Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 20:7

Διότι, επειδή απευθύνονταν σε λαό απειθή και αντιλέγοντα, ο οποίος είχε παντελώς αποστατήσει από τον Θεό, αποσιωπούσαν το όνομα του Κυρίου, ενεργώντας κατ' οικονομίαν ώστε να γίνουν αποδεκτοί οι λόγοι τους. Επειδή, μάλιστα, θεωρούσαν ότι ο Θεός δεν μεριμνά για τα ανθρώπινα πράγματα, χλεύαζαν εκείνους που τους μιλούσαν εκ προσώπου του Κυρίου, όπως φανερώνει ο Ιερεμίας λέγοντας: «Όλη την ημέρα διετέλεσα χλευαζόμενος».

Αλλά αυτή η αυτεξούσια ορμή της διανοίας, επειδή εκτράπηκε χωρίς πνευματική καθοδήγηση προς την επιλογή της κακίας, αποτέλεσε περισπασμό για την ψυχή, η οποία καταρρακώθηκε από τα υψηλά και τίμια προς τις εμπαθείς κινήσεις της φύσης. Αυτό ακριβώς σημαίνει η λέξη «έδωκε», όχι δηλαδή ότι ο Ίδιος δημιούργησε το κακό στη ζωή των ανθρώπων, αλλά ότι τα αγαθά που δόθηκαν από τον Θεό ο άνθρωπος, λόγω της απερισκεψίας του, τα χρησιμοποίησε για να υπηρετήσει το κακό. Είναι δε σύνηθες στην Αγία Γραφή να εκφράζονται τέτοια νοήματα με παρόμοιες φράσεις, όπως το «Τους παρέδωσε ο Θεός σε πάθη ατιμίας», το «Τους παρέδωσε σε αδόκιμο νου», το «Σκλήρυνε την καρδιά του Φαραώ», καθώς και το «Γιατί μας πλάνησες, Κύριε, από την οδό σου, και σκλήρυνες τις καρδιές μας ώστε να μη σε φοβόμαστε;», το «Τους πλάνησε σε άβατο τόπο και όχι σε δρόμο», το «Με απάτησες και απατήθηκα» και όσα άλλα είναι παρόμοια με αυτά. Το ακριβές νόημα όλων αυτών δεν σημαίνει ότι προήλθε στην ανθρώπινη φύση κάτι το άτοπο από τον Θεό, αλλά κατακρίνει την ελευθερία της βούλησης (το αυτεξούσιο), η οποία αφενός είναι αγαθό και δώρο του Θεού δοσμένο στη φύση μας, αφετέρου όμως, εξαιτίας της δικής μας αβουλίας, μετατράπηκε σε δύναμη που ρέπει προς το αντίθετο. Είδε, λοιπόν, ο Εκκλησιαστής «όλα τα έργα στον βίο κάτω από τον ήλιο, ότι τα πάντα ήταν ματαιότητα». Διότι δεν υπήρχε αυτός που κατανοεί, δεν υπήρχε αυτός που εκζητά τον Θεό, επειδή «όλοι παρεξέκλιναν και ταυτόχρονα εξαχρειώθηκαν».

Όπως ακριβώς κάποιος που σκάβει το χώμα από κάτω δεν γίνεται αντιληπτός, ενώ το έδαφος υποχωρεί· έτσι ενεργεί και εκείνος. Προσέχετε λοιπόν· διότι το έργο του είναι ακριβώς αυτό, το να μη γίνεται καν αντιληπτός. «Διά της φιλοσοφίας». Έπειτα, επειδή η έννοια της φιλοσοφίας φαίνεται να είναι κάτι το αξιοσέβαστο, πρόσθεσε: «και της κενής απάτης». Διότι υπάρχει και καλή απάτη, με την οποία εξαπατήθηκαν πολλοί, η οποία δεν πρέπει καν να ονομάζεται απάτη· για αυτήν αναφέρει ο Ιερεμίας: «Με απάτησες, Κύριε, και απατήθηκα». Διότι κάτι τέτοιο δεν πρέπει καν να ονομάζεται απάτη· επειδή και ο Ιακώβ εξαπάτησε τον πατέρα του, αλλά αυτό δεν ήταν απάτη, παρά θεία οικονομία. «Διά της φιλοσοφίας», λέει, «και της κενής απάτης, σύμφωνα με την παράδοση των ανθρώπων, σύμφωνα με τα στοιχεία του κόσμου, και όχι κατά Χριστόν».

