Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 9:4

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 Αυτό πιες πρώτα· κάνε το γρήγορα, χώρα του Ζαβουλών, γη του Νεφθαλείμ, και οι υπόλοιποι της παραλίας, και πέραν του Ιορδάνου, Γαλιλαία των εθνών. Ο λαός που πορεύεται στο σκοτάδι, δείτε μέγα φως· όσοι κατοικείτε σε χώρα και σκιά θανάτου, φως θα λάμψει πάνω σας. Το μεγαλύτερο μέρος του λαού, το οποίο οδήγησες με την ευφροσύνη σου· και θα ευφρανθούν ενώπιόν σου, όπως ευφραίνονται εκείνοι κατά τον θερισμό, και όπως ακριβώς χαίρονται όσοι μοιράζονται τα λάφυρα. Διότι αφαιρέθηκε ο ζυγός που βρισκόταν πάνω τους και η ράβδος που ήταν στον τράχηλό τους. Διότι συνέτριψε τη ράβδο των καταπιεστών, όπως κατά την ημέρα της Μαδιάμ. Επειδή κάθε στολή που συγκεντρώθηκε με δόλο και ιμάτιο με ανταλλαγή θα τα αποτίσουν· και θα επιθυμήσουν να είχαν καεί στη φωτιά. Διότι Παιδίον γεννήθηκε σε εμάς, Υιός και δόθηκε σε εμάς, του οποίου η εξουσία βρίσκεται στον ώμο του, και το όνομά του καλείται: Μεγάλης βουλής Άγγελος. Διότι θα φέρω ειρήνη στους άρχοντες, ειρήνη και υγεία σε αυτόν. Μεγάλη είναι η εξουσία του και η ειρήνη του δεν έχει όριο. Επί του θρόνου του Δαβίδ και επί της βασιλείας του, για να την ανορθώσει και να την στηρίξει με κρίση και με δικαιοσύνη από τώρα και έως τον αιώνα. Ο ζήλος του Κυρίου Σαβαώθ θα τα επιτελέσει αυτά.

Αυτοί μεν που ευφραίνονται κατά τον θερισμό, αντλούν από τους δικούς τους κόπους την πηγή της ευφροσύνης· αυτοί δε που πλουτίζουν από λάφυρα, δέχονται αθρόα την αφορμή του πλούτου. Γι' αυτόν τον λόγο ανέφερε και τα δύο: και τα αγαθά που δίδονται ως ανταπόδοση, και εκείνα που πρόκειται να δοθούν κατά χάριν από τον Μεγαλόδωρο. Διότι έχει αφαιρεθεί ο ζυγός που βάραινε τα έθνη, αποτίναξαν τον βαρύ ζυγό εκείνου που τους είχε υποζεύξει στη δουλεία της αμαρτίας και με ράβδο έκαμπτε τον τράχηλό τους, έτσι ώστε, έχοντας εναποθέσει το αποστολικό κήρυγμα μέσα στην ψυχή τους, να μην υποκύψουν πλέον στη δουλεία της αμαρτίας.

Διότι συνέτριψε τη ράβδο των καταπιεστών, όπως την ημέρα της νίκης κατά της Μαδιάμ. Ένας φοβερός καταπιεστής στέκεται πάνω από την ανθρώπινη ζωή, ο κοινός μας εχθρός, μαστιγώνοντας και απαιτώντας την εκπλήρωση των δικών του θελημάτων. Θέλεις να μάθεις τις πληγές αυτής της ράβδου; Άκουσε αυτόν που λέει: «Βρώμισαν και σάπισαν οι μώλωπές μου». Δυσώδεις μώλωπες προκαλεί σε αυτόν που χτυπήθηκε η πονηρή ράβδος. Φέρε στο νου σου κάποιον που κυριεύεται από ποικίλες επιθυμίες και έχει δοθεί με σφοδρότητα στην απόλαυση των ηδονών· πώς μοιάζει με άνθρωπο που μαστιγώνεται και οδηγείται βίαια προς την αμαρτία. Δεν σταματά η επιθυμία να προκαλεί κεντρίσματα και οδύνες στον ακόλαστο, μέχρι να δημιουργήσει στην ψυχή τον μώλωπα της αμαρτίας, ο οποίος αναδίδει δυσωδία κατά την ανάμνηση των αισχρών πράξεων. —Αυτήν, λοιπόν, τη ράβδο θα συντρίψει, όπως συνέτριψε την εξουσία και τη δυναστεία των Μαδιανιτών· των οποίων την ιστορία, νομίζω, θυμάστε, είτε αυτήν που αναφέρεται στους Αριθμούς είτε αυτήν στους Κριτές. Διότι στους μεν Αριθμούς λέει: «Παρατάχθηκαν εναντίον της Μαδιάμ, σύμφωνα με όσα διέταξε ο Κύριος στον Μωυσή· και σκότωσαν κάθε αρσενικό, και τους βασιλιάδες της Μαδιάμ τους σκότωσαν μαζί με τους τραυματίες τους». Στους δε Κριτές: «Ο Γεδεών επέστρεψε στο στρατόπεδο του Ισραήλ και είπε: Σηκωθείτε, διότι ο Κύριος παρέδωσε στα χέρια μας το στρατόπεδο της Μαδιάμ».

