Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 23:28

Επομένως, ο σκοπός του λόγου δεν στρέφεται προς τον χορό των αγίων προφητών, αλλά αποβλέπει μάλλον σε εκείνους, οι οποίοι κάποτε στην Ιουδαία υποκρίνονταν τους προφήτες, και έλεγαν ψέματα ότι δήθεν έρχονταν εκ μέρους του Θεού, και παραπλανούσαν τον λαό να μην υπακούει σε εκείνους που αληθινά προφήτευαν από τον Θεό, αλλά μάλλον στα δικά τους επινοημένα επιχειρήματα και λόγια. Για αυτούς λέει κάπου και ο ίδιος ο Κύριος, ο Δεσπότης και Θεός των πάντων: «Δεν απέστελλα τους προφήτες, και αυτοί έτρεχαν· δεν μίλησα προς αυτούς, και αυτοί προφήτευαν». Και προς τον μακάριο Ιερεμία λέει: «Ψευδή προφητεύουν οι προφήτες στο όνομά μου· δεν τους απέστειλα και δεν μίλησα προς αυτούς και δεν τους έδωσα εντολή, διότι αυτοί σας προφητεύουν οράσεις και οιωνούς και προφητείες της δικής τους καρδιάς. Αν είναι προφήτες, και αν υπάρχει λόγος Κυρίου σε αυτούς, ας έλθουν να με συναντήσουν. Τι σχέση έχει το άχυρο με το σιτάρι;» Διότι ο λόγος που προέρχεται όντως από τον Θεό έχει εξαιρετικά θρεπτική δύναμη, και στηρίζει την καρδιά του ανθρώπου, σύμφωνα με το γεγραμμένο, ενώ ο λόγος των ανόσιων ψευδοπροφητών, δηλαδή των ψευδοδιδασκάλων, όντας πολύ εύθραυστος και αχυρένιος, δεν προσφέρει καμία ωφέλεια σε όσους τον ακούν.

Διότι έτσι την καθαρίζει, χωρίζοντας και διακρίνοντας το άχυρο από το σιτάρι. Και λέει ότι θα εμφανιστεί ως διανομέας και σαν ρυθμιστής αυτών που αρμόζουν στον καθένα, ώστε τον μεν δίκαιο και αγαθό, δίκην σίτου, να τον εισαγάγει στις ουράνιες αυλές, ενώ τον άδικο, αποτιναγμένο σαν το άχυρο, να τον κάνει τροφή του πυρός. Διότι το μεν σιτάρι, λέει, εισάγεται στην αποθήκη, δηλαδή αξιώνεται της ασφάλειας από τον Θεό, της στοργής, της προστασίας και της αγάπης· ενώ το άχυρο, ως άχρηστη ύλη, καταναλώνεται από το πυρ.— (A f. 56 b, E f. 158 b, F f. 789 b, H f. 168 b) Άκουσε δε τι λέει ο Θεός και μέσω του Ιερεμία, κάνοντας σύγκριση προφητών και ψευδοπροφητών: «Τι σχέση έχει το άχυρο με το σιτάρι;» δηλαδή η κενολογία με την αλήθεια. Διότι ο μεν λόγος που προέρχεται από τον Θεό έχει θρεπτικότατη δύναμη· ενώ εκείνος των ανόσιων ψευδοδιδασκάλων, ο οποίος είναι εξαιρετικά εύθρυπτος και αχυρώδης, δεν προξενεί καμία ωφέλεια σε όσους τον ακούν. <Ενώ δε βαπτιζόταν όλος ο λαός, και αφού βαπτίστηκε ο Ιησούς και προσευχόταν, άνοιξε ο ουρανός.> (E f. 163, F f. 793) Βαπτίζεται δε ο Ιησούς ευλογώντας τα ύδατα και καθαρίζοντάς τα για χάρη μας.

