Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 22:29

Όσον αφορά δε τον Ιεχονία, για τον οποίο ο προφήτης Ιερεμίας λέει ότι εκδιώχθηκε από την ιουδαϊκή γη, αναφέροντας: «Ατιμάστηκε ο Ιεχονίας ως σκεύος για το οποίο δεν υπάρχει χρεία, και απορρίφθηκε ο ίδιος και το σπέρμα του, και δεν πρόκειται να αναδειχθεί από το σπέρμα του κανείς που θα καθίσει επί του θρόνου του Δαβίδ, ως άρχοντας στον Ιούδα». Ο λόγος είναι σαφής και απλός.

Είναι λοιπόν δίκαιο να απομακρυνθούμε από τη δική τους απείθεια, και να φροντίσουμε να αποφύγουμε τη σκληροκαρδία, μεταβάλλοντας μάλλον τη διάνοιά μας σε πιο δεκτική, εάν αποφεύγουμε ως ολέθρια την οργή που επιπίπτει σε εκείνους. «Και εκείνον που έρχεται προς εμένα δεν θα τον βγάλω έξω.» Λέει ότι η διά της πίστεως επιστροφή δεν θα είναι ανώφελη για εκείνους που προσέρχονται σε αυτόν· διότι έπρεπε πραγματικά να αναδείξει την προσαγωγή από τον Θεό και Πατέρα ως κάτι το εξαιρετικά ποθητό και αιτία αμέτρητων αγαθών. Θα υπάρξουν, λοιπόν, λέει, και θα προσφερθούν τα κάλλιστα αγαθά σε εκείνους που μέσω της άνωθεν χάριτος καλούνται και βαδίζουν προς εμένα. Διότι δεν θα βγάλω έξω εκείνον που έρχεται, δηλαδή, δεν θα τον αποπέμψω σαν κάποιο άχρηστο σκεύος, σύμφωνα με όσα έχουν ειπωθεί μέσω ενός από τους προφήτες: «Ατιμάσθηκε ο Ιεχονίας ως σκεύος για το οποίο δεν υπάρχει ανάγκη, απορρίφθηκε και πετάχτηκε σε γη την οποία δεν γνώριζε. Γη, γη, άκουε τον λόγο του Κυρίου, κατάγραψε τον άνδρα αυτόν ως άνθρωπο αποκηρυγμένο.» Επομένως δεν θα αποκηρυχθεί, λέει, ούτε θα πεταχτεί έξω ως ατιμασμένος, ούτε θα παραμείνει αμέτοχος της δικής μου δωρεάς, αλλά θα συγκεντρωθεί στην αποθήκη και θα καταλύσει στις ουράνιες μονές, και θα δει τον εαυτό του να γεύεται κάθε ελπίδα που υπερβαίνει τον ανθρώπινο νου· «Διότι μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκαν, εκείνα που ετοίμασε ο Θεός για όσους τον αγαπούν.»

Καταβροχθίστηκε λοιπόν ο Ισραήλ και έγινε ανάμεσα στα έθνη σαν σκεύος άχρηστο. Διότι, αφού μεταφέρθηκε αιχμάλωτος στους Ασσυρίους και τους Μήδους, κατέστη παντελώς άχρηστος, ίσως επειδή εξαναγκάστηκε να φρονεί όσα φρονούν εκείνοι. Δηλαδή, ακριβώς επειδή έγινε σκεύος άχρηστο, για τον λόγο αυτόν και καταβροχθίστηκε, και εγκαταλείποντας την πατρίδα που τον γέννησε, μετοίκησε στα έθνη. Κάτι τέτοιο λέει ο Δεσπότης των πάντων και διά της φωνής του Ιερεμία για κάποιον από αυτούς που βασίλευσαν στη Σαμάρεια επί του Ισραήλ: «Ατιμάστηκε ο Ιεχονίας ως σκεύος του οποίου δεν υπάρχει χρεία, διότι απορρίφθηκε και εκδιώχθηκε σε γη την οποία δεν γνώριζε. Γη, γη, άκουε τον λόγο του Κυρίου, κατάγραψε αυτόν τον άνδρα ως άνθρωπο αποκηρυγμένο». Κατέστη λοιπόν άχρηστος ο Ισραήλ. Διότι ποια χρεία έχει ο Θεός από μια ψυχή πλανεμένη, φιλαμαρτήμονα και η οποία εύκολα καταφεύγει σε οτιδήποτε άτοπο και, στο χειρότερο από όλα τα κακά, στην αποστροφή της υποταγής στον Θεό; Ποια είναι λοιπόν η αιτία για την οποία ο Ισραήλ παθαίνει αυτά; Το ότι οι ίδιοι ανέβηκαν στους Ασσυρίους. Διότι σχεδόν λέει ότι έτρεξαν ως αυτόμολοι στους εχθρούς. Πώς ή με ποιον τρόπο; Επειδή, φοβούμενοι την επιδρομή εκείνων, δεν ζήτησαν μέσω της μετάνοιας μάλλον την βοήθεια του Θεού, αλλά με δώρα μάλλον τους έπεισαν να ησυχάσουν για λίγο.

