Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 14:10

Γι' αυτό, λοιπόν, διαρκώς γράφουν και, καθώς διαρκώς μεταβάλλουν τις ίδιες τους τις θέσεις, καθιστούν την πίστη τους ασαφή, ή μάλλον καθιστούν φανερή την απιστία και την κακοφροσύνη τους. Και μου φαίνεται ότι εύλογα το παθαίνουν αυτό. Διότι, αφού απομακρύνθηκαν από την αλήθεια και θέλησαν να ανατρέψουν την πίστη που ορθώς διατυπώθηκε στη Νίκαια, αγάπησαν, σύμφωνα με το γεγραμμένο, να κινούν τα πόδια τους. Γι' αυτό και αυτοί, όπως άλλοτε η Ιερουσαλήμ, έχουν κοπιάσει και καταπονούνται μέσα στις μεταβολές, γράφοντας άλλα τη μία φορά και άλλα την άλλη, μόνο και μόνο για να κερδίσουν χρόνο και να παραμείνουν χριστομάχοι, πλανώντας τους ανθρώπους.

Μου φαίνεται δε ότι ευλόγως το υφίστανται αυτό· διότι, αφού αποστάτησαν από την αλήθεια και θέλησαν να ανατρέψουν την πίστη που ορθώς καταγράφηκε στη Νίκαια, αγάπησαν, σύμφωνα με το γεγραμμένο, το να «κινούν τα πόδια τους». Γι' αυτό και αυτοί, όπως άλλοτε η Ιερουσαλήμ, έχουν κοπιάσει και καταπονούνται με τις μεταβολές, γράφοντας άλλα τη μία φορά και άλλα την άλλη, μόνο και μόνο για να κερδίσουν χρόνο και να παραμείνουν χριστομάχοι, πλανώντας τους ανθρώπους.

Ένας προφητικός χρησμός πάλι θα μας ενισχύσει, λέγοντας: «Και θα καλέσουν το νέο όνομά του, το οποίο ο Κύριος θα το ονομάσει». Διότι, αγαπητέ μου, δεν κατέστησε σαφές στην Παρθένο ο Γαβριήλ το θέλημα του Θεού και Πατρός ως προς αυτό, όταν της έλεγε: «Μη φοβάσαι, Μαριάμ· διότι ιδού, θα συλλάβεις στη μήτρα σου και θα γεννήσεις υιό, και θα καλέσεις το όνομά του Ιησού;». Β. Είναι αλήθεια. Α. Για ποιον λόγο, λοιπόν (διότι θα ήθελα πολύ να σε ρωτήσω), εγκαταλείποντας τον ορθό τρόπο σκέψης, και απορρίπτοντας το να προσεγγίζουμε τη γνώση των Ιερών Γραμμάτων όσο το δυνατόν πιο σοφά και άδολα, έχουμε εύκολα γείρει σαν καλάμια που παρασύρονται από τον άνεμο προς ό,τι κάθε φορά μας ωθεί; Και τούτο παρόλο που ο μακάριος Παύλος διακηρύσσει μεγαλοφώνως: «Αδελφοί, γίνεστε σταθεροί, αμετακίνητοι»· και ενώ επιπλέον ο Θεός θεωρεί την υπερβολική ευκολία στην πλάνη και την αστάθεια του χαρακτήρα ως μέγιστη κατηγορία για όσους την έχουν, και ορίζει την αποστροφή Του ως τιμωρία για αυτή τη νόσο. Διότι είπε τα εξής για κάποιους: «Αγάπησαν να κινούν τα πόδια τους, και δεν συγκρατήθηκαν, και ο Θεός δεν ευαρεστήθηκε σε αυτούς». Διότι το να είναι κανείς σταθερά και αταλάντευτα θεμελιωμένος ως προς οτιδήποτε συμβάλλει στην ωφέλεια, είναι ασφαλές και απαραβίαστο. Β. Πώς, λοιπόν, θα μπορούσαμε να αποκρούσουμε τους ισχυρισμούς εκείνων, εάν έλεγαν ότι τα θεοπρεπή γνωρίσματα υπάρχουν στον Υιό κατά μέθεξη; Α. Όχι χωρίς κόπο, αγαθέ μου· διότι το ζήτημα είναι μεν δύσκολο να εξιχνιαστεί, ωστόσο, μέσα από αναγκαίους συλλογισμούς, θα μας είναι απολύτως δυνατόν να αναζητήσουμε την αλήθεια.