Και σε τέτοιο σημείο παραφροσύνης ξέπεσαν ως προς αυτό, ώστε να λένε ότι οι δικές τους βουλές είναι βουλές της ανείπωτης δόξας, και τα λόγια που πηγάζουν από τη δική τους κρίση να ισχυρίζονται πως είναι θεία λόγια. Και γι' αυτό έλεγε για αυτούς μέσω της φωνής του Ιερεμία: «Δεν έστελνα αυτούς τους προφήτες, κι όμως αυτοί έτρεχαν· ούτε τους μίλησα, κι όμως αυτοί προφήτευαν». Και ενώ ο ίδιος ο προφήτης φώναζε ξεκάθαρα και έλεγε: «Ω, Δέσποτα Κύριε, ιδού οι προφήτες τους προφητεύουν και λένε: Δεν θα δείτε μάχαιρα και δεν θα υπάρξει πείνα ανάμεσά σας, διότι θα σας δώσω αλήθεια και ειρήνη πάνω στη γη και σε αυτόν τον τόπο», σχεδόν του αντιφώναζε λέγοντας ο Θεός των όλων: «Ψευδή προφητεύουν οι προφήτες στο όνομά μου, δεν τους απέστειλα και δεν τους έδωσα εντολή και δεν τους μίλησα· διότι ψευδή οράματα και μαντείες και οιωνούς και επινοήσεις της καρδιάς τους προφητεύουν σε εσάς. Αν είναι προφήτες, και αν υπάρχει λόγος Κυρίου σε αυτούς, ας με συναντήσουν. Τι σχέση έχει το άχυρο με το σιτάρι; Έτσι είναι και οι λόγοι μου, λέει ο Κύριος. Δεν είναι οι λόγοι μου σαν πυρ που καταφλέγει, λέει ο Κύριος, και σαν πέλεκυς που κόβει την πέτρα;»

Διότι είπε πάλι: «Ο προφήτης, στον οποίο υπάρχει το ενύπνιό του, και στον οποίο απευθύνεται ο λόγος μου, ας διηγηθεί τον λόγο μου με αλήθεια». Ώστε, εάν κάτι φανεί να αστοχεί ως προς την αλήθεια, θα αποδείξει αμέσως εκείνον που το γέννησε ως ψευδολόγο, και ότι μιλάει από τη δική του καρδιά και όχι από το στόμα του Κυρίου, όπως έχει γραφτεί. ΠΑΛΛ. Θέλεις να θέσουμε κάτι από τα αναγκαία σε εξέταση, ή να τα αφήσουμε και να προχωρήσουμε όπου μας οδηγήσει ο λόγος σου; ΚΥΡ. Και όμως, Παλλάδιε, ο λόγος μας για τα αναγκαία προς ωφέλεια δεν είναι σύντομος· γι' αυτό θα σε κατέκρινα, και πολύ δικαιολογημένα, αν δεν έλεγες ελεύθερα αυτό που νομίζεις· μίλα λοιπόν χωρίς κανένα δισταγμό. ΠΑΛΛ. Εάν κάποιοι δεν μιλούν από το στόμα του Κυρίου, αλλά ξερνούν, όπως λες, τα λόγια από την καρδιά τους, με ποιον τρόπο εκείνη η εγγαστρίμυθη γυναίκα παρουσίασε στον Σαούλ τον άγιο Σαμουήλ, αν και ήταν νεκρός, για να του αποσαφηνίσει την έκβαση των μελλοντικών γεγονότων; Διότι κάποιοι νομίζουν ότι αυτά πράγματι συνέβησαν έτσι και όχι διαφορετικά. ΚΥΡ. Εσύ, όμως, νομίζεις ότι δεν συνέβησαν έτσι και θεωρείς αυτό πιο σωστό, ή υποστηρίζεις ως αληθινό ότι η ψυχή του δικαίου εξαναγκάστηκε παραλόγως και ήρθε επειδή την κάλεσε ένα γύναιο; ΠΑΛΛ. Δεν θα μπορούσα να το πω με σαφήνεια. Η εξέταση, νομίζω, θα καταδείξει την αλήθεια. ΚΥΡ. Καλά το είπες.

Ε'. Ας δαμάσουμε τον θυμό σαν άγριο θηρίο, και τη γλώσσα σαν κοφτερό ξίφος, και ας κατασβήσουμε την ηδονή σαν φωτιά. Ας τοποθετήσουμε στις ακοές μας θύρες, οι οποίες να ανοίγουν και να κλείνουν σωστά· και ας σωφρονίσουμε τον οφθαλμό μας· ας παιδαγωγήσουμε τη λυσσώδη αφή και την κατασπαράσσουσα γεύση, ώστε να μην ανέλθει ο θάνατος μέσα από τις θυρίδες μας· διότι έτσι νομίζω πως πρέπει να ονομάζονται τα αισθητήρια· και ας περιγελάσουμε την αμετρία του γέλιου. Ας μην κάμψουμε το γόνυ στον Βάαλ εξαιτίας της ανάγκης, ούτε να προσκυνήσουμε τη χρυσή εικόνα από φόβο. Ένα μόνο ας φοβηθούμε, το να φοβηθούμε κάτι περισσότερο από τον Θεό, και να καθυβρίσουμε την εικόνα Του εξαιτίας της κακίας. Σε όλα ας αναλάβουμε τον θυρεό της πίστεως, και ας αποφύγουμε όλα τα βέλη του πονηρού. Και αυτός είναι φοβερός πόλεμος, και αυτή είναι μεγάλη παράταξη, και τούτο είναι μέγα τρόπαιο. Εάν με αυτόν τον τρόπο έχουμε συγκεντρωθεί ή συντρέχουμε, τότε όντως η πανήγυρη είναι κατά Χριστόν, όντως έχουμε τιμήσει ή θα τιμήσουμε τους μάρτυρες, όντως πανηγυρίζουμε τα επινίκια. Εάν όμως ήρθαμε για να ικανοποιήσουμε τις ηδονές της γαστέρας και για να τρυφήσουμε πρόσκαιρα και για να αναπληρώσουμε όσα κενώνονται, θεωρώντας αυτούς τους τόπους ως τόπους κραιπάλης και όχι σωφροσύνης, και ως καιρούς εμπορικών συναλλαγών και υποθέσεων, και όχι πνευματικής αναβάσεως ή θεώσεως –για να τολμήσω να μιλήσω έτσι–, για την οποία μεσιτεύουν οι μάρτυρες, τότε πρώτα απ' όλα ούτε καν αναγνωρίζω την περίσταση αυτή. Διότι, τι σχέση έχουν τα άχυρα με τον σίτο;

Πολύ ορθά κατά τη σύγκριση των προφητών προς τους ψευδοπροφήτες προσέθεσε αυτό αντί να πει ότι δεν υπάρχει καμία σύγκριση μεταξύ του άχυρου και του σιταριού. Διότι το μεν σιτάρι είναι θρεπτικό και συντελεί στη συντήρηση των ανθρώπων, ενώ το άχυρο σε τίποτα δεν είναι χρήσιμο στους ανθρώπους, αλλά είτε απορρίπτεται είτε γίνεται τροφή για τα άλογα ζώα. Έτσι, λέγει, και τα λόγια των προφητών τρέφουν τις ψυχές. Αντιθέτως, ο λόγος των ψευδοπροφητών δεν μπορεί να συντελέσει σε τίποτα προς όφελος των ανθρώπων, παρά μόνο αν παρέχει κάποια παρηγοριά σε όσους πείθονται από έλλειψη λογικής, και όχι πραγματικό κέρδος· και προσθέτει: «Δεν είναι έτσι»· δηλαδή δεν υφίσταται καμία απολύτως σύγκριση. «Οι λόγοι μου είναι σαν τη φωτιά, λέγει ο Κύριος, και σαν τον πέλεκυ που σχίζει την πέτρα».