Και μετά από άλλα: «Και θα λάβουν άλλους πελεκημένους λίθους, και θα τους τοποθετήσουν αντί για εκείνους τους λίθους.» Διότι, μετά τη συγχώρηση της ενοχής για τα παρελθόντα, εξετάζοντας πάλι τη Συναγωγή των Ιουδαίων ο Θεός, που ερευνά τα πάντα μέσα μας, και βρίσκοντας ότι, όπως ήταν φυσικό, στο σύνολό της δεν έπασχε πλέον από λέπρα, πλην όμως δεν είχε απαλλαγεί εντελώς από την παλαιά φαυλότητα, δεν εξέφρασε την οργή Του εναντίον όλων, αλλά μόνο εναντίον εκείνων που ήταν υπαίτιοι για το ότι εκείνη έπασχε και οι οποίοι έγιναν η αφορμή της νόσου. Αυτούς τους ονομάζει «λίθους», υποδεικνύοντας ορισμένα μέρη της όλης οικίας, δηλαδή του έθνους. Αυτοί δε ήταν, αφενός μερικοί από τους εκάστοτε βασιλείς, οι οποίοι παρέσυραν τον λαό σε άλλες λατρείες· αφετέρου μερικοί από τους ψευδοπροφήτες, οι οποίοι μιλούσαν από την καρδιά τους, όπως είναι γραμμένο, και αποδυνάμωναν την ευλάβεια αυτών που τους άκουγαν. Αυτούς ακριβώς προστάζει να τους αφαιρέσουν από την οικία, υποδηλώνοντας τον αφορισμό τους, δηλαδή την αποπομπή τους προς αφανισμό. Τέτοιο είναι το λεχθέν από τον Θεό για τον Ιεχονία: «Γη, άκου τα λόγια του Κυρίου. Κατάγραψε αυτόν τον άνδρα ως άνθρωπο αποκηρυγμένο». Για δε τους ψευδομάντεις: «Γι' αυτό καταθέρισα τους προφήτες σας. Τους σκότωσα με τον λόγο του στόματός μου». Και πάλι εκείνο: «Γι' αυτό οι ηγέτες του λαού θα αποβληθούν από τον οίκο της τρυφής τους, εξαιτίας των πονηρών έργων τους εκδιώχθηκαν». Και πάλι: «Εξαιτίας της ακαθαρσίας, καταστράφηκε ολοκληρωτικά».

Και για να το πούμε απλά, τον ονομάζουμε εικόνα της ουσίας, της βούλησης, της δύναμης και της δόξας, όχι άψυχη και νεκρή, αλλά ουσιώδη, βουλητική, δυνατή και ένδοξη. Διότι η δύναμη δεν γεννά αδυναμία, αλλά αυτοδυναμία· και η δόξα δεν γεννά αδοξία, αλλά αυτοδοξία· και η βούληση δεν γεννά αβουλία, αλλά αυτοβουλία· και η ουσία δεν γεννά το ανούσιο, αλλά το αυτοούσιο. Εικόνα λοιπόν είναι ο Θεός Λόγος, ζωντανή σοφία, ενυπόστατη, Λόγος ενεργός και Υιός, η ίδια ουσιωμένη. Διότι με αυτήν «χαιρόταν» καθημερινά ο Θεός, «όταν ευφραινόταν έχοντας ολοκληρώσει την οικουμένη». Εσύ όμως, Μάρκελλε, επειδή «τα αρνείσαι αυτά ενώπιον των ανθρώπων, θα απαρνηθείς από την ίδια εκείνη ενώπιον του Πατρός του εν τοις ουρανοίς», και θα απαρνηθείς και ενώπιον της υπό τον ουρανό Εκκλησίας, η οποία γράφει για εσένα παντού στη γη: «Άκουσε τον λόγο του Κυρίου, κατάγραψε αυτόν τον άνδρα, τον αποκηρυγμένο άνθρωπο, διότι δεν πρόκειται ποτέ να αναδειχθεί από το σπέρμα του άρχοντας πλέον στον Ιούδα, που να κάθεται στον θρόνο του Δαβίδ». 8.

