Πατερικές αναφορές στο ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΑΚΩΒΟΥ 1:20

Διότι, όταν αυτό παραμένει μέσα στην καρδιά μας και τυφλώνει τον οφθαλμό της διάνοιας με τις σκοτεινές ταραχές, ούτε διάκριση των συμφερόντων μπορούμε να αποκτήσουμε, ούτε να επιτύχουμε την κατανόηση της πνευματικής γνώσης, ούτε να γίνουμε μέτοχοι της αληθινής ζωής, ούτε θα γίνει ο νους μας δεκτικός της θεωρίας του θείου και αληθινού φωτός. Διότι, λέει, «ταράχθηκε από τον θυμό ο οφθαλμός μου»· ούτε όμως θα γίνουμε μέτοχοι της σοφίας, έστω και αν θεωρούμαστε κατεξοχήν σοφοί στους συλλογισμούς μας, επειδή είναι γραμμένο ότι «ο θυμός θα αναπαυθεί στον κόρφο των αφρόνων». Αλλά ούτε τις σωτήριες ακτίνες της διακρίσεως μπορούμε να αποκτήσουμε, ακόμη και αν θεωρούμαστε από τους ανθρώπους ως οι πλέον φρόνιμοι, διότι έχει γραφτεί ότι «η οργή καταστρέφει και τους φρονίμους». Ούτε μπορούμε να ακολουθήσουμε τις κατευθύνσεις της δικαιοσύνης με νηφάλια καρδιά, διότι έχει γραφτεί ότι «η οργή του ανθρώπου δεν κατεργάζεται τη δικαιοσύνη του Θεού». Ούτε πάλι μπορούμε να αποκτήσουμε την κοσμιότητα και την ευσχημοσύνη που επαινούνται από όλους, επειδή είναι γραμμένο: «Ο θυμώδης άνδρας δεν είναι ευσχήμων». Εκείνος, λοιπόν, που βούλεται να φτάσει στην τελειότητα και επιθυμεί να διεξαγάγει νομίμως τον πνευματικό αγώνα, ας είναι απαλλαγμένος από κάθε ελάττωμα οργής και θυμού, και ας ακούσει τι παραγγέλλει το ίδιο το σκεύος της εκλογής λέγοντας: «Κάθε πικρία και οργή και θυμός και κραυγή και βλασφημία ας αφαιρεθεί από εμάς, μαζί με κάθε κακία».

Ας είναι, λοιπόν, αγώνας μας το να μην μας τυραννά ο θυμός ούτε να μας εξουσιάζει η επιθυμία. Διότι είναι γραμμένο ότι η οργή του ανθρώπου δεν κατεργάζεται τη δικαιοσύνη του Θεού· η δε επιθυμία, αφού συλλάβει, γεννά την αμαρτία· και η αμαρτία, όταν πλέον ολοκληρωθεί, αποκύει τον θάνατο.

Διότι, όπως έχει ήδη πει ο Κύριος: «Η βασιλεία των ουρανών είναι μέσα σας». 5. Επομένως, η αρετή έχει ανάγκη μόνο από τη θέλησή μας, επειδή βρίσκεται μέσα μας και συγκροτείται από εμάς. Διότι η αρετή συγκροτείται, όταν η ψυχή διατηρεί το νοερό της μέρος σύμφωνα με τη φύση της. 6. Και βρίσκεται σύμφωνα με τη φύση της, όταν παραμένει όπως δημιουργήθηκε· δημιουργήθηκε δε πολύ καλή και ευθεία. Γι' αυτό ο Ιησούς του Ναυή, δίνοντας παραγγελία, έλεγε στον λαό: «Κατευθύνετε την καρδιά σας προς τον Κύριο, τον Θεό του Ισραήλ». 7. Και ο Ιωάννης: «Κάντε ευθείες τις οδούς σας». Διότι το να είναι η ψυχή ευθεία, αυτό σημαίνει το να βρίσκεται το νοερό της μέρος στη φυσική του κατάσταση, όπως ακριβώς πλάστηκε. Αντίθετα, όταν παρεκκλίνει και διαστραφεί από το σύμφωνο με τη φύση, τότε αυτό ονομάζεται κακία της ψυχής. 8. Επομένως, το πράγμα δεν είναι δύσκολο. Διότι, εάν παραμείνουμε όπως δημιουργηθήκαμε, βρισκόμαστε μέσα στην αρετή· εάν όμως σκεφτόμαστε τα φαύλα, κρινόμαστε ως κακοί. 9. Εάν λοιπόν έπρεπε να αποκτήσουμε το πράγμα αυτό από έξω, θα ήταν όντως δύσκολο· επειδή όμως βρίσκεται μέσα μας, ας φυλάξουμε τους εαυτούς μας από ρυπαρούς λογισμούς, και λαμβάνοντας την ψυχή ως παρακαταθήκη, ας τη διατηρήσουμε για τον Κύριο, ώστε να αναγνωρίσει το ίδιο του το δημιούργημα, βρίσκοντας την ψυχή ακριβώς όπως την εποίησε. 1. Ας είναι λοιπόν ο αγώνας μας τέτοιος, ώστε να μην μας τυραννά ο θυμός μήτε να μας κυριεύει η επιθυμία. Διότι είναι γεγραμμένο ότι «οργή ανδρός δεν κατεργάζεται τη δικαιοσύνη του Θεού· και η επιθυμία, αφού συλλάβει, γεννά την αμαρτία· και η αμαρτία, όταν ολοκληρωθεί, γεννά τον θάνατο». 2.

