Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 2:3

Άκουσε τον Ιερεμία που λέει: «Άγιος είναι ο Ισραήλ για τον Κύριο· όλοι όσοι τον καταβροχθίζουν θα αμαρτήσουν, κακά θα επιφέρω πάνω τους, λέει ο Κύριος», επειδή, καταβροχθίζοντας αυτούς που αμάρτησαν, αμάρταναν βαρύτερα από τους καταβροχθιζόμενους, καθώς μαστίγωσαν τον λαό Του περισσότερο από όσο ήταν το θέλημα του Θεού, όπως είπε γι' αυτόν ο Θεός: «Εγώ τον παρέδωσα στα χέρια σου, εσύ όμως δεν έδειξες έλεος σε αυτόν». Και πάλι: «Επειδή εγώ μεν οργίστηκα λίγο, αυτοί όμως συνέπραξαν στα κακά». Και ότι εξαιτίας της αμαρτίας ο λαός του Θεού καταβροχθίζεται από τους εχθρούς του Θεού, ο Ιερεμίας λέει: «Πρόβατο πλανώμενο ο Ισραήλ, λιοντάρια τον εξώθησαν». Ο πρώτος που τον κατέφαγε ήταν ο βασιλιάς των Ασσυρίων, και ο δεύτερος, ο βασιλιάς της Βαβυλώνας, συνέτριψε τα οστά του. Αν όμως δεν είχε πλανηθεί σαν πρόβατο, δεν θα είχε καταβροχθιστεί από τα λιοντάρια. Νόησε αυτά που λέω: «Εκείνοι που καταβροχθίζουν τον λαό μου όπως τρώνε το ψωμί, δεν επικαλέστηκαν τον Κύριο», έστω κι αν νόμισαν ότι τον επικαλούνται. Διότι, όπως ακριβώς εκείνος που προσφέρει στον Θεό κάτι από αρπαγή, στην πραγματικότητα δεν το προσφέρει, επειδή ο Θεός δεν τα αποδέχεται, έτσι και όσοι καταβροχθίζουν τον αδελφό τους, αν και επικαλούνται τον Θεό, δεν τον επικαλούνται. Ή και το «δεν επικαλέστηκαν τον Κύριο» σημαίνει: δεν ονομάστηκαν Χριστιανοί από τον Χριστό, επειδή πολέμησαν τον Χριστό.

Βέβαια επιδεικνύεται έλεος, παρ' όλα αυτά όμως εσύ τον έκανες να περιπέσει στη λήθη έπειτα από αυτά. «Στο να ακολουθήσεις τον Άγιο του Ισραήλ». Δηλαδή: Σε αυτό επέδειξα το έλεός μου, με το να σε κάνω να με ακολουθήσεις, με το να προπορεύομαι από εσένα, με το να πηγαίνω μπροστά και να προετοιμάζω καταλύματα σε γη ακαλλιέργητη· όχι απλώς σε έρημο, όχι σε τόπο εγκαταλελειμμένο από ανθρώπους, αλλά σε γη που ποτέ δεν είχε δεχθεί καρπό· εκεί με ακολουθούσες. «Άγιος ο Ισραήλ για τον Κύριο». Δηλαδή: Εκεί προπορευόμουν από εσένα, και όχι μόνο αυτό, αλλά και στο ότι σε έκανα άγιο, και μάλιστα δικό μου άγιο. Διότι είναι σπουδαίο πράγμα το να είναι κανείς άγιος, αλλά όταν είσαι άγιος του Θεού, αναλογίσου το μεγαλείο.

Από αυτό το σημείο αρχίζουν οι λόγοι του προφήτη προς τον λαό· διότι, σαν να βρίσκεται σε κρίση απέναντί τους, υπενθυμίζει τις δικές του ευεργεσίες, πείθοντας τον προφήτη ότι δεν εκφέρει αδίκως την απόφαση εναντίον τους. Λέει, λοιπόν, ότι: Ανέκαθεν απόλαυσες πολλή φροντίδα από εμένα. Ως νεότητα, δε, εννοεί την παραμονή του λαού στην Αίγυπτο, καθώς τότε εκλέχθηκαν από τον Θεό. Το δε «της τελειώσεως της αγάπης σου», σημαίνει: Σε αγάπησα τέλεια, παρέχοντάς σου κάθε πρόνοια· και η απόδειξη προκύπτει από τα όσα ακολουθούν: Στο ότι, λέει, ακολούθησες τον Άγιο του Ισραήλ. Δηλαδή: Όταν με ικέτευσες, καθώς υπέφερες τα πάνδεινα στην Αίγυπτο, εγώ σε εξήγαγα και σε καθοδηγούσα, υποδεικνύοντάς σου την οδό μέσα στην έρημο. Και σου παρείχα σε αφθονία τα αναγκαία αγαθά μέσα σε απάτητη έρημο. «Άγιος είναι ο Ισραήλ στον Κύριο». Δηλαδή, είναι αφιερωμένος στον Θεό. Διότι έτσι λέει και ο Μωυσής: Όταν ο Ύψιστος διαμέριζε τα έθνη, καθώς διέσπειρε τους υιούς του Αδάμ, έστησε τα όρια των εθνών σύμφωνα με τον αριθμό των αγγέλων του Θεού, και η μερίδα του Κυρίου έγινε ο λαός του, ο Ιακώβ.

Απαρχή των γεννημάτων του. Δηλαδή όλων των ανθρώπων, ολόκληρης της οικουμένης, μολονότι και οι άλλοι ανήκουν σε αυτόν. Το ότι, επομένως, ονομάζεται πρωτότοκος, δεν οφείλεται στο ότι γεννήθηκε πρώτος, ούτε οφείλεται στη φύση του· διότι στους άλλους ανθρώπους η πρωτοτοκία γεννά την αγάπη, ενώ εδώ η αγάπη τον κατέστησε πρωτότοκο.

Δηλαδή η απαρχή ανήκει στον Θεό, και δεν είναι δυνατόν να γίνει διαφορετικά. Έτσι έγινε και ο Ισραήλ μέσα από όλα τα έθνη. Όλοι όσοι τον καταβροχθίζουν θα αμαρτήσουν, και συμφορές θα έλθουν πάνω τους. Δεν είναι μικρό και αυτό το δώρο, το οποίο κάνει τους εχθρούς του να καταστρέφονται. Διότι, όπως αμαρτάνει εκείνος που γεύεται τις απαρχές, έτσι αμαρτάνει και εκείνος που σφάλλει απέναντί σου.

Γι' αυτό στο παρελθόν τιμώρησα και τον Φαραώ, και όλους όσοι εξεγέρθηκαν· διότι διηγείται τα παλαιά. Το δε «εσθίοντες» τίθεται αντί του «φαγόντες», και το «πλημμελούσι» αντί του «επλημμέλησαν». Ακούστε τον λόγο του Κυρίου, οίκος του Ιακώβ.