Πατερικές αναφορές στο ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΑΚΩΒΟΥ 1:8

Πώς, λοιπόν, δεν πράττουν άδικα αυτοί, έστω και μόνο που σκέφτονται να αντιλέξουν σε μια τόσο μεγάλη και οικουμενική σύνοδο; Πώς δεν παρανομούν, όταν τολμούν να εναντιώνονται σε όσα ορθώς ορίστηκαν κατά της αρειανής αίρεσης και τα οποία επιμαρτυρούνται από εκείνους που προηγουμένως τους δίδαξαν να ασεβούν; Εάν μάλιστα, και μετά την υπογραφή, οι περί τον Ευσέβιο μεταστράφηκαν και, σαν τα σκυλιά, επέστρεψαν στο ίδιο τους το ξέρασμα της ασέβειας, πώς δεν είναι ακόμη περισσότερο άξιοι αποστροφής όσοι αντιλέγουν σήμερα; Διότι, παραχωρώντας την ελευθερία της ψυχής τους σε άλλους, θέλουν να έχουν αυτούς και ως καθοδηγητές τους στην αίρεση, ανθρώπους δηλαδή, όπως είπε ο Ιάκωβος, «δίγνωμους και ασταθείς σε όλους τους δρόμους τους», που δεν έχουν μία σταθερή γνώμη, αλλά μεταβάλλονται διαρκώς, και τώρα μεν επαινούν αυτό που λένε, μετά από λίγο κατακρίνουν αυτό ακριβώς που είπαν, και πάλι επαινούν αυτό που πριν από λίγο διέβαλλαν. Αυτό, όπως έχει πει ο Ποιμένας, είναι γέννημα του διαβόλου και αποτελεί γνώρισμα καπήλων μάλλον και όχι δασκάλων. Διότι, όπως μας έχουν παραδώσει οι Πατέρες, η αυθεντική διδασκαλία και το τεκμήριο των αληθινών δασκάλων είναι αυτό: το να ομολογούν τα ίδια μεταξύ τους και να μην έρχονται σε αντίθεση ούτε με τους εαυτούς τους ούτε με τους πατέρες τους. Διότι όσοι δεν έχουν αυτό το φρόνημα μάλλον ως μοχθηροί και όχι ως αληθινοί δάσκαλοι θα έπρεπε να αποκαλούνται.

Έλεγε λοιπόν ο Ιησούς προς τους Ιουδαίους που είχαν πιστέψει σε αυτόν: «Εάν εσείς μείνετε στον δικό μου λόγο, είστε αληθινά μαθητές μου». Απαιτεί από εκείνους που πίστεψαν έναν τρόπο ζωής εδραιωμένο, σταθερό και έτοιμο να παραμείνει στο αγαθό που επέλεξαν άπαξ διά παντός. Και αυτό ήταν η πίστη σε αυτόν. Διότι αποδεικνύει την αμφιταλάντευση ως κάτι εντελώς ανόητο και ανώφελο, επειδή, όπως έχει γραφτεί, «ο δίγνωμος άνθρωπος είναι ασταθής σε όλους τους δρόμους του». Αντίθετα, το να σπεύδουν να προσκολλώνται γερά στα ωφέλιμα, είναι όντως σοφό και τα μέγιστα επωφελές. Επομένως, σε ό,τι αφορά την πρώτη και άμεση κατανόηση, εννοεί τούτο: ότι εάν επιθυμούν να πείθονται από τα λόγια του, τότε οπωσδήποτε θα ονομαστούν και μαθητές του. Σε ό,τι όμως αφορά την κατανόηση κάποιου κρυμμένου νοήματος, φανερώνει το εξής: λέγοντας «Εάν εσείς μείνετε στον δικό μου λόγο», φαίνεται πως τους αποτραβά καθοδηγητικά και πράα από τις μωσαϊκές διδασκαλίες, απομακρύνοντάς τους από την προσήλωση στο γράμμα του νόμου, και προτρέποντάς τους να μην προσκολλώνται πλέον σε όσα ειπώθηκαν και έγιναν ως τύποι, αλλά μάλλον στον δικό του λόγο, ο οποίος είναι ολοφάνερα το ευαγγελικό και θεσπέσιο κήρυγμα. Διότι βέβαια μιλούσε και πάλι προς εμάς μέσω των αγίων προφητών, όμως αυτοί αποτελούσαν τους μεσίτες, εκείνους δηλαδή μέσω των οποίων απηύθυνε τους λόγους του προς εμάς.

