Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 2:10

Και αυτή είναι η συνήθεια της Θείας Γραφής. Διότι, όταν ο Θεός θέλει να φανερώσει τη μακροθυμία του, την εξαγγέλλει με τη λέξη «ακόμη»· όπως, για παράδειγμα, λέει μέσω του Ησαΐα: «Τι να κάνω ακόμη στον αμπελώνα μου, και δεν το έκανα;» και μέσω του Ιερεμία: «Γι' αυτό θα έλθω ακόμη σε κρίση μαζί σας, λέει ο Κύριος». Με το να λέει, όμως, το «ακόμη», δείχνει τη δική του αγαθότητα και ανοχή. Διότι λέει: «Διατρέξτε τα νησιά Χετιείμ, και στείλτε στην Κηδάρ, και δείτε». Εάν, λοιπόν, δεν ήθελε να δείξει μακροθυμία, δεν θα τους απηύθυνε ούτε προτροπές, ώστε να τα διατρέξουν, και αφού τα διατρέξουν, να μάθουν από τα αντίθετα τη σύγκριση προς το καλό.

Αυτό και μόνο αποτελεί ανάμεσα σε όλα ένα κακό ασύγκριτο, αυτό είναι ένα πρωτοφανές τόλμημα στον βίο. «Διότι περάστε», λέει, «στα νησιά των Χεττιείμ και δείτε· και στείλτε στην Κηδάρ και εξετάστε με πολλή προσοχή εάν έχουν συμβεί τέτοια πράγματα, εάν τα έθνη θα αλλάξουν τους θεούς τους, κι ας μην είναι αυτοί θεοί». Η παρθένος, όμως, αντάλλαξε τη δόξα της με την αισχύνη της.

Διότι τι είναι ίσο, και τι δεν είναι κατώτερο από τον Υιό του Θεού και βασιλέα; <Αποκρίθηκαν οι αρχιερείς: Δεν έχουμε βασιλιά παρά μόνο τον Καίσαρα.> Με αυτά τα λόγια ο αγαπημένος Ισραήλ αποσκίρτησε, και ολοφάνερα εγκαταλείπει τη φιλία του με τον Θεό, και σύμφωνα με τα λόγια του Μωυσή εγκατέλειψε τον Θεό που τον γέννησε, «και δεν θυμήθηκε τον Κύριο, τον βοηθό του». Διότι παρατήρησε πώς «πήρε όψη πόρνης» σύμφωνα με το γεγραμμένο, «συμπεριφέρθηκε με αναισχυντία προς όλους», αποποιήθηκε το ίδιο του το καύχημα και αρνήθηκε τον δικό του Δεσπότη. Για αυτά ακριβώς τα πράγματα τον κατηγορούσε παλαιά ο Θεός διά της φωνής του Ιερεμία λέγοντας: «Πηγαίνετε στα νησιά των Χεττιείμ, και στείλτε στην Κηδάρ, και μάθετε αν αλλάζουν τα έθνη τους θεούς τους, και μάλιστα ενώ αυτοί δεν είναι θεοί· ο λαός μου όμως αντάλλαξε τη δόξα του», και πάλι «Εξεπλάγη ο ουρανός για αυτό και έφριξε πάρα πολύ, λέγει ο Κύριος, διότι δύο πονηρά πράγματα έπραξε ο λαός μου· εγκατέλειψαν εμένα, την πηγή του ύδατος της ζωής, και έσκαψαν για τον εαυτό τους ραγισμένες δεξαμενές, οι οποίες δεν θα μπορέσουν να συγκρατήσουν νερό.» Διότι, ενώ τα άλλα έθνη σε όλη την οικουμένη είναι σφιχτά προσκολλημένα στη δική τους πλάνη, και αγαπούν σταθερά εκείνους που νόμισαν ότι είναι θεοί, και δεν έχουν διάνοια που εύκολα ρέπει προς την αποστασία, ούτε βέβαια μεταβαίνουν εύκολα σε άλλες λατρείες, ο Ισραήλ αποσκίρτησε, υποτάσσοντας τον εαυτό του στην εξουσία του Καίσαρα, και απεκδύθηκε τη βασιλεία του Θεού.

