Πατερικές αναφορές στο ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΑΚΩΒΟΥ 2:12

Και επειδή αποστολικός νόμος είναι εκείνος που μας επιτρέπει και λέγει: «Έτσι να μιλάτε και έτσι να πράττετε, ως άνθρωποι που μέλλουν να κριθούν διά νόμου ελευθερίας», έτσι μιλώ και έτσι φρονώ και για όσα τώρα εκθέτω, επειδή μέλλω να δώσω λόγο γι’ αυτά κατά την ημέρα της κρίσεως. Γι’ αυτό, αμερόληπτα και όχι από αντιπάθεια, έχοντας μάρτυρα τον Θεό και τους αγίους αγγέλους, λέγω ότι: «Νομίζω πως θα είχαν συγγνώμη από τον Θεό οι παῖδες της Ἁρματικῆς θυμέλης, αν προτιμούσαν να αρνούνται και να αποφεύγουν να ομολογούν στον Χριστό εκείνα που προστέθηκαν στον άνθρωπο εξαιτίας της αμαρτίας και της συμβουλής του όφεως, δηλαδή εκροή, φθορά, κόπο, ιδρώτα, δάκρυ, αγωνία, πείνα, δίψα, ύπνο, λύπη, αίμα, πτύελα, καμάτους, τρύπημα χεριών, ποδιών και πλευράς, και όλα τα παθήματα που προέρχονται από τη σάρκα και κατατείνουν στη σάρκα, όσα γεννήθηκαν για τον άνθρωπο εξαιτίας της αμαρτίας, παρά να αρνούνται και να απορρίπτουν εκείνα που προήλθαν από τον Θεό και μας δωρήθηκαν με το εμφύσημά Του και υπάρχουν μέσα μας κατά εικόνα και ομοίωση Θεού». Τόση διαφορά έχει εκείνος που σφάλλει στα υλικά από εκείνον που προσκρούει στα θεϊκά και πνευματικά ιδιώματα, όση διαφορά έχει εκείνος που εξυβρίζει την εικόνα του κτήνους από εκείνον που ατιμάζει και λιθοβολεί την εικόνα και την ομοίωση του βασιλέως. Διότι, όπως ο λόγος απέδειξε με πολλά μέρη και με πολλούς τρόπους διά όλων όσων προαναφέρθηκαν, αυτές οι δύο ιδιότητες που υπάρχουν μέσα μας είναι εκείνες που συγκρατούν, κατακοσμούν και διοικούν τον εσωτερικό και τον εξωτερικό μας άνθρωπο, δηλαδή η ζωτική, κυβερνητική και λογιστική ενέργεια της ψυχής και η θεόδοτη θέλησή της. Διότι μέσω αυτών των δύο μόνον, των θεόσταλτων και επουρανίων νοερών ιδιοτήτων, γίνεται γνωστή όλη η τιμή που μας δωρήθηκε από τον Θεό· μέσω αυτών γνωριζόμαστε ως κοινωνοί της νοερής φύσεως των αγγέλων· μέσω αυτών χωριζόμαστε από την άλογη ουσία· μέσω αυτών απολαμβάνουμε τη θεία έλλαμψη· μέσω αυτών προσλαμβάνουμε θεία και ανθρώπινη γνώση· μέσω αυτών αναδεικνυόμαστε θεοί και υιοί Υψίστου· μέσω αυτών γίνεται γνωστό το βασιλικό, το εξουσιαστικό και θεοτίμητο αξίωμά μας· μέσω αυτών η ψυχή έχει καταστεί εικόνα του αοράτου Θεού· μέσω αυτών καλλωπίζεται ο απερίγραπτος χαρακτήρας και η μορφή της, καθώς και το υπέρκαλο κάλλος της· μέσω αυτών, ακόμη και όταν χωρίζεται από το σώμα, η πνευματοφόρος ψυχή αγάλλεται και ευφραίνεται. Και γι’ αυτό πολύ περισσότερο στον μέλλοντα αιώνα, όταν η φθορά και όσα ανήκουν στη φθορά θα εξαφανισθούν, τότε πλέον, ως νοερά και άφθαρτη, μαζί με τις νοερές και άφθαρτες δυνάμεις, η ψυχή δοξάζει τον υπερνόερο και υπεράφθαρτο Θεό διά της νοερής, άφθαρτης και ανεξάλειπτης πνευματικής θελήσεώς της και της θεάρεστης, αειζώου και θεοζώου ζωοποιού ενεργείας της. Διά αυτών των ουσιωδών και αχωρίστων ιδιοτήτων της, δηλαδή της νοερής θελήσεως και της ενεργείας της, θέλει και ενεργεί η ψυχή και μετά την ανάσταση τα θεία προστάγματα, και θέτει στην καρδιά της αιώνιες προκοπές και αναβάσεις, καθώς ο άνθρωπος αποκαθίσταται στο αρχαίο του, το πριν από την παρακοή, άφθαρτο και αθάνατο αξίωμα του σώματος. Διότι γι’ αυτό και για κανέναν άλλο λόγο έγινε ο Θεός άνθρωπος: για να καθαρίσει τον άνθρωπο από όλα τα παθήματα που του προστέθηκαν από την παρακοή, όχι όμως για να αφαιρέσει από αυτόν κάτι από τα κατά ψυχήν, ουσιωδώς δοσμένα σ’ αυτόν, θεόφυτα βλαστήματα, διά των οποίων ολόκληρος ο άνθρωπος και στον παρόντα και στον μέλλοντα αιώνα συγκροτείται, οικονομείται και διοικείται.

Διότι ένα είναι το όνομα των τριών, ένας ο αγιασμός που προέρχεται από αυτούς, μία η πίστη προς αυτούς. Έχουν λεχθεί βέβαια πολλές φορές στο Ευαγγέλιο αυτά, αλλά πιο αμυδρά. Και κατά τη βάπτιση του Κυρίου, το μεν τρισυπόστατο φανερώθηκε τρανώς, αλλά το συμφυές και ομότιμό τους όχι με τόση σαφήνεια. Τώρα όμως ο Κύριος παραγγέλλει να κηρύσσονται αυτά σε όλους και να εναποτίθενται από την αρχή στην καρδιά των πιστών, επειδή δεν είναι δυνατόν χωρίς αυτό το δόγμα και την πίστη σε αυτό να τεθεί καν αρχή θεοσεβείας. Όχι όμως μόνο βαπτίζοντας, αλλά «και διδάσκοντας να τηρούν όλα όσα σας έχω παραγγείλει». Ώστε δεν αρκεί μόνο το βάπτισμα για να καταστήσει τον άνθρωπο μαθητή του Ευαγγελίου, αλλά χρειάζεται και η τήρηση των θείων εντολών, και μάλιστα όλων ανεξαιρέτως. διότι λέει «διδάσκοντας να τηρούν», όχι μερικές, αλλά «όλα όσα σας έχω παραγγείλει». Καλώς λοιπόν έγραψε ο Ιάκωβος ο αδελφόθεος, λέγοντας: «Όποιος τηρήσει όλον τον νόμο, αλλά σφάλλει σε ένα, καθίσταται ένοχος για όλα». Διότι εκείνος που υποπίπτει σε οποιαδήποτε αμαρτία και δεν ανορθώνει τον εαυτό του μέσω της μετανοίας από το βάραθρο της αμαρτίας, γίνεται παραβάτης του νόμου της χάριτος. Έτσι λοιπόν, λέει, να μιλάτε και έτσι να πράττετε, ως άνθρωποι που πρόκειται να κριθούν από τον νόμο της ελευθερίας. διότι ο νόμος του Χριστού είναι νόμος ελευθερίας, επειδή μας ελευθέρωσε μέσω του θείου βαπτίσματος από τον νόμο της αμαρτίας και του θανάτου.

Έτσι να μιλάτε και έτσι να πράττετε, σαν άνθρωποι που πρόκειται να κριθούν από τον νόμο της ελευθερίας. Διότι είναι προτιμότερο να σας φοβίσω με τα λόγια, ώστε να μην υποφέρετε στην πράξη. Το έλεος καυχάται νικηφόρα έναντι της κρίσεως. Η ελεημοσύνη είναι μια άριστη τέχνη και προστάτιδα εκείνων που την ασκούν. Διότι είναι φίλη του Θεού και στέκεται πάντοτε δίπλα Του, ζητώντας εύκολα χάρη για όποιους επιθυμεί, αρκεί μόνο να μην αδικείται από εμάς. Και αδικείται όταν την προσφέρουμε από προϊόντα αρπαγής, διότι, εάν είναι καθαρή, χαρίζει πολλή παρρησία σε όσους την αναπέμπουν. Και ικετεύει υπέρ εκείνων που έχουν σφάλλει – τόσο μεγάλη είναι η δύναμή της – καθώς και υπέρ των αμαρτωλών. Αυτή διαρρηγνύει τα δεσμά, διαλύει το σκοτάδι, σβήνει το πυρ, θανατώνει το σκουλήκι, αποδιώχνει τον τριγμό των οδόντων· για χάρη της ανοίγουν με μεγάλη ελευθερία οι πύλες των ουρανών. — Και λίγο παρακάτω: Διότι είναι όντως βασίλισσα, αφού κάνει τους ανθρώπους όμοιους με τον Θεό· διότι λέγει: «Να είστε οικτίρμονες, όπως ο Πατέρας σας που είναι στους ουρανούς». Είναι φτερωτή και ελαφριά, έχοντας χρυσές φτερούγες· και η πτήση της τέρπει τα μέγιστα τους αγγέλους. Εκεί βλέπει κανείς «πτέρυγες περιστεράς ασημωμένες, και τα νώτα της με τη χλωμή λάμψη του χρυσού». Πετάει σαν μια ζωντανή χρυσή περιστερά· έχει βλέμμα προσηνές, μάτι ήμερο· δεν υπάρχει τίποτε καλύτερο από εκείνο το μάτι. Ωραίο είναι το παγώνι, αλλά μπροστά της μοιάζει με καλιακούδα· τόσο πολύ ωραίο και θαυμαστό είναι το πτηνό αυτό.

