Πατερικές αναφορές στο ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΑΚΩΒΟΥ 1:12

Διότι αυτό διψούν, και δεν παύουν βέβαια μέχρι και τώρα να θέλουν να εκχύσουν το αίμα μας. Αλλά για αυτά ουδεμία ανησυχία έχω· διότι γνωρίζω και είμαι πεπεισμένος ότι σε εκείνους που υπομένουν θα δοθεί ανταμοιβή από τον Σωτήρα, και ότι και εσείς, αφού υπομείνετε, όπως οι πατέρες, και γίνετε πρότυπα στους λαούς, ανατρέποντας αυτή την ξένη και αλλότρια επινόηση των ασεβών, θα έχετε από τη μια το καύχημα να λέτε: «Την πίστη τηρήσαμε»· και από την άλλη θα λάβετε το στεφάνι της ζωής, το οποίο υποσχέθηκε ο Θεός σε όσους Τον αγαπούν. Είθε δε κι εγώ μαζί με εσάς να κληρονομήσω τις επαγγελίες, οι οποίες δεν ειπώθηκαν μόνο στον Παύλο, αλλά και σε όλους όσοι αγάπησαν την επιφάνεια του Κυρίου, και Σωτήρα, και Θεού, και παμβασιλέα μας Ιησού Χριστού, διά του Οποίου ανήκει στον Πατέρα η δόξα και το κράτος, εν Αγίω Πνεύματι, και νυν και εις τους σύμπαντας αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Αλλά για κανένα από αυτά δεν μεριμνώ· «διότι γνωρίζω και έχω πεισθεί» ότι για εκείνους που υπομένουν θα υπάρξει μισθός από τον Σωτήρα, και ότι και εσείς, υπομένοντας όπως οι πατέρες, «γινόμενοι πρότυπο» στους λαούς και ανατρέποντας αυτή την ξένη και αλλότρια επινόηση των ασεβών, θα έχετε μεν την καύχηση να λέτε: «την πίστη τηρήσαμε», «και θα λάβετε τον στέφανο της ζωής, τον οποίο υποσχέθηκε σε όσους τον αγαπούν». Είθε δε και εγώ μαζί με εσάς «να κληρονομήσω τις επαγγελίες», εκείνες που έχουν φυλαχθεί «όχι μόνο» για τον Παύλο, «αλλά και για όλους όσοι έχουν αγαπήσει την επιφάνεια» του Κυρίου και Σωτήρος και Θεού και Παμβασιλέως μας Ιησού Χριστού, διά του οποίου ανήκει στον Πατέρα η δόξα και το κράτος εν Αγίω Πνεύματι, και νυν και σε όλους τους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Αλλά ας θυμηθούμε ότι και ο ίδιος ο θείος Απόστολος, αν και δυνατός και τέλειος και άγιος, περιέπεσε σε όλα αυτά και καυχιόταν λέγοντας: «Πόσους κινδύνους υπέμεινα, και από όλους αυτούς με ελευθέρωσε ο Κύριος», και ότι «Πολλές είναι οι θλίψεις των δικαίων, και από όλες αυτές θα τους ελευθερώσει ο Κύριος», και ότι «Μέσα από πολλές θλίψεις πρέπει να εισέλθουμε στη βασιλεία των ουρανών». Και πάλι: «Άνδρας απείραστος είναι άπειρος και αδόκιμος». Και ας έχουμε κατά νου ότι κάθε αγαθό έργο δεν ολοκληρώνεται χωρίς θλίψη, διότι έχει αντίπαλο τον φθόνο του διαβόλου. Εάν δε συμβεί να περάσουμε τη ζωή μας χωρίς θλίψη, ας μην υπερηφανευτούμε θεωρώντας ότι σωθήκαμε από τη θλίψη επειδή είμαστε άξιοι, αλλά επειδή ο Θεός γνωρίζει την αδυναμία μας, ότι δηλαδή αδυνατούμε να υπομείνουμε τη θλίψη, μας σκέπασε από τη θλίψη μέσω της προστασίας των αγίων. Διότι για εκείνους που υπέμειναν σε θλίψη ή σε πειρασμό, έχει γραφτεί: «Μακάριος αυτός που υπομένει πειρασμό, διότι αφού γίνει δόκιμος», και τα εξής. Πρόσεξε όμως μήπως, έχοντας την προστασία των αγίων, διανύσεις τον δρόμο σου με ραθυμία. Αλλά οφείλεις, εάν ακούσεις κάτι στον δρόμο είτε για ληστές είτε για οτιδήποτε άλλο, να ασφαλίσεις τον εαυτό σου και να κάνεις ό,τι μπορείς για να μην περιπέσεις σε αυτές τις καταστάσεις.

Απόκριση του Ιωάννη: Αδελφέ, επειδή προσήλθες σε Αυτόν που σταυρώθηκε για εμάς, πάρε και εσύ τον σταυρό σου και ακολούθησέ Τον, αποθέτοντας πάνω Του όλη σου τη μέριμνα, σε Εκείνον που ενεργεί «υπερεκπερισσού από όσα ζητούμε ή νοούμε», διότι Εκείνος φροντίζει για εμάς. Μην ταραχθείς, λοιπόν, και ο Χριστός σε βοηθά. Μόνο, τέκνο μου, να έχεις στον νου σου τον λόγο της Θείας Γραφής και την προετοιμασία που αναφέρει: «Τέκνο, αν προσέρχεσαι για να υπηρετήσεις τον Θεό, ετοίμασε την ψυχή σου για πειρασμό», και ότι «άνθρωπος απείραστος είναι αδόκιμος». Και πάλι: «Μακάριος ο άνθρωπος που υπομένει πειρασμό, διότι, αφού γίνει δόκιμος» και τα εξής. Δεν σου τα λέω αυτά για να σε φοβίσω, αδελφέ, αλλά για να στηρίξω την καρδιά σου στην οδό του Θεού. Διότι έτσι πρόκοψαν όλοι οι άγιοι, μέσα από πειρασμούς και θλίψεις, και ευαρέστησαν τον Θεό, έχοντας ως βοηθό τη χάρη Του. Μη φοβηθείς ούτε να αποκαρδιωθείς, διότι πιστεύουμε ότι ο Θεός είναι Εκείνος που σε φυτεύει, σε ποτίζει και σε αυξάνει με τις προσευχές των αγίων. Αμήν.

Και πού αφήσαμε το ότι «Μακάριος είναι εκείνος που υπομένει τον πειρασμό, διότι γίνεται δόκιμος», και τα εξής;

Και βέβαια, ο μαθητής του Σωτήρος μάς έχει διαβεβαιώσει ότι ένας τέτοιος άνθρωπος θα είναι με κάθε τρόπο και απόλυτα αξιοθαύμαστος, λέγοντας: «Μακάριος είναι ο άνθρωπος που υπομένει τον πειρασμό, διότι, αφού δοκιμαστεί, θα λάβει τον στέφανο της ζωής». Εκείνοι δε που έχουν φτάσει πλέον σε τέτοιο βαθμό ψυχικής αντοχής και έχουν αναλάβει τόσο περιφανή δόξα, λένε: «Μας δοκίμασες, Θεέ, μας καθάρισες με τη φωτιά, όπως καθαρίζεται το ασήμι στο πυρ. Έβαλες θλίψεις στις πλάτες μας. Επέτρεψες σε ανθρώπους να ανεβούν πάνω στα κεφάλια μας. Περάσαμε μέσα από φωτιά και νερό, και μας δοκίμασες οδηγώντας μας σε αναψυχή». Διότι ο κόπος καταλήγει σε πνευματική τρυφή, και οι θλίψεις πλαταίνουν την ευθεία οδό για εκείνους που αγωνίζονται γενναία. Ο γνώστης των κρυφών, δηλαδή ο Θεός, γνωρίζει βέβαια τα πάντα πριν από τη δημιουργία τους («Διότι τα πάντα είναι γυμνά και εκτεθειμένα ενώπιόν Του»)· περιμένει όμως την έκβαση των πραγμάτων και την αντοχή αυτών που δοκιμάζονται κατά καιρούς, έτσι ώστε να φανούν άξιοι των βραβείων όχι μόνο σε Αυτόν σύμφωνα με την πρόγνωσή Του, αλλά μάλλον για να τους επευφημήσουν οι άγγελοι και οι άνθρωποι ως αριστείς που απέδειξαν την αρετή τους μέσα από τα ίδια τους τα έργα.