Ο τυφλός, λοιπόν, φεύγει και πλένεται όσο πιο γρήγορα γίνεται, και εκπληρώνει χωρίς καθυστέρηση το πρόσταγμα, δείχνοντας μέσα του, τρόπον τινά, την ευπείθεια των εθνών, για τα οποία έχει γραφτεί: «Την προετοιμασία της καρδιάς τους πρόσεξε το αυτί σου». Σκληρόκαρδοι, λοιπόν, είναι οι ταλαίπωροι Ιουδαίοι, ενώ οι προερχόμενοι από τα έθνη είναι εντελώς πρόθυμοι στην υπακοή, και αυτό μαρτυρείται από την ίδια την εμπειρία. Ο άνθρωπος αναβλέπει αμέσως, αποβάλλοντας την τύφλωση μαζί με το πλύσιμο του πηλού, και επιστρέφει βλέποντας. Διότι δεν ήταν δυνατόν να γίνει διαφορετικά από το θέλημα του Χριστού. Καλό πράγμα, επομένως, είναι η πίστη, η οποία κάνει τη θεόσδοτη χάρη να ενεργεί μέσα μας, ενώ η διψυχία είναι επιζήμια. Διότι «ο δίψυχος άνθρωπος είναι ασταθής σε όλους τους δρόμους του», όπως είναι γραμμένο, και δεν θα λάβει απολύτως τίποτα από τον Κύριο. <Οι γείτονες, λοιπόν, και όσοι τον έβλεπαν προηγουμένως ότι ήταν ζητιάνος, έλεγαν: Δεν είναι αυτός που καθόταν και ζητιάνευε; Άλλος έλεγε: Όχι, αλλά του μοιάζει. Εκείνος έλεγε: Εγώ είμαι.> Τα υπερμεγέθη θαύματα είναι κάπως δύσκολο να γίνουν αποδεκτά μέσω της πίστης, και το ανέλπιστο... έχει δυσκολία στην κατανόησή του, αλλά εκτιμάται μόνο όταν γίνεται αποδεκτό στις διάνοιες κάποιων χωρίς περιττή περιέργεια. Διότι το να προσπαθεί κανείς να ερευνά βασανιστικά όσα υπερβαίνουν τον νου και τον λόγο, δεν απέχει πολύ από την ανοησία.

Γι' αυτό ας μην γελάσει κανείς από τους απίστους· διότι δεν είπε ο Χριστός ότι από τώρα και στο εξής δεν θα δει θάνατο, αλλά, λέγοντας με απόλυτο τρόπο ότι δεν θα δει θάνατο στον αιώνα, μίλησε για τον μέλλοντα αιώνα, διατηρώντας για εκείνον την εκπλήρωση της υπόσχεσης. Και λέγοντας στη Μάρθα «Πιστεύεις;», απαιτεί την ομολογία της πίστης ως μητέρα και πρόξενο της ζωής· και εκείνη πρόθυμα συμφώνησε και ομολογεί με ακρίβεια, μη πιστεύοντας απλώς ότι είναι χριστός και υιός του Θεού· διότι «χριστός» μπορεί να είναι και κάποιος προφήτης, επειδή έχει χριστεί, και ο ίδιος μπορεί να νοηθεί και ως υιός· αλλά, χρησιμοποιώντας το άρθρο, «Ο Χριστός, ο Υιός του Θεού», ομολόγησε τον ένα και εξαιρετικό και αληθινό Υιό. Η πίστη, λοιπόν, αναφέρεται στον Υιό, όχι σε κάποιο δημιούργημα. <Πιστεύεις σε αυτό;> Έχοντας εξηγήσει προηγουμένως τη δύναμη του μυστηρίου Του, και έχοντας δείξει ολοκάθαρα ότι είναι ζωή κατά φύση και Θεός αληθινός, απαιτεί τη συγκατάθεση της πίστης, θέτοντας με αυτόν τον τρόπο το πρότυπο για τις εκκλησίες. Διότι δεν πρέπει να ομολογούμε το σεπτό μυστήριο ρίχνοντας κούφια λόγια στον αέρα, αλλά, έχοντας ριζώσει την πίστη στην καρδιά και τον νου, να κάνουμε την ομολογία καρπό αυτής της πραγματικότητας· και πρέπει να πιστεύουμε χωρίς κανέναν απολύτως ενδοιασμό και διψυχία. Διότι ο δίψυχος είναι υβριστής και χωλαίνει ως προς την πίστη· γι' αυτό και είναι «ακατάστατος σε όλες τις οδούς του».

