Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 2:19

Αυτό ακριβώς θα μπορούσε να πάθει και η ψυχή του ανθρώπου, εάν αμελήσει την αγάπη προς τον Θεό. Διότι θα παρασυρθεί σε οτιδήποτε είναι αρεστό στους δαίμονες, αιχμάλωτη, δειλή και ανίσχυρη, και τότε δικαίως θα ακούσει τον Θεό να λέει: «Θα σε τιμωρήσει η αποστασία σου και η κακία σου θα σε ελέγξει». <Συμμέτοχος στα είδωλα ο Εφραίμ έθεσε στον εαυτό του σκάνδαλα, προτίμησε τους Χαναναίους· πορνεύοντας αφέθηκαν στην πορνεία, αγάπησαν την ατιμία από την αλαζονεία τους. Είσαι συστροφή ανέμου μέσα στις φτερούγες της, και θα καταντροπιαστούν από τα θυσιαστήριά τους.> Ο λόγος του προφήτη απευθύνεται ακόμη προς τον Ιούδα, ο οποίος προσποιούνταν, όπως είπα, ότι τηρούσε τον νόμο και ότι δεν υποτιμούσε την ευσέβεια προς τον Θεό, ενώ κρυφά είχε κλίνει στο να τιμά τα ινδάλματα των δαιμόνων. Επομένως, λέει, ο Εφραίμ, δηλαδή ο Ισραήλ, έγινε αναντίρρητα συμμέτοχος των ειδώλων. Και ονομάστηκε έτσι από την κυρίαρχη σε αυτόν φυλή, εννοώ βέβαια αυτήν του Ιεροβοάμ· διότι αυτός καταγόταν από το όρος και τη φυλή του Εφραίμ. Και όπως αποκαλεί Ιούδα αυτούς που βρίσκονταν στα Ιεροσόλυμα, διατηρώντας την ονομασία από τη βασιλεύουσα φυλή, έτσι και στην περίπτωση του Ισραήλ, όταν τον ονομάζει Εφραίμ, δίνει την ονομασία από τη βασιλεύουσα φυλή. Επομένως, ο Εφραίμ συμμετείχε στα είδωλα, λέει.

Εκείνος, λοιπόν, που θέλει να βρει αληθινή ανάπαυση για την ψυχή του, ας μάθει την ταπεινοφροσύνη και ας δει ότι σε αυτήν βρίσκεται όλη η χαρά και όλη η δόξα και όλη η ανάπαυση, όπως ακριβώς και στην υπερηφάνεια βρίσκονται όλα τα αντίθετα. Διότι από πού ήλθαμε σε όλες αυτές τις θλίψεις; Γιατί, αλήθεια, πέσαμε σε όλη αυτή την αθλιότητα; Δεν ήταν εξαιτίας της υπερηφάνειάς μας; Δεν ήταν εξαιτίας της αφροσύνης μας; Δεν ήταν επειδή ακολουθήσαμε την κακή μας προαίρεση; Δεν ήταν επειδή κρατήσαμε την πικρία του δικού μας θελήματος; Αλλά από πού αλλού; Δεν πλάστηκε ο άνθρωπος μέσα σε κάθε απόλαυση, σε κάθε χαρά, σε κάθε ανάπαυση, σε κάθε δόξα; Δεν βρισκόταν μέσα στον παράδεισο; Τον διέταξε: Μην κάνεις αυτό· και το έκανε. Βλέπεις υπερηφάνεια; Βλέπεις σκληροτραχηλία; Βλέπεις ανυποταξία; Λοιπόν, ο Θεός, βλέποντας εκείνη την αναίδεια, λέγει: Αυτός είναι άφρων, αυτός δεν γνωρίζει πώς να χαίρεται. Εάν αυτός δεν περάσει κακές ημέρες, θα καταστραφεί τελείως. Διότι, εάν δεν μάθει τι είναι θλίψη, δεν πρόκειται να μάθει τι είναι ανάπαυση. Τότε του έδωσε τα όσα του άξιζαν και τον εξέβαλε από τον παράδεισο. Παραδόθηκε, λοιπόν, στη δική του φιλαυτία και στα δικά του θελήματα, ώστε να του συντρίψουν τα οστά, για να μάθει να μην ακολουθεί τον εαυτό του, αλλά την εντολή του Θεού, ώστε αυτή η ταλαιπωρία της παρακοής να τον διδάξει την ανάπαυση της υπακοής, όπως λέγει μέσω του προφήτη: Θα σε παιδεύσει η αποστασία σου.

Θα σε παιδεύσει η αποστασία σου. Διότι είναι αρκετό ως παιδαγωγία το να βρεθεί κανείς μακριά από τον Θεό. Λέγει ο Κύριος. Δεν είναι δικά μου τα λόγια, δεν είναι ανθρώπινη η απόφαση· ακόμη ονομάζει τον εαυτό Του Θεό της. Και δεν ευαρεστήθηκα σε σένα. Ποτέ, δηλαδή δεν αναπαύθηκα.

