Πατερικές αναφορές στο ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΑΚΩΒΟΥ 4:11

Του Κυρίλλου. Διότι σαφής απόδειξη σταθερού νου και τελειότατης φρόνησης είναι το να μην έχει κανείς τίποτε το επιπόλαιο στη γλώσσα του, δηλαδή να μην ανέχεται ποτέ να αθυροστομεί· αλλά μάλλον να θεωρεί άξιο κάθε λόγου το να γνωρίζει να μιλάει καλά και να λέει πράγματα γεμάτα από κάθε έπαινο. Είναι λοιπόν πράγμα πάρα πολύ ταιριαστό, προπαντός σε όσους έχουν επιλέξει να ζουν ενάρετα, το να μιλούν με σοφία· διότι είναι απορριπτέα για τους αγίους η μωρολογία, και εντελώς ασυνήθιστο το να χρησιμοποιούν ευτραπελίες ή αισχρολογίες, «οι οποίες δεν αρμόζουν», όπως λέει ο πάνσοφος Παύλος. Αντίθετα, είναι αγαπητό σε αυτούς, και το επιδιώκουν με προθυμία, το να μιλούν συνετά· διότι θυμούνται διαρκώς, όπως είναι φυσικό, την Αγία Γραφή που λέει: «Ο λόγος σας ας είναι πάντοτε με χάρη, αρτυμένος με αλάτι, για να δώσει χάρη σε όσους ακούνε». Και πάλι: Η θεόπνευστη Γραφή αποδέχεται την επιείκεια στα λόγια, και κατακρίνει πολύ δικαιολογημένα την ακράτεια της γλώσσας. Διότι λέει: «Αν κάποιος δεν σφάλλει στα λόγια, αυτός είναι τέλειος άνδρας, ικανός να χαλιναγωγήσει και ολόκληρο το σώμα του». Και κάπου ψάλλει ο Δαβίδ: «Θέσε, Κύριε, φυλακή στο στόμα μου, και θύρα προστασίας γύρω από τα χείλη μου». Και πάλι: «Είπα: Θα φυλάξω τις οδούς μου, για να μην αμαρτήσω με τη γλώσσα μου». Διότι άριστη φυλακή είναι το να διατηρεί κανείς τη γλώσσα του χωρίς σφάλματα. Μην καταλαλείτε ο ένας τον άλλον, αδελφοί· εκείνος που καταλαλεί αδελφό, και κρίνει τον αδελφό του, καταλαλεί τον νόμο, και κρίνει τον νόμο.

Διότι εκείνος που κρίνει τον αδελφό, όπως λέει ο μαθητής του Χριστού, κατακρίνει τον νόμο και κρίνει τον νόμο· ένας είναι ο νομοθέτης και κριτής.» Διότι ο κριτής της αμαρτάνουσας ψυχής πρέπει να είναι ανώτερος από αυτήν· εσύ όμως, αφού δεν είσαι τέτοιος, γιατί κρίνεις τον πλησίον σου;

Έτσι και ο Χριστός, ενώ λιθοβολούνταν από τους Ισραηλίτες, φώναζε παρόλα αυτά: «Όσο έχετε το φως, να περπατάτε στο φως, για να μη σας καταλάβει το σκοτάδι.» Και αν κάποιος από εκείνους που μας έχουν εχθρευτεί θλίβεται από πόνο και πειρασμούς, και σαν να έχει ριχτεί στη γη καταπιέζεται από αναπόφευκτες ανάγκες, λέει, ας βοηθηθεί από εμάς, και ας ανυψωθεί πάνω από τη λύπη, έστω κι αν είναι εχθρός. Ή μήπως δεν είναι αυτό ακριβώς το: «Να ευεργετείτε τους εχθρούς σας και να προσεύχεστε για εκείνους που σας κακομεταχειρίζονται;» ΠΑΛΛ. Πολύ σωστά μίλησες. ΚΥΡ. Είναι λοιπόν αγιοπρεπές το να συμπάσχουμε με όσους υποφέρουν, και όχι βέβαια εκείνα για τα οποία θα έπρεπε καλύτερα να τους σπλαχνιστούμε, να τα κάνουμε αφορμή για να πλεονεκτήσουμε εις βάρος τους, επιτιθέμενοι και κρατώντας ακόμη μνησικακία σε αυτούς που έχουν αδικηθεί. Ακόμη κι αν μπορούσε κάποιος να πραγματοποιήσει μυστικά τα σχέδια της επιβουλής του, ο νόμος λέει πολύ σωστά ότι πρέπει να απέχει κανείς και από τα κακουργήματα που γίνονται με αυτόν τον τρόπο· διότι είπε πάλι: «Δεν θα κακολογήσεις τον κωφό, και μπροστά στον τυφλό δεν θα βάλεις εμπόδιο.» Και όμως πώς να μην είναι καλύτερο, και σε αυτούς που είναι πολύ επιεικείς ταιριάζει απόλυτα να βάζουν σαν χαλινάρι στη γλώσσα τους, και να αποφεύγουν την κατάκριση για οποιονδήποτε, ή μάλλον για κάθε άνθρωπο; Διότι, «Μην καταλαλείτε,» λέει ο μαθητής του Σωτήρα, «αδελφοί μου, ο ένας τον άλλον.»