Με απάτησας, Κύριε, και απατήθηκα. Ίσως σε πολλούς φαίνεται ότι αυτός ο προφήτης ομιλεί με τόλμη· διότι τώρα λέει ότι ο Θεός απατά και μας εμπαίζει· αλλά ας μην σταθούμε απλώς στο ότι λέει αυτά. Διότι τα λόγια αυτά προέρχονται από την οδύνη του· επειδή, αν και ήταν προφήτης, ήταν άνθρωπος. Για ποιο λόγο λέει «με απάτησας»; Επειδή (ο Θεός) του είχε πει: «Θα σε καταστήσω ως οχυρό χάλκινο τείχος, και θα σε πολεμήσουν, αλλά δεν θα μπορέσουν να σε νικήσουν».

Αλλά και το αντίθετο λέει: «Τώρα χαίρομαι για τα παθήματά μου». Διότι μήπως αυτό υποσχέθηκε ο Θεός, το να μην πάθεις κανένα δεινό, ή το να μην ηττηθείς ενώ πάσχεις; «Με απάτησες, Κύριε, και απατήθηκα· υπήρξες ισχυρότερός μου και υπερίσχυσες».

Ο προφήτης δυσφορεί για τους ονειδισμούς του λαού· διότι τον κατέκριναν ως ψεύτη, επειδή ο Θεός δεν επέφερε αμέσως την τιμωρία. Προσθέτει, λοιπόν: «Έγινα περίγελος όλη την ημέρα». Διετέλεσα χλευαζόμενος. Έπειτα, σε σχέση με τι, προσθέτει, «Υπερίσχυσες».

«Διότι άκουσα». Τι θα μπορούσε να είναι ίσο με αυτή την ανδρεία; Από τη μια πλευρά χλευάζονταν και από την άλλη υπέφεραν δεινά. «Ο δε Κύριος είναι μαζί μου». Πώς λοιπόν έλεγες ότι «Με εξαπάτησες», όταν τα υπέφερες αυτά; Καταδίωξαν, και δεν μπόρεσαν να κατανοήσουν. Δεν τα προείπε και αυτά ο Θεός; Δεν φανέρωσε τα μέλλοντα; Ο προφήτης ήταν άπειρος στην αρχή· δεν κατανόησαν την αξία τους. Διότι είναι πράγματι αμάρτημα γεμάτο αίσχος το να μη μετανοεί κανείς, αλλά να εξοντώνει εκείνον που τον ελέγχει, προκειμένου τα κακά να διαπράττονται σε βαθύτερο σκοτάδι. *«Σαν ισχυρός μαχητής», γι' αυτό καταδίωξαν, και δεν μπόρεσαν να κατανοήσουν.

Προστάζεται ο Ιερεμίας, αφού λάβει ένα πήλινο αγγείο και στηλιτεύσει τα κακά του λαού, να συντρίψει το αγγείο ενώπιόν τους και να πει: Έτσι θα συντριβεί η Ιερουσαλήμ. Και αφού ρίφθηκε από τον Πασχώρ στο δεσμωτήριο, προφητεύει στον Πασχώρ τα κακά που πρόκειται να τον βρουν. Έπειτα αγανακτεί με εκείνους που τον χλευάζουν, προσεύχεται εναντίον τους και καταριέται την ημέρα της γεννήσεώς του. Ο βασιλιάς Σεδεκίας στέλνει απεσταλμένους για να μάθει από τον Ιερεμία εάν θα αποχωρήσει από αυτόν ο Ναβουχοδονόσορ. Εκείνος όμως απαντά ότι ο Θεός θα πολεμήσει τους Ιουδαίους και τον βασιλιά Σεδεκία.