Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 27:38

Διότι παρομοιάζεται με τη Βαβυλώνα των εθνών, αν και είχε ονομαστεί αγία πόλη, κυρίως εξαιτίας της ασέβειάς της προς τον Χριστό, ή και επειδή την γέμισαν με χειροποίητα είδωλα, ώστε σε τίποτα να μην υπολείπεται της πόλης των Βαβυλωνίων, η οποία και έχει ονομαστεί γη των γλυπτών ειδώλων. <Η γη σας είναι έρημη, οι πόλεις σας καμένες από φωτιά, τη χώρα σας μπροστά σας την καταβροχθίζουν ξένοι. Και έχει ερημωθεί, καταστραμμένη από ξένους λαούς.> Αυτό που φαίνεται να έχει ειπωθεί κάπως πιο ασαφώς από ό,τι έπρεπε, το καθιστά πλέον σαφές. Διότι, τι θα μπορούσε να σημαίνει το ότι δεν υπάρχει μαλακτική αλοιφή να τοποθετηθεί, ούτε λάδι, ούτε επίδεσμοι; Το ερμηνεύει ξεκάθαρα, λέγοντας ότι έχει ερημωθεί η γη τους, και έχουν πυρποληθεί οι πόλεις και έχουν γίνει υποχείρια των εχθρών, και μάλιστα αλλοεθνών, έτσι ώστε σχεδόν ολόκληρη να έχει ανατραπεί εκ θεμελίων. Πολλές φορές, βέβαια, συνέβη να αλωθεί η Ιουδαία, τόσο από τους Ασσυρίους όσο και από τους Αιγυπτίους, τους Σύρους και τους Μωαβίτες, τους Ιδουμαίους και τους λεγόμενους Φιλισταίους, δηλαδή τους Παλαιστινίους. Αλλά παρότι έπαθε λίγα, και ορισμένες φορές περιέπεσε σε σύμμετρες συμφορές, πάλι ανέκαμψε με την προστασία του Θεού, και με την ίαση των πληγών της από Αυτόν που την έπληξε. Όμως καταστράφηκε ολοκληρωτικά μετά τον σταυρό του Σωτήρα, όταν τη λεηλάτησαν ο Ουεσπασιανός και ο Τίτος.

Επειδή λοιπόν, αν και υπήρξαν πολλοί που κατά καιρούς λεηλάτησαν τη χώρα των Ιουδαίων, εντούτοις οι Χαλδαίοι και οι εκάστοτε βασιλείς της Βαβυλώνας ήταν οι πιο σκληροί και άγριοι από όλους, ο προφητικός λόγος τους επιτίθεται σαν να είναι οι πρώτοι και λέγει: «Σε πεδινό όρος υψώστε σημείο». Θεωρώ όμως αναγκαίο, έχοντας επιλέξει να αποδώσουμε με ακρίβεια την ερμηνεία των προκειμένων, να αφηγηθούμε προηγουμένως ορισμένα από τα πιο αναγκαία. Ο Κύρος, λοιπόν, γιος του Καμβύση και της Μανδάνης, έχοντας γίνει βασιλιάς των Περσών και των Μήδων, εκστράτευσε εναντίον της Βαβυλώνας, καθώς και όλης της χώρας των Χαλδαίων, η οποία ήταν ευρύτατη και πάρα πολύ μεγάλη· και πράγματι την κατέκτησε. Την κυρίευσε όχι με δικές του δυνάμεις, ούτε επειδή μπόρεσε να δράσει με ισχυρότερη δύναμη (διότι το έθνος των Χαλδαίων ήταν ακατανίκητο και ακαταμάχητο, τόσο λόγω του πλήθους του όσο και του ότι ήταν εξαιρετικά εκπαιδευμένο στην πολεμική τακτική), αλλά μάλλον επειδή ο Θεός υπέταξε σε αυτόν τους αντιπάλους του και κλόνισε την ασεβή εξουσία των Βαβυλωνίων· εξαιτίας του ότι η μαγεία ήταν πάρα πολύ διαδεδομένη ανάμεσά τους και το σμήνος των ειδώλων τους ήταν αναρίθμητο. Γι' αυτό, άλλωστε, ονομάστηκε γη των γλυπτών, είτε εξαιτίας του πλήθους των ειδώλων, είτε επειδή ο καθένας από τους κατοίκους της διαπιστωνόταν ότι δεν διέφερε σε τίποτα από είδωλο, εννοώ φυσικά ως προς το ότι είχε ρέπει αχαλίνωτα και ακράτητα προς την πλάνη.