Προκειμένου, λοιπόν, να αποδείξει σαφώς ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός προς ποιους έγινε και απευθύνεται ο λόγος Του, και σε ποιους οφείλεται η χάρη της υπόσχεσης, η οποία και θα εκπληρωθεί αληθινά, παρουσίασε αμέσως το πρόσωπο εκείνων που Τον αγαπούν, και συνδέει στενά με τον λόγο Του τον ακριβή τηρητή του νόμου, δείχνοντας ότι προς αυτούς και όχι προς άλλους η υπόσχεση της αγαθότητάς Του και η χορηγία των πνευματικών αγαθών θα ισχύσει και θα πραγματοποιηθεί μέσω Αυτού. Διότι το ότι πολλές φορές το χορηγικό χέρι του Θεού συστέλλεται με δισταγμό, αποκλείοντας την εκπλήρωση των προσδοκιών σε εκείνους που δεν θέλουν να ζητούν ορθά, θα το κατανοήσεις εύκολα από όσα απευθύνει ο μαθητής του Χριστού γράφοντας τα εξής: «Ζητάτε και δεν λαμβάνετε, διότι κακώς ζητάτε, για να τα καταναλώσετε στις ηδονές σας». Γι' αυτό και πάλι, σχετικά με εκείνους που συνηθίζουν να διψυχούν, λέει: «Ας μην νομίζει, λοιπόν, ο άνθρωπος εκείνος ότι θα λάβει κάτι από τον Κύριο· διότι ο δίψυχος άνδρας είναι ασταθής σε όλους τους δρόμους του». Διότι σε εκείνους που ζητούν την άνωθεν χάρη όχι για την επίτευξη της αρετής, αλλά για την απόλαυση σαρκικών ηδονών και κοσμικών επιθυμιών, ο Θεός σχεδόν κλείνει τα αυτιά Του και δεν τους χορηγεί απολύτως τίποτα. Διότι πράγματα που τα απορρίπτει και τα θεωρεί απαράδεκτα εξαιτίας της ενυπάρχουσας σε αυτά βδελυρότητας, πώς θα μπορούσε να τα χορηγήσει σε κάποιους; Και η πηγή κάθε γλυκύτητας, πώς θα μπορούσε η ίδια να αναβλύσει πικρό νάμα;

Από αυτήν γεννιέται η διψυχία, η οποία είναι αταξία. Ο δίψυχος άνθρωπος, λέει, είναι ασταθής σε όλες τις οδούς του. Εάν βγούμε στην έρημο, τα πόδια μας δεν ησυχάζουν στην έρημο· και εάν έρθουμε στα κατοικημένα μέρη, μακαρίζουμε εκείνους που επιδιώκουν την έρημο.