Ας αποφύγουμε, λοιπόν, την καταλαλιά, απομακρυνόμενοι από αυτήν, για να μην αποκτήσουμε μάταια έχθρα προς τον ίδιο μας τον Δεσπότη. Ας παύσουμε την καταλαλιά, για να μη γίνουμε άδικοι κριτές της αλήθειας και βρεθούμε ως ψευδομάρτυρες εναντίον του νόμου. Διότι εκείνος που καταλαλεί, όπως λέει, τον αδελφό του ή κρίνει τον αδελφό του, καταλαλεί τον νόμο και κρίνει τον νόμο. Εάν όμως κρίνεις τον νόμο, δεν είσαι πλέον τηρητής του νόμου, αλλά κριτής. Ένας όμως είναι ο κριτής και νομοθέτης, αυτός που έχει τη δύναμη να σώσει και να απωλέσει.

«Και αν έχεις αμαρτία, μην την αποκαλύπτεις.» «Γιατί βλέπεις το σκουπιδάκι στο μάτι του αδελφού σου, και το δοκάρι που είναι στο δικό σου μάτι δεν το αντιλαμβάνεσαι; Ή πώς θα πεις στον αδελφό σου: Άφησέ με να βγάλω το σκουπιδάκι από το μάτι σου· και ιδού, το δοκάρι είναι στο δικό σου μάτι; Υποκριτή, βγάλε πρώτα το δοκάρι από το μάτι σου, και τότε θα δεις καθαρά για να βγάλεις το σκουπιδάκι που είναι στο μάτι του αδελφού σου.» «Μην κρίνετε, για να μην κριθείτε.» «Πρόσεχε, μήπως το φως που είναι μέσα σου είναι σκοτάδι.» «Εσύ ποιος είσαι που κρίνεις ξένον υπηρέτη; Στον δικό του κύριο στέκεται ή πέφτει. Θα σταθεί όμως όρθιος, διότι ο Θεός έχει τη δύναμη να τον στηρίξει. Εσύ όμως, γιατί κρίνεις τον αδελφό σου; Όλοι θα παραστούμε μπροστά στο βήμα του Χριστού.» «Να διατηρείς τον εαυτό σου αγνό.» «Εκείνος που κακολογεί τον αδελφό του ή τον κρίνει, κακολογεί τον νόμο και κρίνει τον νόμο. Αν όμως κρίνεις τον νόμο, δεν είσαι τηρητής του νόμου.» Γνώρισε τον εαυτό σου πριν από όλα. Διότι τίποτα δεν είναι πιο δύσκολο.

