Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 3:6

Εξαιτίας αυτών, ποιος δεν θα θρηνούσε λέγοντας: «Πώς έγινε πόρνη η πιστή πόλη Σιών;». Και πώς δεν θα αναφωνούσε ο ίδιος ο Κύριος προς κάποιον από εκείνους που σήμερα πορεύονται με το πνεύμα του Ιερεμία: «Είδες τι μου έκανε η παρθένος του Ισραήλ; Εγώ τη μνηστεύθηκα για τον εαυτό μου με πίστη και αφθαρσία, με δικαιοσύνη και κρίση, με έλεος και οικτιρμούς, όπως της υποσχέθηκα μέσω του προφήτη Ωσηέ».

Την κατηγορεί, λοιπόν, ο Θεός των όλων δια της φωνής του Ιερεμία λέγοντας: «Δες τι μου έκανε η κατοικία του Ισραήλ, πήγε σε κάθε ψηλό βουνό και κάτω από κάθε δασώδες δέντρο, και εκεί πόρνευσε.» Και πάλι απευθυνόμενος σε αυτήν: «Εάν ένας άνδρας αποπέμψει τη γυναίκα του, και εκείνη φύγει από αυτόν και γίνει γυναίκα άλλου άνδρα, μήπως θα επιστρέψει πάλι σε αυτόν; Δεν θα μιανθεί ολοκληρωτικά εκείνη η γυναίκα; Και εσύ πόρνευσες με πολλούς ποιμένες, και όμως επέστρεφες σε εμένα, λέει ο Κύριος. Σήκωσε τα μάτια σου ευθεία μπροστά και δες, πού δεν μολύνθηκες; Κάθισες στους δρόμους γι' αυτούς, σαν μοναχικό κοράκι στην έρημο. Και μόλυνες τη γη με τις πορνείες σου και με τις κακίες σου, και έλαβες πολλούς ποιμένες ως πρόσκομμα για τον εαυτό σου. Απέκτησες όψη πόρνης, και έγινες αναίσχυντη απέναντι σε όλους.» Διότι, εφόσον περιφρόνησε, όπως είπα, την υποταγή της στον Θεό, στράφηκε προς την αποστασία και χρησιμοποίησε ως ποιμένες και διδασκάλους τα ακάθαρτα πνεύματα και τους θεραπευτές των ειδώλων. Και αυτά, όπως ανέφερα, ήταν τα εγκλήματα της Συναγωγής των Ιουδαίων πριν από την έλευση του Σωτήρα μας.

Διότι είπε κάπου προς τον μακάριο προφήτη Ιερεμία: «Είδες τι μου έκανε η κατοικία του Ισραήλ; Πήγε σε κάθε ψηλό βουνό και κάτω από κάθε πυκνόφυλλο δέντρο και πόρνευσε εκεί». Διότι, αφού κατελάμβαναν τις κορυφές των βουνών, κατασκεύαζαν υψώματα και τεμένη.

Αυτό το καθιστά σαφές ο Θεός των όλων διά της φωνής του Ιερεμία, λέγοντας: «Είδες τι μου έκανε η κατοικία του Ισραήλ; Πήγαν σε κάθε ψηλό βουνό και κάτω από κάθε δασώδες δέντρο, και πόρνευσαν εκεί». Διότι, αφού κατελάμβαναν τις κορυφές των βουνών και τα πιο ανθισμένα μέρη των δασών, κατασκεύαζαν βωμούς και τεμένη, και προσέφεραν εκεί θυσίες και σπονδές στους ακάθαρτους δαίμονες· υπήρξαν μάλιστα και εκείνοι που δεν λυπήθηκαν ούτε τα ίδια τους τα παιδιά.

Και παραδιδόμενοι σε κάθε αναιδή επιθυμία, μεγαλαυχώντας για εκείνα για τα οποία θα έπρεπε μάλλον να ντρέπονται, φαίνονταν να λυπούν σε μεγάλο βαθμό τον νομοθέτη. Γι' αυτό και λέει στον προφήτη Ιερεμία: «Είδες τι μου έκανε η κατοικία του Ισραήλ; Πήγε σε κάθε ψηλό βουνό και κάτω από κάθε δασώδες δέντρο, και πόρνευσε εκεί. Και έπειτα, αφού διέπραξε όλες αυτές τις πορνείες, της είπα: Επίστρεψε σε εμένα, αλλά δεν επέστρεψε». Διότι μισούν τους τρόπους της ωφέλειας εκείνοι στους οποίους δεν αρέσει η σωτηρία, και ένας τέτοιος άνθρωπος δεν αποφεύγει την ευκαιρία της φιληδονίας, αρνούμενος να παραιτηθεί από αυτήν· αντίθετα, διαρκώς ρέπει προς το χειρότερο, μη γνωρίζοντας να σωφρονεί.

Κάθε άλλο. Διότι σε καμία περίπτωση δεν θα πει ψέματα η θεία Γραφή που λέει: «Δεν θα ωφελήσουν τους ανόμους οι θησαυροί». Επομένως, ούτε το να προσκρούσει κανείς στον Θεό είναι φοβερό. Ας αποδείξουμε πάλι, ότι ο Θεός θεωρεί ανόσιο αυτόν που έχει επιλέξει να διψυχεί, και πως αποδοκιμάζει τον αλλοπρόσαλλο ως αλαζόνα και υβριστή. Διότι είπε κάπου προς τον Ιερεμία, κατακρίνοντας με αυτόν τον τρόπο τις παρεκτροπές των Ισραηλιτών: «Είδες τι μου έκανε ο οίκος του Ισραήλ;»

«Πήγαν σε κάθε ψηλό βουνό και κάτω από κάθε σκιερό δέντρο, και εκεί πόρνευσαν»· χρησιμοποιεί το ρήμα «πόρνευσαν» αντί του «αφιερώθηκαν στους δαίμονες»· διότι έτσι συνηθίζει να εκφράζεται η Αγία Γραφή. Επειδή, καταλαμβάνοντας τις δενδρόφυτες κορυφές των βουνών, κάτω από τα ψηλά και πυκνόφυλλα δέντρα, ανεγείροντας τεμένη και βωμούς, και κάποιες φορές με έναν μικρό σωρό από πέτρες, προσέφεραν στους δαίμονες των δασών και δήθεν στις άγριες νύμφες, ή και σε αυτόν που ονόμαζαν Βάαλ, σπονδές και θυσίες· και ποιο άραγε από τα αισχρά έργα δεν εκτελούσαν οι αλλότριοι; Τι επακολούθησε λοιπόν μετά από αυτά; Αυτά τα τολμήματα λυπούσαν τον Θεό. Διότι, ενώ διαπαιδαγωγούνταν από τον Νόμο που τους είχε δοθεί για να κατανοήσουν την αλήθεια, αυτοί προσχώρησαν στον διάβολο, ικανοποιώντας περισσότερο τις δικές τους ηδονές και αποδιώχνοντας από τις καρδιές τους την εντολή που τους σωφρόνιζε.

Το δε χωρίο «άγγιξε τα όρη και θα καπνίσουν» θεωρώ ότι υπονοεί τον εμπρησμό και τον αφανισμό κάθε ειδωλολατρίας, η οποία από τους παλαιούς ασκούνταν κυρίως στα όρη, με αποτέλεσμα να ελέγχονται ήδη και οι ίδιοι οι Ιουδαίοι, επειδή ειδωλολατρούσαν «πάνω σε κάθε υψηλό όρος» κατά μίμηση των αλλόφυλων εθνών. 〈Από τον Ψαλμό ρμζʹ〉. «Επαίνεσε, Ιερουσαλήμ, τον Κύριο, αίνεσε τον Θεό σου, Σιών», και έπειτα, προχωρώντας πιο κάτω, λέει: «αυτός που αποστέλλει τον λόγο του στη γη, με μεγάλη ταχύτητα θα τρέξει ο λόγος του».

Βλέπεις ότι αυτή ενεργεί κατόπιν μελέτης και σκέψεως. Και είπε ο Κύριος προς εμένα κατά τις ημέρες του βασιλιά Ιωσία. Τόσο ενάρετος ήταν, τόσο ευσεβής· δεν προστίθεται απλώς η χρονική περίοδος, αλλά αποτελεί βαρύτερο έγκλημα για τους Ιουδαίους· διότι, ενώ είχαν άρχοντα που μεριμνούσε για αυτούς, δεν έγιναν καλύτεροι. Ο Θεός απευθύνεται στον προφήτη, όπως ακριβώς και εμείς απευθυνόμαστε στους δούλους, όταν περιφρονούμαστε από τα πρόσωπα που αγαπάμε.

Είδες τι μου έκανε η κατοικία του Ισραήλ. Και βέβαια το Θείο είναι απαθές, αλλά παρ' όλα αυτά ομιλεί ως να έχει υβρισθεί και αδικηθεί. Η κατοικία του Ισραήλ δεν είναι ούτε ένας, ούτε δύο, αλλά ολόκληρο το πλήθος, και βέβαια αυτός δεν τα είδε, διότι εκείνα συνέβησαν πριν από αυτόν, αλλά τούτο λέγεται αντί του «έμαθες». Δίκαιος υπήρξε ο Ιωσίας και επέδειξε μεγάλο ζήλο για τη λατρεία του Θεού, ώστε και ο λαός τον υπηρετούσε· αλλά επειδή υπήρχαν ορισμένοι που δεν εφάρμοζαν γνήσια την ευσέβεια, ο προφήτης τους ελέγχει με αυτά τα λόγια, και με την αντιπαραβολή τους προς τις δέκα φυλές αποδεικνύει ότι αυτοί είναι παράνομοι, επειδή εκείνοι απουσίαζαν· διότι βρίσκονταν ως δούλοι στη Βαβυλώνα.

Και είπα, αφού διέπραξε όλα αυτά τα έργα πορνείας: Επίστρεψε σε εμένα. Και δεν επέστρεψε. Διδάσκει στον προφήτη το δίκαιο της τιμωρίας, «Πήγε σε κάθε ψηλό βουνό». Έπειτα δείχνει τη δική Του αγαθότητα και φιλανθρωπία, «Και είπα, αφού διέπραξε πορνεία». Εκούσια, λοιπόν, επέσυρε τον όλεθρο, εφόσον ούτε εξαρχής ασπάστηκε τον τρόπο ζωής σύμφωνα με τον νόμο, ούτε και μετά την ασέβεια θέλησε να επιστρέψει· εξαιτίας αυτού αυξάνει την κατηγορία κατά της φυλής του Ιούδα. Και είδε την ασυνθεσία.

Δίκαιος και σωτήρας δεν υπάρχει εκτός από εμένα. Επιστρέψτε σε εμένα, και θα σωθείτε εσείς που βρίσκεστε στα πέρατα της γης.» «Ακούστε με, εσείς που έχετε χάσει την καρδιά σας, εσείς που βρίσκεστε μακριά από τη δικαιοσύνη μου. Πλησιάστε στη δικαιοσύνη μου, και την αλήθεια, και τη σωτηρία που προέρχεται από εμένα δεν θα την καθυστερήσω.» «Ζητήστε τον Θεό, και όταν τον βρείτε επικαλεστείτε τον· όταν δε σας πλησιάσει, ας εγκαταλείψει ο ασεβής τους δρόμους του, και ο άνομος άνδρας τα σχέδιά του, και επιστρέψτε προς τον Κύριο, και θα ελεηθείτε, διότι θα συγχωρήσει πλουσιοπάροχα τις αμαρτίες σας.» «Εάν ανορθωθεί και κάνεις την Ιερουσαλήμ καύχημα πάνω στη γη, ορκίστηκε ο Κύριος στη δόξα του, και στη δύναμη του βραχίονά του, ότι δεν θα δώσω πλέον το σιτάρι σου και τα τρόφιμά σου στους εχθρούς σου, και ότι δεν θα πιούν πλέον ξένοι το κρασί σου, για το οποίο μόχθησες.» «Επιστρέψτε σε εμένα, κατοικία του Ισραήλ, λέει ο Κύριος, και δεν θα οργιστώ εναντίον σας στον αιώνα.»