Πατερικές αναφορές στο ΚΡΙΤΑΙ 16:23

ΚϚʹ. Αυτός ήταν ο Αθανάσιος για εμάς, όσο ήταν παρών, ο στύλος της Εκκλησίας· και τούτο φάνηκε, όταν βέβαια αναγκάστηκε να υποχωρήσει εξαιτίας των επιθέσεων των πονηρών. Διότι, όπως ακριβώς εκείνοι που σχεδιάζουν να κυριεύσουν κάποιο από τα ισχυρά φρούρια, όταν δουν ότι με άλλον τρόπο είναι δυσπρόσιτο και δυσάλωτο, καταφεύγουν σε τεχνάσματα· και έπειτα τι κάνουν; Αφού αποσπάσουν τον φρούραρχο με χρήματα ή με δόλο, έτσι πλέον χωρίς κανέναν κόπο καταλαμβάνουν και το φρούριο· ή, αν προτιμάς, όπως ακριβώς εκείνοι που επιβουλεύθηκαν τον Σαμψών, αφού πρώτα του έκοψαν την κόμη, στην οποία βρισκόταν η δύναμή του, τότε έθεσαν υπό τον έλεγχό τους τον Κριτή, και έπειτα τον ενέπαιζαν όσο ήθελαν, σε αντίποινα για την προηγούμενη ισχύ του ανδρός· έτσι και οι δικοί μας αλλόφυλοι, αφού έβγαλαν από τη μέση το δικό μας στήριγμα, και αφού απέκοψαν τη δόξα της Εκκλησίας, έτσι πλέον εντρυφούσαν στα δόγματα και στα έργα της ασέβειας. Κατ' αυτόν τον τρόπο αποδημεί από τη ζωή ο εγγυητής και προστάτης του αντίθετου ποιμένα, θέτοντας ένα κακό επιστέγασμα σε μια κατά τα άλλα όχι κακή βασιλεία, και έχοντας μετανοήσει ανώφελα, όπως λένε, στις τελευταίες του αναπνοές, τότε που ο καθένας γίνεται ειλικρινής κριτής του εαυτού του, ενόψει του εκεί δικαστηρίου.

Αποφεύγετε την πορνεία, αδελφοί, παραγγέλλει και πάλι ο απόστολος. Αν ο Σαμψών την απέφευγε, δεν θα είχε πιαστεί στα χέρια της Δαλιδάς και δεν θα είχε στερηθεί, μαζί με τις τρίχες της κεφαλής του, και τη δύναμή του, δεν θα του είχαν βγάλει τα μάτια, και δεν θα είχε βρει οικτρό θάνατο μαζί με τους αλλοφύλους.

Επομένως, εκείνος που το κατήργησε αυτό και τρόπον τινά το θανάτωσε, κέρδισε τη δόξα τριών βραβείων, έχοντας νικήσει την ηδονή, την οργή και τη φιλαργυρία. Αυτά, ως επί το πλείστον, επιφυλάσσονται για τα εσπερινά στάδια της ζωής (τα γηρατειά), κατά τα οποία ο λογισμός είναι σταθερός και ανυποχώρητος· εκείνος όμως που έχει προκαταλάβει την τελειότητα, έχει εκπληρώσει μέσα σε λίγο χρόνο μακροχρόνια πορεία και έχει αναδειχθεί αξιοθαύμαστος τρισαριστέας, έχοντας κατακτήσει από πριν στη νεότητά του τα κατορθώματα του γήρατος και έχοντας θανατώσει με σπουδή το ποικιλόμορφο θηρίο της ναρκωμένης ψυχής, η οποία έχει παραλύσει ως προς τις έλλογες και κατά φύσιν ορμές· μέσω αυτών ακριβώς καταπραΰνονται οι παρά φύσιν και άλογες. Διότι, εξαιτίας της φλογερής και εντατικής κατάστασης του ηγεμονικού νου, το αλλότριο στοιχείο καταλαμβάνεται από φρίκη και νεκρώνεται, και υποφέρει χειρότερα απ' ό,τι ένα αγρίμι από τον βρυχηθμό του λέοντα. Όπως, αντίθετα, όταν ο ισχυρός νους χαυνώνεται, καταπίπτει και παραδίδεται σε βαθύ ύπνο, τα πάθη αναζωπυρώνονται και αποθρασύνονται, και αφού τον παραλάβουν από τη Δαλιδά, δηλαδή την εκλεκτή σύνοικο νωχέλεια, κουρεμένο, τυφλώνουν τη σύνεσή του και έτσι τον εμπαίζουν με ποικίλους τρόπους, παρασύροντάς τον άλλοτε σε διαφορετικές γελοιότητες. Και το αθλιότερο είναι ότι ο κυριευμένος ούτε καν γνωρίζει σε τι βάθος κακίας έχει περιπέσει, αλλά εμφανίζεται πωρωμένος και αναίσθητος, και ορισμένες φορές μάλιστα επαίρεται για τη συμφορά του και θεωρεί την αισχύνη του ως δόξα.