Απέρριψες τον πρόσκαιρο πλούτο; Απόρριψε και την υπερηφάνεια του πλούτου. Αποξένωσες τον εαυτό σου από τους κατά σάρκα γονείς; Μείνε σταθερός στην αποταγή, υπομένοντας γενναία τους κόπους των αρετών. Διότι η αποταγή δεν έχει ισχύ μόνο για μία ημέρα, αλλά παρατείνεται μέχρι τον θάνατο. Εάν όντως θέλεις να αναδειχθείς νικηφόρος, μάθε να υπομένεις γενναία τους κόπους των αρετών με πραότητα σοφίας. Δηλαδή τι εννοώ; Να υβρίζεσαι από κατώτερους και να μην οργίζεσαι, να εξουθενώνεσαι και να δείχνεις ανοχή, να ραπίζεσαι και να υπομένεις, να συκοφαντείσαι και να μακροθυμείς, να στερείσαι και να ευχαριστείς. Διότι κοίταξε τον συμπολίτη σου, εννοώ τον φτωχό Λάζαρο, σε ποια στέρηση και πόνο έδειξε υπομονή για τον Κύριο. Επειδή απέβλεπε στην ανταπόδοση, καθώς είναι γεγραμμένο: δεν είναι άξια τα παθήματα του παρόντος καιρού να συγκριθούν με τη δόξα που πρόκειται να αποκαλυφθεί σε εμάς. Και εσύ, λοιπόν, αγαπητέ, εφόσον επιθύμησες να επιτύχεις τον μακαρισμό του Κυρίου, βάδιζε την οδό της ταπεινοφροσύνης, και ο Κύριος θα σου δωρίσει τον στέφανο της ζωής, τον οποίο υποσχέθηκε σε εκείνους που Τον αγαπούν. Διότι δική Του είναι η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

Υπόμεινε λοιπόν αγωνιζόμενος, ώστε αφού αναδειχθείς δόκιμος να λάβεις τον στέφανο της ζωής, τον οποίο υποσχέθηκε ο Κύριος σε όσους τον αγαπούν. Διότι το να δεχόμαστε πόλεμο και να αντιπολεμούμε τα πάθη μάς καθιστά δοκιμασμένους στην πείρα του πολέμου. Επειδή, αν δεν δεχόμαστε πόλεμο, ίσως να κατακρίνουμε εκείνους που πολεμούνται, όντας άπειροι από τον αγώνα, και να πέσουμε στην υψηλοφροσύνη.

Μη δειλιάσεις μπροστά στους πειρασμούς που έρχονται εναντίον σου από τον Εχθρό, αλλά υπόμεινέ τους, για να επιτύχεις τον μακαρισμό. Διότι είναι γραμμένο: μακάριος ο άνθρωπος που υπομένει πειρασμό, διότι, αφού δοκιμαστεί, θα λάβει τον στέφανο της ζωής, τον οποίο υποσχέθηκε ο Κύριος σε αυτούς που τον αγαπούν. Θέλεις να μην κυριευθείς από τον πειρασμό; Απόκοψε κάθε θέλημά σου. Και αν νομίζεις ότι κάποιο πράγμα είναι καλό, αλλά από τον προεστώτα σου κρίνεται εν Κυρίω ότι δεν είναι καλό, να τον υπακούσεις εν Κυρίω· διότι το να φιλονικείς και να ακολουθείς τον δικό σου σκοπό, είναι σημείο καταστροφής. Διότι ο αρχάριος που είναι ανυπότακτος, αποκτά για τον εαυτό του ένα επονείδιστο όνομα. Διότι λέγει στον ψαλμό: δουλέψτε στον Κύριο με φόβο και αγαλλιάσθε σε αυτόν με τρόμο· δεχθείτε την παιδεία, μήπως οργιστεί ο Κύριος και χαθείτε από τη δίκαιη οδό. Εκείνος, λοιπόν, που αγαπά τη δικαιοσύνη, δεν θα χαθεί· ενώ εκείνος που μισεί την παιδεία, ζημιώνει τον εαυτό του.