Διότι, αν οι θεσπέσιοι μαθητές είναι εκείνοι που ευφραίνονται στον θερισμό και μοιράζονται τα λάφυρα, λέμε ότι, συγκεντρώνοντας τους εθνικούς σαν σιτάρι στη δεσποτική αποθήκη, και αποκόπτοντάς τους από την αρχαία πλάνη, ευφραίνονται με τον ίδιο τρόπο όπως αυτοί που θερίζουν στους αγρούς· αρπάζοντας δε, σαν από τυραννική πλεονεξία, αυτούς που είχαν εξαπατηθεί από τον Σατανά, και μεταφέροντάς τους μέσω της πίστης στην ευσέβεια, χαίρονται σαν αυτούς που μοιράζονται τα λάφυρα. Διότι άλλοι έπειθαν αυτούς και άλλοι εκείνους· και για τον καθένα το κέρδος ήταν οι σωσμένοι, όπως ακριβώς για τους νικητές τα λάφυρα του πολέμου. Αν πάλι πει κανείς ότι αυτά έχουν ειπωθεί για εκείνους που πίστεψαν, ας σκεφτούμε ότι, κατά τον καιρό της πλάνης τους, ενώ δεν είχαν κανέναν καρπό δικαιοσύνης, απέκτησαν πλούσιο αυτόν τον καρπό πιστεύοντας στον Χριστό. Αλλά, ενώ παλαιότερα λεηλατούνταν και διαρπάζονταν από τα δαιμόνια και τον Σατανά, νίκησαν μέσω του Χριστού εκείνους που τους σκύλευαν παλαιότερα, και αποδείχθηκαν ανώτεροι από την κακία εκείνων. Επομένως, ευφραίνονται και αυτοί, όπως λέει ο προφήτης, σαν αυτούς που ευφραίνονται κατά τον θερισμό, και με τον τρόπο εκείνων που μοιράζονται λάφυρα. <Διότι θα αφαιρεθεί ο ζυγός που βρίσκεται πάνω τους, και η ράβδος που είναι στον τράχηλό τους.

Διότι ο Κύριος συνέτριψε τη ράβδο εκείνων που τους καταδυναστεύουν, όπως την ημέρα της νίκης επί της Μαδιάμ. Μολονότι οι άνθρωποι επί της γης ήταν ελεύθεροι, πλασμένοι θαυμάσια κατ' εικόνα Θεού και κτισμένοι, όπως λέει ο μακάριος Παύλος, για τα καλά έργα τα οποία προετοίμασε ο Θεός ώστε να πορευτούμε σε αυτά, ο εφευρέτης της ανομίας τους εκμεταλλεύτηκε σε μεγάλο βαθμό. Αφού τους απομάκρυνε από την αγάπη προς τον Θεό, τους κατέστησε δικούς του προσκυνητές, επιβάλλοντάς τους τον ζυγό της αμαρτίας, από τον οποίο δύσκολα κανείς ξεφεύγει. Ενώ λοιπόν είχαν περιέλθει σε αυτήν την άθλια κατάσταση και βρίσκονταν μέσα σε αυτά τα δεινά, ο Χριστός λύτρωσε ιδιαίτερα αυτούς που προέρχονταν από τα έθνη, και τους κατέστησε και πάλι ελεύθερους. Γι' αυτόν τον λόγο λέει: «Θα αφαιρεθεί ο ζυγός που βρίσκεται πάνω τους, και η ράβδος που είναι στον τράχηλό τους.» Και νομίζω ότι λέγοντας ράβδο εννοεί ή το σκήπτρο, δηλαδή τη βασιλεία, προφανώς του Σατανά, ή ίσως τον καταναγκασμό, και αυτό που είναι σαν χτύπημα και μάστιγα. Διότι το μιαρό και βέβηλο πλήθος των δαιμόνων, και ο αρχηγός τους ο Σατανάς, μας περιορίζουν και μας υποτάσσουν στο δικό τους θέλημα, σχεδόν χτυπώντας μας με ράβδο μέσω της κυριαρχίας των παθών που επιφέρουν στον νου, και εκβιάζουν την καρδιά στο να επιθυμεί να πράττει τα αθέμιτα. Θα αποτινάξουν λοιπόν, λέει, τον ζυγό της πλεονεξίας, καθώς και τη ράβδο που είχαν πάντοτε πάνω στον τράχηλό τους, όντας υποταγμένοι στα χτυπήματα του κυρίου τους σαν δούλοι.