Εάν έλθει σε εσένα το πνεύμα της ακηδίας, μην εγκαταλείψεις το οίκημά σου, αλλά με υπομονή αντιστάσου σε αυτήν. Ας μη σε πείσει ο λογισμός λέγοντας: μετακινήσου από τόπο σε τόπο. Διότι, εάν συγκατατεθείς σε αυτόν τον λογισμό, δεν θα επιδείξεις ποτέ καρτερία. Είναι γεγραμμένο: «Με ποιον τρόπο θα διορθώσει ο νεότερος την οδό του; Με το να φυλάξει τους λόγους σου». Σε αυτό σώζεται προπαντός εκείνος που συναναστρέφεται με αδελφούς. Οφείλει δε να αποκτήσει τον φόβο του Κυρίου και την ύψιστη σωφροσύνη, από τα οποία γεννιούνται η αγάπη, η χαρά, η ειρήνη, η υπακοή και η μακροθυμία, η εγκράτεια, η υπομονή, και όσα αρμόζουν στους Χριστιανούς. Ώστε να γίνει ταχύς στο να ακούει, βραδύς στο να μιλά, βραδύς στην οργή. Διότι η οργή του ανθρώπου δεν κατεργάζεται τη δικαιοσύνη του Θεού. Ας είναι επίσης σαν να μη βλέπει, όταν βλέπει τα μη συμφέροντα, και σαν να μην ακούει, όταν ακούει τα μη πρέποντα, ώστε να καταστήσει τον εαυτό του κατώτερο και από τους εσχάτους και να βρει ανάπαυση. Διότι εκείνος που ταπεινώνει τον εαυτό του θα υψωθεί, ενώ εκείνος που υψώνει τον εαυτό του θα ταπεινωθεί. Εάν αρχίσει να προστάζει και να μην κοπιάζει μαζί με τους άλλους ανάλογα με τις δυνάμεις του, θα συναντήσει δυσκολίες στο τέλος. Διότι δεν φυσά πάντοτε ο ίδιος άνεμος, αλλά υπάρχουν μεταβολές των ανέμων. Γι' αυτό πρέπει να συνηθίζουμε τον εαυτό μας στην εργασία, διότι δεν γνωρίζουμε τι θα γεννήσει η αυριανή ημέρα. Ας έχει δε πάντοτε προ οφθαλμών εκείνον που είπε: Μην κρίνετε, για να μην κριθείτε. Διότι με όποια κρίση κρίνετε, θα κριθείτε, και με όποιο μέτρο μετράτε, θα σας αντιμετρηθεί.

Αν πάλι υβριστείς κατά πρόσωπο, μην οργίζεσαι γι' αυτό, ούτε να ταράζεσαι γρήγορα στη διάνοιά σου. Αν δε συμβεί να υβριστείς για κάποιο κακό που έκανες, ας μη γίνουμε σκληρόκαρδοι, αλλά μάλλον ας διορθώσουμε το σφάλμα. Αν όμως αυτό συμβεί από υποβολή του Εχθρού, εσύ, επειδή γνωρίζεις το έργο του, μην οργίζεσαι εναντίον του αδελφού σου. Διότι, αν, αφού υβριστείς, ανταποδώσεις την ύβρι, έχεις υβρίσει τον εαυτό σου διπλά· πρώτον μεν, διότι όταν σε ύβρισαν δεν το υπέμεινες με μακροθυμία· και δεύτερον, διότι φέρθηκες με αναίδεια και ανταπέδωσες τη λοιδορία. Όταν λοιπόν σου συμβεί να λοιδορηθείς από κάποιον, μην ανάβεις από οργή, αλλά, μειδιώντας αμέσως τα χείλη με ένα σεμνό χαμόγελο μέσα σου, μετάτρεψε τον θυμό σου σε ειρήνη. Υπάρχει όμως και γέλιο που ανάβει τον θυμό του άλλου· διότι «ο άφρονας», λέει, «κάνει το κακό γελώντας». Δεν μιλώ όμως για εκείνο το γέλιο, αδελφοί· αλλά, όπως ένας καλός και έμπειρος ιατρός, να αναμείξεις το φάρμακο της αγάπης στον σύνδεσμο της ειρήνης· διότι η φωτιά δεν σβήνει τη φωτιά. Δηλαδή δεν πρέπει να περιγελάς, αλλά μέσω της αγάπης, της σεμνότητας και της μακροθυμίας να καταπραΰνεις την οργή του δαίμονα του θυμού. Διότι είναι γραμμένο: «η οργή του ανθρώπου δεν κατεργάζεται τη δικαιοσύνη του Θεού». Και αλλού λέει: «διότι η ροπή του θυμού του είναι η πτώση του». Αν όμως και ο αδελφός σου δεν οικοδομείται με το να μειδιάς, για να μην κυριευθεί από τον θυμό, ας σπεύσουμε με κάθε τρόπο να θεραπεύσουμε τον αδελφό.

