Πατερικές αναφορές στο ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΑΚΩΒΟΥ 1:15

Θεωρούμε ότι η φωνή των φτερών των νοητών ακρίδων παρομοιάστηκε με φωνή πολεμικών αρμάτων εξαιτίας της μετέωρης και ορμητικής κίνησής τους· διότι «μας πολεμούν από ψηλά», όπως λέει ο μακάριος Δαβίδ. Οι δε ουρές τους, που παρομοιάστηκαν με αυτές των σκορπιών, υποδηλώνουν την κατάληξη των αμαρτιών που γεννούν τον ψυχικό θάνατο· διότι η αμαρτία, όταν συντελεστεί, γεννά τον θάνατο, μέσω του οποίου επέρχεται στους ανθρώπους το πεντάμηνο βασανιστήριο. Αυτό έχει ερμηνευτεί από εμάς με τον εξής τρόπο, όπως έχει γραφτεί: αφενός λόγω των πέντε αισθήσεων και αφετέρου λόγω της συντομίας του χρόνου, συγκρινόμενου με τον μέλλοντα αιώνα. Είναι δε επακόλουθο να νοείται ως βασιλιάς τους ο διάβολος, αυτός που αληθινά καταστρέφει όσους τον υπακούουν. Και προκειμένου να αναλάβουμε εναντίον του άσπονδο πόλεμο, η Γραφή μάς προειδοποιεί ότι τα δύο ουαί πρόκειται να έλθουν μετά από αυτά.

Ας είναι, λοιπόν, αγώνας μας το να μην μας τυραννά ο θυμός ούτε να μας εξουσιάζει η επιθυμία. Διότι είναι γραμμένο ότι η οργή του ανθρώπου δεν κατεργάζεται τη δικαιοσύνη του Θεού· η δε επιθυμία, αφού συλλάβει, γεννά την αμαρτία· και η αμαρτία, όταν πλέον ολοκληρωθεί, αποκύει τον θάνατο.

Διότι, όπως έχει ήδη πει ο Κύριος: «Η βασιλεία των ουρανών είναι μέσα σας». 5. Επομένως, η αρετή έχει ανάγκη μόνο από τη θέλησή μας, επειδή βρίσκεται μέσα μας και συγκροτείται από εμάς. Διότι η αρετή συγκροτείται, όταν η ψυχή διατηρεί το νοερό της μέρος σύμφωνα με τη φύση της. 6. Και βρίσκεται σύμφωνα με τη φύση της, όταν παραμένει όπως δημιουργήθηκε· δημιουργήθηκε δε πολύ καλή και ευθεία. Γι' αυτό ο Ιησούς του Ναυή, δίνοντας παραγγελία, έλεγε στον λαό: «Κατευθύνετε την καρδιά σας προς τον Κύριο, τον Θεό του Ισραήλ». 7. Και ο Ιωάννης: «Κάντε ευθείες τις οδούς σας». Διότι το να είναι η ψυχή ευθεία, αυτό σημαίνει το να βρίσκεται το νοερό της μέρος στη φυσική του κατάσταση, όπως ακριβώς πλάστηκε. Αντίθετα, όταν παρεκκλίνει και διαστραφεί από το σύμφωνο με τη φύση, τότε αυτό ονομάζεται κακία της ψυχής. 8. Επομένως, το πράγμα δεν είναι δύσκολο. Διότι, εάν παραμείνουμε όπως δημιουργηθήκαμε, βρισκόμαστε μέσα στην αρετή· εάν όμως σκεφτόμαστε τα φαύλα, κρινόμαστε ως κακοί. 9. Εάν λοιπόν έπρεπε να αποκτήσουμε το πράγμα αυτό από έξω, θα ήταν όντως δύσκολο· επειδή όμως βρίσκεται μέσα μας, ας φυλάξουμε τους εαυτούς μας από ρυπαρούς λογισμούς, και λαμβάνοντας την ψυχή ως παρακαταθήκη, ας τη διατηρήσουμε για τον Κύριο, ώστε να αναγνωρίσει το ίδιο του το δημιούργημα, βρίσκοντας την ψυχή ακριβώς όπως την εποίησε. 1. Ας είναι λοιπόν ο αγώνας μας τέτοιος, ώστε να μην μας τυραννά ο θυμός μήτε να μας κυριεύει η επιθυμία. Διότι είναι γεγραμμένο ότι «οργή ανδρός δεν κατεργάζεται τη δικαιοσύνη του Θεού· και η επιθυμία, αφού συλλάβει, γεννά την αμαρτία· και η αμαρτία, όταν ολοκληρωθεί, γεννά τον θάνατο». 2.