Υπενθυμίζει δε πάλι μια ιστορία που βρίσκεται στο βιβλίο των Κριτών. Και είναι αυτή. Επειδή οι Ισραηλίτες, έχοντας εγκαταλείψει τον Θεό των όλων κατά τις ημέρες των Κριτών, στράφηκαν προς την ανοσιότητα των ηθών, και λύπησαν όχι λίγο τον Θεό που τους προστάτευε, προσηλωμένοι στα είδωλα και προσφέροντας λατρεία στα έργα των ίδιων τους των χεριών. Γι' αυτόν τον λόγο παραδόθηκαν στους Μαδιανίτες, οι οποίοι λεηλατούσαν όλη τη γη τους, διαρπάζοντας πόλεις και χωριά, καθώς και τα αγαθά στους αγρούς. Και τέτοιο τρόμο προκάλεσαν στους άθλιους, ώστε να επιλέξουν να κατοικούν σε βράχους και στα δύσβατα μέρη των βουνών, και να αναζητούν με κόπο καταφύγια στα σπήλαια, και να καταπιέζονται από άγριο και μακροχρόνιο λιμό. Επειδή όμως είχαν ταλαιπωρηθεί πάρα πολύ, ο Θεός τους σπλαχνίστηκε, και έπειτα τους έσωσε δια χειρός του Γεδεών, ο οποίος νίκησε τους Μαδιανίτες και ελευθέρωσε τον Ισραήλ από την επικρεμάμενη ανάγκη και τη ράβδο. Έτσι λοιπόν ο Κύριος συνέτριψε τη ράβδο των καταπιεστών, όπως κατά την ημέρα της νίκης εναντίον της Μαδιάμ.

Διότι, όπως ακριβώς απάλλαξε τότε αυτούς που είχαν περιπλακεί σε αφόρητες καταπιέσεις, διώχνοντας το πλεονεκτικό έθνος, έτσι έσωσε και αυτούς που προέρχονται από τα έθνη, απομακρύνοντας τη ράβδο εκείνων που τους καταπίεζαν. Και καταπιεστές εννοεί τον ίδιο τον Σατανά και τα δαιμόνια, των οποίων ο σκοπός και η όλη προσπάθεια είναι να απαιτούν από τους ανθρώπους, σαν κάποιο δασμό ή φόρο, τις συνηθισμένες αμαρτίες. Διότι ζητούν οπωσδήποτε από αυτόν που έχει συνηθίσει να πορνεύει την πορνεία, από αυτόν που κλέβει την κλοπή, ήτοι απλώς τη λωποδυσία, και από τον καθένα που είναι υποδουλωμένος στα πάθη, εκείνα που του είναι συνηθισμένα και προσφιλή. Γι' αυτό νομίζω ότι η Ιερή Γραφή μακαρίζει κάποιους, επειδή δεν άκουσαν τη φωνή του φοροεισπράκτορα. «Διότι κάθε στολή που έχει συγκεντρωθεί με δόλο και ένδυμα που έχει αποκτηθεί με απάτη θα τα επιστρέψουν· και θα εύχονταν να είχαν κατακαεί στη φωτιά. Διότι παιδί γεννήθηκε για εμάς, υιός, και μας δόθηκε, του οποίου η εξουσία βρίσκεται πάνω στον ώμο του, και το όνομά του καλείται άγγελος της μεγάλης βουλής. Διότι εγώ θα φέρω ειρήνη στους άρχοντες, ειρήνη και υγεία σε αυτούς. Μεγάλη είναι η εξουσία του, και η ειρήνη του δεν θα έχει όριο· στον θρόνο του Δαβίδ και στη βασιλεία του, για να την ανορθώσει και να την υποστηρίξει, με δικαιοσύνη και με κρίση, από τώρα και για πάντα· ο ζήλος του Κυρίου Σαβαώθ θα τα πράξει αυτά.» Έχει κληθεί μεν στην επίγνωση του Εμμανουήλ μέσω των αγίων αποστόλων το υπόλειμμα του Ισραήλ· αλλά έχουν κληθεί και τα έθνη.

