Ἀλλὰ ταῦτα μὲν κρύπτουσι, τὰ δὲ ἐν τῇ Θρᾴκῃ κατὰ βίαν πραχθέντα προβάλλονται· ἐξ ὧν δείκνυνται, τῆς μὲν Ἀρειανῆς αἱρέσεως ὄντες ὑποκριταὶ, ἀλλότριοι δὲ τῆς ὑγιαινούσης πίστεως. Καὶ αὐτὴν δὲ τὴν μεγάλην σύνοδον, καὶ τὰς παρ᾽ ἐκείνων ἄν τις ἐξετάζειν ἐκ παραλλήλου θέλοι, εὕροι ἂν τῶν μὲν τὴν θεοσέβειαν, τῶν δὲ τὴν ἀλογίαν. Οἱ ἐν Νικαίᾳ συνελθόντες οὐ καθαιρεθέντες συνῆλθον, ἀλλὰ καὶ ὡμολόγησαν τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς εἶναι τὸν Υἱόν· οὗτοι δὲ καὶ ἅπαξ καὶ δεύτερον καθαιρεθέντες, καὶ τρίτον ἐν αὐτῇ τῇ Ἀριμήνῳ, γράφειν ἐτόλμησαν, μὴ χρῆναι λέγειν οὐσίαν ἢ ὑπόστασιν ἔχειν τὸν Θεόν. Ἐκ δὴ τούτων σκοπεῖν ἔξεστιν, ἀδελφοὶ, ὡς οἱ μὲν ἐν Νικαίᾳ τῶν Γραφῶν πνέουσι, λέγοντος αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ ἐν μὲν τῇ Ἐξόδῳ· Ἐγώ εἰμι ὁ ὤν· διὰ δὲ τοῦ Ἱερεμίου· Τίς ἐστιν ἐν ὑποστήματι αὐτοῦ, καὶ εἶδε τὸν λόγον αὐτοῦ; καὶ μετ᾽ ὀλίγον· Καὶ εἰ ἔστησαν ἐν τῇ ὑποστάσει μου, καὶ ἤκουσαν τῶν λόγων μου. Ἡ δὲ ὑπόστασις οὐσία ἐστὶ, καὶ οὐδὲν ἄλλο σημαινόμενον ἔχει ἢ αὐτὸ τὸ ὄν· ὅπερ Ἱερεμίας ὕπαρξιν ὀνομάζει λέγων· Καὶ οὐκ ἤκουσαν φωνὴν ὑπάρξεως. Ἡ γὰρ ὑπόστασις καὶ ἡ οὐσία ὕπαρξίς ἐστιν. Ἔστι γὰρ καὶ ὑπάρχει. Τοῦτο νοῶν καὶ ὁ Παῦλος, ἔγραψεν Ἑβραίοις· Ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης, καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ.
Μετάφραση
Αλλά αυτά μεν τα αποκρύπτουν, προβάλλουν δε όσα πράχθηκαν με τη βία στη Θράκη· από τα οποία αποδεικνύεται ότι, όντας υποκριτές της Αρειανής αίρεσης, είναι ξένοι προς την υγιαίνουσα πίστη. Και αν κάποιος ήθελε να εξετάσει παράλληλα αυτήν τη μεγάλη σύνοδο και εκείνες που συγκλήθηκαν από αυτούς, θα διαπίστωνε από τη μία την ευσέβεια των πρώτων, και από την άλλη τον παραλογισμό των δεύτερων. Εκείνοι που συνήλθαν στη Νίκαια δεν συνήλθαν όντας καθαιρεμένοι, αλλά και ομολόγησαν ότι ο Υιός είναι από την ουσία του Πατρός· αυτοί όμως, έχοντας καθαιρεθεί και μία και δύο φορές, και για τρίτη φορά στην ίδια την Αρίμηνο, τόλμησαν να γράψουν ότι δεν πρέπει να λέγεται πως ο Θεός έχει ουσία ή υπόσταση. Από αυτά, λοιπόν, είναι δυνατόν να παρατηρήσετε, αδελφοί, ότι οι μεν Πατέρες στη Νίκαια αποπνέουν το πνεύμα των Γραφών, καθώς ο ίδιος ο Θεός λέει στην Έξοδο: «Εγώ ειμι ο Ων»· και μέσω του Ιερεμία: «Ποιος στάθηκε στο υπόστημά του και είδε τον λόγο του;» και λίγο μετά: «Και αν είχαν σταθεί στην υπόστασή μου, θα είχαν ακούσει και τα λόγια μου». Η δε υπόσταση είναι ουσία και δεν σημαίνει τίποτε άλλο παρά το ίδιο το ον· το οποίο ο Ιερεμίας ονομάζει ύπαρξη λέγοντας: «Και δεν άκουσαν φωνή ύπαρξης». Διότι η υπόσταση και η ουσία είναι ύπαρξη. Επειδή είναι και υπάρχει. Αυτό ακριβώς κατανοώντας και ο Παύλος, έγραψε προς τους Εβραίους: «Ο οποίος, όντας απαύγασμα της δόξας και χαρακτήρας της υποστάσεώς του».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες