Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 17:14

Είναι λοιπόν φοβερότατη ασθένεια του νου, το να προσκολλάται κανείς στα φαύλα, και να αποστρέφεται αυτούς που γνωρίζουν να ωφελούν, και να νοσεί με ευχαρίστηση από ό,τι του συμβαίνει, έστω και αν φαινόταν ότι υπάρχει κάτι από τα εξαιρετικά άτοπα. Καλύτερο δε και σοφό είναι να αποκρούει κανείς γενικά τις βλάβες που εισχωρούν μέσα στην ψυχή και τον νου. Αν όμως τυχόν συμβεί να πάθει κάτι, να αναζητά όσο το δυνατόν πιο γρήγορα τους ιατρούς, και να αγαπά εκείνους που τον ελέγχουν, και να πέφτει στα πόδια του Θεού λέγοντας: «Γιάτρεψέ με, Κύριε, και θα γιατρευτώ· σώσε με και θα σωθώ· διότι εσύ είσαι το καύχημά μου». <Και τώρα βάλτε στην καρδιά σας, από την ημέρα αυτή και στο εξής, πριν τοποθετηθεί λίθος επί λίθου στον ναό του Κυρίου, ποιοι ήσασταν, όταν βάζατε στην αποθήκη κριθαριού είκοσι μέτρα και γίνονταν δέκα μέτρα, και μπαίνατε στο υπολήνιο για να αντλήσετε πενήντα μετρητές και γίνονταν είκοσι; Σας χτύπησα με αφορία και με ανεμοφθορία και με χαλάζι σε όλα τα έργα των χεριών σας, και δεν επιστρέψατε σε εμένα, λέγει ο Κύριος.> Τους πείθει με αδιάσειστα επιχειρήματα ότι έπραξαν ορθά, επειδή επέλεξαν να οικοδομήσουν τον θείο ναό, και ότι βρίσκονται σε καλύτερη κατάσταση από παλιά, εφόσον ανέλαβαν αυτή τη σπουδή. Διότι σκεφτείτε, λέει, και θυμηθείτε ποιοι ήσασταν, δηλαδή σε ποια κατάσταση και με ποιον τρόπο βρισκόσασταν διατεθειμένοι, πριν τεθεί λίθος επί λίθου στον ναό του Κυρίου.

Ποιος θα με μετέφερε σε τόπο ακατοίκητο, όπου δεν υπάρχει θόρυβος που να διακόπτει τα δάκρυα, ούτε πάλι σύγχυση που να εμποδίζει το κλάμα; Και υψώνοντας τη φωνή έκλαψα προς τον Θεό με πικρά δάκρυα, και είπα με στεναγμούς: θεράπευσέ με, Κύριε, για να θεραπευτώ, διότι πάρα πολύ πονάει η καρδιά μου, και οι στεναγμοί της δεν με αφήνουν ούτε για μια στιγμή να νιώσω ανακούφιση. Διότι βλέπω, Δέσποτα, ότι τους αγίους σου, όπως τον εκλεκτό χρυσό, έτσι τους παραλαμβάνεις από τον μάταιο κόσμο στην ανάπαυση της ζωής. Όπως ακριβώς ο συνετός γεωργός με φρόνηση, όταν δει τους καρπούς να έχουν ωριμάσει καλά, τους τρυγάει γρήγορα, για να μη ζημιωθούν από κάποιες αντίξοες συνθήκες, έτσι και εσύ, Σωτήρα, συλλέγεις τους εκλεκτούς που κοπιάζουν με οσιότητα.

Εξομολόγηση, δηλαδή προσευχή προς τον Θεό. Θεράπευσέ με, Κύριε, και θα θεραπευθώ, εσύ που είσαι ο μόνος σοφός και εύσπλαχνος Ιατρός. Ικετεύω την αγαθότητά σου, θεράπευσε τα τραύματα της ψυχής μου και φώτισε τα μάτια της διανοίας μου, για να κατανοήσω τη θεία οικονομία σου που ενεργείται αδιάκοπα σε εμένα. Και επειδή μωράνθηκε η καρδιά και η διάνοιά μου, ας την αρτύσει η χάρη σου, το αλάτι της αλήθειας.