ΤΙΤΛΟΣ Βʹ. —Περί καταλαλιάς· και ότι η καταλαλιά είναι ψευδής λόγος που λέγεται εναντίον κάποιου. Η Μαριάμ και ο Ααρών μίλησαν εναντίον του Μωυσή εξαιτίας της Αιθιοπίσσας γυναίκας την οποία είχε πάρει ο Μωυσής, επειδή ακριβώς είχε πάρει Αιθιόπισσα γυναίκα. Και είπαν: «Μήπως ο Κύριος μίλησε μόνο στον Μωυσή; Δεν μίλησε και σε εμάς ο Κύριος;» Και είπε ο Κύριος προς αυτούς: «Ακούστε τον λόγο μου, και οι δύο. Εάν υπάρξει ανάμεσά σας προφήτης του Κυρίου, σε αυτόν θα γίνω γνωστός μέσα από όραμα, και θα του μιλήσω στον ύπνο του. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο με τον δούλο μου τον Μωυσή· αυτός είναι πιστός σε όλον τον οίκο μου. Στόμα με στόμα θα του μιλήσω, φανερά και όχι με αινίγματα, και αυτός είδε τη δόξα του Κυρίου. Γιατί, λοιπόν, δεν φοβηθήκατε να μιλήσετε εναντίον του δούλου μου, του Μωυσή;» Και οργίστηκε σφόδρα ο Κύριος· και ιδού, η Μαριάμ έγινε λεπρή, λευκή σαν το χιόνι. «Ας γίνουν άλαλα τα δόλια χείλη», και τα λοιπά. «Κάθεσαι και μιλάς εναντίον του αδελφού σου», και τα λοιπά. «Καταλάλησαν εναντίον του Θεού και είπαν», και τα λοιπά. «Αυτόν που καταλαλεί κρυφά τον πλησίον του», και τα λοιπά. «Αυτός που λαλεί άδικα δεν θα σταθεί ορθός ενώπιόν μου», και τα λοιπά. «Μην αγαπάς να καταλαλείς, για να μην εξολοθρευτείς», και τα λοιπά. «Φυλαχτείτε από τον ανώφελο γογγυσμό, και συγκρατήστε τη γλώσσα σας από την καταλαλιά· διότι ο κρυφός λόγος δεν πηγαίνει χαμένος.» «Μην καταλαλείτε ο ένας τον άλλον, αδελφοί. Εκείνος που καταλαλεί τον αδελφό του ή κρίνει τον αδελφό του, καταλαλεί τον νόμο και κρίνει τον νόμο. Εάν δε κρίνεις τον νόμο, δεν είσαι πλέον τηρητής του νόμου, αλλά κριτής.»

ΝΖ΄. Εάν εκείνος που καταλαλεί τον αδελφό και κρίνει τον αδελφό, καταλαλεί τον νόμο και κρίνει τον νόμο· ο δε νόμος του Χριστού είναι η αγάπη· πώς αυτός που καταλαλεί δεν εκπίπτει από την αγάπη του Χριστού και δεν καθίσταται ο ίδιος αίτιος της αιώνιας κολάσεώς του;

Ταπεινωθείτε ενώπιον του Κυρίου, και θα σας υψώσει. Μην κακολογείτε ο ένας τον άλλον, αδελφοί, διότι, όπως λέει, «εκείνος που κακολογεί τον αδελφό του και κρίνει τον αδελφό του, κακολογεί τον νόμο και κρίνει τον νόμο». Αυτά, λοιπόν, αδελφοί, πρέπει να τα προσέχουμε με ακρίβεια, για να μην παρασυρθούμε, αλλά μάλλον για να τηρούμε τα θεία προστάγματα του Σωτήρος, ώστε και αυτός να μας προφυλάξει από τα σκάνδαλα του εχθρού της σωτηρίας μας και να μας σώσει με τη χάρη του για τη βασιλεία του· αμήν.

Ας αποτρέπεται λοιπόν ο οφθαλμός από το να βλέπει με περιέργεια, το αυτί ας μην παραδέχεται μάταια ακούσματα· ας αποτρέπεται η γλώσσα από την καταλαλιά, διότι λέει: «Εκείνος που καταλαλεί τον αδελφό του ή κρίνει τον αδελφό του, καταλαλεί τον νόμο και κρίνει τον νόμο»· το χέρι ας εργάζεται ανάλογα με τη δύναμή του· επειδή για τον αργόσχολο έχει κριθεί αποστολικά «ούτε και να τρώει»· τα πόδια ας κατευθύνονται σε οδό ειρήνης· η καρδιά ας μην παρεκκλίνει «σε λόγια πονηρίας», ούτε να προφασίζεται «προφάσεις για αμαρτίες»· «αλλά όλα ας γίνονται με ευσχημοσύνη και κατά τάξη», ώστε, ζώντας με καλή διαγωγή σε όλα, να επιτύχουμε τα αιώνια αγαθά, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων.