Πατερικές αναφορές στο ΚΡΙΤΑΙ 19:29

Εγκύκλιος επιστολή του μακαρίου Αθανασίου, επισκόπου Αλεξανδρείας. Προς τους κατά τόπους συλλειτουργούς, αγαπητούς κυρίους, ο Αθανάσιος απευθύνει χαιρετισμό εν Κυρίω. Αυτά που υποφέραμε είναι δεινά και αφόρητα, και δεν είναι δυνατόν να τα αναφέρουμε επάξια· για να μπορέσει όμως να γίνει ταχύτερα γνωστή η φρίκη των όσων συνέβησαν, θεώρησα καλό να υπενθυμίσω μια ιστορία από τις Γραφές. Κάποιος άνδρας Λευίτης, αφού αδικήθηκε στο πρόσωπο της γυναίκας του και είδε την υπερβολή του μύσους (διότι η γυναίκα ήταν Εβραία και καταγόταν από τη φυλή του Ιούδα) και συγκλονίστηκε από τα παρανομήματα που τολμήθηκαν εις βάρος του, όπως αφηγείται η θεία Γραφή των Κριτών, αφού διαμέλισε τη γυναίκα, την έστειλε σε κάθε φυλή του Ισραήλ, ώστε να θεωρηθεί ένα τέτοιο αδίκημα ότι δεν έγινε μόνο εις βάρος του, αλλά ότι είναι κοινό σε όλους, και προκειμένου, εάν μεν τον συμπονήσουν, να τον εκδικήσουν, εάν δε αδιαφορήσουν, να ντραπούν σαν να είχαν διαπράξει την αδικία πλέον οι ίδιοι. Και οι μεν απεσταλμένοι ανήγγειλαν το γεγονός, ενώ εκείνοι που άκουγαν και έβλεπαν έλεγαν ότι ποτέ δεν είχαν γίνει τέτοια πράγματα από την ημέρα που ανέβηκαν οι υιοί του Ισραήλ από την Αίγυπτο. Κινητοποιήθηκε λοιπόν κάθε φυλή του Ισραήλ, και όλοι, σαν να είχαν πάθει οι ίδιοι, συγκεντρώθηκαν εναντίον εκείνων που είχαν παρανομήσει, και στο τέλος καταπολεμήθηκαν αυτοί που έπραξαν τα παράνομα και έγιναν ανάθεμα από όλους. Διότι εκείνοι που συγκεντρώθηκαν δεν έλαβαν υπόψη τους τη συγγένεια, αλλά προσηλώθηκαν στο έγκλημα που είχε διαπραχθεί.

Γνωρίζετε δε την ιστορία, αδελφοί, και τα όσα με ακρίβεια αναφέρονται από τη Γραφή σχετικά με αυτήν, διότι δεν επιθυμώ να επεκταθώ περισσότερο γύρω από αυτήν, καθώς γράφω σε ανθρώπους που γνωρίζουν και επειδή επείγομαι να γνωστοποιήσω στην ευλάβειά σας τα τωρινά, τα οποία είναι βαρύτερα από εκείνα. Γι' αυτό άλλωστε και ανέφερα αυτή την ιστορία, ώστε, αντιπαραβάλλοντας τα τότε γεγονότα με αυτά που συμβαίνουν τώρα και διαπιστώνοντας ότι τα τωρινά έχουν ξεπεράσει την ωμότητα εκείνων, να αγανακτήσετε εσείς περισσότερο από ό,τι αγανάκτησαν εκείνοι εναντίον όσων παρανόμησαν τότε. Διότι έχουν ξεπεραστεί σε σκληρότητα ακόμη και οι πικροί διωγμοί που έγιναν εναντίον μας, και είναι μικρή η συμφορά του Λευίτη μπροστά σε όσα έχουν τολμηθεί τώρα εναντίον της Εκκλησίας. Και μάλλον αυτά ούτε ακούστηκαν ποτέ στην οικουμένη ούτε δοκίμασε ποτέ κανείς τέτοια κακά. Διότι τότε μεν μία γυναίκα ήταν αυτή που αδικήθηκε και ένας Λευίτης αυτός που υπέστη τη βία, τώρα όμως ολόκληρη η Εκκλησία αδικήθηκε και το ιερατείο υβρίστηκε, και, το χειρότερο όλων, η ευσέβεια διώκεται από την ασέβεια. Και τότε μεν κάθε φυλή συγκλονιζόταν βλέποντας ένα μέρος από το σώμα μιας γυναίκας, τώρα όμως βλέπετε διαιρεμένα τα μέλη ολόκληρης της Εκκλησίας και άλλους μεν να έχουν αποσταλεί προς εσάς, και άλλους προς άλλους, για να αναγγείλουν την ύβρη και την αδικία την οποία υπέστησαν. Κινητοποιηθείτε λοιπόν και εσείς, παρακαλώ, όχι θεωρώντας ότι αδικηθήκαμε μόνο εμείς, αλλά ότι αδικηθήκατε και εσείς, και ας συνδράμει ο καθένας σαν να έπαθε ο ίδιος το κακό, ώστε να μην παραφθαρούν εντός ολίγου οι εκκλησιαστικοί κανόνες και η πίστη της Εκκλησίας.