Δόξα σε σένα, μόνε μακρόθυμε, δόξα σε σένα, μόνε αγαθέ, δόξα σε σένα, ευεργέτη των ψυχών και των σωμάτων μας. Μεγάλοι είναι οι οικτιρμοί σου προς εμάς τους αμαρτωλούς, Κύριε. Μη με απορρίψεις μαζί με εκείνους που σου λένε, Κύριε, Κύριε, και δεν πράττουν το θέλημά σου, με τις πρεσβείες της παναχράντου Δεσποίνης ημών Θεοτόκου, με τις πρεσβείες όλων όσων σε ευαρέστησαν. Διότι εσύ γνωρίζεις, Κύριε, τα κρυμμένα μέσα μου πάθη. Εσύ γνωρίζεις καλά τα τραύματα της ψυχής μου. Γιάτρεψέ με, Κύριε, και θα γιατρευτώ. Διότι, εάν εσύ, Κύριε, δεν οικοδομήσεις τον οίκο της ψυχής, εις μάτην κόπιασαν οι οικοδομούντες. Διότι προετοιμάζομαι για την αντίσταση κατά των παθών, ώστε να αναμετρηθώ μαζί τους, και η κακοτεχνία του Δράκοντα παραλύει τη δύναμη της ψυχής μου μέσω της ηδονής, και χωρίς να υπάρχει κάποιος που να με εξαναγκάζει, σέρνομαι από αυτά σαν αιχμάλωτος. Προθυμοποιούμαι να αποσπάσω αυτόν που κατακαίγεται, και η οσμή της φωτιάς, καθώς είμαι ακόμη νέος, με ελκύει προς τη φωτιά. Πάλι ορμώ για να σώσω αυτόν που καταποντίζεται, και από απειρία καταποντίζομαι μαζί του. Επιπλήττω τον ασθενή, όντας τυφλός εγώ ο ίδιος. Θέλω ο άθλιος να γίνω ιατρός των παθών, ενώ ο ίδιος αιχμαλωτίζομαι από αυτά.

Ας διακηρυχθεί η χάρη σου, όπως πάντοτε και αλλού σε αναρίθμητους ράθυμους σαν και εμένα. Μοιάζει, Δέσποτα, ο ασθενής μας νους με το νεόφυτο δέντρο, που χρειάζεται πάντοτε τη δροσιά του νερού. Έτσι και η δική μας διάνοια, όντας ασθενής, έχει αδιάλειπτα ανάγκη από τη δική σου χάρη και τον φωτισμό. Θεράπευσέ με, Κύριε, και θα θεραπευθώ. Και αν αθέτησα και αθετώ ως χοϊκός άνθρωπος, εσύ που γέμισες τις υδρίες από την ευλογία σου, γέμισε και τη δική μου καρδιά από τη χάρη και την αγαθοσύνη σου. Η εύσπλαχνη μητέρα, Κύριε, έστω και αν περιφρονείται από το ίδιο της το βρέφος, δεν θέλει να το παραβλέψει, διότι νικιέται από τη μητρική της στοργή. Η στοργή του πτηνού εκχέεται στα νεογνά του, και κάθε ώρα τα επισκέπτεται, τους φέρνει τροφές και κοπιάζει για να τα θρέψει. Έτσι και η δική σου ευσπλαχνία θα νικηθεί από την έμφυτη αγαθότητά σου, για να ελεήσει αυτούς που σε επικαλούνται από όλη τους την ψυχή.

Θεράπευσέ με, Κύριε, και θα θεραπευθώ, εσύ που είσαι ο μόνος σοφός και εύσπλαχνος. Ικετεύω την αγαθότητά σου· θεράπευσε τα τραύματα της ψυχής μου και φώτισε τους οφθαλμούς της διανοίας μου, για να κατανοήσω την οικονομία σου που συντελέστηκε σε εμένα.

Μην παύετε λοιπόν να παρακαλείτε τον φιλάνθρωπο Θεό, ώστε να ελευθερωθεί η καρδιά μου από τη δουλεία των ατιμωτικών παθών. Έχει πωρωθεί η καρδιά μου, έχει αλλοιωθεί ο ευσεβής λογισμός μου, έχει σκοτιστεί η διάνοιά μου. Επιστρέφω σαν τον σκύλο στο ίδιο του το ξέρασμα· και η μετάνοιά μου δεν είναι καθαρή. Δεν έχω δάκρυα κατά την προσευχή. Και αν αναστενάξω, δροσίζω το πρόσωπό μου που έχει καλυφθεί από ντροπή. Ας χτυπήσω το στήθος μου, το κατοικητήριο των παθών. Δόξα σε Σένα, που μας ανέχεσαι· δόξα σε Σένα, μακρόθυμε· δόξα σε Σένα, ανεξίκακε· δόξα σε Σένα, αγαθέ· δόξα σε Σένα, μόνε σοφέ· δόξα σε Σένα, ευεργέτη των ψυχών και των σωμάτων· δόξα σε Σένα, που ανατέλλεις τον ήλιο σε πονηρούς και αγαθούς και βρέχεις σε δικαίους και αδίκους· δόξα σε Σένα, που τρέφεις όλα τα έθνη και ολόκληρη την ανθρώπινη φύση σαν έναν άνθρωπο· δόξα σε Σένα, που τρέφεις τα πετεινά του ουρανού και τα θηρία και τα ερπετά και τα ένυδρα, όπως το ταπεινό σπουργίτι. Διότι τα πάντα προσδοκούν από Σένα, να τους δώσεις την τροφή τους στην κατάλληλη ώρα· διότι είναι μεγάλη η δύναμή Σου και οι οικτιρμοί Σου απλώνονται σε όλα τα έργα Σου, Κύριε. Γι' αυτό παρακαλώ, Κύριε, να μην με απορρίψεις μαζί με αυτούς που Σου λένε, Κύριε, Κύριε, και δεν κάνουν το θέλημά Σου, με τις πρεσβείες όλων όσοι υπήρξαν ευάρεστοι ενώπιόν Σου· διότι Εσύ γνωρίζεις το κρυμμένο πάθος μέσα μου· Εσύ ξέρεις τα τραύματα της ψυχής μου. Θεράπευσέ με, Κύριε, και θα θεραπευθώ.

Θεράπευσέ με, Κύριε, και θα ιατρευτώ. Αυτό δεν είναι δυνατόν να λεχθεί για άνθρωπο· διότι πολλές φορές προσφέρει θεραπεία, αλλά ο ασθενής δεν ιατρεύεται. Δεν είναι δυνατόν να διαψευστεί η ελπίδα προς εσένα. Και από τι έπασχες, λέγει, άνθρωπε; Θεράπευσε την ψυχή που ασθενεί· διότι είναι φυσικό να ταράσσεται κανείς από τους ονειδισμούς.

Σώσε με και θα σωθώ. Μόνο στον Θεό είναι δυνατόν να λεχθεί αυτό. Του Ωριγένη [σε άλλα: Του Χρυσοστόμου]. Τι άραγε να σημαίνει αυτό; Επειδή συνεχώς απειλούσε με δεινά, ενώ αυτοί δυσπιστούσαν στα λεγόμενα, χλευάζοντάς τον έλεγαν πάντοτε: «Ας έλθει». Αλλά εγώ, λέει, δεν απέκαμα, έστω και αν ονειδιζόμουν. *Εσύ γνωρίζεις τα όσα εκπορεύονται από τα χείλη μου ενώπιόν σου.