Το ότι ο Κύριος κάθεται πάνω στη νεφέλη, νομίζω πως δηλώνει το εξής: Το κάθισμα μάς υπονοεί είτε ανάπαυση είτε εξουσία. Επομένως, ο Χριστός δεν επαναπαύεται στη λατρεία σύμφωνα με τον Νόμο, αλλά μάλλον στην τελείωση που έρχεται μέσω του αγίου βαπτίσματος. Και έτσι βασίλευσε σε αυτούς που βρίσκονται πάνω στη γη. Λέει, επίσης, ότι θα σειστούν τα χειροποίητα είδωλα της Αιγύπτου από το πρόσωπό Του. Διότι, εφόσον το άγιο βάπτισμα έχει ήδη αναδειχθεί και ο Χριστός έχει πλέον επιλάμψει, είναι απόλυτη ανάγκη να αφανιστούν τα παιχνίδια της αρχαίας απάτης και να φανούν συντριμμένες οι παγίδες του διαβόλου. Έχει παρασύρει, βέβαια, στον όλεθρο και την απώλεια σχεδόν κάθε έθνος και γένος, αλλά περισσότερο από τους άλλους τους Αιγυπτίους. Διότι αναδείχθηκαν οι πιο δεισιδαίμονες από όλους, ξεπερνώντας στην πλάνη ίσως και τους Πέρσες και τους Ασσυρίους· αν και η θεόπνευστη Γραφή λέει για τη χώρα εκείνων ότι είναι γη γλυπτών ειδώλων. Λέει, δε, ότι η καρδιά των Αιγυπτίων θα ηττηθεί, παραχωρώντας, όπως νομίζω, τη νίκη στα ευαγγελικά κηρύγματα, μολονότι παλαιότερα ήταν θεομάχος και αντιτασσόταν στους λόγους της αλήθειας. Θα βρούμε, λοιπόν, ότι ο Φαραώ ήταν σαφώς ένας τέτοιος άνθρωπος. Διότι ο ιεροφάντης Μωυσής του έλεγε ολοκάθαρα: «Ο Θεός των Εβραίων μας έστειλε σε εσένα, λέγοντας: Εξαπόστειλε τον λαό μου, για να με λατρεύσουν στην έρημο.»

Διότι είναι γη των γλυπτών ειδώλων, καθώς λέει ένας άλλος από τους αγίους προφήτες· και εμπιστευόταν πάρα πολύ στους ψευδώνυμους θεούς· και, προσδοκώντας να σωθεί με τη δική τους βοήθεια, καταπατήθηκε μαζί με αυτούς και συνετρίβη μαζί με τα ίδια της τα σεβάσματα. <Ακούστε, οι εγκαταλελειμμένοι και οδυνώμενοι, ακούστε αυτά που άκουσα από τον Κύριο Σαβαώθ, ο Θεός του Ισραήλ τα ανήγγειλε σε εμάς.> Ο Ισραήλ βέβαια οδηγήθηκε αιχμάλωτος και υποδουλώθηκε στους Βαβυλωνίους, καθώς ο Θεός επέτρεψε, εξαιτίας της πολλής αμαρτίας, να αναλωθεί σε τόσο μακροχρόνιες συμφορές. Παρέμειναν βέβαια πολλοί τόσο στα Ιεροσόλυμα όσο και στην Ιουδαία· ωστόσο, περνούσαν τον χρόνο τους στενάζοντας και υποφέροντας, επειδή η χώρα τους είχε λεηλατηθεί· ο ίδιος ο ναός είχε παραδοθεί στις φλόγες, και η Ιερουσαλήμ είχε ερημωθεί ολοκληρωτικά.