Και λοιπόν έλεγε: Χώρα Ζαβουλών και γη Νεφθαλείμ· έπειτα σε αυτά πρόσθεσε: Γαλιλαία των εθνών· ο λαός που κάθεται στο σκοτάδι είδε φως μέγα, δηλαδή το φως του Χριστού, ο οποίος καταφωτίζει νοητά όχι πλέον ένα μόνο έθνος, αυτό του Ισραήλ, αλλά μάλλον ολόκληρη την οικουμένη. Ότι επρόκειτο οι φωτισμένοι να αποβάλουν τον ζυγό της σκαιότητας του διαβόλου και να ξεφύγουν από τη ράβδο, το διαβεβαίωσε προσθέτοντας: Διότι θα αφαιρεθεί ο ζυγός που βρίσκεται πάνω τους, και η ράβδος που είναι στον τράχηλό τους. Αλλά βλέπουμε ότι, σε αυτούς μεν που λάτρευσαν την κτίση και προσκύνησαν τα έργα των δικών τους χεριών, είχε επιβληθεί ο ζυγός της διαβολικής σκαιότητας· σε αυτούς όμως από τον Ισραήλ, το δυσβάσταχτο βάρος του νόμου και το αληθινά δυσκολοφόρητο φορτίο. Και λοιπόν οι μακάριοι μαθητές επέπλητταν αυτούς που, μετά την αποδοχή της πίστης, έπειθαν κάποιους να τηρούν τις διατάξεις του νόμου, λέγοντας: «Και τώρα γιατί πειράζετε τον Θεό, θέλοντας να επιθέσετε ζυγό στον τράχηλο των μαθητών, τον οποίο ούτε εμείς ούτε οι πατέρες μας μπορέσαμε να βαστάξουμε;» Ήταν λοιπόν υπερβολικά δυσβάσταχτος για τους Ισραηλίτες ο ζυγός του νόμου· και εκτός από αυτό που ήταν ακόμη πιο φορτικό, η σκαιότητα των Φαρισαίων τους συνέτριβε υπερβολικά, κατατσακίζοντάς τους με τις απληστίες.

Διότι φιλοχρήματοι ήταν οι ηγέτες της συναγωγής των Ιουδαίων, και είχαν ως μοναδικό σκοπό το να συγκεντρώνουν πλούτο από παντού και να καταπιέζουν τους λαούς που βρίσκονταν υπό την εξουσία τους. Επομένως, θα ταίριαζε πολύ σωστά και για εκείνους από τον Ισραήλ ο λόγος: «Ότι θα αφαιρεθεί ο ζυγός που βρίσκεται πάνω τους, και η ράβδος που είναι στον τράχηλό τους.» Ως ράβδο, κατά πάσα πιθανότητα, ονομάζει την πλεονεξία των ηγετών, εξαιτίας της φοβερής ροπής τους προς τη φιλοκέρδεια. Για αυτή την αιτία, οι άθλιοι, σκότωσαν και τον ίδιο τον Υιό. Διότι, παρόλο που είδαν ότι αυτός είναι ο κληρονόμος, είπαν μέσα τους, όπως αναφέρει: «Ελάτε να τον σκοτώσουμε, και να κρατήσουμε για τον εαυτό μας την κληρονομιά του.» Το ότι λοιπόν, έχοντας αυτόν τον ασεβή και ανόσιο σκοπό, θα υπέμεναν με μεγάλη ευχαρίστηση την απώλεια όλων των υπαρχόντων τους, παρά να δουν τον Εμμανουήλ να ανατέλλει στον κόσμο, το υποδηλώνει λέγοντας: «Ότι κάθε στολή που συγκεντρώθηκε με δόλο, και ιμάτιο που αποκτήθηκε με συναλλαγή, θα τα αποτίσουν, και θα εύχονταν να είχαν κατακαεί στη φωτιά.»