Διότι γι’ αυτό ήλθε και να σταυρωθεί. Τι έκανε λοιπόν εκείνος; Τον ταράκωσε, τον σκοτείνιασε με την υπερβολή της αθυμίας, τον καταδίωξε, τον έσπρωξε, ώσπου τον οδήγησε στη θηλιά· και τον έβγαλε από την παρούσα ζωή και του στέρησε την προθυμία για μετάνοια. Ότι, αν ζούσε, θα σωζόταν κι αυτός, είναι φανερό από εκείνους που Τον σταύρωσαν. Διότι, αν έσωσε εκείνους που Τον ανέβασαν στον Σταυρό, και ενώ βρισκόταν επάνω στον ίδιο τον Σταυρό παρακαλούσε τον Πατέρα και ζητούσε γι’ αυτούς συγχώρηση για το τόλμημά τους, είναι ολοφάνερο ότι και τον προδότη, αν έδειχνε τη μετάνοια με τον πρέποντα τρόπο, θα τον δεχόταν με κάθε ευμένεια. Αλλά εκείνος δεν άντεξε να παραμείνει στο φάρμακο, επειδή καταποντίστηκε από την υπερβολική λύπη. Αυτό λοιπόν φοβούμενος ο Παύλος, σπεύδει να πείσει τους Κορινθίους να αρπάξουν τον άνθρωπο από το στόμα του διαβόλου. Και τι χρειάζεται να λέμε για τους Κορινθίους; Ο Πέτρος, μετά την κοινωνία των Μυστηρίων, αρνήθηκε τρεις φορές, και με τα δάκρυά του τα έσβησε όλα. Η πόρνη με δάκρυα εξευμένισε τον Δεσπότη. Ο Παύλος, ομολογώντας το αμάρτημά του, έγινε διδάσκαλος των μετανοούντων. Αφού λοιπόν λάβουμε αυτά τα έμπλαστρα, ας θεραπεύσουμε τα τραύματά μας, λέγοντας: «Ίασέ με, Κύριε, και θα ιαθώ· ίασε την ψυχή μου, διότι αμάρτησα σ’ Εσένα». Διότι, αφού μας δεχθεί ο Ιατρός, θα πει: «Εγώ είμαι που εξαλείφω τις ανομίες σου, και δεν θα τις θυμηθώ πλέον». Δες πόσα φάρμακα σου ετοίμασε ο Ιατρός· διάλεξε εσύ όποιο θέλεις.

Αλλά σχετικά με την έλλαμψη του Αγίου Πνεύματος και την ενοίκησή του στους πιστούς, το οποίο μας χορηγεί τον λόγο, θα μιλήσουμε εκτενέστερα αλλού. Τώρα όμως, καθώς προτραπήκαμε να εκθέσουμε ποια είναι η πίστη μας σχετικά με την τάξη που θεωρείται στην Αγία Τριάδα, για αυτήν λοιπόν λέμε τα εξής, και παρουσιάζουμε σαν να ήταν μπροστά στα μάτια μας τη δύναμη των όσων λέγονται. Γι' αυτό προσέξτε με με απλότητα, και μην επικρίνετε με περιέργεια εκείνον που φαίνεται να υποδεικνύει τον Ασχημάτιστο με τρία δάχτυλα. Διότι κατ' αυτόν τον τρόπο καθιστούμε το δυσνόητο του λόγου ευκολονόητο σε όσους μας κοιτούν, και δεν προσπαθούμε να περιγράψουμε τολμηρά τον Απερίληπτο και Απρόσιτο Θεό. Αλλά άνοιξε τα μάτια της ψυχής μου, Θεέ μου, και θα κατανοήσω. Σώσε με, Κύριε, και θα σωθώ.

Περίζωσέ με με δύναμη εξ ύψους, Λόγε, εμένα που ασθενώ και είμαι εντελώς εξαντλημένος, για να αγρυπνώ και να νήφω μέσα σε νηστείες, δεήσεις και αγαθές πράξεις, Εσύ ο μόνος παντοδύναμος. Θ. Θεράπευσέ με, Μητέρα του Ύψιστου Θεού, και θα ιαθώ, εγώ που έχω στηριχθεί σε εσένα. Ιδού, το πνεύμα μου χάνεται και τα οστά μου ξεράθηκαν, και η ταλαίπωρη ζωή μου πλησίασε στον Άδη.

Εσύ που ενδύεσαι το φως ως ιμάτιο. Θεράπευσέ με, Κύριε, και θα θεραπευθώ, καθαρίζοντας τους μώλωπες της ψυχής μου με τον δικό σου μώλωπα, Σωτήρα, εσύ που καταδέχθηκες τα πάθη με τη σάρκα σου. Την ψυχή μου, που γέμισε αγκάθια και χέρσωσε από κάθε είδους πάθη, Χριστέ μου, καθάρισέ την, εσύ που στεφανώθηκες με αγκάθια από άκρα αγαθότητα.