Πατερικές αναφορές στο ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΑΚΩΒΟΥ 4:17

Στο πρόσεχε τον εαυτό σου, κεφάλαια δώδεκα. Πρόλογος. Είμαστε οφειλέτες, αγαπητοί, να νουθετούμε και να παρακαλούμε ο ένας τον άλλον σύμφωνα με τη φωνή του Αποστόλου. Λέει δε και σε άλλο σημείο: σε όποιον γνωρίζει να κάνει το καλό και δεν το κάνει, αυτό είναι αμαρτία γι' αυτόν. Άκουγε δε και τον Προφήτη που λέει: ιδού τα χείλη μου δεν θα τα εμποδίσω. Δεχθείτε λοιπόν συμβουλή και από τη δική μου ευτέλεια, σας παρακαλώ· και αν μεν έσφαλα σε κάποιο λόγο, συγχωρήστε με ως άνθρωπο αμαθή και αμαρτωλό. Αν όμως έχουν ειπωθεί ορθά τα λόγια, αυτό είναι έργο της χάριτος. Εφόσον λοιπόν η χάρη μας χορηγεί τον λόγο, δεν πρέπει να εμποδίζουμε τα χείλη· διότι με την πονηρία συνέδεσε την οκνηρία ο Κύριος λέγοντας: δούλε πονηρέ και οκνηρέ, έπρεπε να βάλεις το χρήμα μου στους τραπεζίτες, και όταν θα ερχόμουν εγώ θα έπαιρνα το δικό μου με τόκο. Είθε να δώσει σε μας ο Κύριος, που έχουμε λάβει τον λόγο, να κάνουμε καρπούς ευπρόσδεκτους και να τους προσφέρουμε στον Κύριο· στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Ας μην με παρηγορεί, λοιπόν, κανείς από εσάς λέγοντας ότι η συγκατάθεση στους λογισμούς δεν είναι τίποτα, αλλά μάλλον, αφού ακούσει την ξεκάθαρη αλήθεια, ας αγωνιστεί μαζί μου στις προσευχές. Διότι και αυτό το ίδιο, το να τα λέω δηλαδή χωρίς να διορθώνομαι, είναι αμαρτία. Γιατί λέει η Γραφή: σε εκείνον που γνωρίζει να κάνει το καλό και δεν το κάνει, σε αυτόν λογίζεται ως αμαρτία. Και το να είναι κανείς αναίσχυντος όταν ελέγχεται επισύρει φοβερή τιμωρία, διότι προκαλεί την οργή του Διδασκάλου.

Και το μαρτυρεί αυτό ο ίδιος ο δεσπότης Χριστός, αναφωνώντας ρητά ως εξής: «Όποιος δεν είναι μαζί μου, είναι εναντίον μου· και όποιος δεν μαζεύει μαζί μου, σκορπίζει». Λέγοντας αυτό, δείχνει ότι εκείνος που δεν τηρεί τις εντολές του με κάθε τρόπο και με κάθε προθυμία, και που δεν αποκτά διαρκώς τις αρετές μέσω της εφαρμογής των εντολών και δεν προοδεύει μέσω αυτών, αλλά μόνο φαινομενικά απέχει από τα πονηρά, χωρίς όμως να προσκολλάται πολύ στα αγαθά, αλλά σαν να έπαψε να συγκεντρώνει τις αρετές λόγω της αμέλειας των εντολών, ούτε εκείνα που νομίζει ότι έχει δεν μπορεί να φυλάξει. Διότι λόγω της αδράνειας χάνει και αυτά· και αυτό δηλώνει το «όποιος δεν μαζεύει σκορπίζει». Διότι στα αισθητά πράγματα αυτό είναι αδύνατον· επειδή εκείνος που δεν μαζεύει εκεί, αλλά κάθεται αδρανής, δεν είναι και σαν εκείνον που σκορπίζει. Στα πνευματικά όμως δεν συμβαίνει έτσι, αλλά η θεία Γραφή θεωρεί ως αμαρτωλό εκείνον που δεν πράττει το αγαθό και υποδηλώνει ότι κατακρίνεται: «Διότι σε εκείνον που γνωρίζει να κάνει το καλό», λέει, «και δεν το κάνει, σε αυτόν είναι αμαρτία», και πάλι: «Επικατάρατος κάθε άνθρωπος που κάνει τα έργα του Κυρίου με αμέλεια». Πράγμα το οποίο θα αρκέσει πάντως σε εμένα πρώτον, τον ράθυμο και αμελή, για την κατάκρισή μου.

Εκείνος λοιπόν που δεν εισήλθε στο φως δεν πέρασε σωστά τη θύρα της μετανοίας· διότι, αν την είχε περάσει, θα βρισκόταν στο φως. Και εκείνος που δεν μετανοεί αμαρτάνει, επειδή ακριβώς δεν μετανοεί· διότι «σε εκείνον που γνωρίζει να κάνει το καλό και δεν το κάνει», λέει, «αυτό του λογίζεται ως αμαρτία». Εκείνος δε που πράττει την αμαρτία είναι δούλος της αμαρτίας και μισεί το φως και δεν έρχεται προς το φως, για να μη φανερωθούν τα έργα του. Διότι τώρα, όταν με τη θέλησή μας και από δική μας προαίρεση εισερχόμαστε μέσω της μετανοίας στο φως, ελεγχόμαστε μεν και κρινόμαστε, αλλά αυτό το υφιστάμεθα μυστικά και κρυφά στο εσωτερικό ταμείο των ψυχών μας, για τον καθαρισμό και την άφεση των αμαρτημάτων μας, με το έλεος και τη φιλανθρωπία του Θεού, όπου δηλαδή μόνο ο Θεός —και εμείς— γνωρίζει και βλέπει τα δικά μας· τότε όμως, δηλαδή κατά την παρουσία του Κυρίου, σε όσους δεν θέλουν τώρα να έλθουν στο φως αλλά το μισούν, το φως που τώρα κρύβεται θα αποκαλυφθεί και όλα τα κρυπτά τους θα γίνουν φανερά. Και το πώς είμαστε ο καθένας από εμάς τους ανθρώπους τώρα, που κρύβουμε τον εαυτό μας και δεν θέλουμε να φανερώσουμε τα δικά μας μέσω της μετανοίας, τότε από το φως θα γίνουμε ολοφάνεροι και γνωστοί στον Θεό και σε όλους.