησύχασε〉. ⌜Έχοντας θάρρος, λέει, στον λόγο του Θεού, να είσαι άτρομος 〈και να μη φοβάσαι〉,⌝ 〈ούτε να ατονήσει η ψυχή σου εξαιτίας των δύο ξύλων〉, ⌜τα οποία δεν έχουν καθόλου φως, αλλά μοιάζουν μόνο με 〈δαυλό〉 σβησμένο που 〈βγάζει καπνό〉· διότι κάπως έτσι είναι 〈οι δύο βασιλείς〉, από τους οποίους διακατέχεσαι από φόβο και αγωνία. Διότι, έστω και αν σε πολύ μεγάλο βαθμό η παιδαγωγική μου δύναμη, την οποία τα λόγια της Γραφής συνηθίζουν να αποκαλούν οργή, σας μετήλθε προηγουμένως για να ελέγξει τους νομιζόμενους θεούς σας, στους οποίους εσείς μεν θαρρούσατε, αλλά εκείνοι αποδείχθηκαν ένα τίποτα, όταν οι εχθροί σας πήραν υπό τον έλεγχό τους.

Και για αυτές λοιπόν τις δικές σας χώρες αρμόζει να αγωνιάτε, ω εσείς προς τους οποίους απευθύνεται ο παρών λόγος μου, και την άφιξη των προαναφερθέντων Αιγυπτίων και Ασσυρίων πρέπει να περιμένετε και να φοβάστε, αλλά όχι αυτούς τους δύο βασιλείς, δηλαδή αυτόν της Σαμάρειας και αυτόν της Δαμασκού· διότι αυτοί είναι «δαυλοί που καπνίζουν» και δεν έχουν φωτιά, επειδή έχει σβήσει η δύναμή τους. Αυτή λοιπόν η προφητεία, κατά λέξη και ιστορικά, εκπληρώθηκε κατά τους χρόνους της πρώτης πολιορκίας της Ιερουσαλήμ που έγινε από τους Βαβυλωνίους, κατά τους οποίους οι Αιγύπτιοι, που ονομάζονται «μύγες», όταν ο βασιλιάς τους Φαραώ Νεχαώ, αφού επιτέθηκε στη χώρα των Ιουδαίων, σκότωσε τον βασιλιά της Ιερουσαλήμ Ιωσία, έναν θεοφιλή άνδρα. Έπειτα, όχι μετά από πολύ καιρό, ο βασιλιάς των Βαβυλωνίων Ναβουχοδονόσορ, αφού επιτέθηκε με μεγάλη στρατιωτική δύναμη, κατέστρεψε εκ θεμελίων την πόλη τους και πυρπόλησε τον ναό, και, αφού υποδούλωσε ολόκληρο το έθνος και λεηλάτησε τις υπόλοιπες πόλεις, εγκατέστησε Ασσυρίους ως κατοίκους της χώρας των Ιουδαίων. Τότε λοιπόν εκπληρώθηκαν οι προκείμενες προφητείες, όταν οι πολεμικές «μέλισσες» από τη χώρα των Ασσυρίων μετοίκησαν στα έσχατα της ερημιάς και, αφού περιήλθαν τη χώρα των Ιουδαίων, κατοίκησαν, καταλαμβάνοντας δασώδεις κοιλάδες και «φάραγγες» και «σπήλαια», επειδή οι πόλεις είχαν καταστραφεί· και έπειτα από αυτά προστίθενται τα εξής.