«Διότι ας μην νομίζει», λέει, «ένας τέτοιος άνθρωπος ότι θα λάβει κάτι από τον Θεό. Επειδή ο δίψυχος άνθρωπος είναι ασταθής σε όλους τους δρόμους του». Έλπισε λοιπόν στο έλεός Του, χωρίς να αμφιβάλλεις καθόλου, και οπωσδήποτε θα επιτύχεις αυτό που ζητάς· αφού δε το επιτύχεις, μην γίνεις αγνώμων και αχάριστος απέναντι στον ευεργέτη, αλλά στήσε ένα μνημείο της ευεργεσίας και πρόσφερέ το ως ευχαριστήρια ωδή στον Δεσπότη. Ίσως εσύ ο ίδιος δεν γνωρίζεις να συνθέτεις· προσκάλεσε τους φτωχούς, χρησιμοποίησε τις γλώσσες τους και ετοίμασέ την για τον εαυτό σου. Να γνωρίζεις καλά ότι με μεγαλύτερη ευχαρίστηση θα ακούσει αυτήν την ωδή, την οποία εκείνοι θα μελωδήσουν για χάρη σου, παρά τη δαβιδική. Διότι, όπως ακριβώς ο ήχος από διαφορετικές χορδές παράγει πιο γλυκό μέλος από ό,τι η μονόχορδη, έτσι και η ωδή των φτωχών, προερχόμενη από πολλούς και διαφόρους, θα ηχήσει ως κάτι γλυκό και αγαπητό στον Θεό, ο οποίος εισακούει τη φωνή των φτωχών. Στήσε για τον εαυτό σου και για τον Θεό ένα τέτοιο μνημείο, σε Εκείνον μεν ως ενθύμιο της ευεργεσίας Του, στον δε εαυτό σου ως απόδειξη της ευχαριστίας και της ευγνωμοσύνης, ένα σύμβολο της διαρκούς μνήμης, την οποία έχοντας πάντοτε μέσα στην καρδιά σου να κατευθύνεις τη ζωή σου. Ή μάλλον, ας κατευθύνουμε όλοι τη ζωή μας, για να γίνουμε άξιοι να κληρονομήσουμε και τα εκεί ουράνια αγαθά, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Κανείς δεν είναι τόσο παράφρων, ώστε, όντας δούλος, να εναντιώνεται στον κύριό του. ΤΙΤΛΟΣ ΚΒ΄. — Περί των δυσαρεστημένων. «Ω, εσείς που ευφραίνεστε χωρίς κανέναν λόγο.» «Με ποιον να παρομοιάσω τους ανθρώπους αυτής της γενεάς; Μοιάζουν με παιδιά που κάθονται στην αγορά, και φωνάζουν το ένα στο άλλο, και λένε: Σας παίξαμε φλογέρα, και δεν χορέψατε· σας τραγουδήσαμε μοιρολόγια, και δεν κλάψατε. Διότι ήλθε ο Ιωάννης ο Βαπτιστής, ο οποίος ούτε έτρωγε ούτε έπινε, και λένε: Έχει δαιμόνιο. Ήλθε ο Υιός του ανθρώπου, ο οποίος τρώει και πίνει, και λένε: Ιδού ένας άνθρωπος φαγάς και οινοπότης, φίλος των τελωνών και των αμαρτωλών.» ΤΙΤΛΟΣ ΚΓ΄. — Περί των δίψυχων, και αυτών που αλλάζουν γνώμη, και των ασταθών στη σκέψη, και εκείνων που μεταβάλλονται. «Την Αίγυπτο επικαλούνταν, και στους Ασσυρίους πορεύθηκαν.» «Αλίμονο στη διχασμένη καρδιά, και στον αμαρτωλό που βαδίζει σε δύο δρόμους.» «Μην προσέρχεσαι με διχασμένη καρδιά.» «Ο άφρων μεταβάλλεται όπως η σελήνη.» «Καρδιά που βαδίζει σε δύο οδούς, δεν θα προκόψει.» «Είναι κακή η ζωή από σπίτι σε σπίτι· και όπου κατοικήσει ως ξένος, δεν θα ανοίξει το στόμα.» «Σε αυτόν που έβγαινε και σε αυτόν που έμπαινε, δεν υπήρχε ειρήνη εξαιτίας της θλίψης.» «Ο δίψυχος άνδρας είναι ασταθής σε όλους τους δρόμους του.» «Τρέχατε καλά· ποιος σας εμπόδισε ώστε να μην πείθεστε στην αλήθεια;»

