Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 2:24

Ποταπή δε, όπως είπα, είναι η καρδιά όσων πλανώνται, και επιπλέον ασταθής, διότι κατά κάποιον τρόπο μεθούν και κλυδωνίζονται προς επιθυμίες που είναι αντίθετες στον θείο νόμο και έχουν καταδικαστεί ως φαύλες. Διότι περιφέρονται από κάθε άνεμο, και όπως λέει ο Παροιμιαστής, υφίστανται περιπλάνηση των επιθυμιών. Αυτό ακριβώς το πάθημα της Ιερουσαλήμ, επειδή έκλινε προς τις απάτες των δαιμόνων, έλεγχε ο Θεός των όλων λέγοντας: Στις επιθυμίες της ψυχής της παρασυρόταν από τον άνεμο.

Διότι ο νους παρασύρεται μερικές φορές προς κάθε είδος ακαθαρσίας, και άλλοτε μεν επαινεί τον πλούτο, άλλοτε επιθυμεί τη σάρκα και νικάται από την κενοδοξία, και περιφέρεται σαν από κάθε άνεμο, σύμφωνα με αυτό που ειπώθηκε διά της φωνής του Ιερεμία για κάποιον: «Μέσα στις επιθυμίες της ψυχής της παρασυρόταν από τον άνεμο· παραδόθηκε, ποιος θα την επαναφέρει;». Διότι η ψυχή που το έχει πάθει αυτό θα παραδοθεί εξάπαντος στις προσβολές των παθών· και αυτό το διδάσκει ο Παροιμιαστής λέγοντας: «Διότι οι σκολιοί λογισμοί αποχωρίζουν από τον Θεό, και η περιπλάνηση της επιθυμίας αλλοιώνει τον άκακο νου». Πρέπει λοιπόν εμείς να αναχαιτίζουμε τον νου, εάν τυχόν θελήσει να κατευθυνθεί ανεξέλεγκτα προς τους γκρεμούς και να ευχαριστείται και να συναναστρέφεται με τις άτοπες ηδονές, ώστε να μην εξαντληθεί από την πολυπλάνηση και γίνει θήραμα του διαβόλου. Αφού λοιπόν τα έκανες αυτά, λέγει, ω Ιερουσαλήμ, δεν είπες: «Θα σταματήσω να επιμένω», δηλαδή, δεν ανέκοψες με την ορθή σκέψη την πορεία προς τα αισχρότερα, δεν υπολόγισες την απομάκρυνση, δεν κατέλυσες την προθυμία προς τα φαύλα, αλλά επιμένεις μάλλον εντονότερα στο να θέλεις να πράττεις εκείνα που δεν θα έπρεπε διόλου να είχαν γίνει εξαρχής.

Αργά η φωνή της ξέσπασε σε θρήνο. Όπως ακριβώς απευθύνεται κανείς σε γυναίκα μεθυσμένη, που δεν γνωρίζει τι έχει πράξει, έτσι της ομιλεί. Παντού επιδιώκει να φανερώσει τα αμαρτήματά της· διότι πράγματι έχουμε ανάγκη από μεγάλη σοφία για να επιγνώσουμε τα αμαρτήματά μας, πράγματι έχουμε ανάγκη από μεγάλα μάτια. Ποιος υπήρξε πιο συνετός από τον Δαβίδ; Και όμως δεν μπόρεσε να συνειδητοποιήσει την αμαρτία, δεν μπόρεσε να την διακρίνει. Αλλά χρειάστηκε προφήτη ο οποίος θα του την αποκάλυπτε. Διότι ο διάβολος δεν είναι τόσο σφοδρός στο να μας ωθήσει στην αμαρτία, όσο στο να μην συνειδητοποιήσουμε το αμάρτημα, προκειμένου να επιμένουμε να αμαρτάνουμε. Τις οδούς της τις πλάτυνε πάνω σε ύδατα ερήμου.