Ακόμη και αυτά προφητεύονται για την ίδια υπόθεση, γι' αυτό έχει ειπωθεί: «Και προσέθεσε ο Κύριος να μου μιλήσει» ακόμη. Διότι, εκτός από όσα έχουν προλεχθεί, λέει ακόμη και αυτά στον προφήτη, και όχι σε ολόκληρο τον λαό, διδάσκοντας ότι ο λαός δεν έπραττε το προσταζόμενο. Διότι (ο λαός), αν και είχε διαταχθεί «να μη φοβάται» «από τα δύο ξύλα, τους δαυλούς που καπνίζουν», ούτε να αγωνιά για τους δύο βασιλείς που προδηλώθηκαν, αλλά μόνο να επικαλείται τον Εμμανουήλ πιστεύοντας στο πρόσταγμα του Θεού, δεν ήθελε να το πράξει αυτό, αλλά προτιμούσε μάλλον να υποδουλώνεται στους προαναφερθέντες βασιλείς – και μάλιστα ενώ αυτοί ήταν εχθροί – παρά να πιστεύει στον Θεό και να επικαλείται τον Εμμανουήλ. Γι' αυτό έχει λεχθεί στον προφήτη: «Επειδή αυτός ο λαός δεν θέλει το ύδωρ του Σιλωάμ που ρέει ήσυχα». Και τι ήταν αυτό το «ύδωρ του Σιλωάμ», παρά ο επαγγελθείς σε αυτούς Εμμανουήλ, ο οποίος τυγχάνει «πηγή ύδατος ζωντανού που αναβλύζει για ζωή αιώνια», και πηγή «ύδατος που ρέει ήσυχα»; Διότι, ακόμη και τότε, με τρόπο λανθάνοντα και «ήσυχα συμπορευόταν» με τον λαό, θέλοντας να τον αρδεύει και να επισκοπεί τις ψυχές, και χωρίς «να κηρύττεται ακόμη σε όλα τα έθνη».

Αισθητώς λοιπόν, κατά τις ημέρες του Άχαζ, βασιλιά του Ιούδα, και την εποχή του ίδιου του προφήτη Ησαΐα, δύο βασιλιάδες έπειτα από συμφωνία πολιορκούσαν εκείνους που κυβερνώνταν από τους διαδόχους του Δαβίδ, όπως έχει ήδη δηλωθεί προηγουμένως: αφενός ο βασιλιάς των ειδωλολατρικών εθνών στη Δαμασκό, και αφετέρου ο βασιλιάς του πλήθους των Ιουδαίων στην πόλη της Παλαιστίνης που ονομάζεται Σαμάρεια, την οποία οι σύγχρονοί μας ονομάζουν Σεβαστή. Για αυτούς ο Θεός είπε στον Άχαζ μέσω του προφήτη: «Μη φοβάσαι, και ας μην δειλιάζει η ψυχή σου από τα δύο αυτά ξύλα, τους δαυλούς που καπνίζουν». Και αφού είπε ότι η καταστροφή των ανδρών αυτών θα επέλθει πάρα πολύ σύντομα και όχι στο μακρινό μέλλον, στη συνέχεια προφητεύει ότι, κατά τη γέννηση του Θεού που πρόκειται να είναι μαζί μας, η βασιλεία και των δύο θα σβήσει εντελώς και θα καταλυθεί. Αποδεικνύουμε δε από την ιστορία ότι μέχρι τους χρόνους της παρουσίας του Σωτήρα μας Ιησού Χριστού διατηρήθηκε η βασιλεία τόσο των Ιουδαίων όσο και των Δαμασκηνών, μετά όμως την επιφάνειά του σε όλους τους ανθρώπους, σύμφωνα με την πρόρρηση, αυτές εξέλιπαν, καθώς η μοναρχία των Ρωμαίων επικράτησε μαζί με το κήρυγμα του Σωτήρα μας.

