Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 18:8

«Ιδού, όπως ο πηλός του κεραμέα, έτσι είστε και εσείς στα χέρια μου. Ξαφνικά θα μιλήσω εναντίον ενός έθνους ή εναντίον μιας βασιλείας, για να τους ξεριζώσω. Και αν εκείνο το έθνος αποστραφεί από όλες τις κακίες του, θα μετανοήσω και εγώ για τα κακά που σκέφτηκα να τους κάνω. Και ξαφνικά θα μιλήσω για ένα έθνος και για μια βασιλεία, για να ανοικοδομηθεί και να φυτευτεί. Και αν πράξουν τα πονηρά ενώπιόν μου, ώστε να μην υπακούσουν στη φωνή μου, θα μετανοήσω και εγώ για τα αγαθά που είπα ότι θα τους κάνω.» Βλέπεις πώς μερικοί πλάθονται για τιμή και για ατιμία, όχι επειδή έλαβαν από κατασκευής τέτοια φύση, αλλά λαμβάνοντας την ισάξια και πρέπουσα ανταπόδοση για όσα έπραξαν; Επομένως, εάν ο Δημιουργός των πάντων τιμωρεί αυτόν που από τους αγαθούς τρόπους μεταβαίνει στα αισχρότερα, και στεφανώνει με τιμές αυτόν που από τα αισχρότερα μεταβαίνει στα καλύτερα, πώς δεν είναι αληθές να πούμε ότι κανένας δεν έγινε κατά φύση φαύλος, ούτε πλάθεται έτσι από Αυτόν, αλλά μάλλον έγιναν σκεύη ατιμίας διότι, αν και είχαν τη δυνατότητα να επιλέξουν να ευδοκιμήσουν ενώπιον του Θεού, αρρώστησαν από τη θεληματική τους ροπή προς τα φαύλα;

Βλέπεις, αγαπητέ, πώς με τη λέξη «Ανεκτότερον» έδειξε ότι και εκείνοι που πλήρωσαν τόσο βαρύ τίμημα εδώ, και υπέμειναν εκείνον τον πρωτοφανή και παράδοξο εμπρησμό, θα υποστούν και εκεί κάποια τιμωρία, ελαφρότερη όμως, επειδή πρόλαβαν να δοκιμάσουν εδώ τόσο μεγάλη οργή; Για να μην καταστήσουν λοιπόν και αυτοί τους εαυτούς τους υπόλογους σε μεγαλύτερη τιμωρία αυξάνοντας τα αμαρτήματά τους, ως αγαθός και φιλάνθρωπος Δεσπότης, βλέποντας το αμετανόητό τους, συντόμευσε τον χρόνο που υποσχέθηκε να δείξει μακροθυμία. Διότι, όπως ακριβώς σε εκείνους που επιδεικνύουν την αρμόζουσα ευγνωμοσύνη, χάρη στην έμφυτη αγαθότητά Του ανακαλεί τις αποφάσεις Του, τους αποδέχεται όταν μετανοούν και τους απαλλάσσει από την επικείμενη τιμωρία· έτσι πάλι, όταν υπόσχεται είτε να παράσχει κάποια αγαθά είτε προθεσμία για μετάνοια, αλλά τους δει να έχουν γίνει ανάξιοι, τότε και πάλι ανακαλεί τις υποσχέσεις Του. Γι' αυτό και μέσω του προφήτη έλεγε: «Ξαφνικά θα μιλήσω για έθνη και για βασίλεια, για να τα εξολοθρεύσω και να τα καταστρέψω· και εάν μετανοήσουν, θα μετανοήσω κι εγώ για όσα είπα ότι θα τους κάνω»· και πάλι: «Ξαφνικά θα μιλήσω για έθνη και για βασίλεια, για να τα ανοικοδομήσω· και εάν αμαρτήσουν, θα μετανοήσω κι εγώ για όσα είπα ότι θα τους κάνω». Είδες πώς από εμάς παίρνει τις αφορμές και για τη φιλανθρωπία που επιδεικνύει απέναντί μας, και για την οργή Του;

Το δε στόμα είναι εξουθενωμένο εξαιτίας της βλασφημίας· αποτιναγμένο δε, σαν κάποιου που έχει απωθηθεί. Και θα σε απορρίψω. Αναφέρουν δε τα βιβλία των Βασιλειών ότι και τιμή απόλαυσε αργότερα, και υψώθηκε αργότερα ο θρόνος του, ίσως επειδή έγινε καλύτερος· ώστε, και όταν λέγει: «Δεν πρόκειται να καθίσει στον θρόνο κανείς από το σπέρμα του», είναι προφανές ότι αυτό ισχύει εφόσον παραμένει τέτοιος· διότι εν τέλει θα ομιλήσω εναντίον βασιλείου και εναντίον έθνους για να το κατασκάψω, αλλά εάν επιστρέψουν, δεν θα πράξω τίποτε. * Ατιμάστηκε ο Ιεχονίας, σαν σκεύος για το οποίο δεν υπάρχει καμία χρεία.