Επομένως, επειδή (διότι θα ανατρέξω στην πρώτη και πιο αναγκαία αρχή του θέματος) έπρεπε οπωσδήποτε να εξαγνίζονται εκ των προτέρων εκείνοι που προστρέχουν προς την οικειότητα με τον άγιο Θεό, σύμφωνα με αυτό που ελέχθη από Αυτόν: «Άγιοι έσεσθε, ότι εγώ άγιος ειμί», είχε οριστεί για τους αρχαιοτέρους ως σύμβολο εξαγνισμού η σαρκική περιτομή. Και το πώς, θα το εξηγήσουμε. Αν εξετάσουμε με ακρίβεια τη φύση των ανθρωπίνων πραγμάτων, θα βρούμε ότι της κάθε αμαρτίας προηγείται η ηδονή. Και μας καλεί στο να σφάλουμε κάποια θερμή επιθυμία, η οποία πάντοτε προβάλλει πριν από την πράξη, και, αφού συναρπάσει προκαταβολικά τη σύνεση του νου, μας πείθει έτσι τελικά να προχωρήσουμε στην εκτέλεση των όσων επιλέξαμε μέσα από έναν ομαλότατο δρόμο. Το γεγονός ότι τα λόγια μας για αυτά είναι αληθινά, το αποδεικνύει ο μαθητής του Χριστού, ο οποίος βροντοφωνάζει τα εξής: «Κανείς όταν πειράζεται να μην λέει ότι από τον Θεό πειράζομαι. Διότι ο Θεός είναι απείραστος από τα κακά, και ο ίδιος δεν πειράζει κανέναν, αλλά ο καθένας πειράζεται συρόμενος και δελεαζόμενος από τη δική του επιθυμία. Έπειτα, η επιθυμία αφού συλλάβει, γεννά την αμαρτία, και η αμαρτία όταν ολοκληρωθεί, γεννά τον θάνατο». Βλέπεις λοιπόν πώς μέσα στις διάφορες επιθυμίες προδημιουργείται η γένεση της φαυλότητας, και πώς μέσα στις άτοπες ηδονές κυοφορούνται εκ των προτέρων τα σπέρματα της αμαρτίας;

«Όσοι έχουν αποστατήσει ας καταγραφούν πάνω στη γη, διότι εγκατέλειψαν τον Κύριο, την πηγή της ζωής». Εάν δε πρέπει να πούμε κάτι πνευματικό στους πνευματικούς, όσοι ανέχονται τα είδωλα στον νου τους και αποδέχονται τις έννοιες που προέρχονται από άτοπες φαντασίες, ας γνωρίζουν ότι θα γίνουν φωλιές νυχτερίδων, δηλαδή των ακαθάρτων πνευμάτων. «Διότι καθένας», λέει, «πειράζεται, παρασυρόμενος και δελεαζόμενος από τις δικές του επιθυμίες. Έπειτα η επιθυμία, αφού συλλάβει, γεννά αμαρτία, και η αμαρτία, όταν ολοκληρωθεί, αποκύει θάνατον». Πρέπει, επομένως, να αποστρεφόμαστε τις απαρχές των παθών, και να απωθούμε τα είδωλα του νου που εισβάλλουν μόνο μέσω των λογισμών, γνωρίζοντας αυτό που έχει γραφτεί: «Εάν το πνεύμα εκείνου που εξουσιάζει στραφεί εναντίον σου, μην εγκαταλείψεις τη θέση σου· διότι η θεραπεία θα καταπαύσει μεγάλες αμαρτίες». <Ιδού λοιπόν, ο Δεσπότης Κύριος Σαβαώθ θα αφαιρέσει από την Ιουδαία και από την Ιερουσαλήμ τον ισχυρό άνδρα και την ισχυρή γυναίκα, τη δύναμη του άρτου και τη δύναμη του ύδατος, τον γίγαντα και τον ισχυρό, τον άρχοντα, τον πολεμιστή και τον δικαστή>. Αφού λοιπόν μας προσέφερε μια επαρκή διήγηση σχετικά με τα αρχαιότερα εγκλήματά τους, μεταθέτει πάλι εγκαίρως τον λόγο του στις τελευταίες τους συμφορές, τις οποίες υπέστησαν δικαίως, επειδή συμπεριφέρθηκαν ανόσια και υβριστικά απέναντι στον Κύριό μας Ιησού Χριστό.