Ή, προφανώς, ο Ιησούς Χριστός ήταν χθες και σήμερα σωματικώς, ο ίδιος είναι πνευματικώς και στους αιώνες. <Με διδαχές ποικίλες και ξένες μην παρασύρεστε.> Το να παρασύρεται κανείς λέγεται μεταφορικά από αυτούς που μαίνονται και περιφέρονται εδώ κι εκεί· ή από εκείνους που παρασύρονται εύκολα όμοια με τα καλάμια, γέρνοντας με ευκολία προς αυτό που διαρκώς τα σπρώχνει, και δεν έχουν τίποτα το βέβαιο· αν και ο Παύλος έχει διακηρύξει φωναχτά: «Να γίνεστε εδραίοι, αμετακίνητοι»· και ο ίδιος ο Δεσπότης θεωρεί τον εξαιρετικά ευμετάβολο και εύκολα πτοούμενο χαρακτήρα ως τη μέγιστη κατηγορία για όσους τον έχουν, και ορίζει την αποστροφή του ως τιμωρία για αυτήν τη νόσο· διότι είπε τα εξής για κάποιους: «Αγάπησαν να κινούν τα πόδια τους και δεν συγκρατήθηκαν, και ο Θεός δεν ευαρεστήθηκε σε αυτούς»· διότι, βεβαίως, εκείνο που είναι σταθερά και αμετακίνητα θεμελιωμένο προς οτιδήποτε συντελεί στην ωφέλεια, είναι ασφαλές και απαραβίαστο. <Διότι, των ζώων των οποίων το αίμα εισφέρεται κ.λπ.> Υπάρχουν βέβαια και πάρα πολλοί άλλοι λόγοι περί αυτών, αλλά ας παραλειφθούν τώρα λόγω του πλήθους τους· πέθανε όμως κατά τη σάρκα ο Χριστός, για να μας καθαρίσει με το δικό του αίμα. <Λοιπόν ας εξερχόμαστε προς αυτόν κ.λπ.>

Γι' αυτό, λοιπόν, και για αυτούς είπε ο Θεός: «Αγάπησαν να κινούν τα πόδια τους και δεν συγκρατήθηκαν, και ο Θεός δεν ευαρεστήθηκε σε αυτούς». Διότι παρασύρονταν εύκολα σε άτοπες ειδωλολατρίες και, αν και κατάγονταν από το αίμα του Ισραήλ, προσπαθούσαν να μιμηθούν τους αλλογενείς Χαναναίους.

Πώς λοιπόν δεν θα θεωρήσουμε άξιο κάθε επαίνου αυτό που διακηρύσσεται από τον Παύλο: «Ο λόγος σας ας είναι με χάρη, αρτυμένος με αλάτι»; Αλλά νομίζω ότι δεν είναι δυνατόν να φαίνεται τέτοιος ο λόγος, προτού η διάνοιά μας βρεθεί σε καλή κατάσταση. «Διότι από το περίσσευμα της καρδιάς λαλεί το στόμα.» Ας αρτύζεται με αλάτι, λοιπόν, ο νους των ευσεβών· ας αποβάλλει την αμαρτία σαν κάποιο περίττωμα· ας μην γίνεται μαλθακός, περιπλανώμενος σε άτοπες ηδονές. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και ο Παύλος λέει: «Να γίνεστε εδραίοι, αμετακίνητοι, να περισσεύετε στο έργο του Κυρίου πάντοτε.» Διότι λέγοντας να γίνεστε εδραίοι, θέτει μακριά από κάθε έπαινο εκείνους που δεν έχουν ακόμη σταθεροποιημένο και ασφαλή τον νου τους. Αυτούς και ο ίδιος ο Δεσπότης των πάντων τους κατακρίνει, λέγοντας μέσω του προφήτη τα εξής: «Αγάπησαν να κινούν τα πόδια τους, και δεν τα συγκράτησαν, και ο Θεός δεν ευαρεστήθηκε σε αυτούς.» Και τα πόδια εδώ σημαίνουν κάποια μεταβατική κίνηση, και τη ροπή της διανοίας προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση, δηλαδή τόσο προς τα φαύλα, όσο και προς όσα απαιτούν την επιδοκιμασία του θαυμασμού, ώστε οπωσδήποτε τα πόδια να είναι σταθερά, έχοντας ήδη αποκτήσει τη σταθερότητα ως μόνιμη έξη, και αποφεύγοντας τον δρόμο προς τη φαυλότητα.