Ή πώς να ενδυθούμε τον νέο άνθρωπο, που κτίστηκε σύμφωνα με το θέλημα του Θεού, αν δεν έχουμε ακόμη απεκδυθεί τον παλαιό άνθρωπο που φθείρεται σύμφωνα με τις απατηλές επιθυμίες; Διότι δεν είναι δυνατόν να συνενώσουμε το παλαιό με το καινούργιο, αφού ο Σωτήρας μας είπε: κανείς δεν βάζει μπάλωμα από καινούργιο και άγναφο ύφασμα σε παλαιό ιμάτιο, διότι το μπάλωμα τραβάει από το ιμάτιο και το σκίσιμο γίνεται χειρότερο. Και πάλι: ούτε βάζουν νέο κρασί σε παλαιούς ασκούς, αλλά το νέο κρασί πρέπει να μπαίνει σε νέους ασκούς, και έτσι διατηρούνται και τα δύο. Μη συμπεριφέρεσαι λοιπόν ως σοφός κατά τον παλαιό άνθρωπο, διότι είναι γραμμένο: όποιος ανάμεσά σας θέλει να είναι σοφός σε τούτον τον αιώνα, ας γίνει μωρός για να γίνει πραγματικά σοφός, διότι η σοφία αυτού του κόσμου είναι μωρία ενώπιον του Θεού. Αγκάλιασε, λοιπόν, την ταπεινοφροσύνη, διότι είναι γραμμένο: όσα θεωρούνται υψηλά από τους ανθρώπους είναι βδέλυγμα ενώπιον του Θεού, ώστε, αφού τα κατορθώσεις όλα καλά και δόκιμα, να λάβεις έπαινο από τον Θεό και να κληρονομήσεις το στεφάνι της ζωής, το οποίο υποσχέθηκε σε όσους τον αγαπούν. Στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Ασφάλιζε τις αισθήσεις του, ώστε να μη δώσει χώρο σε αλλότριους λογισμούς και αιχμαλωτιστεί από άσεμνη γυναίκα. Διότι την θεωρούσε πάντοτε ως παγίδα θανάτου· και αφού υπέμεινε τον πειρασμό, έγινε στεφανηφόρος και βασιλιάς της Αιγύπτου.

Διότι και εδώ, όχι μόνο ο Πέτρος, ούτε μόνο οι άλλοι μαθητές, οι οποίοι ήταν και αυτοί ακόμη ατελείς, αλλά και όλοι όσοι βρίσκονταν μέσα στο πλοίο, τόσο πολύ ωφελήθηκαν στην πίστη από εκείνον τον πειρασμό, ώστε πλησίασαν για να προσκυνήσουν τον Ιησού και να του πουν: «Αληθινά, είσαι Υιός του Θεού». Πολύ σωστά λοιπόν λέει ο απόστολος, τον οποίο αναφέραμε στην αρχή: «Μακάριος ο άνθρωπος που υπομένει πειρασμό, διότι, αφού αποδειχθεί δόκιμος, θα λάβει τον στέφανο της ζωής».