Αυτοί δε που τα αποδέχθηκαν, όπως 〈εκείνοι που ευφραίνονται κατά τον θερισμό και με τον τρόπο που μοιράζονται〉, όπως 〈εκείνοι που ευφραίνονται με τα λάφυρα〉 χαίρονταν ⌜γεμάτοι ευφροσύνη για το πλήθος των λαφύρων σε κάθε εκκλησία.⌝ 〈Και επειδή αφαιρέθηκε ο ζυγός〉 ⌜που παλαιότερα 〈επικαθόταν〉 στα λάφυρα 〈και η ράβδος η πάνω στον τράχηλο〉 των ίδιων αυτών λαφύρων· διότι 〈ζυγός〉 βαρύς ήταν αυτός 〈που επικαθόταν〉 στις υποδουλωμένες στον διάβολο ψυχές 〈και η ράβδος〉 θανατηφόρα που λύγιζε 〈τον τράχηλό τους〉 και τις έκανε να γέρνουν προς τα κάτω, με την 〈αφαίρεση〉 των οποίων δικαιολογημένα χαίρονταν 〈αυτοί που μοιράζονταν〉 αυτά τα 〈λάφυρα〉.⌝ Το πώς δε 〈σηκώθηκε ο ζυγός από αυτούς και η ράβδος που βρισκόταν πάνω στον τράχηλό τους〉, το αποσαφηνίζει λέγοντας στη συνέχεια: 〈διότι συνέτριψε τη ράβδο των καταπιεστών〉.

Αντί δε για το «των απαιτούντων», ο μεν Ακύλας το ερμήνευσε έτσι λέγοντας: «τον ζυγό του φορτίου του και τη ράβδο του ώμου του, το σκήπτρο εκείνου που εισπράττει», ο δε Σύμμαχος λέει: «ο ζυγός του φορτίου του και η ράβδος του ώμου του, η ράβδος εκείνου που απαιτεί, νικήθηκε», και ο Θεοδοτίων παρομοίως ερμήνευσε «αυτού που απαιτεί», υποδηλώνοντας στον ενικό αριθμό «εκείνον που απαιτεί» και «εκείνον που εισπράττει», δηλαδή τον διάβολο, ο οποίος διαρκώς «εισέπραττε» τις ψυχές των ανθρώπων και «απαιτούσε» ως φόρους τις αμαρτίες που του προσφέρονταν. Αλλά και αυτήν «τη ράβδο εκείνου που απαιτεί και τον ζυγό» τον βαρύ τα διεσκόρπισε Εκείνος που τον απογύμνωσε, επειδή δε ήταν επόμενο να συνεργάζονται και πολλοί άλλοι με τον διάβολο, ακόμα και από αυτούς τους ίδιους που «απαιτούσαν» για λογαριασμό του· διότι πολλοί ήταν αυτοί που «εισέπρατταν» από το γένος των ανθρώπων. «Αφαίρεσε τον ζυγό και τη ράβδο» και τα έπραξε αυτά εναντίον τους «όπως την ημέρα της Μαδιάμ». Η δε ιστορία αναφέρεται στους Κριτές και περιγράφει πώς, επί Γεδεών, οι εχθροί νικήθηκαν όχι με όπλα, αλλά με αόρατη και θεϊκή δύναμη. Έτσι, λοιπόν, όπως «επί της Μαδιάμ» νικήθηκαν οι εχθροί με κρυφό χέρι, έτσι και τώρα λέει ότι «διασκορπίστηκε η ράβδος του απαιτούντος», δηλαδή του διαβόλου, και εκείνων που μαζί με αυτόν «εισέπρατταν» τις ψυχές των ανθρώπων.