Έπειτα η επιθυμία, αφού συλλάβει, γεννά την αμαρτία· και η αμαρτία, όταν ολοκληρωθεί, γεννά τον θάνατο. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Αληθινός είναι ο λόγος. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Αφού, λοιπόν, απεμπόλησε την από τον Θεό χάρη και απογυμνώθηκε πλέον από τα αρχικά αγαθά, η ανθρώπινη φύση εκδιωκόταν μεν από τον παράδεισο της τρυφής, μεταβαλλόταν δε αμέσως προς το άσχημο και, έχοντας πλέον περιπέσει στη φθορά, αποδεικνυόταν τέτοια. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Αναγκαστικά. Διότι θεωρώ ότι η έλλειψη των χαρισμάτων του Θεού δεν είναι τίποτε άλλο παρά η πτώση από κάθε αγαθό. Και η ανθρώπινη φύση θα ασθενούσε και πολύ εύκολα θα παρασυρόταν προς οποιαδήποτε από τις ατοπίες, εάν δεν τη συγκρατούσε προς την αρετή η χάρη Εκείνου που τη διασώζει, πλουτίζοντάς την με τα άνωθεν και δικά Του αγαθά. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Σωστά τα λες. Θα συμφωνήσω βέβαια, και πολύ δικαιολογημένα· διότι ο ζωντανός άρτος, δηλαδή ο Λόγος του Θεού, τρέφει προς την πνευματική ρώμη. Διότι είναι γεγραμμένο ότι: «Και ο άρτος στηρίζει την καρδιά του ανθρώπου». Και απαλλάσσει από τη δουλεία και τα πάθη, και καταχρυσώνει πλουσιοπάροχα με τα καυχήματα της ελευθερίας.

Διότι ο Θεός δεν πειράζεται από τα κακά, και ο ίδιος δεν πειράζει κανέναν. Ο καθένας όμως πειράζεται, παρασυρόμενος και δελεαζόμενος από τη δική του επιθυμία. Έπειτα, η επιθυμία, αφού συλλάβει, γεννά την αμαρτία. Και η αμαρτία, όταν ολοκληρωθεί, γεννά τον θάνατο.» ΠΑΛΛ. Αλήθεια είναι. ΚΥΡ. Επομένως, ο πλήρης θάνατος, όπως για παράδειγμα συμβαίνει με τη λέπρα, εννοώ τη νοητή, και όπως με το πάθος που σχετίζεται με τη νέκρωση εξαιτίας της αμαρτίας, δεν προέρχεται μόνο από τις επιθυμίες, αλλά από την έκβαση των αποτελεσμάτων τους· και όσο το κακό βρίσκεται ακόμη στις ωδίνες του νου, δεν υπάρχει ακόμη νέκρωση, ούτε θάνατος – διότι δεν οδηγεί κάθε αμαρτία στον θάνατο, όπως έχει πει ο μαθητής του Σωτήρα – αλλά βρίσκεται ακόμη στον κίνδυνο να πάθει κανείς αυτά που επιφέρουν τη νέκρωση.

