Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 17:16

Αυτά συντάχθηκαν εν τάχει για σένα, φίλε Δημήτριε, σχετικά με όσα τέθηκαν, και είναι σύντομα, λόγω της πίεσης του χρόνου. Διότι έπρεπε μάλλον, λέγοντας λίγα, να προλάβουμε την πρόσκληση, παρά μακρηγορώντας, να υστερήσουμε ως προς την ανάγκη και να αποτύχουμε στην προσπάθειά μας. Ωστόσο, είναι αρκετά —εφόσον βέβαια δεν επιθύμησες ανθρώπινη ημέρα ούτε απέβλεψας σε ματαιότητες και σε ψευδείς μανίες— για να στηρίξουν εκείνον που κλονίζεται και να αποκρούσουν τους λογισμούς της αμφιβολίας.

Διότι κανείς δεν εξέρχεται με καθαρότητα από την Αίγυπτο, ούτε διαφεύγει από τον ολεθρευτή, εάν δεν τα διαπαιδαγωγήσει αυτά. Εκείνοι δε ας αλλοιωθούν με την καλή αλλοίωση, μεταφέροντας όλο το επιθυμητικό προς τον Θεό, ώστε να μπορούν να λένε: Κύριε, ενώπιόν σου βρίσκεται όλη η επιθυμία μου· και, Ημέρα ανθρώπου δεν επιθύμησα.

Σώσε με και θα σωθώ. Μόνο στον Θεό είναι δυνατόν να λεχθεί αυτό. Του Ωριγένη [σε άλλα: Του Χρυσοστόμου]. Τι άραγε να σημαίνει αυτό; Επειδή συνεχώς απειλούσε με δεινά, ενώ αυτοί δυσπιστούσαν στα λεγόμενα, χλευάζοντάς τον έλεγαν πάντοτε: «Ας έλθει». Αλλά εγώ, λέει, δεν απέκαμα, έστω και αν ονειδιζόμουν. *Εσύ γνωρίζεις τα όσα εκπορεύονται από τα χείλη μου ενώπιόν σου.

Ανάγνωσε τον Ησαΐα, και σε αυτόν θα βρεις πώς ομιλεί το βέλος: «Και με έθεσε ως βέλος εκλεκτό», λέγει ο Θεός Λόγος, «και μέσα στη φαρέτρα του με έκρυψε». Πληγωμένος από αυτό το βέλος ο Ιερεμίας έλεγε προς αυτόν: «Εγώ όμως δεν κοπίασα να σε ακολουθώ, και ημέρα ανθρώπου δεν επιθύμησα». Πληγωμένος στη διάνοια από αυτό το βέλος ο Δαβίδ έλεγε προς αυτόν: «Προσκολλήθηκε η ψυχή μου οπίσω σου, και εμένα με στήριξε η δεξιά σου». Πληγωμένος από αυτό το βέλος ο Πέτρος έλεγε στον Χριστό: «Κύριε, εσύ γνωρίζεις ότι σε αγαπώ». Πληγωμένος από αυτό το βέλος ο Παύλος, και συνδεδεμένος με τον Χριστό, έλεγε: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού;». Πληγωμένη από αυτό το βέλος η πάνσεμνη Εκκλησία έλεγε: «Ωιμέ, είμαι πληγωμένη από αγάπη». Ω στεναγμός, που μέσα από τα βάθη της καρδιάς αναβλύζει φιλόχριστα νάματα· ω στεναγμός, με τον οποίο ελκύει προς τον εαυτό της τον ουράνιο νυμφίο Χριστό.

Λόγος Β'. Περί απροσπαθείας, δηλαδή περί αλυπίας. Εκείνος που αγάπησε αληθινά τον Κύριο· εκείνος που επιζήτησε αληθινά να επιτύχει τη μέλλουσα βασιλεία· εκείνος που αισθάνθηκε αληθινά πόνο για τα δικά του πταίσματα· εκείνος που απέκτησε αληθινά τη μνήμη της κολάσεως και της αιώνιας κρίσεως· εκείνος που ανέλαβε αληθινά τον φόβο της δικής του εξόδου, δεν θα αγαπήσει πλέον, ούτε θα φροντίσει, ούτε θα μεριμνήσει, ούτε για χρήματα, ούτε για κτήματα, ούτε για γονείς, ούτε για τη δόξα του βίου, ούτε για φίλους, ούτε για αδελφούς, ούτε για απολύτως τίποτα το επίγειο. Αλλά, αφού αποτινάξει και μισήσει κάθε δεσμό του και κάθε φροντίδα γι' αυτά, όπως ακριβώς και την ίδια του τη σάρκα, γυμνός από αυτά και αμέριμνος, ακολουθεί τον Χριστό χωρίς οκνηρία, βλέποντας πάντοτε προς τον ουρανό και προσδοκώντας τη βοήθεια από εκεί, σύμφωνα με τον άγιο που είπε: «Προσκολλήθηκε η ψυχή μου πίσω σου», και τον άλλον, τον αείμνηστο, που είπε: «Εγώ όμως δεν κουράστηκα να σε ακολουθώ, και ημέρα ή ανάπαυση ανθρώπου δεν επιθύμησα, Κύριε». Αποτελεί μεγίστη ντροπή, αφού εγκαταλείψαμε όλα τα προειρημένα μετά την κλήση μας, με την οποία μας κάλεσε ο Κύριος και όχι άνθρωπος, να φροντίζουμε για κάτι που δεν μπορεί να μας ευεργετήσει την ώρα της ανάγκης μας, δηλαδή της εξόδου μας. Διότι αυτό είναι που είπε ο Κύριος: το να στραφεί κανείς προς τα πίσω και να μη βρεθεί κατάλληλος για τη βασιλεία των ουρανών.

ΚΗʹ. Εκείνος που έχει αποκτήσει μέσα του τη θεία αγάπη δεν κοπιάζει ακολουθώντας τον Κύριο και Θεό του, σύμφωνα με τον θείο Ιερεμία· αλλά υπομένει γενναία κάθε πόνο, ονειδισμό και ύβρη, χωρίς να λογαριάζει απολύτως το κακό για κανέναν.

Βλέπεις πώς έχουμε νομοθετηθεί από την αλήθεια; Αλλά τι λέει ο μέγας Πέτρος; Και όταν φανερωθεί ο Αρχιποιμένας, θα λάβετε το αμάραντο στεφάνι της δόξας. Πόσο σπουδαίο θα είναι για σένα να αναφωνήσεις ενώπιον του Κυρίου: Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσες. Και θα προσέθετα και εκείνο: Εγώ δεν κουράστηκα να σε ακολουθώ και δεν επιθύμησα ημέρα ανθρώπου, Κύριε. Και πράγματι έτσι είναι: όλα τα έδωσες στον Θεό, όλα τα θεώρησες σκύβαλα, για να κερδίσεις τον Χριστό. Ώστε, ακόμα και αν υπομένεις θλίψεις, κυρία μου, με τις οποίες συζούν όσοι ζουν κατά Θεόν· διότι πολλές είναι οι θλίψεις των δικαίων, όπως αναφωνεί ο άγιος Δαβίδ, οι οποίες προκαλούνται νοητά και αισθητά από τον εχθρό. Του οποίου τα νοήματα μην αγνοείς, και του οποίου τις μεθοδείες να αποκρούεις με τις προσευχές. Δεν διεξάγουμε την πάλη ενάντια σε αίμα και σάρκα, όπως λέει ο απόστολος, αλλά προς τις αρχές και τις εξουσίες αυτού του κόσμου, των οποίων το να διαφύγει κανείς τις παγίδες είναι πραγματικός αγώνας. Να έχεις μια ψυχή στην οποία να εμπιστεύεσαι τα όσα συμβαίνουν, διότι από εκεί προέρχεται το χαλινάρι της αμαρτίας και η θεία βοήθεια. Όπως ακριβώς οι αδελφές, που βρίσκονται υπό τη δική σου προστασία· διότι πρέπει αυτές να σου αναφέρουν τις παρορμήσεις τους και προς τι έχει μεγαλύτερη επιρρέπεια η καθεμία, και εσύ η ίδια να τις δέχεσαι, και την μεν να παρηγορείς, την δε να ενθαρρύνεις, την άλλη να προφυλάσσεις και απλώς να προσφέρεις σε όλες το κατάλληλο. Και βέβαια μην πέσεις σε ακηδία ως προς αυτό· ο Θεός είναι υπερασπιστής και ο Κύριος στήριγμα. Εμείς αρκεί μόνο να κάνουμε την αρχή, και Εκείνος διδάσκει τη γνώση.

