Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 22:28

Και θα ταπεινωθούν και θα πενθήσουν οι θήκες των κοσμημάτων σας. Οι θήκες του χρυσού και του αργύρου, των πολυτελών ενδυμάτων και των πολύτιμων λίθων, όσο μεν περιέχουν τα κειμήλια, αξιώνονται μεγάλης φροντίδας και επιμέλειας, αποθηκευμένες σε οχυρά οικήματα και σε υψηλούς τόπους, με αμπάρες, κλειδαριές, σφραγίδες, φύλακες και με κάθε τι που επινοείται για την ασφάλεια και τη φύλαξή τους. Όταν όμως αποδειχθούν άδειες από τα κειμήλια, παραβλέπονται, εγκαταλελειμμένες και πεταμένες. —Αυτά ας ωφελήσουν και εμάς, διότι οι ψυχές, οι οποίες δέχθηκαν τη δωρεά του θείου λόγου, έγιναν αποθήκες των πολυτίμων αγαθών, άξιες να φυλαχθούν στους θείους θησαυρούς· όταν όμως αποδειχθούν άδειες από τα θεία κοσμήματα, θα ταπεινωθούν και θα απορριφθούν, καταδικασμένες για την αχρηστία τους. Γι’ αυτό «αχρηστεύθηκε», λέγει η Γραφή, «ο Ιεχονίας, σαν σκεύος για το οποίο δεν υπάρχει καμία χρεία». —Για να παραμείνουμε, λοιπόν, στις βασιλικές αποθήκες, ας μην προδώσουμε στους κλέφτες τον πολύτιμο μαργαρίτη που μας εμπιστεύθηκαν.

Όσον αφορά δε τον Ιεχονία, για τον οποίο ο προφήτης Ιερεμίας λέει ότι εκδιώχθηκε από την ιουδαϊκή γη, αναφέροντας: «Ατιμάστηκε ο Ιεχονίας ως σκεύος για το οποίο δεν υπάρχει χρεία, και απορρίφθηκε ο ίδιος και το σπέρμα του, και δεν πρόκειται να αναδειχθεί από το σπέρμα του κανείς που θα καθίσει επί του θρόνου του Δαβίδ, ως άρχοντας στον Ιούδα». Ο λόγος είναι σαφής και απλός.

Είναι λοιπόν δίκαιο να απομακρυνθούμε από τη δική τους απείθεια, και να φροντίσουμε να αποφύγουμε τη σκληροκαρδία, μεταβάλλοντας μάλλον τη διάνοιά μας σε πιο δεκτική, εάν αποφεύγουμε ως ολέθρια την οργή που επιπίπτει σε εκείνους. «Και εκείνον που έρχεται προς εμένα δεν θα τον βγάλω έξω.» Λέει ότι η διά της πίστεως επιστροφή δεν θα είναι ανώφελη για εκείνους που προσέρχονται σε αυτόν· διότι έπρεπε πραγματικά να αναδείξει την προσαγωγή από τον Θεό και Πατέρα ως κάτι το εξαιρετικά ποθητό και αιτία αμέτρητων αγαθών. Θα υπάρξουν, λοιπόν, λέει, και θα προσφερθούν τα κάλλιστα αγαθά σε εκείνους που μέσω της άνωθεν χάριτος καλούνται και βαδίζουν προς εμένα. Διότι δεν θα βγάλω έξω εκείνον που έρχεται, δηλαδή, δεν θα τον αποπέμψω σαν κάποιο άχρηστο σκεύος, σύμφωνα με όσα έχουν ειπωθεί μέσω ενός από τους προφήτες: «Ατιμάσθηκε ο Ιεχονίας ως σκεύος για το οποίο δεν υπάρχει ανάγκη, απορρίφθηκε και πετάχτηκε σε γη την οποία δεν γνώριζε. Γη, γη, άκουε τον λόγο του Κυρίου, κατάγραψε τον άνδρα αυτόν ως άνθρωπο αποκηρυγμένο.» Επομένως δεν θα αποκηρυχθεί, λέει, ούτε θα πεταχτεί έξω ως ατιμασμένος, ούτε θα παραμείνει αμέτοχος της δικής μου δωρεάς, αλλά θα συγκεντρωθεί στην αποθήκη και θα καταλύσει στις ουράνιες μονές, και θα δει τον εαυτό του να γεύεται κάθε ελπίδα που υπερβαίνει τον ανθρώπινο νου· «Διότι μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκαν, εκείνα που ετοίμασε ο Θεός για όσους τον αγαπούν.»

Καταβροχθίστηκε λοιπόν ο Ισραήλ και έγινε ανάμεσα στα έθνη σαν σκεύος άχρηστο. Διότι, αφού μεταφέρθηκε αιχμάλωτος στους Ασσυρίους και τους Μήδους, κατέστη παντελώς άχρηστος, ίσως επειδή εξαναγκάστηκε να φρονεί όσα φρονούν εκείνοι. Δηλαδή, ακριβώς επειδή έγινε σκεύος άχρηστο, για τον λόγο αυτόν και καταβροχθίστηκε, και εγκαταλείποντας την πατρίδα που τον γέννησε, μετοίκησε στα έθνη. Κάτι τέτοιο λέει ο Δεσπότης των πάντων και διά της φωνής του Ιερεμία για κάποιον από αυτούς που βασίλευσαν στη Σαμάρεια επί του Ισραήλ: «Ατιμάστηκε ο Ιεχονίας ως σκεύος του οποίου δεν υπάρχει χρεία, διότι απορρίφθηκε και εκδιώχθηκε σε γη την οποία δεν γνώριζε. Γη, γη, άκουε τον λόγο του Κυρίου, κατάγραψε αυτόν τον άνδρα ως άνθρωπο αποκηρυγμένο». Κατέστη λοιπόν άχρηστος ο Ισραήλ. Διότι ποια χρεία έχει ο Θεός από μια ψυχή πλανεμένη, φιλαμαρτήμονα και η οποία εύκολα καταφεύγει σε οτιδήποτε άτοπο και, στο χειρότερο από όλα τα κακά, στην αποστροφή της υποταγής στον Θεό; Ποια είναι λοιπόν η αιτία για την οποία ο Ισραήλ παθαίνει αυτά; Το ότι οι ίδιοι ανέβηκαν στους Ασσυρίους. Διότι σχεδόν λέει ότι έτρεξαν ως αυτόμολοι στους εχθρούς. Πώς ή με ποιον τρόπο; Επειδή, φοβούμενοι την επιδρομή εκείνων, δεν ζήτησαν μέσω της μετάνοιας μάλλον την βοήθεια του Θεού, αλλά με δώρα μάλλον τους έπεισαν να ησυχάσουν για λίγο.

Εάν δε λέγει ο προφήτης προς τη γη για τον Ιεχονία: «Γράψε αυτόν τον άνδρα ως αποκηρυγμένο, διότι δεν πρόκειται να αναδειχθεί από το σπέρμα του κανένας που να καθίσει στον θρόνο του Δαβίδ και να άρχει πλέον στον Ιούδα», αυτό δεν αναιρεί βεβαίως το γεγονός ότι θα υπάρξει σπέρμα του, αλλά το ότι κάποιος από το σπέρμα του θα βασιλεύσει στο έθνος των Ιουδαίων· πράγμα που αποδείχθηκε αληθινό. Λέει λοιπόν: «Ατιμάστηκε ο Ιεχονίας ως σκεύος το οποίο δεν είναι χρήσιμο, διότι απορρίφθηκε αυτός και το σπέρμα του σε γη που δεν γνώριζε», προφητεύοντας ολοφάνερα τη γη της Βαβυλώνας. Πλην όμως εκείνος που ήλθε να κηρύξει άφεση στους αιχμαλώτους και έχοντας αποσταλεί για να λύσει τις αλυσίδες των αμαρτιών και τα δεσμά των ψυχών που βρίσκονταν από παλιά δεμένες υπό την εξουσία του θανάτου, ήλθε για τη σωτηρία όλων αυτών. Γι' αυτό λέει ο Δαβίδ προφητεύοντας για αυτόν: «Απέστειλε τον λόγο του, και τους θεράπευσε από τις φθορές τους· ας δοξολογούν τον Κύριο για τα ελέη του και για τα θαυμάσιά του προς τους γιους των ανθρώπων· διότι συνέτριψε χάλκινες πύλες και έσπασε σιδερένιους μοχλούς· και τους προστάτευσε από την οδό της ανομίας τους· ταπεινώθηκαν, και τους έβγαλε από το σκοτάδι και τη σκιά του θανάτου, και διέρρηξε τα δεσμά τους». Διότι αυτά λέγονται για την απολύτρωση από τον θάνατο που πραγματοποιήθηκε δια του Χριστού, όπως συμφωνεί και το λόγιο που αναφέρει: «Ο θάνατος κατέπιε, έχοντας υπερισχύσει». Και πάλι: «Αφαίρεσε ο Θεός κάθε δάκρυ από κάθε πρόσωπο».