Και ο βασιλιάς τον έκρινε με οργή, επειδή είχε παραβεί τον όρκο του Κυρίου και τη διαθήκη που είχε συνάψει μαζί του. Και, αφού έπιασε τους γιους του, τους έσφαξε μπροστά του «και τύφλωσε τα μάτια του Σεδεκία, δηλαδή του Ιεχονία, και τον έδεσε με σιδερένια δεσμά» «και τον οδήγησαν» «στη Βαβυλώνα». Και άλεθε στον μύλο «έως την ημέρα που πέθανε». Και όταν πέθανε, πήραν το σώμα του και το έριξαν πίσω από το τείχος της Νινευή. Σε αυτό εκπληρώνεται η προφητεία του προφήτη Ιερεμία, ο οποίος λέει: «Ζω εγώ, λέει ο Κύριος, ακόμη και αν ο Ιεχονίας, ο γιος του Ιωσία, ο βασιλιάς του Ιούδα, γινόταν σφραγίδα στο δεξί μου χέρι, από εκεί θα σε αποσπούσα και θα σε παρέδιδα στα χέρια εκείνων που ζητούν την ψυχή σου, τους οποίους εσύ φοβάσαι, στα χέρια των Χαλδαίων. Και θα απορρίψω εσένα και τη μητέρα σου που σε γέννησε σε μια γη όπου δεν γεννηθήκατε, και εκεί θα πεθάνετε. Στη γη, όμως, στην οποία οι ίδιοι επιθυμούν με την ψυχή τους να γυρίσουν, δεν πρόκειται να επιστρέψουν. Ατιμάστηκε ο Ιεχονίας σαν σκεύος άχρηστο για το οποίο δεν υπάρχει χρεία, διότι πετάχτηκε και εκδιώχθηκε σε γη που δεν γνώριζε. Γη, γη, άκουε τον λόγο του Κυρίου. Κατάγραψε αυτόν τον άνδρα ως άνθρωπο αποκηρυγμένο, διότι κανείς από το σπέρμα του δεν πρόκειται να προκόψει, ώστε να καθίσει στον θρόνο του Δαβίδ για να άρχει πλέον στον Ιούδα».

Διότι, αφού συνελήφθη αιχμάλωτος, περιήλθε σε ατιμία, έχοντας εκπέσει της βασιλείας. Διότι πράγματι ήταν ακάθαρτος· αλλά και για άλλον λόγο: έγινε ακάθαρτος μεταβαίνοντας σε ξένη γη. Γη, γη, άκουσε. Επειδή κανείς από τους ανθρώπους δεν άκουσε, για τον λόγο αυτό απευθύνεται προς την άψυχη. Τι σημαίνει όμως το εκκήρυκτον;

Άκου, ουρανέ, και ενωτίσου, γη, διότι ο Κύριος ελάλησε. Το προοίμιο είναι γεμάτο από πολύ θυμό. Διότι, εάν η οργή δεν ήταν σφοδρή και ανείπωτη, δεν θα εγκατέλειπε τους ανθρώπους, για να στρέψει τον λόγο προς τα στοιχεία της φύσεως. Το πράττει δε αυτό, όχι μόνο για να καταδείξει την οργή του, αλλά και για να ντροπιάσει στον μέγιστο βαθμό αυτούς τους ίδιους που πρόκειται να τον ακούσουν, αποδεικνύοντας ότι εκείνοι που τιμήθηκαν με το χάρισμα του λογικού βρίσκονται σε χειρότερη κατάσταση από τα εκ φύσεως αναίσθητα στοιχεία. Αυτό συνηθίζουν να το κάνουν και άλλοι προφήτες. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και εκείνος που εστάλη στον Ιεροβοάμ, αφήνοντας κατά μέρος τον βασιλιά προς τον οποίο είχε αποσταλεί, απευθύνεται στο θυσιαστήριο. Και ο Ιερεμίας καλούσε τη γη λέγοντας: Γη, γη, γη, κατάγραψε αυτόν τον άνδρα ως άνδρα αποκηρυγμένο. Και κάποιος άλλος πάλι έλεγε: Ακούστε, φάραγγες, θεμέλια της γης.