Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 18:7

Βλέπεις, αγαπητέ, πώς με τη λέξη «Ανεκτότερον» έδειξε ότι και εκείνοι που πλήρωσαν τόσο βαρύ τίμημα εδώ, και υπέμειναν εκείνον τον πρωτοφανή και παράδοξο εμπρησμό, θα υποστούν και εκεί κάποια τιμωρία, ελαφρότερη όμως, επειδή πρόλαβαν να δοκιμάσουν εδώ τόσο μεγάλη οργή; Για να μην καταστήσουν λοιπόν και αυτοί τους εαυτούς τους υπόλογους σε μεγαλύτερη τιμωρία αυξάνοντας τα αμαρτήματά τους, ως αγαθός και φιλάνθρωπος Δεσπότης, βλέποντας το αμετανόητό τους, συντόμευσε τον χρόνο που υποσχέθηκε να δείξει μακροθυμία. Διότι, όπως ακριβώς σε εκείνους που επιδεικνύουν την αρμόζουσα ευγνωμοσύνη, χάρη στην έμφυτη αγαθότητά Του ανακαλεί τις αποφάσεις Του, τους αποδέχεται όταν μετανοούν και τους απαλλάσσει από την επικείμενη τιμωρία· έτσι πάλι, όταν υπόσχεται είτε να παράσχει κάποια αγαθά είτε προθεσμία για μετάνοια, αλλά τους δει να έχουν γίνει ανάξιοι, τότε και πάλι ανακαλεί τις υποσχέσεις Του. Γι' αυτό και μέσω του προφήτη έλεγε: «Ξαφνικά θα μιλήσω για έθνη και για βασίλεια, για να τα εξολοθρεύσω και να τα καταστρέψω· και εάν μετανοήσουν, θα μετανοήσω κι εγώ για όσα είπα ότι θα τους κάνω»· και πάλι: «Ξαφνικά θα μιλήσω για έθνη και για βασίλεια, για να τα ανοικοδομήσω· και εάν αμαρτήσουν, θα μετανοήσω κι εγώ για όσα είπα ότι θα τους κάνω». Είδες πώς από εμάς παίρνει τις αφορμές και για τη φιλανθρωπία που επιδεικνύει απέναντί μας, και για την οργή Του;

Ιδού, σαν τον πηλό. Συντριβήκατε και εσείς, θα μπορέσω να σας επανορθώσω. Εντέλει θα μιλήσω. Διότι, μήπως επειδή το είπα μία φορά, πρέπει οπωσδήποτε και να εκπληρωθεί; Υπάρχει για εσάς ελπίδα σωτηρίας, εάν προσέξετε τους εαυτούς σας και αλλάξετε τρόπο ζωής. Ούτε, λοιπόν, να επαναπαύεστε στα αγαθά των πατέρων σας, ούτε να απελπίζεστε εξαιτίας των κακών που λέγονται για εσάς.

Το δε στόμα είναι εξουθενωμένο εξαιτίας της βλασφημίας· αποτιναγμένο δε, σαν κάποιου που έχει απωθηθεί. Και θα σε απορρίψω. Αναφέρουν δε τα βιβλία των Βασιλειών ότι και τιμή απόλαυσε αργότερα, και υψώθηκε αργότερα ο θρόνος του, ίσως επειδή έγινε καλύτερος· ώστε, και όταν λέγει: «Δεν πρόκειται να καθίσει στον θρόνο κανείς από το σπέρμα του», είναι προφανές ότι αυτό ισχύει εφόσον παραμένει τέτοιος· διότι εν τέλει θα ομιλήσω εναντίον βασιλείου και εναντίον έθνους για να το κατασκάψω, αλλά εάν επιστρέψουν, δεν θα πράξω τίποτε. * Ατιμάστηκε ο Ιεχονίας, σαν σκεύος για το οποίο δεν υπάρχει καμία χρεία.