Διότι τον νόμο, τον οποίο εξ αρχής θέσπισε ο Θεός απευθυνόμενος σε όλους τους ανθρώπους μέσω του προφήτη, αυτόν διατήρησε και τότε. Ποιος είναι, λοιπόν, αυτός ο νόμος; «Κάποια στιγμή», λέει, «θα μιλήσω εναντίον ενός έθνους και εναντίον μιας βασιλείας, για να τους ξεριζώσω, να τους γκρεμίσω και να τους εξολοθρεύσω· και εάν αυτοί μετανοήσουν για την κακία τους, θα μετανοήσω και εγώ για την οργή με την οποία είπα ότι θα τους τιμωρήσω». Τηρώντας, λοιπόν, αυτόν τον νόμο, τους έσωσε όταν μετανόησαν, και όταν απομακρύνθηκαν από την κακία, τους απάλλαξε από την οργή. Γνώριζε την αρετή των βαρβάρων, γι' αυτό και επέσπευδε τον προφήτη. Έτσι και τότε συγκλονιζόταν η πόλη ακούγοντας την προφητική φωνή, αλλά δεν υπέστη απολύτως καμία βλάβη, παρά μάλλον ωφελήθηκε από τον φόβο. Διότι ο φόβος εκείνος γέννησε τη σωτηρία· η απειλή απέτρεψε τον κίνδυνο· η καταδικαστική απόφαση της καταστροφής σταμάτησε την καταστροφή. Ω, τι καινό και παράδοξο πράγμα! Μια απόφαση που απειλούσε με θάνατο, γέννησε ζωή. Η απόφαση, αφού εκδόθηκε, έπειτα ακυρώθηκε, σε αντίθεση με ό,τι ισχύει στους κοσμικούς δικαστές· διότι σε αυτούς η δημόσια ανακοίνωση της απόφασης την καθιστά τελεσίδικη και έγκυρη, ενώ στον Θεό συμβαίνει το αντίθετο: η ίδια η προαναγγελία της απόφασης είναι αυτή ακριβώς που την καθιστά άκυρη.

Δʹ. Πρέπει, λοιπόν, συνεχώς να αντηχεί μέσα τους και να τους ενσταλάζεται η διδασκαλία περί αυτών. Έπειτα, επειδή μίλησε για τη δόξα και τη μεγαλοπρέπεια της βασιλείας, και την προσπέρασε χωρίς να τη διευκρινίσει, επανέρχεται και εξηγεί, στο μέτρο που του είναι δυνατόν, τι είναι η δόξα, προσθέτοντας: «Η βασιλεία σου είναι βασιλεία πάντων των αιώνων». Όχι μόνο των παρόντων, λέει, αλλά και των μελλοντικών· διότι είναι ατελεύτητη και άπειρη, και η μόνη που κατέχει την αιωνιότητα. «Και η δεσποτεία σου σε κάθε γενεά και γενεά». Παρατήρησε και από αυτό το σημείο τον ατελεύτητο χαρακτήρα της. Εκτείνεται παντού στην οικουμένη, παντού στους αιώνες, παντού στους χρόνους. «Πιστός είναι ο Κύριος σε όλα τα λόγια του, και όσιος σε όλα τα έργα του»· αφού μίλησε για το ατελεύτητο, το σταθερό, το παγιωμένο και το ακλόνητο της βασιλείας, αναφέρει επίσης και τη στερεότητα των λόγων Του. Διότι η λέξη «πιστός» σημαίνει ακριβώς αυτό: βέβαιος, αληθινός. Αν λοιπόν είναι πιστός, οπωσδήποτε θα πραγματοποιηθούν όσα έχουν ειπωθεί από Αυτόν. Και όπως ακριβώς η βασιλεία Του είναι αδιάπτωτη και δεν έχει τέλος, έτσι και οι λόγοι Του είναι στερεοί και σταθεροί. Ούτε, επομένως, εκείνη διακόπτεται ποτέ, ούτε αυτοί διαψεύδονται. Εάν όμως δεν διαψεύδονται, πρέπει οπωσδήποτε να ακολουθήσουν τα έργα. Αν πάλι κάπου είπε κάτι και δεν έγινε, και αυτό αποτελεί απόδειξη της αλήθειάς Του· διότι λέει: «Κάποια στιγμή θα μιλήσω εναντίον έθνους και βασιλείας, για να κατασκάψω και να ξεριζώσω· και εάν μετανοήσουν για την κακία τους, θα αλλάξω γνώμη κι εγώ για τα όσα είπα ότι θα τους κάνω».

