Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 12:2

Αγαπητέ, αν δεν θέλεις να οικοδομείς, μην καταστρέφεις τα οικοδομημένα· αν δεν θέλεις να φυτεύεις, μην ξεριζώνεις τα φυτεμένα. Αδελφέ, αν δεν θέλεις να ησυχάζεις, μην διαστρέφεις αυτούς που ησυχάζουν. Αδελφέ, αν δεν θέλεις να αναπέμπεις ύμνους στον Κύριο, μην εμποδίζεις αυτούς που ψάλλουν. Πλούσιος μίλησε και όλοι σώπασαν, και τον λόγο του τον ύψωσαν έως τα σύννεφα· και ο Θεός μας μιλά μέσω των αγίων Γραφών, και δεν θέλουμε να σιωπήσουμε και να ακούσουμε, αλλά άλλος μεν μιλάει, άλλος νυστάζει, και άλλος ρεμβάζει έξω με τους λογισμούς του. Αλλά τι λέει η Γραφή; Αυτός που αποστρέφει το αυτί του για να μην υπακούσει στους νόμους του Υψίστου, ακόμη και η προσευχή του είναι βδελυκτή. Ο αμελής μοναχός στην προσευχή βιάζεται να ακούσει το αμήν, ενώ αυτός που προσεύχεται με νήψη δεν ταράσσεται. Και μακριά από εμάς ας είναι αυτό που ειπώθηκε από τον Προφήτη: Είσαι κοντά στα χείλη τους, αλλά μακριά από τα νεφρά τους. Μην σκανδαλίζεις τον αδελφό σου, ούτε να συμπράξεις μαζί του στην αμαρτία, για να μην οργιστεί εναντίον σου ο Κύριος και σε παραδώσει στα χέρια κακών. Μακάριος είναι ο άνθρωπος που δεν έχει σκανδαλίσει τον πλησίον του σε κανένα πράγμα, διότι ο μισθός του είναι πολύς στους ουρανούς, ενώ αυτός που σκανδαλίζεται αδιάκριτα θα σκανδαλίσει πολλούς. Εάν ο άνθρωπος δεν θέσει πρώτα τις αμαρτίες του μπροστά στα μάτια του, δεν μπορεί να ησυχάσει σε κανέναν τόπο. Μακάριος είναι αυτός που άρχισε καλό βίο και τον ολοκλήρωσε ευάρεστα στον Κύριο.

Όχι απλώς, αλλά με επιμέλεια· διότι, επειδή η φύση επιτάσσει να δείχνουμε φειδώ, αναιρεί το υπέρμετρο. Διότι δεν σου ενέθεσε γι' αυτό τον λόγο τη φιλοστοργία, για να βλάπτεις τους αγαπημένους σου, αλλά για να τους φροντίζεις· αφαίρεσε λοιπόν την άκαιρη στοργή. «Ο δίκαιος τρώγοντας χορταίνει την ψυχή του». [Cod. f. 62 b.] Και βεβαίως οι προφήτες λέγουν: «Τους φύτεψες και ερριζώθηκαν», αλλά όχι διά παντός ούτε στο διηνεκές· διότι μεγάλη είναι η πτώση των ασεβών. Πώς όμως δεν τιμωρούνται όλοι, ούτε τιμώνται όλοι; Για να υφίσταται η αρετή για τον εαυτό της· ή, εκείνος που τρέφεται με θείους λόγους, χορταίνει με εκείνα για τα οποία οι ασεβείς βρίσκονται σε ένδεια.

Τους φύτεψες και ρίζωσαν. Εισακούεις τα πάντα αμέσως, ακόμη και τις προσευχές τους, και δεν τους επιφέρεις μάστιγα. Διότι δεν δοκιμάζονται από τους πόνους των ανθρώπων, λέει ο Δαβίδ, και δεν θα μαστιγωθούν μαζί με τους άλλους ανθρώπους. Ο δε Ιώβ εκφράζεται διαφορετικά: Γιατί ζουν οι ασεβείς και έχουν γεράσει μέσα στον πλούτο; Αξίζει, όμως, από αυτό το σημείο να εξετάσουμε για ποιον λόγο συνέβαιναν αυτά.

Διότι τώρα μεν αυτό είναι εύλογο, επειδή η ανάσταση οφείλει να γίνει φανερή. Τότε όμως, ποια παρηγοριά υπήρχε, όταν οι φαύλοι ευημερούσαν; Και μήπως όλοι λένε τα ίδια; Για ποιον λόγο ο ένας λέει: «Είδα τον ασεβή να υπερυψώνεται και να επαιρέται σαν τους κέδρους του Λιβάνου, και πέρασα, και ιδού, δεν υπήρχε πια»· ενώ αντίθετα, άλλος λέει: «Τους φύτεψες και ρίζωσαν»· και ο Ιώβ: «Η αγελάδα τους δεν απέβαλε»; Πώς λοιπόν ισχύει το «πέρασα, και ιδού, δεν υπήρχε»; Συνέβησαν και αυτά· εδώ αναφέρεται στην ακαριαία εξολόθρευσή του, διότι ο Θεός τους εξόντωσε πάρα πολύ εύκολα, και όχι σταδιακά, όπως για παράδειγμα στην περίπτωση του Ασσυρίου.

«Τους φύτεψες και ρίζωσαν· απέκτησαν απογόνους και έδωσαν καρπό. Είσαι κοντά στο στόμα τους, αλλά μακριά από τα νεφρά τους.» «Μη ζηλέψεις τη δόξα των αμαρτωλών.» «Διότι με τα ίδια μέσα που τιμωρήθηκαν οι εχθροί τους, με αυτά ακριβώς ευεργετήθηκαν οι ίδιοι όταν βρέθηκαν σε ανάγκη.» «Και η Ρεβέκκα, έχοντας συλλάβει από έναν, τον Ισαάκ τον πατέρα μας, προτού ακόμη γεννηθούν τα παιδιά και προτού πράξουν κάτι καλό ή κακό, της λέχθηκε ότι ο μεγαλύτερος θα υπηρετήσει τον μικρότερο, καθώς είναι γραμμένο: Τον Ιακώβ αγάπησα, ενώ τον Ησαύ μίσησα. Τι θα πούμε, λοιπόν;»

Ίσως επικαλείσαι και εσύ κρίσεις, όπως ακριβώς είπε εκείνος ο θείος Ιερεμίας: «Όμως, για κρίσεις», λέει, «θα σου μιλήσω, Κύριε. Γιατί προοδεύει ο δρόμος των ασεβών; Διότι ευημέρησαν όλοι όσοι διαπράττουν παραβάσεις. Τους φύτεψες και ρίζωσαν και έκαναν καρπό. Είσαι κοντά στο στόμα τους, αλλά μακριά από τα νεφρά τους». Συμφωνεί με αυτό και ο θείος Αββακούμ, λέγοντας τα εξής: «Αντίθετα», λέει, «βγήκε η απόφαση, και ο κριτής δωροδοκείται. Γι' αυτόν τον λόγο καταλύθηκε ο νόμος, και δεν αποδίδεται δικαιοσύνη μέχρι τέλους, επειδή ο ασεβής καταδυναστεύει τον δίκαιο». Βλέπεις πώς όχι μόνο στην Καινή αλλά και στην Παλαιά Διαθήκη οδύρονται οι προφήτες για την αθέτηση των νόμων του Θεού;

Αλίμονο, αλίμονο, διότι η οδός των ασεβών ευοδώνεται. Ευημέρησαν όλοι όσοι διαπράττουν ανομίες. Τους φύτεψες και έρριζωσαν, τεκνοποίησαν και έδωσαν καρπό. Αυτά ακριβώς παραπονιέται και ο προφήτης προς τον Κύριο, εκφέροντας κρίσεις. Διότι τέτοια κώνεια ανέδωσε η τότε γενεά, τα οποία δεν αυξήθηκαν για τίποτε άλλο παρά για να προκαλέσουν τον θάνατο σε όσους τα γεύονταν και την καταστροφή των περισσότερων πόλεων, την εξουσία των οποίων κατέλαβαν με τρόπο εντελώς αθέμιτο.

Όπως νομίζω, έχει ειπωθεί: πρόσεξε ότι το πρόσωπο του υιού που φαίνεται να γογγύζει, εκπροσωπεί όλους εκείνους που σκανδαλίζονται για την ξαφνική ευημερία και σωτηρία των αμαρτωλών. Αυτό όμως δεν οφείλεται σε φθόνο, αλλά στην υπερχείλιση της φιλανθρωπίας του Θεού, την οποία εμείς αγνοούμε, και γι' αυτό γεννά τον γογγυσμό. Διότι, μήπως ο Δαβίδ δεν εισάγει το πρόσωπο κάποιου που σκανδαλίζεται με την ειρήνη των αμαρτωλών; Και ο Ιερεμίας παρομοίως, λέγοντας: «Γιατί ευοδώνεται η οδός των ασεβών; Τους φύτεψες και έβγαλαν ρίζες». Διότι όλα αυτά προέρχονται από την ασθενή και φτωχή διάνοια των ανθρώπων, η οποία φλέγεται και αμφιβάλλει για την τάχα ανάξια ευημερία των πονηρών. Λέει, λοιπόν, ο Κύριος μέσω της παρούσας παραβολής σχεδόν τα εξής προς τους Φαρισαίους: Έστω ότι εσείς είστε δίκαιοι, όπως εκείνος ο υιός, και ευάρεστοι στον Πατέρα, σας παρακαλώ εσάς τους δικαίους και καθαρούς να μην γογγύζετε για τη χαρά που κάνουμε για τη σωτηρία του αμαρτωλού· διότι και αυτός είναι υιός.