Και ο βασιλιάς τον έκρινε με οργή, επειδή είχε παραβεί τον όρκο του Κυρίου και τη διαθήκη που είχε συνάψει μαζί του. Και, αφού έπιασε τους γιους του, τους έσφαξε μπροστά του «και τύφλωσε τα μάτια του Σεδεκία, δηλαδή του Ιεχονία, και τον έδεσε με σιδερένια δεσμά» «και τον οδήγησαν» «στη Βαβυλώνα». Και άλεθε στον μύλο «έως την ημέρα που πέθανε». Και όταν πέθανε, πήραν το σώμα του και το έριξαν πίσω από το τείχος της Νινευή. Σε αυτό εκπληρώνεται η προφητεία του προφήτη Ιερεμία, ο οποίος λέει: «Ζω εγώ, λέει ο Κύριος, ακόμη και αν ο Ιεχονίας, ο γιος του Ιωσία, ο βασιλιάς του Ιούδα, γινόταν σφραγίδα στο δεξί μου χέρι, από εκεί θα σε αποσπούσα και θα σε παρέδιδα στα χέρια εκείνων που ζητούν την ψυχή σου, τους οποίους εσύ φοβάσαι, στα χέρια των Χαλδαίων. Και θα απορρίψω εσένα και τη μητέρα σου που σε γέννησε σε μια γη όπου δεν γεννηθήκατε, και εκεί θα πεθάνετε. Στη γη, όμως, στην οποία οι ίδιοι επιθυμούν με την ψυχή τους να γυρίσουν, δεν πρόκειται να επιστρέψουν. Ατιμάστηκε ο Ιεχονίας σαν σκεύος άχρηστο για το οποίο δεν υπάρχει χρεία, διότι πετάχτηκε και εκδιώχθηκε σε γη που δεν γνώριζε. Γη, γη, άκουε τον λόγο του Κυρίου. Κατάγραψε αυτόν τον άνδρα ως άνθρωπο αποκηρυγμένο, διότι κανείς από το σπέρμα του δεν πρόκειται να προκόψει, ώστε να καθίσει στον θρόνο του Δαβίδ για να άρχει πλέον στον Ιούδα».

Το δε στόμα είναι εξουθενωμένο εξαιτίας της βλασφημίας· αποτιναγμένο δε, σαν κάποιου που έχει απωθηθεί. Και θα σε απορρίψω. Αναφέρουν δε τα βιβλία των Βασιλειών ότι και τιμή απόλαυσε αργότερα, και υψώθηκε αργότερα ο θρόνος του, ίσως επειδή έγινε καλύτερος· ώστε, και όταν λέγει: «Δεν πρόκειται να καθίσει στον θρόνο κανείς από το σπέρμα του», είναι προφανές ότι αυτό ισχύει εφόσον παραμένει τέτοιος· διότι εν τέλει θα ομιλήσω εναντίον βασιλείου και εναντίον έθνους για να το κατασκάψω, αλλά εάν επιστρέψουν, δεν θα πράξω τίποτε. * Ατιμάστηκε ο Ιεχονίας, σαν σκεύος για το οποίο δεν υπάρχει καμία χρεία.