Διότι τα μεν έθνη, αν και λάτρευαν την κτίση παρά τον Κτίστη και Ποιητή, και είχαν εκτραπεί σε πολυθεϊστική πλάνη, με την αφοσίωσή τους σε αυτήν τιμούσαν τα στίφη των δαιμόνων. Ο δε εξ αρχής και εκ πατέρων άγιος Ισραήλ θεωρούσε εντελώς ασήμαντη την αποστασία. Γι' αυτό ο Θεός μέσω άγιας φωνής τούς λέει: «Πηγαίνετε στα νησιά των Χετιείμ και δείτε, και στείλτε στην Κηδάρ και σκεφτείτε πολύ καλά, και δείτε αν έχουν γίνει τέτοια πράγματα, αν τα έθνη θα αλλάξουν τους θεούς τους, παρόλο που αυτοί δεν είναι θεοί. Ο δικός μου λαός όμως αντάλλαξε τη δόξα του με κάτι από το οποίο δεν θα ωφεληθούν. Εξέστη ο ουρανός γι' αυτό, και έφριξε η γη σε υπερβολικό βαθμό, λέει ο Κύριος· διότι δύο πονηρά πράγματα έπραξε ο λαός μου: εγκατέλειψαν εμένα, την πηγή του ζωντανού νερού, και έσκαψαν για τον εαυτό τους λάκκους ραγισμένους, οι οποίοι δεν θα μπορέσουν να συγκρατήσουν νερό. Και πάλι: Διότι ανάλογα με τον αριθμό των πόλεών σου ήταν οι θεοί σου, Ιούδα, και ανάλογα με τον αριθμό των δρόμων της Ιερουσαλήμ, θυσίαζαν στον Βάαλ· γιατί λοιπόν απευθύνεστε σε εμένα; Όλοι εσείς παρανομήσατε, και όλοι εσείς ασεβήσατε απέναντί μου, λέει ο Κύριος.» Διότι είχαν καταντήσει σε τέτοιο βαθμό διαστροφής των λογισμών, ή μάλλον και των πράξεών τους, ώστε να σμίγουν με γυναίκες που βρίσκονταν ακόμη στην πλάνη.

Περάστε στα νησιά των Χεττιείμ. Πηγαίνετε και οι ίδιοι, και μάθετε μέσω άλλων, δεν σας εμποδίζω. Δεν προσέφερα καμία ευεργεσία, δεν έκανα τίποτα. Είμαι για εσάς Θεός με πατρική στοργή. Μιμηθείτε τα έθνη, τα οποία δεν εγκαταλείπουν τους δικούς τους θεούς, έστω κι αν άλλοτε λατρεύουν γάιδαρο και άλλοτε βόδι. Έπειτα ακολουθεί ο έλεγχος προς αυτούς με βάση το εξής παράδειγμα: «Περάστε στα νησιά των Χεττιείμ». Μια τέτοια ιστορία αναφέρει εδώ. Ως Χεττιείμ, ορισμένοι θεώρησαν τους Κυπρίους, ενώ άλλοι τους Χιώτες· η δε Κηδάρ είναι όνομα μιας πόλης των Σαρακηνών.

Το βόδι γνώρισε τον ιδιοκτήτη του και το γαϊδούρι τη φάτνη του κυρίου του. Οι συγκρίσεις επιτείνουν την κατηγορία, και μάλιστα όταν γίνονται μεταξύ ανίσων· καθώς λέει και ο Χριστός: Οι άνδρες της Νινευή θα αναστηθούν κατά την κρίση μαζί με τη γενεά αυτή και θα την κατακρίνουν· και πάλι, η βασίλισσα του νότου θα εγερθεί κατά την κρίση και θα κατακρίνει τη γενεά αυτή, διότι ήλθε από τα πέρατα της γης για να ακούσει τη σοφία του Σολομώντα. Και ο Ιερεμίας πάλι λέει: Πορευθείτε στα νησιά Κετιίμ και δείτε· και στείλτε στην Κηδάρ και μάθετε, εάν θα αλλάξουν τα έθνη τους θεούς τους· ο λαός μου όμως αντάλλαξε τη δόξα του με κάτι από το οποίο δεν θα ωφεληθεί. Αυτό δείχνει το ανεπαχθές της νομοθεσίας και το μέτρο που απαιτεί από τους ανθρώπους, το οποίο είναι εύκολο να κατορθωθεί και από τα άλογα ζώα, και μάλιστα από τα πιο ανόητα των αλόγων ζώων. Αλλά θα πει κάποιος, ότι εκείνα έχουν εκ φύσεως τη γνώση αυτή. Όμως είναι δυνατόν, όσα κατορθώνονται από εκείνα εκ φύσεως, να γίνονται από εμάς εκ προαιρέσεως.

