Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 10:2

Το να λέει πάλι: «Και είπε ο Κύριος προς τον Ωσηέ», μας οδηγεί σε τέτοιου είδους σκέψεις. Διότι αυτό που προστάχθηκε δεν απευθυνόταν γενικά σε όλους όσους θα το διάβαζαν, ούτε βέβαια προτεινόταν σε όσους θα επιθυμούσαν να το εφαρμόσουν στο πέρασμα του χρόνου, αλλά είχε ειπωθεί ειδικά και μόνο προς τον Ωσηέ. Διότι, ενώ είναι κοινό και επωφελές παράγγελμα το «Τάδε λέγει Κύριος: Μην ακολουθείτε τις οδούς των εθνών, και μη φοβάστε τα σημεία του ουρανού», δεν θα μπορούσε κατ' ανάλογο τρόπο να θεωρηθεί καλό και ωφέλιμο το να λάβει κανείς γυναίκα πορνείας και τέκνα πορνείας. Αντιθέτως, το μεν πρώτο ωφελίμως θα μπορούσε να ισχύει για όλους, τούτο όμως άρμοζε να λεχθεί από τον Θεό ειδικά και μόνο προς τον προφήτη. Αυτό νομίζω σημαίνει το «και είπε προς τον Ωσηέ», σαν να έλεγε ότι ένας τέτοιος λόγος δεν απευθύνεται γενικώς προς όλους, αλλά μόνο προς τον Ωσηέ. Διότι δεν έπρεπε αυτό που ειπώθηκε κατ' οικονομίαν σε έναν για συγκεκριμένη περίσταση, να γίνει για πολλούς πρόφαση για μια αισχρή και φιλήδονη ζωή.

Ή, αν πάλι πουν ότι βλέπουν και διαβεβαιώσουν ότι γνωρίζουν σαφώς την αλήθεια, θα βρουν την αποτυχία τους εντελώς αδικαιολόγητη και τον τρόπο της μαντείας ένα ψυχρό απόβρασμα του νου. Σε εμάς υπήρξαν άγιοι προφήτες, οι οποίοι δεν συνήθιζαν να καταμετρούν την κίνηση των αστέρων, ούτε περιεργάζονταν τη χρήση των στοιχείων της φύσης, εκβιάζοντας την ανθρώπινη φύση σε πράγματα που δεν αρμόζουν, ούτε στηρίχθηκαν σε παρωχημένες απάτες. Αντιθέτως, προέβλεπαν τα μέλλοντα μέσω της αποκάλυψης του θείου Πνεύματος και μας τα εξήγγειλαν από παλιά, πριν από πολύ καιρό. Και τίποτα από όσα ειπώθηκαν δεν διαψεύστηκε, αλλά η φύση των πραγμάτων προχωρά με την πάροδο του χρόνου προς το άμεσο μέλλον, ή μάλλον ακολουθεί με ακρίβεια τα ίχνη όσων έχουν ήδη προαναγγελθεί. Διότι ο Θεός ήταν εκείνος που μιλούσε. Είναι λοιπόν δυνατόν να ακούσουμε σαφώς τους ίδιους να έχουν απορρίψει ως ολέθρια την ψευδή και φιλοχρήματη αστρομαντεία· διότι έτσι θεωρώ ότι πρέπει να την ονομάσω, χρησιμοποιώντας τα ονόματα που έχουν επινοηθεί με ευφράδεια για αυτή την τέχνη· λένε λοιπόν: «Τάδε λέγει ο Κύριος: Μην ακολουθείτε τις οδούς των εθνών και μη φοβάστε τα σημεία του ουρανού, παρόλο που τα φοβούνται εκείνοι, διότι οι επινοήσεις των εθνών είναι μάταιες». Οι αστέρες, πράγματι, έχουν δημιουργηθεί για να δίνουν φως και για να ορίζουν τους καιρούς, στολίζοντας αυτόν τον ουρανό με την πολύπλοκη διάταξή τους και στεφανώνοντάς τον με αρμονική λαμπρότητα.

Ίσως μάλιστα το ρητό «θα τυλιχθεί ο ουρανός σαν βιβλίο» να δηλώνει ότι οι λόγοι που περιέχονται σε αυτόν και υποδεικνύουν τα μέλλοντα, πρόκειται να ολοκληρωθούν και, ας το πω έτσι, να εκπληρωθούν, όπως ακριβώς λέγεται ότι οι προφητείες έχουν εκπληρωθεί με την πραγματοποίησή τους. Και με αυτόν τον τρόπο τα άστρα θα έχουν δημιουργηθεί για να αποτελούν σημεία, σύμφωνα με τη φωνή που λέει: «ας είναι για σημεία». Ο δε Ιερεμίας, στρέφοντάς μας προς τον εαυτό μας και απομακρύνοντας τον φόβο για όσα θεωρείται ότι σημαίνονται, ίσως δε και για όσα υποτίθεται ότι προέρχονται από εκεί, λέει: «Από τα σημεία του ουρανού μη φοβάστε». Ας δούμε και ένα δεύτερο επιχείρημα, για το πώς δεν είναι δυνατόν οι αστέρες να αποτελούν δημιουργικές αιτίες (των γεγονότων), αλλά, αν μη τι άλλο, μόνο δηλωτικά σημεία. Διότι από πάρα πολλά ωροσκόπια είναι δυνατόν να συμπεράνει κανείς τα σχετικά με έναν άνθρωπο (αυτό βέβαια το λέμε υποθετικά, παραχωρώντας ότι είναι δυνατόν να κατακτηθεί η γνώση τους από τους ανθρώπους)· για παράδειγμα, το ότι ο τάδε θα πάθει το τάδε και θα πεθάνει πέφτοντας σε ληστές και δολοφονούμενος, ισχυρίζονται ότι μπορούν να το συμπεράνουν τόσο από το δικό του ωροσκόπιο όσο, αν τύχει να έχει πολλούς αδελφούς, και από το ωροσκόπιο του καθενός από αυτούς. Διότι νομίζουν ότι το ωροσκόπιο του καθενός περιέχει την πληροφορία ότι ένας αδελφός θα πεθάνει από ληστές, παρομοίως δε και το ωροσκόπιο του πατέρα και της μητέρας και της συζύγου και των γιων του και των υπηρετών και των πιο αγαπημένων του προσώπων, ίσως δε ακόμη και των ίδιων των δολοφόνων του.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι΄. *Αυτά λέγει ο Κύριος: Μη μαθαίνετε τις οδούς των εθνών, και μη φοβάστε από τα σημεία του ουρανού.* Δηλαδή, μην ασχολείστε με την κίνηση των αστέρων, επινοώντας για αυτούς υπολογισμούς και πρόγνωση των μελλοντικών γεγονότων. Το δε «από τα σημεία του ουρανού», είναι σαν να λέει: Μην υποθέσετε ότι από την κίνηση των άστρων πρόκειται να συμβεί το τάδε ή το δείνα πράγμα.