Και προτρέπει τους Ιουδαίους να τηρούν το Σάββατο. Στον οίκο του κεραμέως αποστέλλεται ο προφήτης. Εν τέλει θα μιλήσω, λέγει ο Θεός, εναντίον μιας βασιλείας, ώστε να την καταστρέψω· και εάν επιστρέψουν, δεν πρόκειται να την καταστρέψω. Και εν τέλει θα μιλήσω, λέγει, για ένα έθνος ή μια βασιλεία, ώστε να ανοικοδομηθεί. Και εάν πράξουν το πονηρό, δεν θα εκπληρώσω και εγώ τα αγαθά τα οποία είπα ότι θα κάνω σε αυτούς. Αυτό δε το κεφάλαιο είναι χρήσιμο προς τους Ιουδαίους, όταν λένε ότι ο Κύριος τους υποσχέθηκε αγαθά. Διότι, αφού απείθησαν στον Κύριό μας Ιησού Χριστό, οι ίδιοι κατέστησαν υπαίτιοι για τους εαυτούς τους των παρόντων κακών. Ο προφήτης προλέγει την επιβουλή που εξυφαίνεται εναντίον του από τους Ιουδαίους, και προσεύχεται εναντίον τους, διότι ανταπέδωσαν κακά αντί για αγαθά.

«Ντύθηκαν με σάκους οι άνθρωποι και τα ζώα, και ανεβόησαν προς τον Θεό με θέρμη· και απομακρύνθηκε ο καθένας από τον πονηρό του δρόμο, και από την αδικία που βρισκόταν στα χέρια τους, λέγοντας: Ποιος ξέρει, μήπως μετανοήσει ο Θεός, και αποστρέψει την οργή του θυμού του, και δεν χαθούμε; Και είδε ο Θεός τα έργα τους, ότι απομακρύνθηκαν από τους πονηρούς τους δρόμους, και μετανόησε ο Θεός για το κακό που είχε πει ότι θα τους κάνει, και δεν το έκανε.» «Ξαφνικά θα μιλήσω εναντίον έθνους ή εναντίον βασιλείου, για να τους ξεριζώσω και να τους καταστρέψω· και εάν το έθνος εκείνο επιστρέψει από όλα τα κακά του, θα μετανοήσω για τα κακά που σκέφτηκα να τους κάνω. Και ξαφνικά θα μιλήσω για έθνος και βασίλειο, για να ανοικοδομηθεί και να φυτευτεί· και εάν πράξουν τα πονηρά ενώπιόν μου, θα μετανοήσω για τα αγαθά που είπα να τους κάνω.» ΤΙΤΛΟΣ Θ΄. — Περί μισαδελφίας. «Βλέποντας οι αδελφοί ότι ο πατέρας τον αγαπούσε περισσότερο από όλους τους γιους του, τον μίσησαν, και δεν του απηύθυναν κανέναν ειρηνικό λόγο. Και είπε ο καθένας προς τον αδελφό του: Ιδού, έρχεται εκείνος που βλέπει τα όνειρα. Ελάτε, ας τον σκοτώσουμε και ας τον ρίξουμε σε έναν από τους λάκκους, και ας πούμε ότι ένα κακό θηρίο τον κατασπάραξε· και θα δούμε τι θα γίνουν τα όνειρά του.» «

Αλλά σταματήστε τον κλαυθμό, παύστε, γίνετε ασφαλείς φύλακες αυτών· τολμώ να πω ότι εγώ γίνομαι εγγυητής της σωτηρίας σας. Το λέω αυτό έχοντας θάρρος στις δικές σας εξαγγελίες, όχι στις δικές μου πράξεις· στις δικές σας υποσχέσεις, και όχι στα δικά μου λόγια. Εγώ σας εγγυώμαι τη σωτηρία, εάν εσείς οι ίδιοι τηρήσετε σταθερά τις ομολογίες σας· εγώ την απαλλαγή από τα δεινά, εάν εσείς κάνετε σταθερή την επιστροφή σας στον Θεό· εγώ την υποχώρηση των εχθρών, εάν εσείς απομακρυνθείτε από τα πάθη. Μάλλον όμως, ούτε εγώ είμαι εγγυητής αυτών, αλλά και για τον εαυτό μου και για εσάς, εάν βέβαια εσείς εκπληρώσετε τις συμφωνίες χωρίς προφάσεις, προβάλλω εσάς τους ίδιους ως εγγυητές, εσάς αναδεικνύω ως πρεσβευτές. Διότι και ο Κύριος, όντας φιλάνθρωπος και μετανοώντας για τις τιμωρίες λόγω των κακιών των ανθρώπων, θα σας πει: Ιδού, εξαλείφω σαν νέφος τις ανομίες σου και σαν σκοτάδι τις αμαρτίες σου· επίστρεψε σε εμένα και θα σε λυτρώσω. Και, επιστρέψτε σε εμένα και θα επιστρέψω σε εσάς. Και, κάποια στιγμή θα μιλήσω εναντίον ενός έθνους ή εναντίον ενός βασιλείου, για να τους ξεριζώσω και να τους καταστρέψω· και, εάν το έθνος εκείνο αποστραφεί τα κακά του, θα αλλάξω απόφαση και εγώ για όλα τα δεινά που σκέφτηκα να τους επιφέρω.