Πώς, λοιπόν, τρέχεις προς εκείνους που τον θανάτωσαν, εσύ που λες ότι προσκυνάς τον Εσταυρωμένο; Μήπως εγώ εισάγω αυτόν τον κανόνα για τα εγκλήματα και αυτό το είδος της κατηγορίας; Δεν χρησιμοποιεί και η Γραφή αυτόν ακριβώς τον τρόπο απέναντί τους; Άκουσε τι λέει ο Ιερεμίας προς αυτούς τους ίδιους: Πηγαίνετε στην Κηδάρ και δείτε· στείλτε στα νησιά των Χετιείμ και μάθετε, αν έχουν γίνει τέτοια πράγματα. Ποια είναι αυτά; Αν τα έθνη θα αλλάξουν τους θεούς τους, παρόλο που αυτοί δεν είναι θεοί· εσείς, όμως, αλλάξατε τη δόξα σας, από την οποία δεν πρόκειται να ωφεληθείτε. Δεν είπε: Αλλάξατε τον Θεό σας, αλλά, τη δόξα. Αυτό δε που λέει έχει την εξής έννοια: Εκείνοι, λέει, αν και προσκυνούν είδωλα και λατρεύουν δαίμονες, έχουν τόση συνείδηση ως προς την πλάνη τους, ώστε ούτε καν επιλέγουν να τα εγκαταλείψουν και να αυτομολήσουν προς την αλήθεια. Εσείς, όμως, αν και προσκυνάτε τον αληθινό Θεό, εγκαταλείψατε την πατρώα ευσέβεια και αυτομολήσατε προς τα αλλότρια· και ούτε καν όση συνείδηση έχουν εκείνοι ως προς αυτή την πλάνη, τόση δεν επιδείξατε εσείς ως προς την αλήθεια. Γι' αυτό λέει: Αν έχουν γίνει τέτοια πράγματα, αν τα έθνη θα αλλάξουν τους θεούς τους, παρόλο που αυτοί δεν είναι θεοί· εσείς, όμως, αλλάξατε τη δόξα σας, από την οποία δεν πρόκειται να ωφεληθείτε. Δεν είπε, Αλλάξατε τον Θεό σας· διότι ο Θεός δεν μεταβάλλεται· αλλά, Αλλάξατε τη δόξα σας.

«Περάστε», λέει, «στα νησιά των Χεττιείμ και δείτε, και στείλτε στην Κηδάρ και εξετάστε πολύ προσεκτικά αν έγιναν ποτέ τέτοια πράγματα. Άλλαξαν ποτέ τα έθνη τους θεούς τους; Αν και αυτοί δεν είναι καν θεοί. Ο ουρανός έφριξε γι' αυτό, και η γη συγκλονίστηκε πάρα πολύ». Έφριξε, επειδή τίμησαν ως θεούς αυτούς που δεν είναι θεοί, ενώ τον εκ φύσεως Θεό και Κύριο τον αθέτησαν αστόχαστα. «Εγώ», λέει, «είμαι ο Κύριος ο Θεός, αυτό είναι το όνομά μου. Τη δόξα μου δεν θα τη δώσω σε άλλον ούτε τους επαίνους μου στα είδωλα». «Σιώπησα από αιώνες, μήπως θα σιωπώ και θα ανέχομαι παντοτινά; Υπέμεινα σαν την ετοιμόγεννη γυναίκα, αλλά τώρα θα φανερωθώ και θα προκαλέσω κατάπληξη και θα ξεράνω ταυτόχρονα». Δηλαδή, θα ξεράνω τις ενέργειες των ειδώλων, και θα φανερώσω ότι εγώ είμαι ο Κύριος ο Θεός, και ούτε πριν από εμένα ούτε μετά από εμένα θα φανεί άλλος θεός.

Περάστε στις νήσους των Χεττιείμ και δείτε, και στείλτε στην Κηδάρ και αναλογιστείτε, και δείτε εάν έγιναν τέτοια πράγματα, εάν τα έθνη θα αλλάξουν τους θεούς τους, αν και αυτοί δεν είναι θεοί· ο λαός μου όμως αντάλλαξε τη δόξα του με κάτι από το οποίο δεν θα ωφεληθούν.