Περάστε από τις συνάξεις των επισκόπων, όπως λέει, και στείλτε απεσταλμένους στους συλλόγους των ιερέων και δείτε, αν στέκονται σταθεροί στην πατρώα πίστη. Αν δεν άλλαξαν την ευσεβή ομολογία που κατήλθε σε αυτούς άνωθεν, θα γίνουν οι ίδιοι κατήγοροι του εαυτού τους. Και αν δεν το θέλουν, θα φανούν να εξαναγκάζονται και να εξωθούνται από τα ίδια τα πράγματα. Διότι δεν θα έχουν ανάγκη από εξωτερικούς κατηγόρους ούτε από κάποιους ελέγχους, αλλά θα αποκριθούν και θα πουν: Αλλάξαμε την πίστη μας και δεν μείναμε σταθεροί στην ομολογία μας, ούτε νιώσαμε ιερό δέος για το θείο θυσιαστήριο, στο οποίο φέραμε πάνω στον αυχένα μας τα ιερά και ευαγγελικά λόγια, ούτε τηρήσαμε τις υποσχέσεις που δώσαμε ενώπιόν τους εκεί, αλλά γίναμε παραβάτες όλων, αποστατήσαμε και παρεκκλίναμε από την ευθεία οδό. Και είμαστε δίψυχοι, ασταθείς σε όλους τους δρόμους μας, και μοιάζουμε με το κύμα της θάλασσας που το παρασέρνει και το χτυπά ο άνεμος. Τέτοια είναι άλλωστε η κακία της απιστίας, που δεν έχει πουθενά τίποτα το σταθερό και το βάσιμο, αλλά πάντοτε μεταπίπτει, και φέρεται και μεταβάλλεται πότε έτσι και πότε αλλιώς. Και για να τα πούμε όλα με έναν λόγο, επειδή επιδιώξαμε να αρέσουμε σε ανθρώπους, εκπέσαμε από το να είμαστε δούλοι του Θεού. Πράγματα που δεν είναι θεμιτό ούτε καν να τα σκεφτεί κανείς, εμείς δεν διστάσαμε να τα πούμε, έχοντας φρονήσει και πράξει τα αντίθετα από αυτά που πρεσβεύει ο Παύλος.

Γι' αυτό ούτε στην ενότητα της πίστεως και της επίγνωσης του Υιού του Θεού κατέληξαν, όντας όμοιοι κατά το φρόνημα και τη διάθεση με εκείνους που απείθησαν, στους οποίους ορκίστηκε ο Θεός ότι δεν θα εισέλθουν στην κατάπαυσή Του εξαιτίας της απείθειάς τους. Δικαίως, λοιπόν, σύμφωνα με τον μαθητή του Σωτήρος, θα κατακριθούν ως δίψυχοι και ασταθείς σε όλες τις οδούς τους, καθώς μοιάζουν με το κύμα της θάλασσας που δέρνεται και ταράσσεται από τον άνεμο. Σε αυτούς, βεβαίως, προσέταξε να ταλαιπωρούνται, να πενθούν και να κλαίνε, και το γέλιο τους να μετατραπεί σε πένθος και η χαρά σε κατήφεια. Όμως, η δική μας πίστη δεν θα κατακριθεί εξαιτίας της απιστίας και της ασέβειάς τους, ούτε για τον λόγο αυτόν πρέπει να αποφεύγονται οι ιερογραφίες.

Αλλά στέκεσαι στον γκρεμό της αμφιβολίας, ή μάλλον η απιστία σε σπρώχνει παρασύροντάς σε στον γκρεμό. Εάν όμως νομίζεις ότι μετριάζεις την ασέβεια και διστάζεις να πεις το πονηρό και αποφεύγεις το βλάσφημο, για ποιον λόγο δεν έδωσες ένα δικό τους όνομα, με το οποίο πρέπει να τις ονομάζεις; Και μιμούμενος τον εαυτό σου, όπως ακριβώς έκανες με τον ορισμό σου (διότι και εκεί νομίζοντας ότι αναιρείς το ξένο, δεν εισήγαγες στη θέση του το οικείο), έτσι και εδώ λες ότι δεν είναι είδωλα, επειδή κάθε είδωλο είναι εξίσου κακό και αποτρόπαιο, και καθετί που βρίσκεται στην Εκκλησία του Χριστού είναι εξίσου καλό και επιθυμητό, αλλά εξαπατάς τον εαυτό σου, φοβούμενος μήπως τυχόν η λογική σε οδηγήσει, έστω και παρά τη θέλησή σου, προς την ευσέβεια. Όπως λοιπόν χωλαίνεις ως προς την πίστη, έτσι ακριβώς αμηχανείς και για την ονομασία των προκειμένων. Διότι «άνδρας δίγνωμος, είναι ασταθής σε όλους τους δρόμους του», λέει ο ιερός λόγος. Ή ίσως ήρθε η ώρα να πάθεις κι εσύ ό,τι οι Σαμαρείτες, οι οποίοι και τον Κύριο φοβούνταν και τους θεούς τους λάτρευαν. Εάν η κατασκευή και η προσκύνησή τους είναι άχρηστη, εάν τις χαρακτήρισες ψευδώνυμες και δεν πρόσθεσες πουθενά ποιου είναι η εικόνα, και εάν οτιδήποτε άλλο καινοφανές είπες, για ποιον λόγο μόνο σε αυτό δείχνεις φειδώ; Εάν δεν γνωρίζεις τον Χριστό να εικονίζεται, γιατί φοβάσαι να ονομάσεις είδωλο, εκείνο που με κανέναν τρόπο δεν μπορεί να έχει σχέση με τον Χριστό; Διότι ποια κοινωνία έχει το φως με το σκοτάδι; Ή ποια συμφωνία έχει ο ναός του Θεού με τα είδωλα;