Ούτε ως αμαρτάνουσα, ούτε ως κλέπτουσα, αλλά με ελευθερία, με πολλή αφθονία. Με τη φράση «Νερά της ερήμου», τι εννοεί; Την ασέβεια, την ειδωλολατρία. Μέσα στις επιθυμίες της ψυχής της κατεχόταν από πνεύμα. Σύμφωνα δε με τους υπολοίπους, «Είλκυσαν άνεμο»· διότι, αφού προσέλκυσαν το ακάθαρτο πνεύμα, παραδόθηκαν στη ματαιότητα.

Δηλαδή, αυτά τα οποία επιθυμούσε να ακούει. Οι ψευδοπροφήτες προσποιούνταν ότι τα έλεγαν, ή ότι, σαν μαινομένη, μετέβαινε από τη μία επιθυμία στην άλλη. «Ύδατα» αποκαλεί πάντοτε και παντού τη δική του διδασκαλία, ενώ εκείνα τα ύδατα αποτελούν τη διδασκαλία των ειδώλων, όπου ακούγονταν κενοφωνίες. Παρατήρησε ότι πουθενά δεν ενεργεί από ανάγκη, αλλά παντού από ύβρη παραδομένη στις επιθυμίες της ψυχής της, όταν διαπράττει τα κακά με προθυμία.

Στην ταπείνωσή της θα τον βρουν. Δηλαδή, καταπονημένη, δεμένη, παραδομένη. Αργά ύψωσε φωνή θρήνου. *Σύμφωνα με το εβραϊκό κείμενο έχει ως εξής: Σκιρτά σαν πρωτότοκο μοσχάρι. —Πλάτυνε τις οδούς της σε ύδατα της ερήμου. Για να πει: Εξέχυσε τις πράξεις της σαν ύδατα πάνω στις ερήμους, λατρεύοντας τα είδωλα και καταφρονώντας τον ναό. Σύμφωνα με το εβραϊκό κείμενο αναφέρεται έτσι: Σαν δαμάλι μαθημένο να αναπηδά στην απέραντη έρημο. Στις επιθυμίες της ψυχής της. Ακολούθως το εβραϊκό κείμενο έχει ως εξής: Και σύμφωνα με το θέλημα της ψυχής του να βαδίζει προς κάθε κατεύθυνση. Ποιος θα τον επιστρέψει; Ακολούθως, σύμφωνα με το κείμενο των Εβραίων αναφέρεται το εξής, δηλαδή: Εφόσον εγώ αποφάσισα εναντίον της αιχμαλωσία, ποιος μπορεί να τη βοηθήσει; Όλοι αυτήν. Το εβραϊκό κείμενο [αναφέρει]: Κατά το όργωμα θα τη βρουν· δηλαδή, μέσα στη διαφθορά της. Έτσι λοιπόν αναφέρεται σύμφωνα με το νόημα των Εβραίων· το δε ελληνικό κείμενο έχει περίπου την εξής έννοια των λέξεων: Θα είναι ευάλωτη, μη έχοντας αξιωθεί τη δική μου πρόνοια.

Ποιος δεν θα απέφευγε έναν τραχύ δρόμο; Ποιος δεν θα απομακρυνόταν από τη δίψα; Αυτή, όμως, ούτε καν μετά την παραίνεση των λόγων δεν υποχωρεί. Τι σημαίνει το «θα δείξω ανδρεία»; Σημαίνει ότι θα επιμείνω στη φιλονικία. Βλέπεις ότι το προηγούμενο χωρίο, δηλαδή το «Εάν πλυθείς με νίτρο και χρησιμοποιήσεις άφθονο καθαριστικό βότανο», δεν το λέει για εκείνους που αποστρέφονται τη μετάνοια, αλλά επειδή ζητά τη γνήσια επιστροφή από τα αμαρτήματα; Επειδή, λοιπόν, είπε πιο πάνω: «Πλάτυνε τους δρόμους της προς τα ύδατα της ερήμου», της απευθύνει τώρα την παραίνεση να μην κοπιάζει για τη λατρεία των ειδώλων καταφεύγοντας στα όρη, ούτε να επιθυμεί εκείνα τα μάταια πράγματα.