Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 3:4

Το ποιος ήταν βέβαια ο τρόπος της πορνείας της, το αποσαφήνισε λέγοντας διαμέσου της φωνής του Ιεζεκιήλ: «Υιέ ανθρώπου, δεν θα κρίνεις την Οολά και την Οολιβά (δηλαδή την Ιερουσαλήμ και τη Σαμάρεια), και δεν θα τους αναγγείλεις τις ανομίες τους, ότι διέπραξαν μοιχεία, και ότι υπάρχει αίμα στα χέρια τους; Με τα επινοήματά τους διέπρατταν μοιχεία· και τα παιδιά τους, τα οποία γέννησαν για μένα, τα πέρασαν μέσα από τη φωτιά. Ακόμη και αυτά μου έκαναν: Μίαναν τα άγιά μου και βεβήλωναν τα Σάββατά μου, και ενώ έσφαζαν τα παιδιά τους στα είδωλά τους, εισέρχονταν στα άγιά μου για να τα βεβηλώσουν.» Διότι στη Σαμάρεια υπήρχαν δέκα φυλές και η μισή φυλή του Εφραίμ· στα δε Ιεροσόλυμα η φυλή του Ιούδα και η μισή φυλή του Βενιαμίν. Όμως και οι μεν και οι δε ασέβησαν όχι λίγο, αλλά μάλλον φτάνοντας με ακάθεκτες ορμές στο έσχατο σημείο κάθε παραφροσύνης, διέπρατταν μοιχεία με τις επινοήσεις τους· δηλαδή, τα είδωλα τα οποία οι ίδιοι επινόησαν, αυτά τα έκαναν αφορμή σαν κάποιας νοητής μοιχείας και πορνείας, απομακρύνοντας τις καρδιές τους από τον Θεό που τους παρέλαβε στη θέση της γυναίκας. Και γι' αυτό είπε προς τη Συναγωγή των Ιουδαίων ο Θεός των όλων διαμέσου της φωνής του Ιερεμία: «Έγινε σε σένα όψη πόρνης, φέρθηκες αναίσχυντα προς όλους· δεν με αποκάλεσες οίκο σου, και πατέρα, και αρχηγό της παρθενίας σου;»

Πρέπει, λοιπόν, να προσέχουν όσοι επιθυμούν να ζουν σύμφωνα με τον νόμο του Θεού, όχι απλώς αυτούς που διδάσκουν, ούτε αυτούς που μιλούν από την καρδιά τους, αλλά εκείνους στους οποίους η θεία και άνωθεν χάρη επιβεβαιώνει τη γνησιότητα της αγάπης προς τον Θεό. Γι' αυτό και ο Χριστός λέει: «Προσέχετε από τους ψευδοπροφήτες, οι οποίοι έρχονται σε σας με ενδύματα προβάτων, αλλά από μέσα είναι λύκοι άρπαγες». Διότι λέγοντας την αλήθεια, ισχυριζόμαστε ότι ελάχιστα διαφέρουν από τα άγρια θηρία οι εφευρέτες και οι προστάτες των ανόσιων αιρέσεων, «εκείνοι που καταβροχθίζουν τον Ισραήλ με ολάνοιχτο στόμα». Επειδή καταναλώνουν, σαν να λέμε, τις ψυχές των πιο απλοϊκών, συντρίβοντάς τες με τα δόντια της απάτης. Ας λεχθεί λοιπόν και από εμάς: «Ο Θεός θα συντρίψει τα δόντια τους μέσα στο στόμα τους, τους τραπεζίτες των λεόντων συνέθλασε ο Κύριος. Θα εξουδενωθούν σαν το νερό που χύνεται, θα τεντώσει το τόξο του μέχρι να εξασθενήσουν. Σαν το κερί που λιώνει θα αφανιστούν». <«Μανία εγκαθίδρυσαν στον οίκο του Κυρίου. Διαφθάρηκαν κατά τις ημέρες του βουνού· θα θυμηθεί την αδικία του, θα εκδικήσει τις αμαρτίες του».> Ως «μανία» και εδώ εννοεί, κατά τη συνήθειά του, την ψευδομαντεία. Και «οίκο του Κυρίου» ονομάζει τον Ισραήλ. Γι' αυτό άλλωστε έχει ειπωθεί κάπου μέσω της φωνής του Ιερεμία προς τη Συναγωγή των Ιουδαίων, από το πρόσωπο του Θεού: «Δεν με αποκάλεσες σαν οίκο και πατέρα και αρχηγό της παρθενίας σου;»

Γι' αυτόν τον λόγο λέει: «Ακούστε αυτόν τον λόγο του Κυρίου, τον οποίο εγώ αναλαμβάνω ως θρήνο για εσάς». Διότι, λέει, μίλησε μέσα μου ο Θεός των όλων, και έχει συντεθεί από εμένα θρήνος για εσάς που απομακρύνεστε από αυτόν. Και ποιο είναι άραγε το γοερό μέλος; Ποιος είναι ο θρήνος; Και για ποιο πράγμα να χυθεί από εμένα δάκρυ; Φοβερή και αθεράπευτη είναι η συμφορά. Ο οίκος του Ισραήλ έπεσε. Διότι, ενώ στεκόταν όρθιος όσο τιμούνταν και αγαπιόταν ο Θεός, τώρα έχει καταπέσει, επειδή Εκείνος παροργίστηκε από τις παραφροσύνες όσων πλανώνται. Έπειτα, ποιος θα σηκώσει εκείνον που πέφτει εξαιτίας των θείων αποφάσεων; «Έσφαλε η παρθένος», αντί να πει «πόρνευσε». Και ποια είναι αυτή; Προφανώς πάλι ο Ισραήλ, δηλαδή η Συναγωγή των Ιουδαίων, προς την οποία ελέχθη από τον Θεό: «Δεν με αποκάλεσες οίκο και πατέρα και αρχηγό της παρθενίας σου;». Επομένως, αυτή που έλαβε τον Θεό ως αρχηγό της παρθενίας της, έσφαλε πάνω στη γη της, δηλαδή πόρνευσε, και η αμαρτία της είναι αναπολόγητη.

Διότι είπε κάπου πάλι για αυτήν ότι: «Αυτή δεν είναι γυναίκα μου, και εγώ δεν είμαι άνδρας της.» Και πάλι: «Της έδωσα το βιβλίο του διαζυγίου στα χέρια της.» Διότι έχει αποβληθεί ως πεπορνευμένη και έχει καταδικαστεί για τα πιο απεχθή έργα. Είπε μάλιστα κάπου για αυτήν: «Εάν ένας άνδρας διώξει τη γυναίκα του και εκείνη φύγει από αυτόν και γίνει γυναίκα άλλου άνδρα, μήπως θα επιστρέψει πάλι σε αυτόν; Δεν θα έχει μιανθεί εντελώς εκείνη η γυναίκα; Και εσύ πόρνευσες με πολλούς ποιμένες, και όμως επίστρεψε σε εμένα, λέει ο Κύριος. Σήκωσε τα μάτια σου ευθεία και δες πού διαφθάρηκες. Κάθισες στους δρόμους περιμένοντάς τους σαν ερημωμένο κοράκι, και μόλυνας τη γη με τις πορνείες σου και με τις κακίες σου, και απέκτησες πολλούς ποιμένες ως πρόσκομμα στον εαυτό σου. Απέκτησες όψη πόρνης, φέρθηκες ξεδιάντροπα προς όλους. Δεν με κάλεσες ως δικό σου, ως πατέρα και αρχηγό της παρθενίας σου; Μήπως θα διαρκέσει αυτό για πάντα;» Αλλά σε αυτά μεν βρίσκεται η πρεσβύτερη· ενώ τη νεότερη Ραχήλ, δηλαδή την Εκκλησία που προέρχεται από τα έθνη, τη μνηστεύεται για τον εαυτό Του, και αυτό διηνεκώς. Το «για τον εαυτό Μου» ας νοηθεί με τον εξής τρόπο. Μνηστεύθηκε βέβαια τη Συναγωγή των Ιουδαίων, αλλά μέσω του Μωυσή ως μεσίτη. Ενώ συνδέθηκε με την εξ εθνών Εκκλησία καλώντας την προς τούτο με τις δικές Του φωνές, και αφού εμφανίστηκε στη γη ως ένας από τους ανθρώπους.

Διότι είναι πραγματικά αδόκιμος ο λόγος εκείνων που την πείθουν να επιλέξει να τιμά διδασκαλίες και εντάλματα ανθρώπων. Η δε διδασκαλία τους είναι νοθευμένη και καθόλου αμιγής, αναμεμειγμένη με το χειρότερο στοιχείο. Διότι αυτό, νομίζω, σημαίνει το να λέει κανείς ότι το κρασί έχει αναμειχθεί με νερό. Το ότι δε αυτό το γεγονός λυπούσε τον Θεό των όλων, και δικαιολογημένα κατηγορούσε την Ιερουσαλήμ ως εκπορνευμένη, άκουσέ το σαφώς, άλλοτε μεν να το λέει μέσω της φωνής του Ιερεμία: «Σήκωσε ευθεία το βλέμμα σου και δες πού μολύνθηκες. Στους δρόμους κάθισες γι' αυτούς σαν ερημωμένη κορώνη, και μόλυνες τη γη με τις πορνείες σου, και απέκτησες πολλούς ποιμένες ως πρόσκομμα για τον εαυτό σου. Πήρες όψη πόρνης, φέρθηκες ξεδιάντροπα προς όλους· δεν με κάλεσες ως σύνοικό σου, ούτε ως πατέρα και αρχηγό της παρθενίας σου·» και πάλι, άλλοτε λέει: «Εάν ένας άνδρας διώξει τη γυναίκα του, και εκείνη φύγει από αυτόν και υπανδρευτεί άλλον άνδρα, μήπως είναι δυνατόν να επιστρέψει ξανά σε αυτόν; Δεν θα μιανθεί ολοκληρωτικά η γυναίκα εκείνη; Και εσύ εκπορνεύτηκες με πολλούς ποιμένες, και έπειτα επέστρεφες σε εμένα; λέει ο Κύριος.» Τον τρόπο δε αυτής της πορνείας μάς τον υπέδειξε ολοκάθαρα και ο ίδιος ο Σωτήρας. Διότι οι πάντοτε επικριτικοί και ασύνετοι Φαρισαίοι προσήλθαν λέγοντας: «Γιατί οι μαθητές σου παραβαίνουν την παράδοση των πρεσβυτέρων; Διότι δεν πλένουν τα χέρια τους όταν τρώνε άρτο.»

Επειδή πρόκειται τώρα να αποδείξουμε από τους προφήτες τη δεύτερη αιτία, δηλαδή ότι επρόκειτο να συναναστραφεί με τους ανθρώπους επάνω στη γη, θεωρώ ότι και η παρούσα προφητεία είναι αποδεικτική αυτού, ώστε, επειδή είναι ολοφάνερο, να μην έχει καν ανάγκη από περαιτέρω ανάλυση. Θα παρατηρήσεις δε ότι και την αιτία πάλι της ελεύσεώς του την φανερώνει σε όσα λέγει: «Και θα καταφύγουν πολλά έθνη στον Κύριο εκείνη την ημέρα, και θα γίνουν λαός του». Αυτά δε ο λόγος τα ευαγγελίζεται στη θυγατέρα Σιών, ονομάζοντας έτσι την Εκκλησία του Θεού, επειδή θεωρείται θυγατέρα της επουράνιας Ιερουσαλήμ, εφόσον εκείνη είναι η μητέρα των αγίων σύμφωνα με τον ιερό απόστολο. Ή, διαφορετικά, θα μπορούσε να ονομαστεί θυγατέρα Σιών η Εκκλησία του Χριστού, ως έχουσα συσταθεί από την προηγούμενη συναγωγή των εκ περιτομής μέσω των αποστόλων και των ευαγγελιστών, οι οποίοι μάλιστα τύγχαναν τέκνα μιας μητέρας, η οποία απορρίφθηκε εξαιτίας των δικών της ασεβειών και έγινε χήρα λόγω του ότι αποδίωξε τον άνδρα της, ο οποίος την εμέμφθη διά των προφητών και είπε: «Μήπως δεν με κάλεσες ως άνδρα και πατέρα και αρχηγό της παρθενίας σου;» Ο ίδιος, μάλιστα, κατακρίνοντας στα τέκνα της τη συμπεριφορά της μητέρας, λέγει: «Ποιο είναι αυτό το βιβλίο του αποστασίου (έγγραφο διαζυγίου) της μητέρας σας, με το οποίο την απέπεμψα;», και πάλι: «Κριθείτε με τη μητέρα σας, κριθείτε, διότι αυτή δεν είναι γυναίκα μου, και εγώ δεν είμαι άνδρας της».

Δεν με αποκάλεσες οίκο και πατέρα, και αρχηγό; Από τα δικά σου, από τη δική σου διάθεση απέναντί μου τα λέγω αυτά, τα οποία είναι ονόματα διαθέσεως: πατέρας, σύζυγος, οίκος, αρχηγός παρθενίας. Δηλαδή, δεν πρόσεξες πώς σε οικειώθηκα, λαμβάνοντας απέναντί σου θέση πατέρα, και συζύγου που νυμφεύεται παρθένο; Δεν μου απέδιδες εσύ αυτές τις προσωνυμίες της οικειότητας;