Μήπως έχει λάβει τέλος η πάλη των αοράτων εχθρών ενάντια στο αίμα και τη σάρκα; Μήπως έχει κλείσει το στάδιο των θεοδρόμων; Τότε θα κλείσει, όταν θα αναχωρήσουμε από τον παρόντα βίο· αλλά εφόσον βρισκόμαστε μέσα στη σάρκα, πάντοτε συμπαρίστανται και οι πειρασμοί και ο πόλεμος. Κανένας λοιπόν από τους αγίους δεν δυσφόρησε με την παράταση των πειρασμών, ούτε αλλοιώθηκε από την επιμονή των θλίψεων. Αλλά ο μεν Δαβίδ λέει: «Θλίψεις και ανάγκες με βρήκαν· οι εντολές σου είναι η μελέτη μου.» Ο δε Ιερεμίας: «Εγώ όμως δεν κουράστηκα να σε ακολουθώ, και δεν επιθύμησα ημέρα ανθρώπου.» Ο δε Απόστολος λέει: «Με μεγάλη μου χαρά θα καυχηθώ για τις ασθένειές μου, για να κατασκηνώσει πάνω μου η δύναμη του Χριστού. Γι' αυτό ευαρεστούμαι στις ασθένειες, στις ύβρεις, στις ανάγκες, στους διωγμούς, στις στενοχώριες υπέρ του Χριστού· διότι όταν ασθενώ, τότε είμαι δυνατός.» Έτσι λοιπόν είναι αναγκαίο και για εμάς, αδελφοί, να έχουμε αυτή τη διάθεση και αυτά να λέμε, έχοντας τον Χριστό βοηθό και συναθλητή στα παλαίσματα· διότι λέει: «Δεν θα σε αφήσω, ούτε πρόκειται να σε εγκαταλείψω.» Και: «Αν ο Θεός είναι υπέρ ημών, ποιος μπορεί να είναι εναντίον μας;» Και αν αποτελεί χαρά για τους πολλούς να αγωνίζονται για έναν φθαρτό βασιλιά, πόσο μάλλον για εμάς να αθλούμαστε και να κοπιάζουμε στον στίβο υπέρ του Βασιλέως των πάντων. Ας επιμείνουμε λοιπόν σε αυτήν την προαίρεση, αδελφοί, είτε εμφανιστεί πειρασμός είτε δεν εμφανιστεί· αν και πάντοτε υπάρχει πειρασμός από τον εχθρό, έστω κι αν δεν γίνεται ορατά, αλλά αόρατα.

Έτσι, λοιπόν, έζησαν όλοι οι άγιοι, με τέτοιες προθέσεις θριάμβευσαν τον θεϊκό τους πόθο· ο μεν Ιερεμίας λέγοντας: «Εγώ όμως δεν κουράστηκα να σε ακολουθώ, και ημέρα ανθρώπου δεν επιθύμησα, Κύριε»· ο δε Δαβίδ: «Τι να ανταποδώσω στον Κύριο για όλα όσα μου έχει ανταποδώσει; Ποτήρι σωτηρίας θα λάβω, και το όνομα του Κυρίου θα επικαλεστώ»· ο Απόστολος πάλι λέγοντας: «Διότι σε εμάς δόθηκε από τον Θεό για χάρη του Χριστού, όχι μόνο να πιστεύουμε σε αυτόν, αλλά και να πάσχουμε για αυτόν». Ομοίως και οι απόστολοι, όταν μαστιγώθηκαν, χαίρονταν, λέει η Γραφή, «Επειδή αξιώθηκαν να υποστούν ατίμωση για το όνομα του Χριστού». Και γενικά ο καθένας από τους αγίους με τέτοια λόγια φανερώνει τον έρωτά του προς τον Χριστό. Γι' αυτό λοιπόν και εμείς, αδελφοί, ας ακούμε με προθυμία τα λεγόμενα, και ας αγαπάμε με αγάπη τον αγαπητό Θεό μας, ευχαριστώντας τον πάντοτε για όλα τα αγαθά που μας έκανε, επειδή μας εξέλεξε εξαρχής για σωτηρία μέσω του αγιασμού της παρούσας αφιέρωσης· επειδή μας χάρισε να τον λατρεύουμε με ορθόδοξη πίστη, και να μην παρασυρόμαστε μέσα στην πλάνη· διότι πόσοι έχουν πλανηθεί εξαπατώμενοι «από τον δόλο των ανθρώπων, με πανουργία, σύμφωνα με τις μεθοδείες της πλάνης»! Πόσοι λιμοκτονούν «όχι από πείνα για ψωμί ούτε από δίψα για νερό, αλλά από πείνα για να ακούσουν τον λόγο του Θεού», σύμφωνα με τα γεγραμμένα!