Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 38:22

Τέτοιο είναι και εκείνο που αναφέρεται από τον Ιερεμία: «Έκτισε ο Κύριος νέα σωτηρία για φύτευση, στην οποία σωτηρία θα περιπατήσουν οι άνθρωποι»· λέγοντας όμως αυτό, δεν εννοεί κάποια ουσία κτίσματος, αλλά προφητεύει τη σωτηρία που ανακαινίζεται στους ανθρώπους, η οποία συντελέστηκε σε εμάς εν Χριστώ. Εφόσον λοιπόν είναι τέτοια η διαφορά, τόσο σχετικά με τα κτίσματα όσο και με την απλή χρήση της λέξης «έκτισε», αν μεν βρείτε κάπου στην Αγία Γραφή να ονομάζεται ο Κύριος κτίσμα, υποδείξτε το και πολεμήστε· αν όμως δεν έχει γραφτεί πουθενά ότι αυτός είναι κτίσμα, αλλά ο ίδιος λέει για τον εαυτό του στις Παροιμίες: «Ο Κύριος με έκτισε», ας ντραπείτε από την προαναφερθείσα διαφορά και από όσα έχουν ειπωθεί παροιμιωδώς. Και στο εξής, ακούγοντας το «έκτισε», μην το εκλαμβάνετε ως κτίσμα, αλλά ως την ανθρώπινη φύση που προσέλαβε· διότι δικό της γνώρισμα είναι το να κτίζεται. Εξάλλου, πώς δεν αδικείτε την αλήθεια, όταν, ακούγοντας τη λέξη «έκτισε» από τον Δαβίδ και τον Παύλο, δεν εννοείτε την ουσία και τη γένεση, αλλά την ανανέωση, ενώ, ακούγοντας το «έκτισε» από τον Κύριο, συγκαταλέγετε την ουσία του ανάμεσα στα κτίσματα;

Τέτοιο είναι και αυτό που λέγεται από τον Ιερεμία: «Ο Κύριος έκτισε καινή σωτηρία για καταφύτευση, μέσα στην οποία σωτηρία θα περιέλθει ο άνθρωπος»· λέγοντας δε αυτό, δεν υποδηλώνει κάποια ουσία κτίσματος, αλλά προφητεύει τη σωτηρία που ανακαινίζεται στους ανθρώπους, η οποία πραγματοποιήθηκε για εμάς εν Χριστώ. Εφόσον, λοιπόν, υπάρχει τέτοια διαφορά σχετικά με τα κτίσματα και την απλή αναφορά της λέξης «έκτισε», αν μεν βρείτε κάπου στην Αγία Γραφή να ονομάζεται ο Κύριος κτίσμα, αποδείξτε το και αγωνιστείτε γι' αυτό· αν όμως πουθενά δεν είναι γραμμένο ότι Αυτός είναι κτίσμα, αλλά ο Ίδιος λέει για τον Εαυτό Του στις Παροιμίες: «Ο Κύριος με έκτισε», ντραπείτε εξαιτίας της προαναφερθείσας διαφοράς και όσων έχουν διατυπωθεί παροιμιωδώς. Και επομένως, το «έκτισε» μην το εκλαμβάνετε ως κτίσμα, αλλά ως την ανθρώπινη φύση που Εκείνος προσέλαβε· διότι σε αυτήν προσιδιάζει το να κτίζεται. Ειδάλλως, πώς είναι δυνατόν να μην αδικείτε την αλήθεια, όταν, ακούγοντας μεν από τον Δαβίδ και τον Παύλο το «έκτισε», δεν εννοείτε την ουσία και τη γένεση, αλλά την ανακαίνιση, ενώ, ακούγοντας από τον Κύριο το «έκτισε», συγκαταλέγετε την ουσία Του ανάμεσα στα κτίσματα;

Και λίγο παρακάτω από τον ίδιο λόγο: 〈Ας γνωρίζει, λοιπόν, με βεβαιότητα ολόκληρος ο οίκος του Ισραήλ ότι ο Θεός τον έκανε και Κύριο και Χριστό, αυτόν τον Ιησού, τον οποίο εσείς σταυρώσατε〉. Δείχνοντας, λοιπόν, με το δάχτυλο αυτόν ακριβώς τον σταυρωθέντα άνθρωπο του Κυρίου, οι απόστολοι είπαν: αυτόν τον Ιησού Χριστό ο Θεός τον έκανε και Κύριο. Αυτός φανερά, ο άνθρωπος του Κυρίου, κτίστηκε και ως αρχή των προγεγραμμένων οδών για ευεργεσία, όντας άρχοντας όλων των αγίων και εκείνων που ονομάζονται οδοί, και είναι ο Κύριος Ιησούς Χριστός που ποιήθηκε και σταυρώθηκε, για τον οποίο και ο Ιερεμίας είπε, σύμφωνα με την έκδοση των Εβδομήκοντα ερμηνευτών: 〈ο Κύριος με έκτισε ως νέα σωτηρία για καταφύτευμα, μέσα στην οποία σωτηρία θα περιέλθουν οι άνθρωποι〉, ενώ, σύμφωνα με τον Ακύλα, για το ίδιο ρητό λέει: 〈έκτισε ο Κύριος κάτι νέο στο θήλυ〉. Αυτήν δε που αποκαλεί νέα και όχι παλαιά σωτηρία, η οποία κτίστηκε για εμάς και όχι πριν από εμάς, και αυτόν που αποκαλεί νέο, ο οποίος κτίστηκε στο θήλυ, να εννοείς τον άνθρωπο Ιησού τον σχετιζόμενο με τον Σωτήρα. Διότι το όνομα Ιησούς ερμηνεύεται άλλοτε μεν ως Σωτήρας, άλλοτε δε ως σωτηρία (από τον Σωτήρα προέρχεται η σωτηρία, όπως ακριβώς από το φως προέρχεται ο φωτισμός)· αυτόν ακριβώς τον άνθρωπο Ιησού, δηλαδή, ονόμασε σωτηρία μας, ο οποίος κτίστηκε ως κάτι νέο στο θήλυ, που σημαίνει μέσα στη Μαρία, ή μάλλον από τη Μαρία: —

Και μετά από λίγα: Αφού, λοιπόν, καταδείξαμε από τις Γραφές αυτόν τον οποίο ο Σολομών είπε ότι εκτίσθη ως αρχή των οδών, και αυτήν που ο Ιερεμίας αναφέρει ότι εκτίσθη ως νέα σωτηρία και κάτι νέο μέσα στη γυναίκα, δηλαδή τον Ιησού Χριστό, τον οποίο υπέρ ημών και δι' ημάς η σοφία οικοδόμησε ως οίκο για τον εαυτό της, ας προχωρήσουμε στα επόμενα, για τα οποία κάποιοι, είτε έχοντας άγνοια είτε όντας προκατειλημμένοι και παραμένοντας στην πλάνη, δεν θέλουν ούτε να διδάσκουν ορθά ούτε να διδάσκονται: —

Το εβραϊκό κείμενο αναφέρει: «Επίστρεψε σε αυτές τις πόλεις σου». Διότι αντί για τη λέξη «πενθούσα», έχει το «αυτές»· και εδώ η ονομασία προκάλεσε την αλλαγή της ερμηνείας. Επειδή το μεν «αλά» φανερώνει πένθος, το δε «ελέ» σημαίνει «αυτή». Έτσι, λοιπόν, πρέπει να κατανοηθεί το ελληνικό κείμενο: «Επίστρεψε στις πόλεις σου, εσύ που πενθείς», δηλαδή, εκείνη που τώρα αναχωρεί με πένθος, θα επιστρέψει με χαρά. *Έως πότε θα επιστρέφεις, θυγατέρα ατιμασμένη;*

Το εβραϊκό κείμενο έχει ως εξής: Έως πότε θα χρονοτριβείς, αμαρτωλή θυγατέρα, ή διαρκώς θα παρεκκλίνεις; Δηλαδή, εάν μετανοήσεις, ο Θεός τάχιστα θα σε επαναφέρει από την αιχμαλωσία. *Για μία νέα φύτευση, οι άνθρωποι θα περιπατούν εν σωτηρία.

Στους ώμους δε βρισκόταν το σμαράγδι, επειδή είναι σημείο της πράξης· διότι η πρακτική δύναμη εξαρτάται από τους ώμους. Γι' αυτό και ο Θεός λέει προς την Ιερουσαλήμ: «Θέσε την καρδιά σου πάνω στους ώμους σου, ατιμασμένη θυγατέρα, διότι ο Κύριος σε ανοικοδομεί για σωτηρία». Εξάλλου, η Γραφή εκλαμβάνει τα χέρια και τους ώμους ως σύμβολα των πράξεων, όπως όταν λέει για τον Δαβίδ: «Και με τη σύνεση των χεριών του τους καθοδήγησε». Και στο λογείο πάνω στο στήθος υπήρχαν προσαρμοσμένοι οι δώδεκα λίθοι, οι οποίοι υποδήλωναν τις δώδεκα φυλές. Και πρόσεξε, πάνω στους ώμους υπήρχε μία φύση λίθων, το σμαράγδι, ενώ κάτω και πάνω στο στήθος υπήρχαν οι δώδεκα, καθώς ο λόγος αινίσσεται ότι αρχικά όλοι προήλθαμε από μία φύση, αλλά με την πάροδο του χρόνου χωριστήκαμε από διαφορετικές γνώμες· και το ένα το αποδίδει στη γνώμη και το άλλο στη φύση. Κάτω δε από το κράσπεδο του ιερέα, το ονομαζόμενο λώμα, κρέμονταν άνθη ροδιάς και χρυσά ροΐδια και κουδουνάκια. Και πώς θα μπορούσαν αυτά, σε πρώτη προσέγγιση, να είναι αρεστά στον Θεό; Αλλά στο σχήμα του ιερέα επέτρεψε να απεικονίζονται οι αρετές κάτω, ως άνθη, και ως καρποί τα κατορθώματα των αρετών, τα οποία είναι η ελεημοσύνη και η δικαιοσύνη και η φιλανθρωπία και ο συγγενής χορός των υπόλοιπων αρετών.

Αλλά η μεν τιάρα συμβόλιζε την εξουσία που ο ίδιος ασκούσε στον λαό, καθώς και εκείνη στην οποία υπαγόταν ενώπιον του Θεού. Το δε χρυσό πέταλο, στο οποίο είχε σκαλιστεί το όνομα του Θεού, βρισκόταν στο στήθος, αποτελώντας τύπο της προφύλαξης των κινήσεων της καρδιάς, και του πώς πρέπει αυτές να ρυθμίζονται με την προσήλωση και την αναφορά προς το θείο. Πάνω στους ώμους υπήρχαν δύο λίθοι από σμαράγδι, που έφεραν τις έξι φυλές από τη μία πλευρά και τις άλλες έξι από την άλλη. Αυτοί αποτελούσαν σύμβολο της αρχιερατικής επίβλεψης. Διότι η πέτρα του σμαραγδιού διαθέτει και ευπρεπή πρασινάδα και διαυγή καθαρότητα, υποδηλώνοντας τη δύναμη του καθρέφτη, καθώς πρέπει ο ιερέας και να επαγρυπνεί με την άσκηση και να προσφέρει τον βίο του ως καθρέφτη σε όσους υπάγονται σε αυτόν. Το σμαράγδι βρίσκεται στους ώμους, επειδή αποτελεί σημείο της πράξης, διότι η πρακτική δύναμη εξαρτάται από τους ώμους. Γι' αυτό και ο Θεός λέει προς την Ιερουσαλήμ: «Τοποθέτησε την καρδιά σου πάνω στους ώμους σου, ατιμασμένη θυγατέρα, διότι ο Κύριος σε ανοικοδομεί για σωτηρία».