Ο αδελφός λέει: θέλω να μάθω την εξήγηση αυτού, επειδή δεν κατανοώ τι σημαίνουν αυτά. Άκουσε, απαντά, με τη συνέργεια της χάριτος σε εμάς: οι δύο άνθρωποι είναι εκείνοι που άρχισαν να βαδίζουν και να αγωνίζονται στην οδό της ευσέβειας. Ο δε Εχθρός, θέλοντας να τους αποκόψει από τον δρόμο, τους εμφυσά δαιμονικές επιθυμίες, κενοδοξία, φιλαρχία, υπερηφάνεια και όσα είναι παρόμοια με αυτά. Και ο μεν ένας, επειγόμενος να κατακτήσει το βραβείο της άνω κλήσεως εν Χριστώ, δεν παγιδεύτηκε από αυτά. Ο δε άλλος, που απασχολήθηκε με την ομορφιά των δέντρων και του τόπου, αυτός είναι που εξέκλινε τον νου του από τα αόρατα προς τα ορατά. Ο δε καύσωνας είναι ο κόπος των αρετών. Και το ότι χρονοτριβεί στον τόπο και κατασπαράσσεται από τα θηρία, αυτό σημαίνει το να χρονοτριβεί ο λογισμός στην επιθυμία των γήινων, από την οποία επιθυμία, αφού προέλθει η αμαρτία ως φοβερό θηρίο, τον κυριεύει, καθώς είναι γραμμένο: διότι η επιθυμία, αφού συλλάβει, γεννά την αμαρτία· και η αμαρτία, όταν ολοκληρωθεί, γεννά τον θάνατο.

Έπειτα η επιθυμία, αφού συλλάβει, γεννά την αμαρτία· και η αμαρτία, όταν ολοκληρωθεί, γεννά τον θάνατο. Η επιθυμία είναι μητέρα της αμαρτίας. Αυτή έδιωξε την Εύα από τον παράδεισο. Αυτή κατέστησε τον Κάιν αδελφοκτόνο. Αυτή έκανε την Αιγυπτία να κυριευθεί από μανία εναντίον του σώφρονος Ιωσήφ· αλλά ο νέος, έχοντας φόβο Θεού, την κατανίκησε. Αυτή κατέβαλε τον λαό στην έρημο. Αυτή κατέλυσε επτά έθνη στη γη Χαναάν· μέσω αυτής παρόξυναν τον Δημιουργό τους, για τον λόγο αυτόν και εξολοθρεύτηκαν.

Για να μην παρατείνουμε όμως τον λόγο, αρκούν όσα είπαμε. Η Μαρία ας τιμάται, ο Κύριος ας προσκυνείται. Διότι οι δίκαιοι δεν προκαλούν πλάνη σε κανέναν. «Διότι ο Θεός είναι απείραστος από κακά, και ο ίδιος δεν πειράζει κανέναν», ούτε και οι δούλοι του, με σκοπό την απάτη. «Ο καθένας όμως πειράζεται παρασυρόμενος και δελεαζόμενος από τη δική του επιθυμία. Έπειτα, η επιθυμία γεννά την αμαρτία, και η αμαρτία, όταν ολοκληρωθεί, αποκύει τον θάνατο». Αφού λοιπόν θεωρήσαμε ότι αναλύσαμε επαρκώς όλα αυτά, αγαπητοί, και αφού συντρίψαμε με τον λόγο της αλήθειας και αυτήν την, ας πούμε, κανθαρίδα, η οποία στην όψη μεν χρυσίζει, είναι τρόπον τινά φτερωτή και πετά, αλλά είναι ιοβόλος και φέρει δηλητήριο μέσα της, ας προχωρήσουμε σε αυτήν τη μία που έχει απομείνει ακόμη, επικαλούμενοι και πάλι τον Θεό να μας παρασταθεί, ώστε να ιχνηλατήσουμε τα μέρη της αλήθειας και να πετύχουμε την τέλεια ανατροπή της εναντιότητας. — — —

10. Δεν θα επιθυμήσεις τίποτα από όσα ανήκουν στον πλησίον σου: ούτε κτήμα, ούτε χρήμα, ούτε δόξα, τίποτα από όσα είναι του πλησίον σου. Διότι η επιθυμία, αφού συλληφθεί στην ψυχή, γεννά την αμαρτία, και η αμαρτία, όταν ολοκληρωθεί, γεννά τον θάνατο. Εσύ, λοιπόν, μην επιθυμώντας τα ξένα, θα απέχεις, αν μπορείς, και από την αρπαγή που γίνεται από πλεονεξία. Αντίθετα, μάλιστα, θα δώσεις από τα δικά σου σε εκείνον που ζητά και θα ελεήσεις, όσο είναι εφικτό, αυτόν που έχει ανάγκη ελέους· και δεν θα γυρίσεις την πλάτη σου σε εκείνον που θέλει να δανειστεί. Και αν βρεις κάτι από τα χαμένα, θα το επιστρέψεις σώο στον ιδιοκτήτη του, ακόμη κι αν αυτός είναι από εκείνους που διάκεινται εχθρικά απέναντί σου. Διότι έτσι θα συμφιλιώσεις κι εκείνον και θα νικήσεις το κακό με το αγαθό, όπως ακριβώς σε προστάζει ο Χριστός.

Επομένως, πειρασμοί ονομάζονται και τα λυπηρά που επέρχονται στους ανθρώπους εξωτερικά ως προς το σώμα, καθώς και αυτή η ίδια η προσβολή του εχθρού, έστω και αν δεν συνεπάγεται ευθύνη· διότι και στον Κύριο επιτέθηκε πειράζοντας. Πειρασμοί ονομάζονται και οι αμαρτίες, με τις οποίες ο καθένας μας πειράζεται, όπως αναφέρει ο ίδιος ο Ιάκωβος: «παρασυρόμενος και δελεαζόμενος από τη δική του επιθυμία· διότι η επιθυμία, λέει, αφού συλλάβει, γεννά την αμαρτία, και η αμαρτία, όταν ολοκληρωθεί, αποκύει τον θάνατο». Ποιον θάνατο; Τον αιώνιο, ο οποίος είναι ο χωρισμός της ψυχής από τον Θεό εξαιτίας της αμαρτίας. Τον θάνατο αυτόν τώρα μεν τον ακολούθησε, από τον Αδάμ μέχρι τη συντέλεια, και ο θάνατος του σώματος, τότε δε στον μέλλοντα αιώνα θα ακολουθήσει, για όσους δεν μετανόησαν εδώ, η αφόρητη και ατελεύτητη κόλαση της ψυχής και του σώματος, καθώς θα έχουν καταδικαστεί δικαίως από Εκείνον που έχει τη δύναμη να απολέσει και την ψυχή και το σώμα στη γέεννα.

Η επιθυμία, αφού συλλάβει, γεννά την αμαρτία, και η αμαρτία, όταν ολοκληρωθεί, γεννά τον θάνατο. Ώστε, όταν αμαρτάνουμε, μέσα σε αμαρτίες συλλαμβανόμαστε. «Θα με ραντίσεις με ύσσωπο.» Όπως ακριβώς και εμείς, με τη δωρεά του βαπτίσματος, με το νερό πλενόμαστε, ενώ με το Πνεύμα λαμπρυνόμαστε. «Θα με κάνεις να ακούσω αγαλλίαση.» Ταπεινώνονται βέβαια τα οστά της ψυχής, δηλαδή οι δυνάμεις της, από την αμαρτία, και συντρίβονται· αλλά, όταν σωθούν με τη μετάνοια, αναθάλλουν και επανέρχονται στην αρχική τους χαρά. «Απόστρεψε το πρόσωπό σου.» Διότι, εάν δεν παραβλέψει τα πταίσματά μας, δεν μπορούμε να σωθούμε. Πώς όμως κατορθώνεται αυτό;

Έπειτα η επιθυμία, αφού συλλάβει, γεννά την αμαρτία· και η αμαρτία, όταν ολοκληρωθεί, γεννά τον θάνατο. Διότι, κατά τη διάπραξη της αμαρτίας, όντας μεθυσμένοι από την ηδονή, δεν το αντιλαμβανόμαστε έτσι. Όταν όμως αυτή συντελεστεί και λάβει τέλος, τότε ακριβώς, αφού έχει πλέον σβήσει κάθε ηδονή, υπεισέρχεται το πικρό κεντρί της συνείδησης, αντίθετα από ό,τι συμβαίνει στις γυναίκες που κοιλοπονούν.

«Φύγετε από εμένα, οι καταραμένοι, στο αιώνιο πυρ, το οποίο έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και για τους αγγέλους του.» «Ο πονηρός άνθρωπος από τον πονηρό θησαυρό της καρδιάς του βγάζει τα πονηρά. Διότι από το περίσσευμα της καρδιάς μιλάει το στόμα. Δεν υπάρχει καλό δέντρο που να παράγει σάπιο καρπό, ούτε δέντρο σάπιο που να παράγει καλό καρπό. Διότι από τον καρπό γνωρίζεται το δέντρο. Επειδή δεν συλλέγουν σύκα από αγκάθια, ούτε τρυγούν σταφύλια από τον βάτο.» «Ο μισθός της αμαρτίας είναι ο θάνατος.» «Η επιθυμία, αφού συλλάβει, γεννά την αμαρτία· και η αμαρτία, όταν ολοκληρωθεί, γεννά τον θάνατο.» «Εκείνος που διαπράττει την αμαρτία προέρχεται από τον διάβολο, επειδή ο διάβολος αμαρτάνει από την αρχή.» «Ορισμένων ανθρώπων οι αμαρτίες είναι ολοφάνερες και προπορεύονται προς την κρίση· σε άλλους όμως ακολουθούν κατόπιν.» Βαρύτατη κόλαση, για όσους σκέπτονται ορθά, είναι ο χωρισμός από τον Θεό.

Όποιος είναι αβάπτιστος ή κενόδοξος δεν μπορεί να φτάσει στην επίγνωση αυτής της αλήθειας. Διότι, πρώτα απ' όλα, σε εκείνους που έχουν βαπτιστεί στην καθολική Εκκλησία δίνεται μυστικώς διά του βαπτίσματος και ενοικεί μέσα τους κρυφά. Έπειτα, αναλόγως με την εργασία των εντολών και της νοερής ελπίδας, αποκαλύπτεται σε όσους πιστεύουν με αυτόν τον τρόπο στον Κύριο, ο οποίος είπε: «Εκείνος που πιστεύει σε εμένα, όπως είπε η Γραφή, ποταμοί ζωντανού νερού θα ρεύσουν από την κοιλιά του. Αυτό δε, προσθέτει, το έλεγε για το Πνεύμα, το οποίο επρόκειτο να λάβουν όσοι πιστεύουν σε αυτόν.» Γι' αυτό εμείς πιστεύουμε ότι διά του βαπτίσματος έχουμε λάβει μυστικώς την ελευθερία και τον καθαρισμό, σύμφωνα με εκείνον που λέει: «Τώρα όμως λουστείκατε, τώρα όμως καθαριστήκατε, τώρα όμως αγιαστήκατε.» Και τέτοια γράφει στους Κορινθίους, οι οποίοι δεν είχαν ακόμη καθαριστεί σύμφωνα με τη νοερή ελπίδα διά της αρνήσεως των λογισμών και δεν είχαν αγιαστεί διά της καρδιακής ενέργειας του Πνεύματος, αλλά ήταν ακόμη κακοί, και αδικούσαν και αποστερούσαν, και μάλιστα αδελφούς, για να δείξει ότι οι βαπτισμένοι έχουν μεν λάβει μυστικώς τον καθαρισμό και τον αγιασμό κατά τη δωρεά του Χριστού, αναλόγως όμως με τη δική του ολιγοπιστία ο καθένας ενεργείται παρασυρόμενος και δελεαζόμενος από τη δική του επιθυμία, όπως είναι γραμμένο: «Έπειτα η επιθυμία, αφού συλλάβει, γεννά την αμαρτία, και η αμαρτία, όταν ολοκληρωθεί, αποκυεί τον θάνατο.»

Αυτή λοιπόν η σύλληψη είναι θαυμαστή και ο τόκος σωτήριος. Υπάρχει όμως και νόθη σύλληψη και ολέθριος τόκος, όπως ακριβώς εξηγεί και ο αδελφόθεος, ότι «η επιθυμία, αφού συλλάβει, γεννά την αμαρτία, και η αμαρτία, όταν ολοκληρωθεί, αποκύει τον θάνατο». Εμείς, όμως, ας ικετεύσουμε τον Κύριο να απαλλαγούμε από τέτοια σύλληψη και από τέτοιο τόκο, και ας προσευχηθούμε να συλλάβουμε τον φόβο και τον πόθο του Θεού, και ας σπεύσουμε για τη σωτηρία μας, πάντοτε μεν, εξαιρέτως δε κατά τις ημέρες αυτές της άμωμης νηστείας.

Ακούγοντας λοιπόν αυτήν την απόφαση από τον Κύριο, ας μην τολμήσουμε να φέρουμε αντίρρηση. Διότι αποτελεί αντίρρηση το να πούμε: «Και τι με βλάπτει εάν δω και συναναστραφώ με μια γυναίκα και δεν υποστώ βλάβη μαζί της;». Τι σε βλάπτει; Άκουσε τι σε βλάπτει: το βέλος της επιθυμίας πληγώνει την καρδιά σου, παραλύει ο λογισμός σου, μοιχεύεις μέσα στην καρδιά σου, όπως είπε ο Κύριος, συλλαμβάνεις την επιθυμία, και η «επιθυμία αφού συλλάβει», λέει, «γεννά την αμαρτία, και η αμαρτία όταν ολοκληρωθεί γεννά τον θάνατο». Θέλεις μεγαλύτερη βλάβη από αυτά; Θέλεις άλλη μεγαλύτερη ζημία;

Διότι, καθώς η επιθυμία εμμένει στην όψη εκείνης που εθεάθη και την ειδωλοποιεί μέσα στην ψυχή, ο πειρασμός αυξάνεται και ανυψώνεται, τον οποίο εμείς οι ίδιοι ανάψαμε στους εαυτούς μας μέσω της θέασης. Στη συνέχεια, λοιπόν, η καρδιά που το δέχθηκε, τρέφοντας και διαπλάθοντας με τον χρόνο αυτό το έμβρυο των εμπαθών λογισμών, κυοφορεί και απογεννά την αμαρτία, της οποίας αποτέλεσμα είναι ο θάνατος.

Διότι άλλος θάνατος ορίζεται για την ψυχή, και άλλος αναγνωρίζεται για το σώμα που την περιβάλλει. Εκείνον μεν τον θάνατο τον γεννά η αμαρτία, όπως έχει γράψει ο αρχηγός και ηγέτης αυτής της καθέδρας, ο αδελφόθεος Ιάκωβος. Αυτόν δε είναι φυσικό να τον προκαλεί η διάλυση των στοιχείων, από τα οποία ουσιωδώς και συνίσταται.