Δεν θέλω να αγνοείτε, αδελφοί, ότι το είδος των πειρασμών είναι διπλό. Αλλά δεν εννοώ τώρα αυτό, ότι δηλαδή οι πειρασμοί έρχονται στους ανθρώπους μέσω της ηδονής και της οδύνης, της υγείας και της ασθένειας, της δόξας και της αδοξίας, της ευπορίας και της ανέχειας, μεταξύ των οποίων πολύ χειρότεροι είναι εκείνοι της ηδονής, της υγείας, της δόξας και της ευπορίας. Διότι υπάρχει και αυτό, αλλά δεν σας μιλώ τώρα για αυτή τη διπλή φύση των πειρασμών. Αλλά ποια ζητώ τώρα να γνωρίσετε; Προσέξτε και θα μάθετε. Αυτός ο μέγας Ιάκωβος, ο οποίος ονομάζεται αδελφός του Κυρίου κατά σάρκα εξαιτίας της μνηστείας της Παρθενομήτορος με τον Ιωσήφ σύμφωνα με τη θεία οικονομία, αφού είπε, «να χαίρετε όταν περιπέσετε σε ποικίλους πειρασμούς», και ότι «μακάριος είναι ο άνθρωπος που υπομένει τον πειρασμό, διότι θα λάβει τον στέφανο της ζωής», έπειτα, σαν να του έλεγε κάποιος: μα υπάρχουν μερικοί που βλασφημούν στους πειρασμούς, άλλοι απελπίζονται εντελώς, άλλοι περνούν θηλιά στον λαιμό τους, και αν ο πειρασμός προέρχεται από τα έμφυτα και σαρκικά πάθη, ίσως του θυμού ή της επιθυμίας, κάποιοι μεν περιέπεσαν κάποτε σε φόνους, ενώ άλλοι παρέδωσαν τους εαυτούς τους στην ακολασία· πώς λοιπόν προέρχεται από τον Θεό ο πειρασμός και είναι πρόξενος στεφάνων;

Μην αποφεύγεις τους πειρασμούς· «Διότι μακάριος είναι ο άνθρωπος που υπομένει τον πειρασμό.» Μην παραιτείσαι από τους διωγμούς, επειδή «Μακάριοι είναι όσοι διώκονται για τη δικαιοσύνη, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών.» Μη φοβάσαι τον κίνδυνο· «Διότι κίνδυνοι του Άδη με βρήκαν, και επικαλέστηκα το όνομα του Κυρίου», λέει ο Δαβίδ, και Εκείνος ως σύμμαχος από τους ουρανούς ανταποκρίθηκε. Μη δειλιάζεις μπροστά στον θάνατο· διότι μόλις τώρα, καθώς έψαλλε η εκκλησία, άκουσες «Τίμιος ενώπιον του Κυρίου είναι ο θάνατος των οσίων του», και πολύ δικαιολογημένα.

Μακάριος είναι ο άνθρωπος που υπομένει πειρασμό, διότι, αφού αναδειχθεί δόκιμος, θα λάβει τον στέφανο της ζωής, τον οποίο υποσχέθηκε ο Κύριος σε εκείνους που τον αγαπούν. Αφού προέτρεψε επαρκώς στο να υπομένουν τους πειρασμούς με χαρά, ώστε να προκύψει δόκιμο έργο και τέλεια υπομονή —αυτά δε τελειοποιούνται καθαυτά, και όχι όταν πράττονται για άλλον σκοπό— επιχειρεί μέσω άλλης παραίνεσης να τους πείσει να κατορθώσουν τα προκείμενα, υποστηρίζοντας ότι, λόγω της επαγγελίας, είναι μακάριος αυτός που υπομένει τον πειρασμό. Διότι κατ' αυτόν τον τρόπο, διεξάγοντας τον αγώνα ως αθλητής, θα αναδειχθεί δόκιμος άνθρωπος, έχοντας ασκηθεί στα πάντα.

Σε αυτόν, λοιπόν, που θα αναδειχθεί με αυτόν τον τρόπο μέσα από τις θλίψεις, θα δοθεί ο στέφανος της ζωής, ο οποίος έχει ετοιμαστεί από τον Θεό για εκείνους που τον αγαπούν. Έτσι, εκείνος που υπομένει τον πειρασμό, καταφρονώντας τα επίπονα και αυτόν τον ίδιο τον θάνατο, θα λάβει τον στέφανο της αιώνιας ζωής. Διερωτάσαι ποια είναι η ύλη του στεφάνου της ζωής τον οποίο ετοίμασε ο Θεός για όσους τον αγαπούν; Είναι «εκείνα που ετοίμασε ο Θεός για όσους τον αγαπούν», τα οποία, εξαιτίας του μεγαλείου της θειότητας, δεν υπόκεινται στην όραση και την ακοή, ούτε έχουν ανέλθει στην απλή διάνοια του ανθρώπου.