«Σήκω και αγίασε τον λαό για την αυριανή ημέρα· και εκείνος που θα υποδειχθεί από τον Κύριο, θα κατακαεί στη φωτιά, αυτός και όλα όσα του ανήκουν, επειδή παρέβη τη διαθήκη του Κυρίου και διέπραξε ανομία στον Ισραήλ. Και σηκώθηκε ο Ιησούς [του Ναυή] νωρίς το πρωί και είπε στον Αχάρ: Ανάγγειλέ μου τι έκανες. Και είπε ο Αχάρ: Είδα ανάμεσα στα λάφυρα ένα ωραίο πολύχρωμο ένδυμα, και διακόσια δίδραχμα αργυρίου, και μία χρυσή ράβδο βάρους πενήντα διδράχμων, και τα πήρα· και ορίστε, είναι κρυμμένα μέσα στη γη. Και λιθοβόλησαν αυτόν και όλους τους δικούς του». ΤΙΤΛΟΣ ΝΑ΄. — Περί των πραγμάτων που δεν αναμειγνύονται, και αυτών που δεν μπορούν να έχουν καμία κοινωνία μεταξύ τους. «Τι σχέση έχει το άχυρο με το σιτάρι;» «Τι κοινωνία μπορεί να έχει ο λύκος με τον αμνό; Το ίδιο και ο αμαρτωλός με τον ευσεβή. Τι κοινωνία μπορεί να έχει η πήλινη χύτρα με τον λέβητα; Αν η πρώτη προσκρούσει, αυτή θα συντριβεί». «Δεν μπορείτε να μετέχετε σε τράπεζα Κυρίου και σε τράπεζα δαιμονίων. Ποια μετοχή υπάρχει μεταξύ δικαιοσύνης και ανομίας; Ή ποια κοινωνία έχει το φως με το σκοτάδι; Και ποια συμφωνία υπάρχει μεταξύ του Χριστού και του Βελίαρ; Ή ποια μερίδα έχει ο πιστός μαζί με τον άπιστο; Και ποια συγκατάθεση μπορεί να υπάρχει στον ναό του Θεού με τα είδωλα;» Δεν επιδέχεται καμία ανάμειξη η αντίθεση του ελεήμονος προς τον σκληρόκαρδο.

ΞΔ'. Γιατί λιώνουν από φθόνο οι κακόβουλοι εναντίον εκείνων που έχουν πλουτίσει με τη χάρη του Πνεύματος; Εναντίον εκείνων που έλαβαν γλώσσα πυρός σαν τον κάλαμο οξυγράφου γραμματέα, έχοντας οι ίδιοι εγκαταλείψει την πηγή της σοφίας του Θεού; Διότι, εάν είχαν πορευτεί στην οδό του Θεού, θα κατοικούσαν στην ειρήνη της απάθειας για πάντα. Θα είχαν μάθει πού βρίσκεται η φρόνηση, πού είναι η ισχύς, πού είναι η σύνεση και η γνώση των όντων, πού είναι η μακροζωία και η ζωή, πού είναι το φως των οφθαλμών και η σοφία μαζί με την ειρήνη. Θα είχαν μάθει ποιος βρίσκει τον τόπο της, και ποιος εισέρχεται στους θησαυρούς της, και πώς δίνει εντολή ο Θεός μέσω του προφήτη στους μύστες του λόγου, καθώς λέει ο προφήτης: «Εκείνος που έχει το ενύπνιο της αποκάλυψης, ας διηγηθεί το ενύπνιο της οπτασίας του, και εκείνος προς τον οποίο απευθύνεται ο λόγος μου, ας διηγηθεί τον λόγο μου με αλήθεια». Και πάλι: «Γράψε σε βιβλίο όλους τους λόγους που σου αποκάλυψα». Και τότε ποτέ δεν θα έλιωναν από φθόνο εναντίον τέτοιων ανθρώπων.