Η Γαβαά, λοιπόν, είναι κάποια κώμη, δηλαδή μικρή πόλη στην Ιουδαία, χτισμένη πάνω σε λόφο, η οποία δόθηκε ως κλήρος σε αυτούς από τη φυλή Βενιαμίν, και αυτή έχει ονομαστεί και βουνό και σκοπιά. Και θυμόμαστε ότι ένας Λευίτης, όπως είναι γραμμένο στο βιβλίο των Κριτών, όταν η παλλακίδα του κακοποιήθηκε από εκείνους της φυλής Βενιαμίν μέσα στην ίδια τη γη της Γαβαά, αφού τεμάχισε το λείψανό της σε δώδεκα μέρη, τα έστειλε σε όλες τις φυλές, καθιστώντας φανερό σε όλους το ανοσιούργημα εκείνων από τη φυλή Βενιαμίν. Έπειτα συνέβη, εξαιτίας αυτού, να ξεσηκωθούν πολεμικά οι άλλες φυλές εναντίον εκείνων από τη φυλή Βενιαμίν, και να πέσει αναρίθμητο πλήθος, καθώς στην αρχή μεν νίκησαν εκείνοι από τη φυλή Βενιαμίν, αλλά αργότερα οι άλλες φυλές τους κατέστρεψαν ολοκληρωτικά. Αυτή την ιστορία υπενθυμίζει και ο προφήτης Ωσηέ. Διότι λέει: «Εγκατέστησαν μανία στον οίκο του Κυρίου, καταστράφηκαν όπως στις ημέρες του βουνού». Διότι επειδή, λέει, ειδωλολατρία και ψευδομαντεία - γιατί αυτά μας δηλώνει εδώ η λέξη μανία - εγκατέστησαν στον οίκο του Κυρίου, γι' αυτό ακριβώς και καταστράφηκαν όπως στις ημέρες του βουνού, δηλαδή της Γαβαά. Το ότι δε το βουνό, δηλαδή η Γαβαά, ονομάζεται και σκοπιά, θα το μάθεις με σαφήνεια από όσα είναι γραμμένα στο τρίτο βιβλίο των Βασιλειών. Διότι ο Ασά βασίλεψε στην Ιερουσαλήμ, ενώ ο Βαασά στη Σαμάρεια την ίδια εποχή.

Και βγήκε προς αυτούς ο άνδρας, ο οικοδεσπότης, και είπε: «Αδελφοί, μην κάνετε κακό στον άνθρωπο που εισήλθε στην οικία μου ούτε να διαπράξετε αυτήν την αφροσύνη· ιδού η παρθένα θυγατέρα μου και η παλλακίδα του, θα τις βγάλω έξω, και ταπεινώστε τις και κάντε σε αυτές ό,τι φαίνεται καλό στα μάτια σας». Και έπιασε ο άνδρας ο οδοιπόρος την παλλακίδα του και την έβγαλε έξω προς αυτούς, και συνευρέθηκαν μαζί της και την κακοποιούσαν όλη τη νύκτα μέχρι το πρωί, και έπειτα την έδιωξαν. Και ήλθε η γυναίκα προς τον όρθρο και έπεσε παρά τις θύρες του οίκου, όπου είχε καταλύσει ο άνδρας της, και πέθανε. Και σηκώθηκε ο άνδρας της το πρωί και άνοιξε τις θύρες του οίκου και βγήκε για να πορευθεί την οδό του, και ιδού η γυναίκα, η παλλακίδα του, ήταν πεσμένη παρά τις θύρες του οίκου, και της είπε: «Σήκω και ας αναχωρήσουμε». Και δεν υπήρχε σε αυτήν φωνή ούτε ανταπόκριση. Και την έβαλε πάνω στην όνο και πορεύθηκε προς τη γη του, και πήρε τη ρομφαία του και κράτησε την παλλακίδα του και τη διαμέλισε σε δώδεκα μέρη, και τα απέστειλε σε όλα τα όρια του Ισραήλ. Και καθένας που τα έβλεπε ξεσπούσε σε κλαυθμό.

Τι σημαίνει η ιστορία στο βιβλίο των Κριτών σχετικά με τον Λευίτη και την παλλακίδα, την οποία, αφού κακοποίησαν, φόνευσαν οι της φυλής του Βενιαμίν; Επειδή ο ιερός νους, που δημιουργήθηκε εξαρχής από τον Θεό, θανάτωσε τον φυσικό νόμο μέσω της παραβάσεως, έλαβε την παλλακίδα, δηλαδή τη νομική λατρεία, η οποία δεν ήταν φυσική αλλά επείσακτη. Έπειτα, όταν επαναστάτησαν τα φυσικά κινήματα σαν λύκοι, φόνευσαν και αυτήν. Ο δε ιερός νους, αγανακτώντας, τη διαμελίζει και την αποστέλλει σε κάθε όριο του Ισραήλ, στις δώδεκα φυλές, δηλαδή διαιρεί τις νομικές εντολές και απονέμει καθεμία στην κατάλληλη δύναμη της ψυχής, ώστε όλες να κινητοποιηθούν προς αναίρεση των λογισμών που παρεκτράπηκαν. Οι δε δυνάμεις της ψυχής είναι τρεις: το λογικό, το επιθυμητικό και το θυμικό.