Αλλά μην πιστεύετε σε κάθε πνεύμα, διότι πολλοί πλάνοι έχουν βγει στον κόσμο. Έπειτα, ο αδελφόθεος Ιάκωβος, προχωρώντας στο μέσο, λέει: Να θεωρήσετε ως απόλυτη χαρά, αδελφοί μου, όταν περιπέσετε σε ποικίλους πειρασμούς. Μακάριος ο άνθρωπος που υπομένει τον πειρασμό, διότι, αφού αποδειχθεί δόκιμος, θα λάβει τον αμάραντο στέφανο της ζωής, τον οποίο υποσχέθηκε ο Κύριος σε όσους Τον αγαπούν. Μετά από αυτούς, ο υψηλός Πέτρος, σπεύδοντας να λάβει τον λόγο, ανακράζει: Αγαπητοί, το τέλος των πάντων έχει πλησιάσει· γρηγορείτε και να είστε νηφάλιοι στις προσευχές. Αποβάλλοντας, λοιπόν, κάθε κακία και κάθε δόλο, τις υποκρισίες, τους φθόνους και κάθε είδους καταλαλιές, σαν νεογέννητα βρέφη, να επιποθήσετε το λογικό και άδολο γάλα.

Πρέπει, λοιπόν, να προφυλάσσουμε, να κατευθύνουμε και να χαλιναγωγούμε τον νου, και κάθε λογισμό και κάθε ενέργεια να την καταστέλλουμε μέσω του ονόματος του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο Οποίος σηκώνει την αμαρτία του κόσμου. Όπου στέκεται το σώμα, εκεί ας βρίσκεται και ο νους, ώστε ανάμεσα στον Θεό και την καρδιά να μην παρεμβάλλεται τίποτα απολύτως, ούτε σαν μεσότοιχο ούτε σαν φραγμός που σκοτεινιάζει την καρδιά, παρά μόνον αυτή να μιλά στον Κύριο. Εάν όμως ποτέ ο νους παρασυρθεί, δεν πρέπει κανείς να ενδιατρίβει στους λογισμούς, ώστε να μην του καταλογιστεί η συγκατάθεση στους λογισμούς ως πράξη ενώπιον του Κυρίου κατά την ημέρα της κρίσεως, όταν ο Θεός θα κρίνει τα κρυφά των ανθρώπων και όταν η ενδόμυχη σκέψη του ανθρώπου θα Σε ομολογήσει. Διότι είναι αδύνατον να επιτύχει κανείς τη Βασιλεία, εάν δεν αρνηθεί πρώτα το δικό του θέλημα και δεν εκτελεί όσα του επιτάσσονται από τον ηγούμενο χωρίς γογγυσμό, με φόβο Θεού, σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου: «Δεν ήλθα για να κάνω το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα του Πατέρα που με έστειλε». Επομένως, οτιδήποτε δεν θέλει κανείς, εάν το υποφέρει και το υπομένει, του λογίζεται ως σταύρωση και γίνεται τέκνο της αναστάσεως και της αιώνιας ζωής. Μακάριος ο άνθρωπος που υπομένει πειρασμό, διότι, αφού αποδειχθεί δόκιμος, θα λάβει τον αμάραντο στέφανο και θα γίνει ναός του μεγάλου Βασιλέως Χριστού. «Θα κατοικήσω μέσα τους και θα περπατήσω ανάμεσά τους», λέγει ο Κύριος, «και θα κάνουμε την κατοικία μας σε αυτόν».