Τι είναι όμως «η ενότητα της πίστεως»; «Ο δίψυχος άνθρωπος», λέει, «είναι ασταθής σε όλους τους δρόμους του», ονομάζοντας δίψυχο τον αμφιταλαντευόμενο, αυτόν που δεν είναι πουθενά βέβαιος. Διότι ένας τέτοιος άνθρωπος, κλίνοντας πότε προς τη μία πλευρά και πότε προς την άλλη, δεν βαδίζει πουθενά με σταθερότητα. Το αντίθετο αυτού φανερώνεται μέσω της ενότητας, δηλαδή το πάγιο, το βέβαιο, το σταθερό. Διότι αυτός που πιστεύει με βεβαιότητα, γνωρίζει ένα πράγμα με σαφήνεια σχετικά με το ζήτημα, είτε ότι υπάρχει είτε ότι δεν υπάρχει. Ενώ ο αμφίβολος, που ρέπει και προς τα δύο, γίνεται φανερός και από την ίδια την ονομασία του.

Εάν, λοιπόν, είμαστε έτσι και συνδεόμαστε και δενόμαστε μεταξύ μας με την ένωση της αγάπης, θα προκόβουμε όλο και περισσότερο και ο Θεός θα δοξαστεί με το έργο μας, και η πολιτεία μας θα γίνει ακουστή σε μεγάλο μέρος της οικουμένης. Αλλά κανείς, παρακαλώ, ας μην κάνει το δικό του θέλημα και ας μην είναι ιδιόρρυθμος· διότι, όπως λέει, «αλίμονο σε εκείνους που είναι συνετοί κατά την ιδέα τους και σοφοί στα δικά τους μάτια». Κανείς να μην είναι νωθρός και χαλαρός, για να μην ακούσει: «Πήγαινε στο μυρμήγκι, ώ οκνηρέ»· μήτε πάλι να είναι αναποφάσιστος και να ταλαντεύεται στις κρίσεις του, για να μην ακούσει και αυτός τον λόγο που λέει: «Ο δίγνωμος άνθρωπος είναι ασταθής σε όλους τους δρόμους του». Αντίθετα, όλοι να είστε ευκίνητοι και αεικίνητοι προς την εκπλήρωση της εντολής, ειλικρινείς και απρόσκοπτοι μέσω της εξαγόρευσης των κρυφών σας λογισμών, να μην κυριεύεστε από την κενοδοξία, μήτε να καταβαραθρώνεστε από τις μιαρές ηδονές, μήτε να παρασύρεστε από τις δικές σας επιθυμίες· διότι ένας τέτοιος άνθρωπος μοιάζει με κύμα της θάλασσας που το σπρώχνει και το χτυπά ο άνεμος και δεν έχει καμία σταθερότητα, μήτε στερεό θεμέλιο στην καρδιά του. Αλλά μακριά από όλους σας τέτοια πράγματα. Όσα όμως είναι αξιέπαινα και ανώτερα, αυτά να αποκτήσετε, με αυτά να πλουτίσετε και αυτά να αποθησαυρίσετε στις τίμιες ψυχές σας, ώστε να επιτύχετε τη βασιλεία των ουρανών.

Αυτά έπαθε ο ελεεινός Ευλάλιος και ο Πετρώνιος που είναι επιρρεπής στην πτώση, δίψυχος και ακατάστατος σε όλους τους δρόμους του. Πώς, λοιπόν, να μην πενθήσω και να μη σκυθρωπάσω για τη συντριβή τους, τέκνα και αδελφοί; Πώς να μη χύσω θλιβερά δάκρυα, αφού, όταν έφτασε ο χρόνος της δόξας τους, τότε έπεσαν σε αδοξία και μαράθηκαν, και όταν ήρθε ο καιρός της καρποφορίας τους, τότε πάγωσαν και έπεσαν σαν τα φύλλα από το δέντρο; Είναι λοιπόν όντως θλιβερό θέαμα να χάνουν ξαφνικά τόσους κόπους, μόχθους και αγώνες, αν βέβαια αληθινά αγωνίστηκαν, και να γίνονται θήραμα του διαβόλου. Ω, τι πώρωση που έχουν! Ποιος δεν θα στενάξει για αυτούς τους άθλιους; Ποιος δεν θα πενθήσει τους αξιοπένθητους; Εγώ, λοιπόν, κατανοώ ότι θα μου ζητηθεί λόγος για αυτούς, μήπως παρέλειψα κάτι από τα δέοντα που έπρεπε να πράξω και να τους πω. Αλλά τι έπρεπε να κάνω στον αμπελώνα, για να μιλήσω πάλι έτσι, και δεν το έκανα;

Και τα φάρμακα της σωτηρίας είναι φανερά· και αφού είστε υγιείς, να γίνεστε ακόμη πιο υγιείς εν Κυρίω. «Εάν δε κάποιος από εσάς υστερεί σε σοφία, όπως αναφωνεί ο Αδελφόθεος, ας την ζητά από τον Θεό που τη δίνει σε όλους απλόχερα και χωρίς να ονειδίζει, και θα του δοθεί· ας ζητά όμως με πίστη, χωρίς να αμφιβάλλει καθόλου· διότι αυτός που αμφιβάλλει μοιάζει με το κύμα της θάλασσας που το παρασέρνει και το χτυπά ο άνεμος. Διότι ας μην νομίζει ο άνθρωπος εκείνος ότι θα λάβει κάτι από τον Κύριο· επειδή ο δίγνωμος άνδρας είναι ασταθής σε όλους τους δρόμους του.» Επομένως, ας μην είμαστε δίγνωμοι, ούτε να διστάζουμε στις δεήσεις μας· αλλά με ευχαριστία και ειλικρινή πίστη ας απευθύνουμε τα αιτήματά μας προς τον Θεό, και οπωσδήποτε θα επιτύχουμε αυτά που ποθούμε· και το αλλότριο πυρ θα σβήσει, και οι εχθρικοί λογισμοί θα τραπούν σε φυγή, και με τη βοήθεια του Θεού θα ολοκληρωθεί το προκείμενο σε εμάς μαρτύριο της υποταγής. Θέλω δε να γνωρίζετε, αδελφοί, ότι το ταμείο μας δεν έχει πολλές εισφορές, και προκύπτουν έξοδα ενώ δεν υπάρχουν έσοδα· και μάλιστα τώρα, που εξέλιπε και ο οίνος, εξαιτίας του οποίου και κλονίζεστε οι ασθενέστεροι· αλλά να έχετε θάρρος, ο Κύριος έκανε ταχεία την επίσκεψή Του χορηγώντας τον καρπό του σίτου και του οίνου και των άλλων αναγκών, και θα συνεχίσει να το κάνει, εάν προσηλωνόμαστε σε Αυτόν ολοκληρωτικά· και αν πράττουμε τα αρεστά σε Αυτόν, χωρίς να μετεωριζόμαστε και να απομακρυνόμαστε από την πεποίθησή μας σε Αυτόν· διότι ο Ίδιος έχει πει: «Δεν θα σε αφήσω, ούτε πρόκειται να σε εγκαταλείψω.»