Ποιος μας έδωσε τη δύναμη να αποφύγουμε την ύλη και τη σάρκα και να εναρμονιστούμε με τα άνω μέσω της παρθενίας και να παραμένουμε άφθοροι και αγνοί σαν τους αγγέλους; Αυτά λοιπόν είναι τα δικά μας καυχήματα, αδελφοί, τα οποία μας δώρισε ο Θεός επειδή τον αγαπήσαμε και ποθήσαμε τα μέλλοντα, φως απρόσιτο, δόξα αιώνια, χαρά ανεκλάλητη, ευφροσύνη αδιάλειπτη, κληρονομιά αιώνια, βασιλεία ουράνια, χοροστασία ακατάλυτη, θεωρία τρισμακάριστη, πλούτο αστείρευτο, κάθε τι καλό και τερπνό από εκείνα που έχουν επαγγελθεί στους αγίους αγγέλους και στους μακάριους πατέρες απ' αιώνος. Επειδή λοιπόν αυτά έχουν έτσι, ας βλέπουμε και ας προσέχουμε μήπως τυχόν επιλέξουμε τα αντίθετα, και ακολουθήσουμε εκείνους που ζουν με κοσμικό τρόπο. Γι' αυτό ας αγνίσουμε τους εαυτούς μας ακόμη περισσότερο και ας τους προφυλάξουμε από πλευράς νου και αίματος και καρδιάς και σώματος, και ας μην δώσουμε καθόλου θάρρος στον δαίμονα· ο λόγος επιφέρει λόγο, και το βλέμμα διαστρέφει το βλέμμα, και η αμέλεια προκαλεί αμέλεια, και σιγά σιγά καθώς κρυβόμαστε σε γωνίες και απομονωνόμαστε και γινόμαστε σαν τα νυχτοπούλια, γεννούμε τον θάνατο της αμαρτίας. Μη, λοιπόν, τέκνα, όχι έτσι, σας παρακαλώ και σας ικετεύω, να προσέχετε στις μεταξύ σας σχέσεις· από τον πλησίον προέρχεται και η ζωή και ο θάνατος, σύμφωνα με εκείνον που είπε ότι ελεεινό είναι το βάραθρο του αιώνιου πυρός ως ανταπόδοση.

Αλλά βέβαια συνεχίζει ακόμη να ενεργεί και να εξαπατά, όχι μόνο νέους, αλλά και γέροντες, και όχι μόνο τους πιο αμελείς, αλλά και τους πιο επιμελείς· και σχεδόν εναντίον κάθε ψυχής χρησιμοποιεί αυτό το όπλο. Αρχίζει δε να παρασκευάζει το δηλητήριο, πρώτα με την αποδοχή των άτοπων λογισμών· έπειτα, αφού αναφλέξει την καρδιά με τις επιθυμίες της σάρκας και του αίματος, την προκαλεί να πει κάτι από τα απαγορευμένα· ύστερα να αποθρασυνθεί ώστε να αγγίξει μέλος, είτε δικό του είτε ξένο· και έτσι τελικά επιφέρει τον θάνατο. Διότι, όπως λέει, «Η επιθυμία, αφού συλλάβει, γεννά την αμαρτία· και η αμαρτία, όταν ολοκληρωθεί, γεννά τον θάνατο». Ας αποφύγουμε λοιπόν τον αιώνιο θάνατο, αδελφοί· ας αποφύγουμε αυτή την εξαιρετικά βαριά ασθένεια της ψυχής. Και μου φαίνεται ότι αυτό το πάθος μοιάζει με την ψώρα. Όπως λοιπόν εκείνος που πάσχει από ψώρα και ξύνεται, νομίζει μεν ότι νιώθει ευχαρίστηση, όμως δεν ευχαριστείται, αλλά στην πραγματικότητα πονά, και μάλιστα τόσο περισσότερο όσο περισσότερο συνεχίζει να ξύνεται· έτσι και αυτός που έχει κυριευθεί από το πάθος της επιθυμίας δεν καρπώνεται ηδονή, αλλά οδύνη· ούτε άνεση, αλλά θλίψη· ούτε ευθυμία, αλλά αθυμία. Ελεεινός είναι ένας τέτοιος άνθρωπος, απελπισμένος, γεμάτος φόβο, που τρέμει ακόμη και τις σκιές, για να μην αναφέρω το μελλοντικό κριτήριο. Ποια είναι λοιπόν η οδός διαφυγής από το κακό; Η επίμονη αντίσταση στις προσβολές.