ΤΙΤΛΟΣ ΛΕ΄. — Περί της παιδείας του Θεού, η οποία γίνεται προς δοκιμασία και πείρα. «Έγινε δε μετά από αυτά τα γεγονότα, ότι ο Θεός δοκίμασε τον Αβραάμ και του είπε: "Αβραάμ, Αβραάμ". Και εκείνος είπε: "Ιδού εγώ". Και είπε: "Λάβε τον υιό σου τον αγαπητό, τον οποίο αγάπησες, τον Ισαάκ, και πορεύσου στην υψηλή γη, και πρόσφερέ τον ως ολοκάρπωση σε ένα από τα όρη που θα σου πω".» «Να θυμάσαι όλη την οδό στην οποία σε οδήγησε Κύριος ο Θεός σου μέσα στην έρημο, για να σε ταλαιπωρήσει και να σε δοκιμάσει, και να διαγνώσει τα όσα βρίσκονται στην καρδιά σου, αν θα φυλάξεις τις εντολές του ή όχι. Και σε ταλαιπώρησε, και σε άφησε να πεινάσεις, και σε έθρεψε με το μάννα, το οποίο δεν γνώριζαν οι πατέρες σου, για να σου αναγγείλει ότι ο άνθρωπος δεν θα ζήσει μόνο με άρτο, αλλά θα ζήσει ο άνθρωπος με κάθε λόγο που εκπορεύεται από το στόμα του Θεού.» «Σας δοκιμάζει Κύριος ο Θεός, για να γνωρίσει αν αγαπάτε Κύριον τον Θεό.» «Μήπως αποποιούμαι την κρίση μου; Ή νομίζεις ότι σου αποκαλύφθηκα διαφορετικά, παρά μόνο για να αναδειχθείς δίκαιος;» «Μας δοκίμασες, ω Θεέ, μας δοκίμασες στο πυρ όπως δοκιμάζεται στο πυρ το αργύριο. Μας έβαλες μέσα στην παγίδα, έθεσες θλίψεις επάνω στα νώτα μας, ανέβασες ανθρώπους πάνω στα κεφάλια μας. Περάσαμε μέσα από πυρ και ύδωρ, και μας εξήγαγες σε τόπο αναψυχής.» «Μακάριος είναι ο άνθρωπος που υπομένει πειρασμό, διότι, αφού αποδειχθεί δόκιμος, θα λάβει τον στέφανο τον οποίο υποσχέθηκε ο Θεός σε όσους τον αγαπούν.»

Αλλά αυτά και τα παρόμοια, τα οποία νομίζω ότι έχετε κιόλας ξεχάσει, πολλές φορές σας τα έχω πει δια ζώσης. Τώρα, όμως, αφού ακούτε πάλι γραπτώς τα ίδια με τότε, κατανοήστε και γνωρίστε ότι δεν είναι δυνατόν να σωθεί κανείς χωρίς πειρασμούς και ότι δεν έχω πάθει τίποτα το φοβερό, αλλά έχει εκπληρωθεί η επιθυμία της καρδιάς μου. Και λοιπόν, αν θέλετε, συγχαρείτε με, διότι και εγώ συγχαίρω όσους αξιώνονται μακαρισμό. Και ακούστε με ποιον τρόπο αυτοί γίνονται μέτοχοί του. Για παράδειγμα, ο αδελφόθεος Ιάκωβος προτρέπει όλους τους πιστούς λέγοντας: «Να το θεωρήσετε υπέρτατη χαρά, αδελφοί μου, όταν περιπέσετε σε ποικίλους πειρασμούς, γνωρίζοντας ότι η δοκιμασία της πίστης σας κατεργάζεται την υπομονή. Η δε υπομονή ας έχει τέλειο το έργο της, ώστε να είστε τέλειοι και ολοκληρωμένοι, χωρίς να σας λείπει τίποτα». Και πάλι: «Μακάριος ο άνθρωπος που υπομένει τον πειρασμό, διότι, αφού δοκιμαστεί, θα λάβει τον στέφανο της ζωής, τον οποίο υποσχέθηκε ο Κύριος σε όσους Τον αγαπούν».

Τι θα μπορούσε να είναι πιο παρηγορητικό από αυτό για την ψυχή; Δεν έχουμε αποκοπεί από τη σχέση με τον κόσμο και από τους κατά σάρκα συγγενείς; Τι πάλι θα μπορούσε να είναι πιο μακάριο και πιο υψηλό από αυτό; «Το δικό μας πολίτευμα υπάρχει στους ουρανούς, από όπου και απεκδεχόμαστε ως Σωτήρα τον Κύριο Ιησού Χριστό, ο οποίος θα μετασχηματίσει το σώμα της ταπεινώσεώς μας, ώστε να γίνει αυτό σύμμορφο με το σώμα της δόξας του, σύμφωνα με την ενέργεια της δυνάμεώς του να υποτάξει σε αυτόν τα πάντα.» Επομένως, αδελφοί μου, ας χαιρόμαστε και ας αγαλλιούμε περιφρονώντας κάθε ηδονή. Διότι «κάθε σάρκα είναι χορτάρι και κάθε δόξα ανθρώπου σαν άνθος χορταριού.» «Ξεράθηκε το χορτάρι και το άνθος του έπεσε», το έργο όμως της αρετής μένει στον αιώνα. «Κακοπαθεί κάποιος ανάμεσά σας;» όπως λέει ο αδελφόθεος, «ας προσεύχεται. Είναι κάποιος χαρούμενος; ας ψάλλει.» Πειράζεται κάποιος από κάποιο πονηρό πάθος; —επειδή ο πειραστής ενεργεί πάντοτε— ας υπομείνει, ακούγοντας αυτόν που λέει: «Μακάριος είναι αυτός που υπομένει τον πειρασμό, διότι, αφού αποδειχθεί δόκιμος, θα λάβει τον στέφανο της ζωής, τον οποίο υποσχέθηκε ο Κύριος σε αυτούς που τον αγαπούν.» «Εάν τα γνωρίζετε αυτά, είστε μακάριοι εάν τα εφαρμόζετε», είπε ο Κύριος, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Όμως, εφόσον βρισκόμαστε σε αυτή τη σάρκα, ο πόλεμος είναι παρών· διότι δεν θα μπορούσε να υπάρξει αρετή αν δεν υπήρχε πόλεμος. Αν πάλι ταραζόμαστε επειδή συμβαίνει να αιχμαλωτιζόμαστε από λογισμούς, ας συνέλθουμε γρήγορα, φοβούμενοι ένα μόνο πράγμα: την έμπρακτη αμαρτία, ως θανάσιμη και ως κάτι που μας απομακρύνει από τον Θεό. Με λογισμούς ας αποκρούουμε τους λογισμούς, και στις επιθυμίες ας αντιτάσσουμε άλλες επιθυμίες· και αυτό ας γίνεται χωρίς ολιγωρία. Διότι σκοπός του δαίμονα είναι να μας προκαλέσει ακηδία με την επιμονή του πολέμου, ώστε να εγκαταλείψουμε την αντίσταση· ενώ αν επιμείνουμε στην αντίσταση, υπομένοντας με καρτερία και ανθιστάμενοι στον διάβολο, θα κερδίσουμε τα νικητήρια εναντίον του και το στεφάνι που ετοιμάζεται για εμάς στους ουρανούς. Διότι λέει ο Αδελφόθεος: «Μακάριος όποιος υπομένει πειρασμό· διότι, αφού δοκιμαστεί, θα λάβει τον στέφανο της ζωής, τον οποίο υποσχέθηκε ο Κύριος σε όσους τον αγαπούν». Λοιπόν, αδελφοί, να χαίρεστε εν Κυρίω· όσοι έχετε αναλάβει διακονίες, να γνωρίζετε ότι σε αυτές υπάρχει μεγάλος μισθός για εσάς. Όσοι μελετάτε τα μαθήματα, προσέχετε μήπως μέσα από αυτά παροργίσετε τον Θεό. Είναι καιρός για εργασία; Ας πάμε στην εργασία. Είναι καιρός για ανάπαυλα; Ας πάμε στο μάθημα.