Προλέγει την απαλλαγή και τότε την πραγματοποιεί, ώστε να μην αποδώσουν πάλι την ελευθερία της πόλης σε κάποιον άλλον, και στέλνει τον προφήτη να προαναγγείλει τα μελλούμενα. Διότι αναφέρει: Ο Κύριος είπε προς τον Ησαΐα: «Έξελθε προς συνάντηση του Άχαζ, εσύ και ο εναπομείνας Ιασούβ, ο υιός σου, κοντά στην κολυμβήθρα της ανόδου του αγρού του γναφέως. Και θα του πεις: Φρόντισε να ησυχάσεις και μη φοβάσαι, και ας μην αποδειλιάσει η ψυχή σου· ούτε να φοβηθείς από αυτά τα δύο ξύλα, τους δαυλούς που καπνίζουν. Διότι, όταν ξεσπάσει η οργή του θυμού μου, εγώ πάλι θα θεραπεύσω». Τι σημαίνει, «Έξελθε προς συνάντηση»; Από τον φόβο και την αγωνία του δεν ησύχαζε ο βασιλιάς, ούτε ανεχόταν να μένει στην κατοικία του, αλλά, όπως συνηθίζουν να πράττουν οι πολιορκούμενοι, εξήρχετο συνεχώς, επιθεωρώντας τα τείχη, πηγαίνοντας στις πύλες, ερευνώντας και εξετάζοντας ενδελεχώς ποια ήταν η κατάσταση των εχθρών. Γι' αυτό λέγει: «Έξελθε προς συνάντηση». Και τι σημαίνει το: «Εσύ και ο εναπομείνας Ιασούβ, ο υιός σου»; «Ιασούβ» στην εβραϊκή γλώσσα ονομάζεται η αναστροφή και η διαγωγή. Γι' αυτό και ο Ιεσσαί, όταν έστελνε τον Δαβίδ, του έλεγε: «Και θα λάβεις το Ιασούβ αυτών»· δηλαδή, θα μου αναφέρεις την αναστροφή τους και με ποιον τρόπο διάγουν.

Και εδώ λοιπόν, νομίζω, ο προφήτης λαμβάνει την εντολή να πάρει μαζί του πλήθος, ώστε, όταν πραγματοποιηθούν τα γεγονότα, να μην έχει τη δυνατότητα ο βασιλιάς να φανεί αγνώμων, προφασιζόμενος ότι δεν άκουσε τίποτα από αυτά από τον προφήτη. Αυτό λοιπόν που λέει είναι το εξής: βγες για να τον συναντήσεις, εσύ και όσοι συναναστρέφονται μαζί σου, όσοι απέμειναν από τον λαό. Και μην απορήσεις αν αποκαλεί τον λαό γιο του· διότι και παρακάτω λέει: «Ιδού, εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός». Επειδή οι άγιοι κατείχαν θέση πατέρων, επισκιάζοντας με την αγάπη και τη φροντίδα τους για εκείνον τον λαό όλους τους κατά φύση πατέρες. Και κάνει λόγο για «όσους απέμειναν», επειδή πολλοί είχαν αιχμαλωτιστεί από τους εχθρούς. «Στον δρόμο του αγρού του γναφέα». Και αυτό μου φαίνεται άξιο μεγάλης απορίας, πώς δηλαδή εκείνοι που ήταν εγκλωβισμένοι και πολιορκημένοι και δεν τολμούσαν ούτε να προβάλουν το κεφάλι τους, εμφανίζονταν έξω από τις πύλες. Διότι αυτός ο δρόμος φαίνεται πως σήμερα βρίσκεται έξω από τα τείχη. Ποια είναι, λοιπόν, η λύση αυτής της απορίας; Ότι κατά το παρελθόν υπήρχε και άλλο τείχος που περιέβαλλε την πόλη· διότι η πόλη είχε διπλά τείχη· και αυτό είναι εύκολο να το διαπιστώσει κανείς από άλλον προφήτη, για όσους επιθυμούν να δώσουν προσοχή. Βγαίνοντας λοιπόν, ανορθώνει το πεσμένο τους φρόνημα και τους προτρέπει να έχουν θάρρος για όσα πρόκειται να συμβούν. «Ησύχασε», λέει, «και μη φοβάσαι»· και αποκαλεί τους βασιλείς δαυλούς ξύλων, φανερώνοντας ταυτόχρονα και τη σφοδρότητά τους, αλλά και το πόσο εύκολα μπορούν να καταπολεμηθούν.

Και βέβαια, το «καπνιζομένων» για αυτόν τον λόγο το πρόσθεσε, επειδή δηλαδή βρίσκονταν πλέον κοντά στο να σβήσουν. Έπειτα, δηλώνοντας ότι η επίθεση δεν οφειλόταν στη δική τους δύναμη, αλλά στη δική του παραχώρηση, λέει: «Διότι, όταν εκδηλωθεί η οργή του θυμού μου, πάλι θα θεραπεύσω».