Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 10:12

Για ποιον λόγο, λοιπόν, επιθυμεί την από εμάς τιμή και λατρεία, αν δεν καταδέχεται ούτε καν να μας φέρει στην ύπαρξη; Πώς δεν θα έβλαπτε ο ίδιος τη δική του δόξα, εάν θεωρούσε ασήμαντο αυτό για το οποίο δοξάζεται; Β. Πώς λοιπόν, λένε, έκτισε ο Πατέρας τα πάντα διά του Υιού; Α. Ως διά Λόγου και σοφίας και της ισχύος που ενυπάρχει σε αυτόν. Διότι όλα αυτά είναι ο Υιός για τον Πατέρα· αλλά ας εξετάσουμε το ζήτημα κάπως έτσι, βαδίζοντας τη βασιλική οδό και κατευθυνόμενοι ευθέως προς την αλήθεια. Διότι δεν θα συμφωνούσες άραγε, και μάλιστα με μεγάλη προθυμία, ότι εφόσον λέμε πως ο Πατέρας είναι δημιουργός, έπεται οπωσδήποτε και η ανάγκη να νοούμε ότι δεν δημιουργεί όντας ούτε ανίσχυρος ούτε άσοφος, ούτε βέβαια χωρίς Λόγο; Β. Έπεται βεβαίως. Γι' αυτό ο Μελωδός λέει: «Τα πάντα εν σοφία εποίησας». Εξηγώντας δε σαφέστερα τη δημιουργία του σύμπαντος, ο προφήτης Ιερεμίας αναφωνούσε λέγοντας: «Ο Κύριος που έκανε τη γη με την ισχύ του, που ανόρθωσε την οικουμένη με τη σοφία του, και με τη φρόνησή του εξέτεινε τον ουρανό». Α. Τι λοιπόν; Ενώ ο Ησαΐας μας γράφει ρητά ότι τα πάντα έχουν κτιστεί με τη σοφία, την ισχύ και τη φρόνηση του Θεού, δεν λέει ο σοφός Ιωάννης ότι τα πάντα έγιναν διά του Υιού; «Διότι τα πάντα», είπε, «δι' αυτού έγιναν, και χωρίς αυτόν δεν έγινε ούτε ένα». Β. Ναι. Και τι σημαίνει αυτό; Α. Ότι ο Υιός έχει φανερωθεί σε εμάς ως σοφία και δύναμη του Θεού και Πατέρα. Β. Πώς ή από πού είναι αυτό αμφισβητήσιμο; Α.

Διότι ακούω κάποιον να λέει: «Ο Κύριος που εποίησε τη γη με την ισχύ του, που ανόρθωσε την οικουμένη με τη σοφία του, και με τη φρόνησή του εξέτεινε τον ουρανό», και επιπροσθέτως σε αυτό και ο θεσπέσιος Δανιήλ λέει: «Ας είναι το όνομα του Κυρίου ευλογημένο στους αιώνες, διότι δική του είναι η σοφία και η σύνεση και η ισχύς». Εάν λοιπόν δικές του, σύμφωνα με τον λόγο του προφήτη, είναι και η ισχύς και η σοφία, ποιος πλέον θα ανεχθεί τη φλυαρία των ετεροδόξων, οι οποίοι λέγουν ότι και η δύναμη και η σοφία χορηγούνται από άλλον σε Αυτόν που είναι η σοφία και η δύναμη του Πατρός; «Αλλά αν λέγαμε», ισχυρίζονται, «ότι κάποιος άλλος χορηγεί στον Υιό αυτό που του λείπει σε δύναμη, ή ότι τον διδάσκει, ευλόγως θα επιτιμούσατε τα λόγια μας, έχοντας αποφασίσει να τον υπερασπιστείτε επειδή υβρίζεται· επειδή όμως λέμε ότι ο Θεός και Πατέρας τα δίνει αυτά, ποια είναι λοιπόν η αφορμή της λύπης που σας προέκυψε από αυτό;» Επομένως, εάν νομίζετε ότι δεν αδικείτε καθόλου τον Υιό ως προς το να μην είναι κατά φύση ανόμοιος προς Εκείνον που τον γέννησε, έστω κι αν λέγεται ότι του χορηγείται κάτι από Αυτόν, να θυμάσαι, άνθρωπε, τα πρόσφατα λόγια σου και να πείθεσαι από αυτά ώστε να μη σκανδαλίζεσαι· και να του αναγνωρίζεις το ότι υπάρχει ισότιμος σε όλα με τον ίδιο τον γεννήτορά του, και ότι δεν υστερεί απολύτως κατά κανέναν τρόπο ή λόγο.

Κύριε, με τη δύναμή σου θα ευφρανθεί ο βασιλιάς, και για τη σωτηρία σου θα αγαλλιάσει σφόδρα. Στον Ιερεμία: Ο Κύριος είναι αυτός που δημιούργησε τη γη με την ισχύ του, που ανόρθωσε την οικουμένη με τη σοφία του. Στο Δευτερονόμιο: Δεν θα φοβηθείτε άλλους θεούς, και δεν θα τους προσκυνήσετε, και δεν θα τους προσφέρετε θυσίες, και δεν θα τους λατρεύσετε πλέον, παρά μόνο τον Κύριο ο οποίος σας ανέβασε από τη γη της Αιγύπτου, με τη μεγάλη του ισχύ και με υψηλό βραχίονα.

Φωνή Κυρίου εν ισχύι. Διότι εκείνος που τα πάντα μπορεί δια του Χριστού που τον ενδυναμώνει, αυτός ακούει τις εντολές του Κυρίου και τις εφαρμόζει. Επομένως, η φωνή του Κυρίου δεν βρίσκεται στην ασθενή και χαλαρωμένη ψυχή, αλλά στη δυνατή, η οποία απεργάζεται με ισχύ το αγαθό. Φωνή Κυρίου εν μεγαλοπρεπεία. Δεν φανερώνεται, λέγει, η φωνή του Κυρίου μόνο δια μέσου όσων έχουμε αναφέρει για τα ύδατα, αλλά και δια μέσου της ισχύος και της μεγαλοπρέπειάς Του, την οποία μπορεί κανείς να κατανοήσει με τα μάτια του όταν θεάται συνολικά τον απέραντο σύμπαντα κόσμο, καθώς και όταν παρατηρεί τα επιμέρους τμήματά του, τα ανεκδιήγητα μεγέθη και τα ανέκφραστα κάλλη, αλλά και την πολυποίκιλη σοφία που διακρίνεται μέσα σε αυτά· τα οποία βεβαίως αποτελούν φανερώσεις της δύναμης και της ισχύος Εκείνου που συνέστησε τα πάντα. Γι' αυτό οι προφητικοί λόγοι αντλούσαν τη θεολογία από τη μεγαλουργία Του. Διότι έχει ειπωθεί από τον Ιερεμία: Ο Κύριος που δημιούργησε τη γη με την ισχύ Του, και τα εξής.

λέει ο Κύριος·» και άλλοτε θεολογώντας περίπου ως εξής: «Ποιος μέτρησε με τη χούφτα του το νερό και τον ουρανό με τη σπιθαμή και ολόκληρη τη γη με την παλάμη; Ποιος ζύγισε τα βουνά με σταθμά και τις κοιλάδες με ζυγαριά; Ποιος γνώρισε τον νου του Κυρίου και ποιος έγινε σύμβουλός του;» και πάλι: «Αυτός που έστησε τον ουρανό σαν θόλο και τον άπλωσε σαν σκηνή για κατοικία», και αλλού: «Υψώστε τα μάτια σας ψηλά και δείτε, ποιος τα έφτιαξε όλα αυτά;» και στη συνέχεια: «Ο Κύριος ο Θεός που δημιούργησε τον ουρανό και τον στερέωσε, που στερέωσε τη γη και όσα υπάρχουν σε αυτήν, και δίνει πνοή στον λαό που κατοικεί πάνω της και πνεύμα σε αυτούς που την περπατούν, εγώ είμαι ο Κύριος ο Θεός» και στη συνέχεια: «Άπλωσα τον ουρανό μόνος μου και στερέωσα τη γη· εγώ είμαι ο Κύριος ο Θεός και δεν υπάρχει άλλος εκτός από εμένα», και πάλι: «Έτσι να τους πείτε: οι θεοί που δεν δημιούργησαν τον ουρανό και τη γη, ας εξαφανιστούν από το πρόσωπο της γης και κάτω από τον ουρανό. Ο Κύριος που δημιούργησε τη γη με τη δύναμή του, ανόρθωσε την οικουμένη με τη σοφία του και με τη σύνεσή του άπλωσε τον ουρανό και ανέβασε τα σύννεφα από την άκρη της γης, έφτιαξε τις αστραπές για να φέρνουν βροχή, και έβγαλε ανέμους από τους θησαυρούς του. Απομωράνθηκε κάθε άνθρωπος από τη γνώση του», και πάλι: «Πού να πάω μακριά από το πνεύμα σου και από το πρόσωπό σου πού να κρυφτώ; Εάν ανεβώ στον ουρανό, εσύ είσαι εκεί· εάν στρώσω το κρεβάτι μου στον άδη, είσαι παρών.

«ο ίδιος από το αγαθό φυτεύει το κακό για τους θνητούς και τον παγερό πόλεμο», σύμφωνα με τον Ορφέα. Τέτοια λέγει και ο Πάριος Αρχίλοχος: «Ω Ζευ, δικό σου είναι το κράτος του ουρανού, και συ βλέπεις τα έργα των ανθρώπων, τα κακούργα και τα αθέμιτα». Ας μας ψάλει πάλι ο Θράκας Ορφέας: «έχει εκτείνει το δεξί του χέρι από παντού μέχρι το τέρμα του Ωκεανού· και η γη κάτω από τα πόδια του στέκεται». Αυτά προφανώς έχουν ληφθεί από εκεί: «Ο Κύριος θα σώσει τις κατοικημένες πόλεις και θα συλλάβει στο χέρι του ολόκληρη την οικουμένη σαν φωλιά, ο Κύριος που εποίησε τη γη με τη δύναμή του», όπως λέει ο Ιερεμίας, «και ανόρθωσε την οικουμένη με τη σοφία του». Επιπλέον, ο Φωκυλίδης, ονομάζοντας δαίμονες τους αγγέλους, με αυτά τα λόγια παρουσιάζει ότι άλλοι μεν από αυτούς είναι αγαθοί, άλλοι δε φαύλοι, επειδή και εμείς έχουμε παραλάβει ότι κάποιοι είναι αποστάτες: «υπάρχουν, λοιπόν, κάθε φορά άλλοι δαίμονες πάνω στους ανθρώπους, κάποιοι για να γλιτώσουν τον άνθρωπο από το κακό που επέρχεται». Πολύ σωστά, λοιπόν, και ο κωμικός ποιητής Φιλήμων αποκόπτει την ειδωλολατρία με τα εξής: «Δεν υπάρχει για εμάς καμία θεά Τύχη, δεν υπάρχει, αλλά αυτό που συμβαίνει από μόνο του, όπως έτυχε στον καθένα, ονομάζεται Τύχη».

Ο Θεός είναι εκείνος που δημιούργησε τη γη με τη δύναμή Του. Δύο στοιχεία προβάλλει: και τη δημιουργία, και την άριστη αρμονία. Διότι αναλογίσου πώς θα ήταν να είχαν μεν παραχθεί και ο ουρανός και η γη, αλλά απλώς να κείτονταν. Πόσο ανώτερο και καλύτερο ήταν, να ανορθώσει τον ουρανό που βρισκόταν ριγμένος χάμω, και να τον τοποθετήσει ως στέγη στη γη.

Και με τη φρόνησή Του εξέτεινε τον ουρανό. Όπως ακριβώς κατασκευάζει κανείς μια καλύβα, έτσι τον ανήγειρε, όχι συνθέτοντάς τον σταδιακά, αλλά παράγοντας τα πάντα αθρόα, σαν να δημιουργούσε το παν από τέσσερις ολόκληρους κύβους. Και με το πλήθος του ύδατος στον ουρανό, δημιούργησε αστραπές για τη βροχή και εξήγαγε φως.