Διότι αυτός δημιούργησε τη γη και τον ουρανό και όλα όσα υπάρχουν σε αυτά, και έπλασε τον άνθρωπο στην αρχή σύμφωνα με τη δική του εικόνα και ομοίωση, ώστε, αφοσιωμένος στις επιδιώξεις της αρετής, να ζει με λαμπρότητα μέσα σε αγιότητα και μακαριότητα, και να έχει πλούσια τη μέθεξη των χαρισμάτων του. Έπειτα όμως παρασύρθηκε στην αμαρτία, εξαπατημένος από τις κακουργίες του διαβόλου· γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε έγινε καταραμένος και υποτάχθηκε στη φθορά. Είχε λοιπόν προοριστεί και προγνωριστεί προ καταβολής κόσμου ο Χριστός για την επανόρθωση των πάντων. Διότι ευδόκησε ο Θεός και Πατέρας «να ανακεφαλαιώσει τα πάντα στο πρόσωπό του, και αυτά που είναι στον ουρανό και αυτά που είναι πάνω στη γη». Όμως τέτοιου είδους κατορθώματα επιφυλάσσονταν για τον Μονογενή που έγινε όμοιος με εμάς και ανέτειλε στον κόσμο με σάρκα. Το ότι βέβαια ο Θεός θεωρούσε αναγκαία τη φροντίδα για τους πλανημένους, ακόμη και πριν από τον καιρό της ελεύσεώς του, και ότι χάριζε την επίσκεψή του σε εκείνους που είχαν ξεπέσει από άγνοια, θέλησε να το κάνει γνωστό και μέσα από τα ίδια τα γεγονότα. Γι' αυτό ακριβώς πρόσταξε τον μακάριο προφήτη να βαδίσει προς τη Νινευή. Η Νινευή ήταν περσική πόλη, που βρισκόταν προς την ανατολή και ήταν ξακουστή, και, όπως λέει ο προφήτης Ιερεμίας, «είναι γη των γλυπτών». Διότι πάρα πολλές ήταν οι πόλεις που συνόρευαν με τους Ιουδαίους και ήταν προσκολλημένες στις λατρείες των ειδώλων. «

Εξεγέρθηκε δε ο Θεός των όλων και εναντίον των Ιουδαίων που σκότωσαν τον Κύριο, ώστε από τη μία το πλήθος του λαού να διασκορπιστεί σε κάθε άνεμο, και από την άλλη οι επιφανέστεροι αυτών να καταστραφούν μαζί με τους πολλούς σαν άγρια θηρία. Διότι ασέβησαν με αφόρητο τρόπο απέναντι στον Σωτήρα των όλων, τον Χριστό. <Ώ πόλη των αιμάτων, όλη ψευδής, πλήρης αδικίας.> Την ονόμασε πόλη των αιμάτων, επειδή οι βασιλείς της Νινευή ήταν πάντοτε έτοιμοι για φόνους και εξαιρετικά αιμοδιψείς· φιλοπόλεμοι ήταν άλλωστε και οι κάτοικοί της, επιδιώκοντας να κάνουν πάντοτε αδίστακτες επιδρομές εναντίον οποιουδήποτε στρέφονταν. Την αποκαλεί δε ψευδή, διότι ήταν γεμάτη από είδωλα, στα οποία προπαντός το ψεύδος δεν είναι αναπόδεικτο. Διότι είναι ψευδώνυμοι και σφετερίζονται τη δόξα της θεότητας οι χειροποίητοι θεοί, οι οποίοι, σύμφωνα με τα γεγραμμένα, είναι «αργύριο και χρυσίο, έργα χειρών ανθρώπων». Και γη των γλυπτών την ονόμασε κάπου ο σοφός Ιερεμίας. Θα μπορούσε όμως να νοηθεί ως ψευδής και με άλλον τρόπο, εφόσον το ψεύδος νοηθεί ως πανουργία και δόλος και θεομίσητη απάτη, συνοδευόμενη προφανώς και από την αδικία. Διότι όπου υπάρχει απάτη και δόλος, εκεί οπωσδήποτε θα ακολουθήσει και η αδικία.