ΙΑ΄ Περί οξυθυμίας. Αυτός δε που κυριεύεται πάντοτε από την οξυθυμία και οργίζεται πολλές φορές και εύκολα για το παραμικρό, ας ακούσει τον άγιο απόστολο Ιάκωβο που λέει, ότι η οργή του ανθρώπου δεν εργάζεται τη δικαιοσύνη του Θεού. Και είναι όντως άθλιος και ταλαίπωρος εκείνος που έχει νικηθεί από αυτά τα πάθη· διότι όταν οργίζεται, λέει, καταστρέφει την ίδια του την ψυχή. Διότι στ' αλήθεια καταστρέφεται και χάνει την ψυχή του ο οργίλος· επειδή ένας τέτοιος άνθρωπος ζει πάντοτε μέσα σε ταραχές και στερείται τη γαλήνη.

Ας μην κρίνουμε λοιπόν πλέον ο ένας τον άλλον, αλλά ας αγαπήσουμε ο ένας τον άλλον, ας βοηθήσουμε ο ένας τον άλλον, ας προσευχηθούμε ο ένας για τον άλλον, ώστε να θεραπευτούμε από αυτήν εδώ τη ζωή με τη χάρη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Εάν κάποιος είναι υποδουλωμένος στον θυμό και στην οργή, ας ακούσει τον Απόστολο που λέει: «Κάθε πικρία και θυμός και οργή ας απομακρυνθεί από εσάς»· και πάλι: «Η οργή του ανθρώπου δεν κατεργάζεται τη δικαιοσύνη του Θεού»· και πάλι: «Αποβάλετε την οργή, τον θυμό, την κακία, τη βλασφημία, την αισχρολογία από το στόμα σας». Πρωτίστως, όμως, άκουσε και τον προφήτη που σε προτρέπει: «Παύσε από την οργή και εγκατάλειψε τον θυμό». Έπειτα, και ο Σολομών λέει: «Μη συναναστρέφεσαι με άνθρωπο θυμώδη». Διότι ένας τέτοιος άνθρωπος δεν είναι δούλος του Θεού, αλλά του πάθους που τον κατέχει, καθώς είναι γεγραμμένο: «Σε ό,τι έχει ηττηθεί κανείς, σε αυτό και έχει υποδουλωθεί». Και αφού απορρίψετε γρήγορα την οργή, μετανοήστε με πόνο, ώστε να μην αρπαγείτε και μεταφερθείτε σε εκείνον τον τόπο όπου συγκεντρώνονται τα τέκνα της οργής, από τον οποίο είθε να λυτρωθούμε με τη χάρη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Οι γαστρίμαργοι και οι παραδομένοι στην ασωτία, ακούστε τον Κύριο που ανακράζει με απειλή: «Ουαί σε εσάς που είστε χορτασμένοι, διότι θα πεινάσετε»· και τον προφήτη που λέει: «Έφαγε ο Ιακώβ και χόρτασε, και εγκατέλειψε τον Θεό που τον δημιούργησε». Βλέπεις πώς αποχωρίζονται από τον Θεό όσοι ζουν με τρυφηλότητα, για τους οποίους και ο Απόστολος, αποδεικνύοντάς τους άθεους, έλεγε: «Των οποίων ο θεός είναι η κοιλιά, και η δόξα τους βρίσκεται στην αισχύνη τους, αυτοί που φρονούν τα επίγεια».

Διότι η ροπή του θυμού του είναι η πτώση του.» «Απομάκρυνε τον θυμό από την καρδιά σου.» «Ο φθόνος και ο θυμός ελαττώνουν τις ημέρες.» «Κύριε παντοκράτορα, ο Θεός της σωτηρίας μου, μην με παραδώσεις σε ψυχή αναιδούς ανθρώπου.» «Καθένας που οργίζεται αναίτια εναντίον του αδελφού του, θα είναι ένοχος στην κρίση.» «Να οργίζεστε, και να μην αμαρτάνετε· ο ήλιος ας μη δύει επάνω στον θυμό σας, ούτε να δίνετε τόπο στον διάβολο. Κάθε πικρία, και οργή, και βλασφημία ας απομακρυνθεί από εσάς, μαζί με κάθε κακία.» «Η οργή του ανθρώπου δεν κατεργάζεται τη δικαιοσύνη του Θεού.» Αλίμονο σε εκείνους που μεθούν, όχι από κρασί. Ο θυμός είναι μέθη της ψυχής, που την κάνει παράφρονα όπως το κρασί. Η λύπη είναι και αυτή μέθη, η οποία καταποντίζει τη διάνοια.