Αλλά αυτό θα ήταν ελάχιστα κατορθωτό για όσους απλώς το επιθυμούν, θα γινόταν όμως φανερό στους συνετούς όχι χωρίς κόπο· επειδή, καθώς καταυγάζονται από τη θεία χάρη, είναι σοφοί και οξυδερκείς, γνώστες των νομικών και προφητικών συγγραμμάτων. Και βεβαίως ο θεσπέσιος Πέτρος, ο προεξάρχων των μαθητών και ανώτερος των άλλων, ομολογούσε μεν την πίστη ορθά· άκουγε δε από τον Χριστό: «Μακάριος είσαι, Σίμων γιε του Ιωνά, διότι δεν σου το αποκάλυψε αυτό σάρκα και αίμα, αλλά ο Πατέρας μου που είναι στους ουρανούς.» Διότι ο Θεός και Πατέρας μάς μυσταγωγεί στον λόγο περί του Υιού· και έτσι λοιπόν μας διασώζει, προσάγοντάς μας σε αυτόν ως Σωτήρα και Λυτρωτή. «Διότι κανείς δεν έρχεται προς εμένα», λέει, «εάν δεν τον ελκύσει ο Πατέρας μου που με έστειλε.» Προκειμένου λοιπόν, κατανοώντας τον λόγο για αυτόν μέσα από ολόκληρη, τρόπον τινά, την Αγία Γραφή και συγκεντρώνοντας την απλανή πίστη, να μην έχουμε την καρδιά μας να κλονίζεται και να παραπαίει σαν μεθυσμένη από τις καταραμένες αμφιβολίες· ούτε να περιπίπτουμε στους κλυδωνισμούς που προέρχονται από την αμάθεια· ας ακούσουμε λοιπόν τον Θεό που λέει διά της φωνής των προφητών: «Αγάπησαν να κινούν τα πόδια τους, και δεν δίστασαν, και ο Θεός δεν ευαρεστήθηκε σε αυτούς.» Για τον λόγο αυτόν, μέσα από αναρίθμητες εικόνες μάς εδραιώνει στην αλήθεια, και κατέθεσε εκ των προτέρων ωφέλιμα την πίστη σε αυτόν μέσω όσων συνέβαιναν κατά καιρούς, προβάλλοντάς τα σαν λαμπρές εικόνες της γνώσης γι' αυτόν.

Και εσύ βρίσκεσαι ανάμεσά μας, Κύριε. Και το όνομά σου έχει επικληθεί εφ' ημών. Δεν καταφεύγει πλέον στους Πατέρες, αλλά στο όνομα του Θεού· τούτο πράττουν και οι περί τον Μωυσή, ώστε να μην υβριστεί. Έτσι λέγει ο Κύριος: Αγάπησαν να κινούν τα πόδια τους.

Δηλαδή, τίποτα το σταθερό δεν υπάρχει σε αυτούς, διαρκώς μεταπηδούν. Αυτό λέει και ο Ηλίας: «Έως πότε θα χωλαίνετε και στα δύο σας πόδια;». Έτσι αγάπησαν να κινούν τα πόδια τους, και δεν συγκρατήθηκαν. Δηλαδή, θέλησαν πρόθυμα να τρέχουν προς τα είδωλα, και δεν μετανόησαν.

Προτροπή προς τον Ισραήλ να υπακούει στον Θεό, και κατηγορία των πατέρων τους, καθώς και τα δεινά που πρόκειται να τους συμβούν. Και εμποδίζεται πάλι ο Ιερεμίας να προσεύχεται υπέρ αυτών. Ο προφήτης οδύρεται καθώς δέχεται επιβουλή από τους Ιουδαίους στην Αναθώθ, και προλέγει τον όλεθρο που θα ακολουθήσει εξαιτίας αυτού. Ο Ιερεμίας λαμβάνει την εντολή να κρύψει το περίζωμα, και προλέγει ότι θα γεμίσουν και θα μεθύσουν από δεινά. Περί της αβροχίας· και εμποδίζεται ο προφήτης να προσεύχεται υπέρ αυτών, και ο Θεός απορρίπτει τα ολοκαυτώματα και τις νηστείες τους, και απειλεί με δεινά τους ψευδοπροφήτες, επειδή έλεγαν ότι δεν θα υπάρξουν συμφορές για τον λαό. Ικετεύει τον Θεό· Εκείνος όμως λέει ότι δεν θα εισακούσει, ούτε και αν ο Μωυσής και ο Σαμουήλ μεσιτεύσουν υπέρ αυτών, αλλά ότι θα τους παραδώσει σε μάχαιρα και θάνατο, σε λιμό και αιχμαλωσία, και σε διασπασμό από τις συμφορές. Και ο Ιερεμίας εύχεται να τιμωρηθούν όσοι τον ονειδίζουν· ο Θεός όμως του λέει: Εάν εξάγεις το τίμιο από το ανάξιο, θα είσαι σαν το στόμα μου. Δίνεται η εντολή στον Ιερεμία να μη νυμφευθεί, ούτε να θρηνεί, ούτε να συμμετέχει με τους Ισραηλίτες σε όσα τελούνται για τους νεκρούς. Προφητεία περί των αποστόλων και περί του Χριστού· ο προφήτης προλέγει τα λόγια όσων απιστούν σε Αυτόν, και προσεύχεται εναντίον τους.