Ἐπειδὴ δὲ τὰ τοῖς ἀρχαιοτέροις συμβεβηκότα πρὸς νουθεσίαν τῶν μετ᾽ αὐτοὺς ἀναγέγραπται, φέρε δή τι λέγωμεν τῶν ἀναγκαίων εἰς ὄνησιν ἐκ τοῦ κεφαλαίου κεκινημένοι. οὐ γὰρ οἶμαι δεῖν ἐπαγγέλλεσθαί τι προχείρως τῷ Θεῷ, οὐδὲ κατορθοῦν ὑπισχνεῖσθαι τὸ ὑπὲρ δύναμιν ἔσθ᾽ ὅτε, ὡς κατεξουσιάζοντας τῶν πραγμάτων, καὶ τοῦτό φημι πρὸς τὰ ἐκ τῆς ἀποτυχίας ἐγκλήματα βλέπων· ἄλλως τε καὶ ὑπεροψίας οὐκ ἀπηλλάχθαι νομίζω τὸ προαλέστερον εἰπεῖν, ὅτι κατορθώσω τόδε τι τυχὸν, ἢ τόδε τι. καὶ γὰρ ἐφ᾽ ἅπασιν, οἷς ἄν τις δρᾶσαι προέλοιτο καὶ βούληται κατορθοῦν, ἐκεῖνο μάλιστα δεῖ φωνεῖν, ὅπερ εἴρηκεν ὁ σοφώτατος μαθητής “Ἐὰν ὁ Κύριος θέλῃ καὶ ζήσωμεν.” προθυμίαν μὲν γὰρ τὴν ἀγαθουργόν φημι δεῖν ταῖς τῶν φιλοθέων ἐνεῖναι ψυχαῖς, καὶ τὸ κατορθοῦν ἐθέλειν τὴν ἀρετὴν ἐξ ὅλης ἰσχύος ἐπείγεσθαι, τὴν δὲ ἐπὶ τούτοις ὁδὸν διὰ τῆς ἄνωθεν ἐξαιτεῖν εὐμενείας, οὐχ ὡς ἔχοντα προαλῶς ἐπαγγέλλεσθαι. ἀψευδῆ γὰρ οὕτω τῷ Θεῷ τὴν ἐφ᾽ ἅπασι τοῖς ἀρίστοις ἐπαγγελίαν τηρήσομεν, ἔξω τε πόδα αἰτίας ἕξομεν, κατὰ τὸν παρ᾽ Ἕλλησι λόγον. ἔστι δὲ καὶ ἑτέρως ἀγαθὸν τὸ μὴ εὔξασθαί τισιν, ἢ εὔξασθαι καὶ μὴ ἀποδοῦναι. <Μὴ ταρασσέσθω ὑμῶν ἡ καρδία.> Εἰς τοῦτο μικροψυχίας κατοιχήσεσθαι τὸν Πέτρον εἰπὼν, ὡς ἀρνήσασθαι τρὶς, καὶ ἐν μιᾷ τοῦτο πείσεσθαι νυκτὶ, τῇ τοῦ πράγματος ὑπερβολῇ μονονουχὶ τὸν ἀκμαιότατον τῶν κινδύνων ὑπέδειξε φόβον.
Μετάφραση
Επειδή δε όσα συνέβησαν στους παλαιότερους έχουν καταγραφεί για τη νουθεσία των μεταγενέστερων, ας πούμε λοιπόν κάτι από τα αναγκαία για ωφέλεια, παρακινούμενοι από αυτό το κεφάλαιο. Διότι δεν νομίζω ότι πρέπει να υπόσχεται κανείς κάτι επιπόλαια στον Θεό, ούτε να υπόσχεται μερικές φορές ότι θα κατορθώσει κάτι που ξεπερνά τις δυνάμεις του, σαν να έχει την απόλυτη εξουσία των πραγμάτων, και το λέω αυτό αποβλέποντας στις κατηγορίες που προκύπτουν από την αποτυχία· άλλωστε νομίζω ότι δεν είναι απαλλαγμένο από αλαζονεία το να λέει κανείς υπερβολικά πρόθυμα ότι θα κατορθώσει αυτό ή εκείνο. Και πράγματι, σε όλα όσα θα προτιμούσε κάποιος να πράξει και επιθυμεί να κατορθώσει, εκείνο κυρίως πρέπει να λέει, το οποίο έχει πει ο σοφότατος μαθητής: «Εάν ο Κύριος θελήσει και ζήσουμε». Λέω, βέβαια, ότι πρέπει να υπάρχει η αγαθοεργός προθυμία στις ψυχές των φιλόθεων, και να αγωνίζονται με όλη τους τη δύναμη να θέλουν να κατορθώσουν την αρετή, αλλά για αυτά να ζητούν τον δρόμο μέσω της άνωθεν εύνοιας, και όχι να τα υπόσχονται βιαστικά. Διότι έτσι θα τηρήσουμε αληθινή προς τον Θεό την υπόσχεση για όλα τα άριστα, και θα κρατήσουμε το πόδι μας έξω από κάθε κατηγορία, σύμφωνα με την αρχαιοελληνική παροιμία. Είναι δε επίσης καλό το να μην τάξει κανείς κάτι, παρά να τάξει και να μην το αποδώσει. <Ας μην ταράζεται η καρδιά σας.> Λέγοντας ότι ο Πέτρος θα φτάσει σε τέτοιο σημείο μικροψυχίας, ώστε να αρνηθεί τρεις φορές, και ότι θα το πάθει αυτό σε μία νύχτα, με την υπερβολή του γεγονότος του υπέδειξε σχεδόν τον εντονότατο φόβο των κινδύνων.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες