Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 3:2

Την κατηγορεί, λοιπόν, ο Θεός των όλων δια της φωνής του Ιερεμία λέγοντας: «Δες τι μου έκανε η κατοικία του Ισραήλ, πήγε σε κάθε ψηλό βουνό και κάτω από κάθε δασώδες δέντρο, και εκεί πόρνευσε.» Και πάλι απευθυνόμενος σε αυτήν: «Εάν ένας άνδρας αποπέμψει τη γυναίκα του, και εκείνη φύγει από αυτόν και γίνει γυναίκα άλλου άνδρα, μήπως θα επιστρέψει πάλι σε αυτόν; Δεν θα μιανθεί ολοκληρωτικά εκείνη η γυναίκα; Και εσύ πόρνευσες με πολλούς ποιμένες, και όμως επέστρεφες σε εμένα, λέει ο Κύριος. Σήκωσε τα μάτια σου ευθεία μπροστά και δες, πού δεν μολύνθηκες; Κάθισες στους δρόμους γι' αυτούς, σαν μοναχικό κοράκι στην έρημο. Και μόλυνες τη γη με τις πορνείες σου και με τις κακίες σου, και έλαβες πολλούς ποιμένες ως πρόσκομμα για τον εαυτό σου. Απέκτησες όψη πόρνης, και έγινες αναίσχυντη απέναντι σε όλους.» Διότι, εφόσον περιφρόνησε, όπως είπα, την υποταγή της στον Θεό, στράφηκε προς την αποστασία και χρησιμοποίησε ως ποιμένες και διδασκάλους τα ακάθαρτα πνεύματα και τους θεραπευτές των ειδώλων. Και αυτά, όπως ανέφερα, ήταν τα εγκλήματα της Συναγωγής των Ιουδαίων πριν από την έλευση του Σωτήρα μας.

Διότι είπε κάπου πάλι για αυτήν ότι: «Αυτή δεν είναι γυναίκα μου, και εγώ δεν είμαι άνδρας της.» Και πάλι: «Της έδωσα το βιβλίο του διαζυγίου στα χέρια της.» Διότι έχει αποβληθεί ως πεπορνευμένη και έχει καταδικαστεί για τα πιο απεχθή έργα. Είπε μάλιστα κάπου για αυτήν: «Εάν ένας άνδρας διώξει τη γυναίκα του και εκείνη φύγει από αυτόν και γίνει γυναίκα άλλου άνδρα, μήπως θα επιστρέψει πάλι σε αυτόν; Δεν θα έχει μιανθεί εντελώς εκείνη η γυναίκα; Και εσύ πόρνευσες με πολλούς ποιμένες, και όμως επίστρεψε σε εμένα, λέει ο Κύριος. Σήκωσε τα μάτια σου ευθεία και δες πού διαφθάρηκες. Κάθισες στους δρόμους περιμένοντάς τους σαν ερημωμένο κοράκι, και μόλυνας τη γη με τις πορνείες σου και με τις κακίες σου, και απέκτησες πολλούς ποιμένες ως πρόσκομμα στον εαυτό σου. Απέκτησες όψη πόρνης, φέρθηκες ξεδιάντροπα προς όλους. Δεν με κάλεσες ως δικό σου, ως πατέρα και αρχηγό της παρθενίας σου; Μήπως θα διαρκέσει αυτό για πάντα;» Αλλά σε αυτά μεν βρίσκεται η πρεσβύτερη· ενώ τη νεότερη Ραχήλ, δηλαδή την Εκκλησία που προέρχεται από τα έθνη, τη μνηστεύεται για τον εαυτό Του, και αυτό διηνεκώς. Το «για τον εαυτό Μου» ας νοηθεί με τον εξής τρόπο. Μνηστεύθηκε βέβαια τη Συναγωγή των Ιουδαίων, αλλά μέσω του Μωυσή ως μεσίτη. Ενώ συνδέθηκε με την εξ εθνών Εκκλησία καλώντας την προς τούτο με τις δικές Του φωνές, και αφού εμφανίστηκε στη γη ως ένας από τους ανθρώπους.

Διότι είναι πραγματικά αδόκιμος ο λόγος εκείνων που την πείθουν να επιλέξει να τιμά διδασκαλίες και εντάλματα ανθρώπων. Η δε διδασκαλία τους είναι νοθευμένη και καθόλου αμιγής, αναμεμειγμένη με το χειρότερο στοιχείο. Διότι αυτό, νομίζω, σημαίνει το να λέει κανείς ότι το κρασί έχει αναμειχθεί με νερό. Το ότι δε αυτό το γεγονός λυπούσε τον Θεό των όλων, και δικαιολογημένα κατηγορούσε την Ιερουσαλήμ ως εκπορνευμένη, άκουσέ το σαφώς, άλλοτε μεν να το λέει μέσω της φωνής του Ιερεμία: «Σήκωσε ευθεία το βλέμμα σου και δες πού μολύνθηκες. Στους δρόμους κάθισες γι' αυτούς σαν ερημωμένη κορώνη, και μόλυνες τη γη με τις πορνείες σου, και απέκτησες πολλούς ποιμένες ως πρόσκομμα για τον εαυτό σου. Πήρες όψη πόρνης, φέρθηκες ξεδιάντροπα προς όλους· δεν με κάλεσες ως σύνοικό σου, ούτε ως πατέρα και αρχηγό της παρθενίας σου·» και πάλι, άλλοτε λέει: «Εάν ένας άνδρας διώξει τη γυναίκα του, και εκείνη φύγει από αυτόν και υπανδρευτεί άλλον άνδρα, μήπως είναι δυνατόν να επιστρέψει ξανά σε αυτόν; Δεν θα μιανθεί ολοκληρωτικά η γυναίκα εκείνη; Και εσύ εκπορνεύτηκες με πολλούς ποιμένες, και έπειτα επέστρεφες σε εμένα; λέει ο Κύριος.» Τον τρόπο δε αυτής της πορνείας μάς τον υπέδειξε ολοκάθαρα και ο ίδιος ο Σωτήρας. Διότι οι πάντοτε επικριτικοί και ασύνετοι Φαρισαίοι προσήλθαν λέγοντας: «Γιατί οι μαθητές σου παραβαίνουν την παράδοση των πρεσβυτέρων; Διότι δεν πλένουν τα χέρια τους όταν τρώνε άρτο.»

Διότι προαναγγέλλει, τρόπον τινά, την αποστασία της Συναγωγής των Ιουδαίων, και την καταδίκη για αυτήν, καθώς και τη χρηστότητα που θα υπάρξει σε αυτήν εν καιρώ, η οποία θα την επαναφέρει σε επιστροφή με το έλεος του Θεού, και θα την αποκαταστήσει στην αρχική της κατάσταση. Διότι, λέει, «Η κόρη ενός ιερέα, εάν παντρευτεί αλλογενή άνδρα, δεν θα φάει από τις απαρχές των αγίων». Διότι, όσον αφορά τη διδασκαλία και τη μάθηση, ο θεσπέσιος Μωυσής έγινε σαν ένας πατέρας για τη Συναγωγή των Ιουδαίων. Ήταν λοιπόν κόρη ιερέα· διότι και ο Μωυσής ήταν ιερουργός, εφόσον καταγόταν από το αίμα και τη φυλή του Λευί. Αλλά η κόρη αυτού δόθηκε σε αλλογενή άνδρα. Διότι, θεωρώντας εντελώς ανάξια λόγου όσα καθορίστηκαν από τον Θεό και αδιαφορώντας κατά κάποιον τρόπο για τους άνωθεν σπόρους, μελέτησε ως διδασκαλίες εντάλματα ανθρώπων, και καρποφορεί με τις γνώμες άλλων. Γι' αυτό ο Θεός την κατηγορούσε λέγοντας μέσω της φωνής του Ιερεμία: «Σήκωσε ευθεία τα μάτια σου, και δες, πού δεν έχεις μολυνθεί; Πάνω στους δρόμους κάθισες για αυτούς σαν ερημικό κοράκι, και μίανες τη γη με την πορνεία σου και με τις κακίες σου, και απέκτησες πολλούς ποιμένες, που έγιναν πρόσκομμα σε σένα». Αλλά αυτά μεν είναι τα αρχαία εγκλήματα της Συναγωγής των Ιουδαίων· αδελφά όμως με αυτά είναι και τα νέα, τα οποία έγιναν κατά την εποχή του ίδιου του Χριστού. Διότι, μη αποδεχόμενη καθόλου τον άνωθεν και εκ του Θεού Πατρός νυμφίο, προσέχει τα λόγια των Γραμματέων και των Φαρισαίων.

Διότι αυτό που έλεγα χθες, το λέω και τώρα: πολλοί από τους ανθρώπους δεν είναι άνθρωποι. Έτσι και η Γραφή αποκαλεί λύκους τους άρπαγες, αποκαλεί όνους τους ανόητους, αποκαλεί σκύλους τους αναίσχυντους, αποκαλεί ψευδωνύμους τους Ιουδαίους· διότι, επειδή υιοθέτησαν την πονηρία, κληρονόμησαν και την ονομασία εκείνων. Για τον λόγο αυτόν ακριβώς λέγει και η Γραφή: «Ο άνθρωπος, ενώ βρισκόταν σε τιμή, δεν το κατενόησε· εξισώθηκε με τα ανόητα κτήνη και ομοιώθηκε με αυτά.» Διότι, όταν αρπάζει, γίνεται λύκος· όταν φέρεται με αναίδεια, γίνεται σκύλος· όταν ενεργεί ανόητα, γίνεται όνος· όταν έχει δόλο, γίνεται όφις. Διότι έτσι λέγει και ο Ιωάννης: «Φίδια, γεννήματα οχιάς, ποιος σας υπέδειξε να ξεφύγετε από την επερχόμενη οργή;» Και πάλι κάποιος άλλος: «Σκύλοι βουβοί, που δεν μπορούν να γαυγίσουν.» Και πάλι άλλος: «Κάθισε στην έρημο σαν εγκαταλελειμμένη κουρούνα.» Και πάλι άλλος: «Έγιναν άλογα θηλυμανή, καθένας χρεμέτιζε για τη γυναίκα του πλησίον του.» Επειδή λοιπόν ο ένας έγινε όνος, ο άλλος σκύλος, και ο άλλος λύκος, λέγει: «Ο άνθρωπος, ενώ βρισκόταν σε τιμή, δεν το κατενόησε· αλλά εξισώθηκε με τα ανόητα κτήνη και ομοιώθηκε με αυτά.» Μη μου λες: «Ο δείνα είναι άνθρωπος.» Όχι, εάν έχει απλώς την όψη ανθρώπου, αλλά εάν έχει καρπό ανθρώπου. Επειδή και τα δέντρα με αυτόν τον τρόπο τα εξετάζουμε. Υπάρχει η ελιά, και υπάρχει η αγριελιά· υπάρχει ομοιότητα στην όψη, αλλά διαφορά στη φύση.

Αυτός λοιπόν, λέει, ο νόμος έχει θεσπιστεί σύμφωνα με τα γεγραμμένα· εσύ όμως, λέει, μολονότι πολλές φορές αποπέμφθηκες από εμένα εξαιτίας των παρανομιών σου, και επικαλέστηκες τους ξένους, δηλαδή τους Ασσυρίους και τους Αιγυπτίους —διότι ποιμένες ονομάζει πάντοτε τους βασιλείς—, όταν δοκιμαζόσουν μέσα σε συμφορές πάλι κατέφευγες σε εμένα, και εγώ σου παρείχα τη δική μου υποστήριξη. Ορισμένοι δε αναφέρουν ότι, μολονότι παρανομείς αναιδέστατα, έρχεσαι στον οίκο μου, χωρίς να μιμείσαι ούτε καν τις γυναίκες, οι οποίες ντρέπονται να επιστρέψουν σε εκείνους τους άνδρες που τις έχουν ήδη διώξει. Κάθε γυναίκα που απομακρύνεται από τον άνδρα της και συνάπτει σχέση με άλλον, δεν μπορεί να επανέλθει στον πρώτο άνδρα, καθώς ο νόμος το εμποδίζει. Εσύ όμως, αφού εγκατέλειψες εμένα που ενώθηκα μαζί σου σύμφωνα με τον νόμο, ενώθηκες με πολλούς ανόσιους δαίμονες, και έπειτα πάλι, όταν αποκτούσες επίγνωση της βλάβης, επέστρεφες σε εμένα, και εγώ δεν σε απωθούσα. Εάν όμως νομίζεις ότι τα λέω αυτά αβασάνιστα, σήκωσε τα μάτια σου ευθεία μπροστά και δες πού δεν έχεις μολυνθεί.

Σήκωσε τα μάτια σου στην ευθεία και δες. Πρόσεξε, την ίδια καλεί ως μάρτυρα των δικών της αμαρτημάτων, την ίδια καθιστά κατήγορο· πάλι φώναζε, λέει, κάθε δρόμος κατηγορεί· δες σε ποιο μέρος δεν μολύνθηκες, βλέπεις πώς καθιστά σαφέστερες τις αποδείξεις και τότε επιβάλλει την καταδίκη;

Επάνω στους δρόμους κάθισες. Εδώ θέλει να δείξει τη μεγάλη σπουδή της για τα αμαρτήματα, ότι δηλαδή τα διέπραττε αυτά με πολλή προθυμία. Και μόλυνες τη γη με τις πορνείες σου. Και βέβαια η γη ουδέποτε θα μπορούσε να μολυνθεί από αμαρτήματα, αλλά το λέγει αυτό για να τονίσει τη βαρύτητα της πράξης.

«Και δες πού δεν μολύνθηκες, πάνω στους δρόμους κάθισες.» Αντί του «μολύνθηκες». Αλλά ασεβούσες μεν και τότε, όμως υποκρινόσουν την προς εμένα τιμή με την προσέλευσή σου στον ναό· τώρα όμως προχώρησες σε απέραντο βυθό κακών, έχοντας γεμίσει κάθε τόπο με την παρανομία σου. Κάθισες πάνω στους δρόμους της, σαν έρημη κορώνη, δηλαδή έγινες σαν απομονωμένη κορώνη στερημένη από κάθε καλό· έχοντας αιχμαλωτιστεί από πολλούς εχθρούς και λεηλατηθεί με ποικίλους θανάτους, και παρ' όλα αυτά εξακολουθούσες να εμμένεις στην κακία.

Ο δε Ιερεμίας αναφέρει: «Σήκωσε ολόγυρα τα μάτια σου και δες· πού δεν εκπόρνευσαν;» Γι' αυτόν τον λόγο, βλέποντάς την πλανεμένη, περιόρισε τον ναό σε έναν μόνο τόπο. Αλλά ούτε αυτό τη σταμάτησε από εκείνη την ακολασία, παρά, σαν να φιλονικούσε για να αποδείξει στον Δεσπότη ότι, όσα κι αν κάνει Εκείνος, αυτή δεν πρόκειται να αποστεί από τη μανία της, έφερε τους μοιχούς μέσα στον ίδιο τον δεσποτικό οίκο, άλλοτε μεν στήνοντας εκεί ένα τετραπρόσωπο είδωλο, άλλοτε δε ζωγραφίζοντας πάνω στον τοίχο όλα τα βδελύγματα των ερπετών και των κτηνών. Και αυτό μας το φανέρωσε ο Ιεζεκιήλ· διότι, αφού μεταφέρθηκε από τη Βαβυλώνα στον ναό και τους είδε να προσφέρουν θυμίαμα στον ήλιο και να θρηνούν τον Άδωνι, καθώς και να προσκυνούν όλα τα υπόλοιπα είδωλα μέσα στον ίδιο τον ναό, θρήνησε γοερά.

Εάν λοιπόν στους ανθρώπους υπάρχει τόσο μεγάλο έλεος και τέτοια περιφρόνηση της κοσμικής δόξας, ώστε να απαλλάσσουν από εκείνη τη δουλεία τις γυναίκες που πολλές φορές εξευτελίστηκαν στο πορνείο και να τις κατατάσσουν στη θέση των νόμιμων συζύγων, πολύ περισσότερο θα συμβεί αυτό από τον Θεό, και μάλιστα για τις ψυχές που από την άνωθεν ευγένεια έπεσαν, εξαιτίας της τυραννίας του διαβόλου, στο πορνείο της παρούσας ζωής. Και θα βρεις τους προφήτες γεμάτους από τέτοια παραδείγματα, όταν απευθύνονται στην Ιερουσαλήμ. Διότι και εκείνη είχε εκπέσει στην πορνεία, σε μια πορνεία πρωτοφανή, όπως ακριβώς λέει και ο Ιεζεκιήλ: «Σε όλες τις πόρνες δίνονται μισθώματα, εσύ όμως προσέφερες μισθώματα στους εραστές σου, και συνέβη σε σένα κάτι το διεστραμμένο, περισσότερο από όλες τις γυναίκες». Και πάλι κάποιος άλλος λέει: «Κάθισες να τους περιμένεις σαν ερημωμένη κορώνη». Αυτήν, λοιπόν, που πόρνευσε κατ' αυτόν τον τρόπο, την ανακαλεί και πάλι πίσω ο Θεός. Διότι και η αιχμαλωσία που συνέβη, δεν έγινε τόσο για τιμωρία όσο για επιστροφή και διόρθωση· επειδή, εάν ο Θεός ήθελε να τους τιμωρήσει οριστικά, δεν θα τους επανέφερε πάλι στην πατρίδα τους, ούτε θα ανακατασκεύαζε μεγαλύτερη και λαμπρότερη και την πόλη και τον ναό. «Διότι», λέει, «η έσχατη δόξα αυτού του οίκου θα υπερβεί την προηγούμενη». Εάν λοιπόν ο Θεός δεν απέκλεισε από τη μετάνοια εκείνη που πολλές φορές εξέπεσε στην πορνεία, πολύ περισσότερο θα αναλάβει και θα στηρίξει τη δική σου ψυχή, η οποία έπεσε σε αυτό το παράπτωμα για πρώτη φορά.