Ούτε την πίστη στο κήρυγμα αρνούμαστε αλλά αν και μετά το βάπτισμα κυριευόμαστε από την αμαρτία, τούτο δεν συμβαίνει επειδή το βάπτισμα είναι ατελές, αλλά επειδή εμείς αμελούμε την εντολή και παραδιδόμαστε στις ηδονές από δική μας προαίρεση, όπως ακριβώς μας ελέγχει η θεία Γραφή λέγοντας: «Όπως ο σκύλος που επιστρέφει στο ίδιο του το ξέρασμα, έτσι και ο άνθρωπος που επιστρέφει στη δική του αμαρτία» με αυτεξούσια προαίρεση διότι τη θέληση μετά το βάπτισμα ούτε ο Θεός ούτε ο Σατανάς την παραβιάζει. Άραγε δεν άκουσαν ότι οι εντολές του Χριστού, οι οποίες δόθηκαν μετά το βάπτισμα, είναι νόμος ελευθερίας, όπως λέει η Γραφή: «Έτσι να πράττετε και έτσι να μιλάτε, ως άνθρωποι που πρόκειται να κριθούν βάσει του νόμου της ελευθερίας» και πάλι ο άγιος Πέτρος: «Να προσθέσετε στην πίστη σας την αρετή» και αφού λέει τα επόμενα, συμπληρώνει λέγοντας: «Διότι σε όποιον δεν υπάρχουν αυτά, είναι τυφλός και μυωπικός, έχοντας λησμονήσει τον καθαρισμό των παλαιών του αμαρτημάτων.»

«Ο λόγος σας να είναι πάντοτε με χάρη, αρτυμένος με αλάτι, για να γνωρίζετε πώς πρέπει να αποκρίνεστε στον καθένα.» Και πάλι ο Αδελφόθεος λέει: «Έτσι να μιλάτε και έτσι να πράττετε, σαν άνθρωποι που πρόκειται να κριθούν μέσω του νόμου της ελευθερίας.» Ώστε να είμαστε ασφαλείς και να μην πέσουμε σε πειρασμό σε ακατάλληλη στιγμή, αλλά να ξεφύγουμε από τα παρόντα κακά όπως από παγίδα. Και τέτοιος είναι μεν ο ανθρώπινος πειρασμός, δηλαδή ο ελαφρύς. Ο πειρασμός όμως των δαιμόνων, αυτός είναι ο εξαιρετικά βαρύς και αδυσώπητος, ο οποίος, καθώς είναι διαρκώς έτοιμος κάθε μέρα και ώρα και στιγμή στο να μας πειράζει, κάνει για εμάς την αντίσταση πάρα πολύ δύσκολη και τη νίκη δυσκατόρθωτη. Αλλά επειδή τα πάντα κατορθώνονται εκ φύσεως με την επιμέλεια, ας υπομείνουμε και ας νικήσουμε μαζί με τον Χριστό, διότι αυτός είναι που βαστάζει μαζί μας τους αγώνες: «Διότι χωρίς εμένα», λέει, «δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα.» Και ας σπεύσουμε να μην πέσουμε σε αυτόν τον πειρασμό ούτε να βρεθούμε υπό την εξουσία του διαβόλου, διότι εδώ δεν πρόκειται για εξορία σε νησί για λίγο χρόνο, αλλά για απόρριψη από τον Θεό και αποπομπή στο εξώτερο σκοτάδι. Και δεν πρόκειται εδώ για το να μαστιγωθεί κανείς τόσες και τόσες φορές, αλλά οι μαστιγώσεις είναι άπειρες και οι οδύνες ατελεύτητες: «Διότι θα αναστηθούν», λέει, «όσοι έπραξαν τα αγαθά σε ανάσταση ζωής, ενώ όσοι έπραξαν τα φαύλα σε ανάσταση κρίσεως.»