Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 3:8

Βρήκε την υπογραφή του Θεού που περιείχε: «Και αυτή δεν είναι γυναίκα μου, και εγώ δεν είμαι άνδρας της», και «Της έδωσα διαζύγιο στα χέρια της». Διαβάζει και το προικοσύμφωνο της εκκλησίας. Βρήκε τον νυμφίο και τη νύμφη ο φίλος του νυμφίου, ο Ιωάννης· του εμπιστεύτηκαν να φυλάει το προικοσύμφωνο. Αφού το ξετύλιξε, διαβάζει: «Εκείνος που έχει τη νύμφη είναι ο νυμφίος». Επειδή, λοιπόν, σαν να είχε πεθάνει ο νυμφίος, η συναγωγή δικαζόταν με την εκκλησία για την κληρονομιά, αναστήθηκε ο Χριστός, ο κληρονόμος του Πατέρα, και αμέσως του προσφέρθηκε δέηση υπέρ της νύμφης που κληρονομεί· διότι «Εις το τέλος», λέει, «υπέρ της κληρονομούσας προς τον κληρονόμο». Ποια είναι αυτή που κληρονομεί; Η εκκλησία που προέρχεται από τα έθνη. Λέει ο Παύλος: «τα έθνη είναι συγκληρονόμα και σύσσωμα· κληρονόμοι μεν του Θεού, συγκληρονόμοι δε του Χριστού». Ποια είναι η κληρονομιά; Η βασιλεία των ουρανών· «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς». Ποια είναι η αποκληρωμένη; Η συναγωγή και ο λαός της. «Διώξε τη δούλη και τον γιο της».

Διότι είπε κάπου πάλι για αυτήν ότι: «Αυτή δεν είναι γυναίκα μου, και εγώ δεν είμαι άνδρας της.» Και πάλι: «Της έδωσα το βιβλίο του διαζυγίου στα χέρια της.» Διότι έχει αποβληθεί ως πεπορνευμένη και έχει καταδικαστεί για τα πιο απεχθή έργα. Είπε μάλιστα κάπου για αυτήν: «Εάν ένας άνδρας διώξει τη γυναίκα του και εκείνη φύγει από αυτόν και γίνει γυναίκα άλλου άνδρα, μήπως θα επιστρέψει πάλι σε αυτόν; Δεν θα έχει μιανθεί εντελώς εκείνη η γυναίκα; Και εσύ πόρνευσες με πολλούς ποιμένες, και όμως επίστρεψε σε εμένα, λέει ο Κύριος. Σήκωσε τα μάτια σου ευθεία και δες πού διαφθάρηκες. Κάθισες στους δρόμους περιμένοντάς τους σαν ερημωμένο κοράκι, και μόλυνας τη γη με τις πορνείες σου και με τις κακίες σου, και απέκτησες πολλούς ποιμένες ως πρόσκομμα στον εαυτό σου. Απέκτησες όψη πόρνης, φέρθηκες ξεδιάντροπα προς όλους. Δεν με κάλεσες ως δικό σου, ως πατέρα και αρχηγό της παρθενίας σου; Μήπως θα διαρκέσει αυτό για πάντα;» Αλλά σε αυτά μεν βρίσκεται η πρεσβύτερη· ενώ τη νεότερη Ραχήλ, δηλαδή την Εκκλησία που προέρχεται από τα έθνη, τη μνηστεύεται για τον εαυτό Του, και αυτό διηνεκώς. Το «για τον εαυτό Μου» ας νοηθεί με τον εξής τρόπο. Μνηστεύθηκε βέβαια τη Συναγωγή των Ιουδαίων, αλλά μέσω του Μωυσή ως μεσίτη. Ενώ συνδέθηκε με την εξ εθνών Εκκλησία καλώντας την προς τούτο με τις δικές Του φωνές, και αφού εμφανίστηκε στη γη ως ένας από τους ανθρώπους.

Και ύστερα δείχνει πώς θα αναγνωριστεί από όλους, ως ούσα τιμιότερη όλων και κυρίαρχη των πάντων και η μόνη εκλεγμένη για αυτόν, της οποίας τα τέκνα είναι κληρονόμοι του βασιλιά και τέκνα αληθινά, ως «τέκνα της επαγγελίας» και όχι «τέκνα της δούλης», ούτε της παλλακίδας, ούτε των άλλων που ερμηνεύονται με αναρίθμητους τρόπους. Διότι, αν και ο Αβραάμ απέκτησε τέκνα από τη Χεττούρα την παλλακίδα, τα τέκνα της Χεττούρας δεν καθίστανται συγκληρονόμοι του Ισαάκ· έλαβαν όμως δώρα, δίκην κληροδοτήματος, ώστε να διατηρηθεί ο τύπος προς αναγωγή του λόγου, προκειμένου να μην απελπιστούν κάποιοι ως προς την κλήση του Χριστού. Διότι και τα δώρα, τα οποία έδωσε στον Ισμαήλ και στους γιους της Χεττούρας, αποτέλεσαν τύπο των μελλοντικών αγαθών για την επιστροφή των εθνών στην πίστη και την αλήθεια. Διότι στην Άγαρ, η οποία ήταν δούλη και εκδιώχθηκε από τον Αβραάμ (όπως η κάτω Ιερουσαλήμ που υποδουλώθηκε με τα τέκνα της, για την οποία έχει ειπωθεί «απέρριψα τη μητέρα σας», και πάλι «έδωκα βιβλίο αποστασίου στα χέρια της») σε αυτήν λοιπόν τη δούλη, την Άγαρ εννοώ, με πιο συμβολικό τρόπο χάριν της ελπίδας της επιστροφής τής δίνει ασκό με νερό, για να δείξει τη δύναμη «του λουτρού της παλιγγενεσίας», η οποία παραχωρήθηκε ως δώρο ζωής στους απίστους και για την επιστροφή όλων των εθνών προς την επίγνωση της αλήθειας.

Μακάριοι λοιπόν είμαστε εμείς που περιτμηθήκαμε με πέτρινα μαχαίρια τη δεύτερη περιτομή. Διότι η δική σας, η πρώτη, έγινε και γίνεται με σίδερο, επειδή παραμένετε σκληρόκαρδοι. Η δική μας όμως περιτομή, η οποία είναι δεύτερη στη σειρά, αφού φανερώθηκε μετά τη δική σας, μας περιτέμνει μέσω ακρότομων λίθων, δηλαδή μέσω των λόγων των αποστόλων του ακρογωνιαίου λίθου, ο οποίος κόπηκε χωρίς ανθρώπινα χέρια, και μας αποκόπτει από την ειδωλολατρία και γενικά από κάθε κακία. Οι καρδιές μας έχουν περιτμηθεί τόσο πολύ από την πονηρία, ώστε χαιρόμαστε ακόμα και όταν πεθαίνουμε για το όνομα της καλής πέτρας, η οποία αναβλύζει ζωντανό νερό στις καρδιές εκείνων που δι' αυτής αγάπησαν τον Πατέρα των όλων και ποτίζει όσους επιθυμούν να πιουν το νερό της ζωής. Όμως δεν κατανοείτε αυτά που σας λέω· διότι δεν έχετε καταλάβει όσα έχει προφητευθεί ότι θα κάνει ο Χριστός, ούτε μας πιστεύετε όταν σας φέρνουμε ενώπιον των Γραφών. Ο Ιερεμίας, λοιπόν, φωνάζει με τον εξής τρόπο: Ουαί σε εσάς, επειδή εγκαταλείψατε τη ζωντανή πηγή και σκάψατε για τους εαυτούς σας λάκκους ραγισμένους, οι οποίοι δεν θα μπορέσουν να συγκρατήσουν νερό. Μήπως είναι έρημος ο τόπος όπου βρίσκεται το όρος Σιών; Επειδή στην Ιερουσαλήμ έδωσα βιβλίο αποστασίου μπροστά στα μάτια σας.