Διότι τον νόμο, τον οποίο εξ αρχής θέσπισε ο Θεός απευθυνόμενος σε όλους τους ανθρώπους μέσω του προφήτη, αυτόν διατήρησε και τότε. Ποιος είναι, λοιπόν, αυτός ο νόμος; «Κάποια στιγμή», λέει, «θα μιλήσω εναντίον ενός έθνους και εναντίον μιας βασιλείας, για να τους ξεριζώσω, να τους γκρεμίσω και να τους εξολοθρεύσω· και εάν αυτοί μετανοήσουν για την κακία τους, θα μετανοήσω και εγώ για την οργή με την οποία είπα ότι θα τους τιμωρήσω». Τηρώντας, λοιπόν, αυτόν τον νόμο, τους έσωσε όταν μετανόησαν, και όταν απομακρύνθηκαν από την κακία, τους απάλλαξε από την οργή. Γνώριζε την αρετή των βαρβάρων, γι' αυτό και επέσπευδε τον προφήτη. Έτσι και τότε συγκλονιζόταν η πόλη ακούγοντας την προφητική φωνή, αλλά δεν υπέστη απολύτως καμία βλάβη, παρά μάλλον ωφελήθηκε από τον φόβο. Διότι ο φόβος εκείνος γέννησε τη σωτηρία· η απειλή απέτρεψε τον κίνδυνο· η καταδικαστική απόφαση της καταστροφής σταμάτησε την καταστροφή. Ω, τι καινό και παράδοξο πράγμα! Μια απόφαση που απειλούσε με θάνατο, γέννησε ζωή. Η απόφαση, αφού εκδόθηκε, έπειτα ακυρώθηκε, σε αντίθεση με ό,τι ισχύει στους κοσμικούς δικαστές· διότι σε αυτούς η δημόσια ανακοίνωση της απόφασης την καθιστά τελεσίδικη και έγκυρη, ενώ στον Θεό συμβαίνει το αντίθετο: η ίδια η προαναγγελία της απόφασης είναι αυτή ακριβώς που την καθιστά άκυρη.

Δʹ. Πρέπει, λοιπόν, συνεχώς να αντηχεί μέσα τους και να τους ενσταλάζεται η διδασκαλία περί αυτών. Έπειτα, επειδή μίλησε για τη δόξα και τη μεγαλοπρέπεια της βασιλείας, και την προσπέρασε χωρίς να τη διευκρινίσει, επανέρχεται και εξηγεί, στο μέτρο που του είναι δυνατόν, τι είναι η δόξα, προσθέτοντας: «Η βασιλεία σου είναι βασιλεία πάντων των αιώνων». Όχι μόνο των παρόντων, λέει, αλλά και των μελλοντικών· διότι είναι ατελεύτητη και άπειρη, και η μόνη που κατέχει την αιωνιότητα. «Και η δεσποτεία σου σε κάθε γενεά και γενεά». Παρατήρησε και από αυτό το σημείο τον ατελεύτητο χαρακτήρα της. Εκτείνεται παντού στην οικουμένη, παντού στους αιώνες, παντού στους χρόνους. «Πιστός είναι ο Κύριος σε όλα τα λόγια του, και όσιος σε όλα τα έργα του»· αφού μίλησε για το ατελεύτητο, το σταθερό, το παγιωμένο και το ακλόνητο της βασιλείας, αναφέρει επίσης και τη στερεότητα των λόγων Του. Διότι η λέξη «πιστός» σημαίνει ακριβώς αυτό: βέβαιος, αληθινός. Αν λοιπόν είναι πιστός, οπωσδήποτε θα πραγματοποιηθούν όσα έχουν ειπωθεί από Αυτόν. Και όπως ακριβώς η βασιλεία Του είναι αδιάπτωτη και δεν έχει τέλος, έτσι και οι λόγοι Του είναι στερεοί και σταθεροί. Ούτε, επομένως, εκείνη διακόπτεται ποτέ, ούτε αυτοί διαψεύδονται. Εάν όμως δεν διαψεύδονται, πρέπει οπωσδήποτε να ακολουθήσουν τα έργα. Αν πάλι κάπου είπε κάτι και δεν έγινε, και αυτό αποτελεί απόδειξη της αλήθειάς Του· διότι λέει: «Κάποια στιγμή θα μιλήσω εναντίον έθνους και βασιλείας, για να κατασκάψω και να ξεριζώσω· και εάν μετανοήσουν για την κακία τους, θα αλλάξω γνώμη κι εγώ για τα όσα είπα ότι θα τους κάνω».

Και προτρέπει τους Ιουδαίους να τηρούν το Σάββατο. Στον οίκο του κεραμέως αποστέλλεται ο προφήτης. Εν τέλει θα μιλήσω, λέγει ο Θεός, εναντίον μιας βασιλείας, ώστε να την καταστρέψω· και εάν επιστρέψουν, δεν πρόκειται να την καταστρέψω. Και εν τέλει θα μιλήσω, λέγει, για ένα έθνος ή μια βασιλεία, ώστε να ανοικοδομηθεί. Και εάν πράξουν το πονηρό, δεν θα εκπληρώσω και εγώ τα αγαθά τα οποία είπα ότι θα κάνω σε αυτούς. Αυτό δε το κεφάλαιο είναι χρήσιμο προς τους Ιουδαίους, όταν λένε ότι ο Κύριος τους υποσχέθηκε αγαθά. Διότι, αφού απείθησαν στον Κύριό μας Ιησού Χριστό, οι ίδιοι κατέστησαν υπαίτιοι για τους εαυτούς τους των παρόντων κακών. Ο προφήτης προλέγει την επιβουλή που εξυφαίνεται εναντίον του από τους Ιουδαίους, και προσεύχεται εναντίον τους, διότι ανταπέδωσαν κακά αντί για αγαθά.

Μόνο αναγνώρισε την ανομία σου, ότι ασέβησας απέναντι στον Κύριο τον Θεό σου.» «Άξαφνα θα μιλήσω εναντίον ενός έθνους ή εναντίον μιας βασιλείας, για να τους ξεριζώσω και να τους καταστρέψω. Και εάν επιστρέψει το έθνος εκείνο, θα μετανοήσω για τα δεινά που είχα σκεφτεί να τους επιφέρω.» «Μην παραλείψεις καμία λέξη· ίσως ακούσουν και αποστραφεί ο καθένας από την πονηρή του οδό, και τότε θα πάψω να επιφέρω τα δεινά, τα οποία εγώ διατάζω να τους κάνουν.» «Επίστρεψε σε εμένα, κατοικία του Ισραήλ, λέει ο Κύριος, και δεν θα στρέψω το πρόσωπό μου με οργή εναντίον σας, διότι εγώ είμαι ελεήμων, λέει ο Κύριος, και δεν θα οργίζομαι εναντίον σας αιώνια. Κάντε καλύτερους τους δρόμους σας και τα έργα σας, και ακούστε τη φωνή του Κυρίου, και ο Κύριος θα παύσει τα δεινά για τα οποία σας μίλησε.» «Εάν ο άνομος επιστρέψει από όλες τις ανομίες του που διέπραξε, και τηρήσει όλες τις εντολές μου, και πράξει δικαιοσύνη, έλεος και κρίση, αυτός διαφύλαξε την ψυχή του. Και εφόσον είδε και αποστράφηκε όλες τις ασέβειές του που έπραξε, θα ζήσει αληθινά και δεν πρόκειται να πεθάνει. Όλα τα παραπτώματά του δεν θα μνημονευθούν πλέον, αλλά μέσω της δικαιοσύνης του θα ζήσει. Μήπως πράγματι επιθυμώ τον θάνατο του αμαρτωλού, λέει ο Κύριος, και όχι το να αποστραφεί την πονηρή του οδό και να ζήσει;» «Γέμισες με αγαθή ελπίδα τους γιους σου, επειδή δίνεις τη δυνατότητα μετανοίας για τα αμαρτήματα.» «Μην ντραπείς να ομολογήσεις τις αμαρτίες σου.» «

Αλλά σταματήστε τον κλαυθμό, παύστε, γίνετε ασφαλείς φύλακες αυτών· τολμώ να πω ότι εγώ γίνομαι εγγυητής της σωτηρίας σας. Το λέω αυτό έχοντας θάρρος στις δικές σας εξαγγελίες, όχι στις δικές μου πράξεις· στις δικές σας υποσχέσεις, και όχι στα δικά μου λόγια. Εγώ σας εγγυώμαι τη σωτηρία, εάν εσείς οι ίδιοι τηρήσετε σταθερά τις ομολογίες σας· εγώ την απαλλαγή από τα δεινά, εάν εσείς κάνετε σταθερή την επιστροφή σας στον Θεό· εγώ την υποχώρηση των εχθρών, εάν εσείς απομακρυνθείτε από τα πάθη. Μάλλον όμως, ούτε εγώ είμαι εγγυητής αυτών, αλλά και για τον εαυτό μου και για εσάς, εάν βέβαια εσείς εκπληρώσετε τις συμφωνίες χωρίς προφάσεις, προβάλλω εσάς τους ίδιους ως εγγυητές, εσάς αναδεικνύω ως πρεσβευτές. Διότι και ο Κύριος, όντας φιλάνθρωπος και μετανοώντας για τις τιμωρίες λόγω των κακιών των ανθρώπων, θα σας πει: Ιδού, εξαλείφω σαν νέφος τις ανομίες σου και σαν σκοτάδι τις αμαρτίες σου· επίστρεψε σε εμένα και θα σε λυτρώσω. Και, επιστρέψτε σε εμένα και θα επιστρέψω σε εσάς. Και, κάποια στιγμή θα μιλήσω εναντίον ενός έθνους ή εναντίον ενός βασιλείου, για να τους ξεριζώσω και να τους καταστρέψω· και, εάν το έθνος εκείνο αποστραφεί τα κακά του, θα αλλάξω απόφαση και εγώ για όλα τα δεινά που σκέφτηκα να τους επιφέρω.