Δεν ομιλεί περί αλλοφύλων εθνών, αλλά περί αυτού που συμφωνεί με τα έθνη, σύμφωνα με τα λεγόμενα του Ιερεμία: Πικρό είναι για σένα το ότι με εγκατέλειψες, λέει ο Κύριος ο Θεός σου, διότι από παλιά συνέτριψες τον ζυγό σου και διέρρηξες τα δεσμά σου και είπες: Δεν θα σε υπηρετήσω, αλλά θα πορευτώ πάνω σε κάθε ψηλό όρος και κάτω από κάθε δέντρο, και εκεί θα παραδοθώ στην πορνεία μου.

«Πορευθείτε στο φως του πυρός σας, και στη φλόγα που εσείς ανάψατε.» Και πάλι: «Θα εξέλθουν και θα δουν τα πτώματα των ανθρώπων που παρανόμησαν εναντίον μου. Διότι το σκουλήκι τους δεν θα πεθάνει, και το πυρ τους δεν θα σβήσει· και θα αποτελούν θέαμα για κάθε σάρκα.» Όπως λέει δε ο Ιερεμίας: «Δώστε δόξα στον Κύριο τον Θεό σας, προτού σκοτεινιάσει και προτού σκοντάψουν τα πόδια σας επάνω σε σκοτεινά όρη.» Και πάλι: «Ακούστε, λαέ μωρέ και ασύνετε· έχουν μάτια, και δεν βλέπουν· έχουν αυτιά, και δεν ακούν. Εμένα δεν θα φοβηθείτε, λέει ο Κύριος; Ή δεν θα σταθείτε με ευλάβεια ενώπιον του προσώπου μου; Εμένα που έθεσα την άμμο ως όριο στη θάλασσα, ως πρόσταγμα αιώνιο, το οποίο δεν θα υπερβεί;» Και πάλι: «Η αποστασία σου θα σε παιδαγωγήσει, και η κακία σου θα σε ελέγξει. Γνώρισε, λοιπόν, και δες ότι είναι πικρό για εσένα να με εγκαταλείπεις, λέει ο Κύριος. Εγώ φύτεψα άμπελο καρποφόρα, απολύτως γνήσια· πώς μεταστράφηκες σε πικρία, εσύ η αλλότρια άμπελος;» Και πάλι: «Δεν κάθισα σε συνέδριο εκείνων που διασκεδάζουν, αλλά με ευλάβεια ενώπιον της χειρός σου, καθόμουν ολομόναχος, διότι γέμισα από πικρία.»

Με έναν λόγο: είναι μικρή λύπη το να χάσεις, ταλαίπωρε, τον Θεό σου, που είναι το άκρο αγαθό, η αρχή, και το μέσο, και το τέλος της υπάρξεώς σου; «Γνώρισε και δες (σου φωνάζει αυτός ο ίδιος ο Θεός), γνώρισε και δες, ότι σου είναι πικρό το να με εγκαταλείψεις, λέγει Κύριος ο Θεός σου». Γι' αυτόν τον λόγο είπε ο Μέγας Βασίλειος ότι, κι αν ακόμα δεν κολαστεί κάποιος, κι αν ακόμα δεν βασανιστεί, ωστόσο το να στερηθεί μονάχα τον Θεό, είναι πιο ανυπόφορο από όλες τις μελλοντικές κολάσεις: «Διότι η αποξένωση και η αποστροφή από τον Θεό είναι πιο ανυπόφορη και πιο βαριά για εκείνον που την υφίσταται και από τις κολάσεις που αναμένονται στη γέεννα, όπως ακριβώς είναι η στέρηση του φωτός για τον οφθαλμό, κι αν ακόμα δεν συνυπάρχει πόνος, και η στέρηση της ζωής για το ζωντανό πλάσμα».

Ότι οι αμαρτίες πρέπει να φανερωθούν ή εδώ ή εκεί. Ένα από τα δύο: ή εδώ κάτω σε έναν Πνευματικό πρέπει να φανερώσεις τις αμαρτίες σου, αδελφέ, ή εκεί στον φοβερό Κριτή. Αν εδώ τις κρύψεις, να ξέρεις ότι εκεί θα τις διαπομπεύσει εξάπαντος μπροστά σε όλους τους Αγγέλους και τους ανθρώπους ο φοβερός Κριτής με αυστηρό έλεγχο απέναντί σου: «Θα σε ελέγξω, θα σου πει, και θα παραθέσω ενώπιόν σου τις αμαρτίες σου». Τι λέω ο Κριτής; Οι ίδιες οι ανεξομολόγητες αμαρτίες σου θα σε ελέγξουν τότε, και θα σε διαπομπεύσουν σε εκείνο το παγκόσμιο κριτήριο: «Θα σε παιδεύσει η αποστασία σου, και η κακία σου θα σε ελέγξει». Γι' αυτό και ο θείος Χρυσόστομος σε συμβουλεύει λέγοντας: «Είσαι αμαρτωλός; Έλα στην Εκκλησία, πέσε κάτω με μετάνοια, κλάψε. Αμάρτησες; Εξομολογήσου στον Θεό τις αμαρτίες σου. Πες τις εδώ, ώστε να μην ελεγχθείς εκεί ντροπιασμένος μπροστά σε μυριάδες Αγγέλους και ανθρώπους».