Πατερικές αναφορές στο ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΑΚΩΒΟΥ 5:1

Εμπρός τώρα, οι πλούσιοι, κλάψτε ολολύζοντας για τις ταλαιπωρίες σας που έρχονται. Ο πλούτος σας έχει σαπίσει, και τα ενδύματά σας έχουν φαγωθεί από τον σκόρο· το χρυσάφι σας και το ασήμι έχουν σκουριάσει. Κυρίλλου. Δηλαδή η οργή σχεδόν τους κατέσφαξε, και σαν να ήταν κάποιοι κριοί και ταύροι εύρωστοι και παχιοί, τους κατέβαλε. Προς αυτούς θα μπορούσε εύλογα να ειπωθεί από εμάς: «Εμπρός τώρα, οι πλούσιοι, κλάψτε ολολύζοντας για τις ταλαιπωρίες σας που έρχονται.» Θα προσθέσουμε δε σε αυτά το, «Ζήσατε με τρυφή, σπαταλήσατε πάνω στη γη, θρέψατε τις καρδιές σας, σαν σε ημέρα σφαγής.» Διότι τέτοιοι έγιναν οι διδάσκαλοι των Ιουδαίων, καταβοσκώντας κατά κάποιον τρόπο έναν τόπο εύφορο και ευρύχωρο, δηλαδή τις δωρεές από τους λαούς. Αφού δε πάχυναν, οι άθλιοι έπεσαν στη μάχαιρα του Κυρίου· Μακροθυμήστε λοιπόν, αδελφοί, έως την παρουσία του Κυρίου.

Κάτι τέτοιο μας έχει γράψει και ο μαθητής του Σωτήρα: «Εμπρός τώρα, οι πλούσιοι, κλάψτε ολολύζοντας για τις ταλαιπωρίες που έρχονται πάνω σας.» Και επιπλέον λέει: «Ιδού, ο μισθός των εργατών που θέρισαν τα χωράφια σας, τον οποίο έχετε παρακρατήσει, κραυγάζει, και οι φωνές εκείνων που θέρισαν έχουν φτάσει στα αυτιά του Κυρίου Σαβαώθ.» Διότι η πανάγια και μισοπόνηρη φύση του Θεού δέχεται πολύ πρόθυμα τις φωνές εκείνων που αδικούνται. Και το ότι δεν απέχει από τα επίγεια πράγματα, το επιβεβαιώνει ο ίδιος λέγοντας: «Εγώ είμαι Θεός που βρίσκεται κοντά, λέει ο Κύριος, και όχι Θεός που βρίσκεται μακριά.» Ας ακούσουν, λοιπόν, αυτοί που θέλουν να πλεονεκτούν, να ασκούν βία και να καταληστεύουν τους αδελφούς τους: Μήπως θα κατοικήσετε μόνοι σας πάνω στη γη; Διότι ο Θεός των όλων είναι παρών. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι, έστω και χρησιμοποιώντας έντονα ειρωνικό σχήμα, ο προφήτης μας υποδηλώνει με αυτά τα εξής: Ω πλούσιοι, λέει, γιατί αρπάζετε τα αγαθά του πλησίον και έχετε μισήσει τον διπλανό σας; Θα συμβεί οπωσδήποτε σε εσάς να κατοικήσετε μόνοι σας τη χώρα, καθώς όλοι οι άλλοι θα έχουν εκδιωχθεί. Θα καταστήσετε, λοιπόν, τη γη έρημη από τους κατοίκους της. Είναι, επομένως, άριστο και σοφό να επιδιώκει κανείς μόνο εκείνα που εξασφαλίζουν τη μετρημένη αυτάρκεια. Διότι είναι προτιμότερη μια μικρή μερίδα με φόβο Κυρίου, παρά πολλά εισοδήματα με αδικία.

Επειδή είναι και αυτοί γήινοι, θα μπορούσε κανείς να θεωρήσει ότι έχουν γήινο φρόνημα, όπως τουλάχιστον συμπεραίνω από την ερμηνεία του ονόματος. Επομένως, αποκαλεί την Ιουδαία Ιδουμαία, επειδή δεν γνωρίζει να φρονεί τα άνω, αλλά μάλλον έχει προσηλωθεί στα επίγεια πράγματα και έχει σαρκικό φρόνημα. Ιδού, λοιπόν, λέγει, η μάχαιρα που μέθυσε στον ουρανό, θα καταβεί τώρα επί την Ιουδαία, δηλαδή την Ιδουμαία, και επί τον λαό της απωλείας, αλλά με κρίση. Και ποιος άλλος θα μπορούσε να είναι λαός απωλείας παρά ο Ισραήλ; Διότι δεν θέλησε να τιμήσει με την πίστη τον Λυτρωτή. Πλην όμως, η μάχαιρα έρχεται μετά κρίσεως, δηλαδή με δικαιοκρισία· διότι ο Ισραήλ δεν καταστράφηκε απλώς ή αδιακρίτως και, τρόπον τινά, ολοκληρωτικά, αλλά σώθηκε το υπόλειμμα μέσω της πίστεως, εννοείται της πίστεως στον Χριστό. Διότι έχουν κληθεί και από την Ιουδαία πάρα πολλοί, και έχουν πιστέψει στον Χριστό. Για εκείνους όμως που απείθησαν, η μάχαιρα του Κυρίου γέμισε με αίμα, δηλαδή η οργή σχεδόν τους κατέσφαξε και τους κατέβαλε σαν παχιά κριάρια και ταύρους, προς τους οποίους ευλόγως θα μπορούσαμε να πούμε: «Εμπρός τώρα, οι πλούσιοι, κλάψτε ολολύζοντας για τις ταλαιπωρίες σας που επέρχονται.» Θα προσθέσουμε δε σε αυτά και το εξής: «Ζήσατε με τρυφή και σπαταλήσατε πάνω στη γη, θρέψατε τις καρδιές σας σαν σε ημέρα σφαγής.»

Διότι λέει ο Δαβίδ: «Δες την ταπείνωσή μου και ελευθέρωσέ με, επειδή δεν λησμόνησα τον νόμο σου». «Εμπρός τώρα, οι πλούσιοι.» Προαναγγέλλει την τιμωρία από φιλανθρωπία, ώστε, αφού μετανοήσουν, να αποφύγουν αυτά με τα οποία απειλούνται. «Διότι όποιος θέλει να αγαπά τη ζωή.» Εδώ το «Ποιος;» δεν τίθεται από τον προφήτη ως έκφραση απορίας, αλλά ως μακαρισμός, και κυρίως ως προτροπή, ίσως όμως και ως απορία. Διότι οι πολλοί δεν θέλουν την αληθινή ζωή, καθώς δελεάζονται από τα πρόσκαιρα, ούτε αγαπούν να δουν τις αγαθές ημέρες του μέλλοντος, επειδή είναι προσηλωμένοι στην ευημερία του παρόντος βίου. «Ακόμη και τους αγγέλους που δεν διατήρησαν το αρχικό τους αξίωμα.» Σχετικά με τα προκείμενα ρητά: «Το έλεος και την αλήθειά Του ποιος θα τα εκζητήσει;» Διότι ποιος μπορεί να κατανοήσει τη φιλανθρωπία Του, ή ποιος μπορεί να αναλογιστεί την αλήθειά Του; Επειδή από τη μια, χάριν της αλήθειας, δεν λυπήθηκε τους αγγέλους που αμάρτησαν, ενώ από την άλλη, χάριν της φιλανθρωπίας, εισήγαγε στη Βασιλεία πόρνες και τελώνες.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄. Εμπρός τώρα, εσείς οι πλούσιοι, κλάψτε ολολύζοντας για τις ταλαιπωρίες σας που επέρχονται. Ο πλούτος σας έχει σαπίσει και τα ενδύματά σας έχουν καταφαγωθεί από τον σκόρο· ο χρυσός και ο άργυρός σας έχουν σκουριάσει.

Αλίμονο σε εσάς που γελάτε, διότι θα πενθήσετε και θα κλάψετε. «Απομακρυνθείτε από εμένα, όλοι οι εργάτες της αδικίας. Εκεί θα είναι το κλάμα και το τρίξιμο των δοντιών.» «Γιατί δεν προτιμάτε μάλλον να αδικείστε; Γιατί δεν προτιμάτε μάλλον να αποστερείστε; Αντίθετα, εσείς αδικείτε και αποστερείτε, και μάλιστα αδελφούς. Ή μήπως δεν γνωρίζετε ότι οι άδικοι δεν πρόκειται να κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού;» «Εκείνος που αδικεί θα λάβει ως ανταπόδοση την αδικία που έπραξε. Και δεν υπάρχει προσωποληψία εκ μέρους του Θεού.» «Κανείς να μην υπερβαίνει τα όρια και να μην εκμεταλλεύεται τον αδελφό του σε καμία υπόθεση· διότι ο Θεός είναι εκδικητής για όλα αυτά.» «Ας απομακρυνθεί από την αδικία καθένας που επικαλείται το όνομα του Θεού.» «Όσοι επιθυμούν να πλουτούν, πέφτουν σε πειρασμό, σε παγίδα και σε πολλές ανόητες και βλαβερές επιθυμίες, οι οποίες βυθίζουν τους ανθρώπους στον όλεθρο και στην απώλεια. Διότι ρίζα όλων των κακών είναι η φιλαργυρία, την οποία μερικοί, επειδή την επιθύμησαν, αποπλανήθηκαν από την πίστη και διαπέρασαν τον εαυτό τους με πολλές οδύνες.» «Εσείς οι πλούσιοι, κλάψτε με ολολυγμούς για τις ταλαιπωρίες σας που επίκεινται. Ο πλούτος σας έχει σαπίσει και τα ενδύματά σας έγιναν σκωρόβρωτα.»

Μπορεί, λοιπόν, κάποιος να πλουτεί και χωρίς χρήματα, κατακρατώντας με πλεονεξία είτε τον λόγο, είτε τη γνώση, είτε οποιαδήποτε συμπόνια, τα οποία έχουν χαριστεί κοινά σε όλους. Διότι τα λαμβάνει, για να τα μεταδώσει στον άλλον που δεν έχει. Εάν όμως διάκειται άσπλαχνα προς τον πλησίον, δέχεται το «ουαί», επειδή έχει ήδη λάβει την παρηγοριά του. Παρόμοια με αυτά λέει και ο άγιος απόστολος Ιάκωβος σε αυτούς που πλουτούν με αυτόν τον τρόπο: «Εμπρός τώρα, οι πλούσιοι, κλάψτε ολολύζοντας για τις ταλαιπωρίες σας που πρόκειται να σας βρουν.» Παραγγέλλοντάς μας δε να κλαίμε και να ολολύζουμε, μας προτρέπει σε μετάνοια.