Και σε σένα τον ίδιο αφήνω να εξετάσεις τα όσα ακολουθούν, επισημαίνοντας μόνο τούτο, ότι δηλαδή αυτός ακριβώς που ονομάζεται «πατέρας του αιώνα» και «άρχοντας» άπειρης «ειρήνης» και «άγγελος μεγάλης βουλής» προφητεύεται ότι θα γεννηθεί και θα γίνει παιδί, και ότι με τη γέννησή του ανάμεσα στους ανθρώπους θα θελήσουν να καούν στη φωτιά όσοι φθονούν τη σωτηρία των εθνών που επιτεύχθηκε μέσω αυτού, είτε πονηροί δαίμονες είναι αυτοί είτε και ασεβείς άνθρωποι, για τους οποίους λέει ότι «κάθε στολή που συγκεντρώθηκε με δόλο και ιμάτιο θα τα ξεπληρώσουν με ανταπόδοση». Ποιοι άραγε ήταν αυτοί, αν όχι εκείνοι για τους οποίους έχει λεχθεί αλλού από το ίδιο το πρόσωπο του Σωτήρα μας: «Διαμοίρασαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο», καθώς και οι συμμέτοχοι της ασέβειάς τους, οι οποίοι «και θα θελήσουν», όταν κάποτε αργότερα δουν την καταδίκη τους, να είχαν γίνει «πυρίκαυστοι» πριν από την ασέβειά τους, πριν δηλαδή ασεβήσουν απέναντι στον άγγελο της μεγάλης βουλής; Σκέψου δε και εσύ από μέσα σου, μήπως υπερβαίνει κάθε ανθρώπινη φύση το να λέγεται ότι η ειρήνη του δεν έχει τέλος και το να ονομάζεται πατέρας του αιώνα, καθώς και το ίδιο το να αποκαλείται όχι απλώς άγγελος, ⟨αλλά άγγελος της μεγάλης βουλής⟩ και ισχυρός Θεός, και όσα άλλα συγκαταλέγονται μαζί με αυτά.

διότι θα αφαιρεθεί ο ζυγός που βρίσκεται πάνω τους και η ράβδος που είναι στον τράχηλό τους· επειδή τη ράβδο εκείνων που τους καταδυναστεύουν τη συνέτριψε ο Κύριος, όπως κατά την ημέρα της Μαδιάμ. Διότι κάθε στολή που αποκτήθηκε με δόλο, και κάθε ένδυμα με αντάλλαγμα, θα τα αποδώσουν, και θα ευχηθούν να είχαν καεί στη φωτιά. Διότι παιδί γεννήθηκε για εμάς, Υιός μάς δόθηκε, του οποίου η εξουσία βρίσκεται πάνω στον ώμο του, και το όνομά του καλείται: Άγγελος της μεγάλης βουλής, Άρχων της ειρήνης, Εξουσιαστής, Θεός ισχυρός, Πατέρας του μέλλοντος αιώνος.» Μαζί με όλα τα άλλα, εκπληρώνονταν και αυτά στο πρόσωπο του Σωτήρα και Κυρίου μας Ιησού, του Χριστού του Θεού, όταν, σύμφωνα με τον θαυμαστό ευαγγελιστή, «αφού άκουσε ότι ο Ιωάννης παραδόθηκε, αναχώρησε για τη Γαλιλαία. Και εγκαταλείποντας τη Ναζαρέτ, ήλθε και κατοίκησε στην παραθαλάσσια Καπερναούμ, στα όρια του Ζαβουλών και του Νεφθαλείμ, για να εκπληρωθεί αυτό που ειπώθηκε μέσω του προφήτη Ησαΐα, ο οποίος λέει: γη του Ζαβουλών και γη του Νεφθαλείμ, οδός προς τη θάλασσα πέρα από τον Ιορδάνη, Γαλιλαία των εθνών, ο λαός που κάθεται στο σκοτάδι είδε μεγάλο φως, και σε αυτούς που κατοικούν σε χώρα και σκιά θανάτου, φως ανέτειλε γι' αυτούς. Από τότε», λοιπόν, «άρχισε ο Ιησούς να κηρύττει και να λέει» ότι «έχει πλησιάσει η βασιλεία των ουρανών».

Και όχι μόνο έχει αφαιρεθεί ο ζυγός τους, αλλά και η ράβδος των καταπιεστών τους, η οποία προηγουμένως βρισκόταν «επάνω στον τράχηλό τους». Τους καταπιεστές δε αυτούς τους φανερώνει λέγοντας σε άλλο σημείο: «Λαέ μου, οι πράκτορές σας, σας καταληστεύουν, και οι καταπιεστές σας σας εξουσιάζουν». Αλλά αυτοί από τη Ζαβουλών και τη Νεφθαλείμ, έχοντας δει το μέγα φως, θα ευφρανθούν εξαιτίας των προαναφερθέντων, ενώ εκείνοι που παλαιότερα τους καταπίεζαν θα κληθούν να εξοφλήσουν μέχρι και τον έσχατο κοδράντη, και αφού παραδώσουν «κάθε στολή» και κάθε «ιμάτιο», θα γίνουν «παρανάλωμα του πυρός» κατά τον καιρό της ανταπόδοσης. Και λέει ότι όλα αυτά θα τα πάθουν, διότι «παιδί γεννήθηκε για εμάς, υιός δόθηκε σε εμάς», ο «άγγελος της μεγάλης βουλής». Σε ποιους «εμάς», παρά σε εκείνους που έχουν πιστέψει σε αυτόν, και δηλαδή σε όλη τη Γαλιλαία των εθνών, για τους οποίους ανέτειλε το μέγα φως; Και τι άλλο ήταν αυτό παρά το παιδί που γεννήθηκε και ο «υιός» που δόθηκε από τον Θεό, ο οποίος ονομάστηκε «άγγελος της μεγάλης βουλής», και «άρχων ειρήνης», και «εξουσιαστής», και «θεός ισχυρός», και «πατέρας του μέλλοντος αιώνος»; Αυτά δε έχουμε ήδη προαποδείξει στον κατάλληλο χρόνο ότι αναφέρονται αποκλειστικά και μόνο στον Σωτήρα και Κύριό μας. 〈Από τον Ψαλμό 67〉. «Έγιναν ορατές οι πορείες σου, Θεέ, οι πορείες του Θεού μου, του βασιλέως μέσα στο άγιο· προπορεύθηκαν οι άρχοντες κοντά σε αυτούς που έψαλλαν, ανάμεσα σε νεάνιδες που έπαιζαν τύμπανα».

Άγιος, άγιος, άγιος. Ευφράνθηκε ο ουρανός άνωθεν, μαζί με τον ιεροφωνότατο Ησαΐα ας αναβοήσουμε, αν και είναι τολμηρό, ότι ελέησε ο Θεός τον λαό του διά μέσου σου. Γέμισε λοιπόν ολόκληρη η βασιλεία σου από χαρά και αγαλλίαση, διότι αφαιρέθηκε ο άνομος ζυγός που βρισκόταν πάνω της και η ράβδος της τέτοιας κυριαρχίας πάνω στον τράχηλο. Ποιος άκουσε τέτοια πράγματα; Εμπρός, πείτε μου, άνδρες. Και ποιος είδε σε άλλη βασιλεία τέτοιο και τόσο μεγάλο κατόρθωμα; Επαινέστε την όλοι οι λαοί. Μεγαλύνετέ την μαζί με εμάς, άρχοντες και αρχόμενοι, ιερείς και μοναχοί και ολόκληρο το χριστιανικό γένος. Διότι δεν είναι θαυμαστό μόνο το γεγονός ότι έγινε η άφεση τόσων ταλάντων χρυσού, αν και είναι αξεπέραστο, αλλά το ότι συνάμα αποκόπηκε με τον πιο όσιο τρόπο και ένας πολλαπλάσιος πόρος αδικίας σε αυτή την υπόθεση. Αφαιρέθηκε από τη μέση ο στραγγαλισμός των βίαιων και ψυχοφθόρων απαιτήσεων, που είχε διαφύγει της προσοχής όλων των προκατόχων σου, αν και ορισμένοι είχαν βασιλεύσει με ευσέβεια. διότι αυτό είχε φυλαχθεί για εσένα. Έπαυσε η επιβολή όρκων, η πολυορκία, ή μάλλον η ψευδορκία τόσο από την πλευρά εκείνων που απαιτούν όσο και εκείνων από τους οποίους απαιτούνται, όπου και οι δύο εξαιτίας αυτού του γεγονότος χάνονταν, ο μεν προσπαθώντας να αποκρύψει ό,τι μπορούσε, ο δε καταφεύγοντας σε συνεχείς όρκους για να αποσπάσει περισσότερα.