Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 4:11

Με τη χήρα που λέει ότι βρίσκεται στην πόλη, εννοεί την ίδια την Ιερουσαλήμ, η οποία είναι όντως χήρα, εγκαταλελειμμένη από τον τέλειο και επουράνιο Νυμφίο, η οποία επιζητεί εκδίκηση από θνητό άνθρωπο, σαν να αδικήθηκε από τον Χριστό. Αποκαλώντας Τον, λοιπόν, αντίδικό της και όχι Σωτήρα, αγνοώντας αυτό που ειπώθηκε από τον προφήτη Ιερεμία: «Επειδή απείθησαν στην αλήθεια, τότε θα μιλήσει σε αυτόν τον λαό και στην Ιερουσαλήμ πνεύμα πλάνης». Και ο Ησαΐας επίσης ομοίως: «Αυτόν τον λαό, επειδή δεν θέλησαν να πιουν το ύδωρ του Σιλωάμ που ρέει ήσυχα, αλλά τράβηξαν πάνω τους τον Ραασσών, τον βασιλιά των Ασσυρίων». Και ως βασιλιά των Ασσυρίων εννοεί συμβολικά τον Αντίχριστο, όπως λέει και ένας άλλος προφήτης: «Και αυτή θα είναι η ειρήνη από εμένα, όταν ο Ασσύριος επέλθει στη γη σας και πατήσει στα σύνορά σας». Και ο Μωυσής επίσης, προγνωρίζοντας ομοίως ότι ο λαός πρόκειται να απωθήσει και να απορρίψει τον αληθινό «Σωτήρα του κόσμου» και να συμπορευτεί με την πλάνη, επιλέγοντας επίγειο βασιλιά, αθετώντας τον επουράνιο, λέει: «Ιδού, δεν έχουν συγκεντρωθεί αυτά κοντά μου και δεν έχουν σφραγιστεί στους θησαυρούς μου;»

Ο οποίος, αφού υπερυψωθεί πάνω από όλους τους βασιλείς και κάθε θεό, θα ανοικοδομήσει την πόλη της Ιερουσαλήμ και θα ανεγείρει τον κατεστραμμένο ναό, θα αποδώσει ολόκληρη τη χώρα και τα σύνορά της στους Ιουδαίους, και, αφού προσκαλέσει τον λαό τους από τη δουλεία των εθνών, θα αναδείξει τον εαυτό του ως βασιλιά τους. Και σε αυτόν θα προσκυνήσουν ως θεό οι απειθείς και σε αυτόν θα κλίνουν το γόνυ, νομίζοντας ότι αυτός είναι ο Χριστός, μη κατανοώντας αυτό που ειπώθηκε από τον προφήτη, ότι δηλαδή είναι πλάνος και όχι αληθινός. Διότι ο Ιερεμίας λέει: Επειδή απείθησαν στην αλήθεια, τότε θα μιλήσει σε αυτόν τον λαό και στην Ιερουσαλήμ πνεύμα πλάνης. Επομένως, γνωρίζοντας ο απόστολος την πλάνη του λαού και την επερχόμενη ενέργεια του σατανά μέσα τους, είπε: Όταν θα λένε: ειρήνη και ασφάλεια, τότε αιφνίδιος όλεθρος θα έρθει επάνω τους, όπως ακριβώς ο πόνος της γέννας σε αυτήν που τίκτει, και δεν πρόκειται να ξεφύγουν.

Πνεύμα περιπλάνησης στην έρημο. Τους εχθρούς τους ονομάζει πνεύμα περιπλάνησης, και πολύ ορθά. Όπως ακριβώς ο άνεμος περιφέρει παντού το χώμα ανασηκώνοντάς το, χωρίς να το εναποθέτει σε καθορισμένους τόπους, έτσι συνέβη και σε αυτούς. Σαν σφοδρός άνεμος που ενέσκηψε, ο βαρβαρικός εκείνος πόλεμος τους διέσπειρε σε ολόκληρη τη γη. Και μολονότι η διασπορά από μόνη της είναι οδυνηρή, το να την υποστούν επιπλέον χωρίς καμία τάξη είναι κάτι το ανείπωτο.

Αυτή είναι η απόκριση στο λεγόμενο: «Απατώντας απάτησες τον λαό»· «δεν απάτησα εγώ, αλλά οι ίδιοι έγιναν αίτιοι στον εαυτό τους». Επειδή ο προφήτης είπε: «Άραγε, απατώντας απάτησες τον λαό τούτο και την Ιερουσαλήμ λέγοντας, "Ειρήνη θα υπάρχει σε εσάς", και ιδού, η μάχαιρα άγγιξε τις ψυχές τους;» Λέει ο Θεός ότι, όταν επέλθουν τα δεινά, θα γνωρίσουν την αλήθεια όσων λέγονται από εσένα, και ότι σύμφωνα με δαιμονική ενέργεια τους πλάνησαν οι μάντεις. Παρόμοιο δε είναι αυτό με εκείνο που λέχθηκε από τον Μιχαία σχετικά με τον Αχαάβ, ότι δηλαδή εξήλθε πνεύμα ψεύδους και βρέθηκε σε όλους τους ψευδοπροφήτες προς απάτη του βασιλιά· η δε αναφορά στην πλάνη της ερήμου γίνεται επειδή λάτρευαν τα είδωλα στα όρη.

Η δε οδός της θυγατέρας του λαού μου, που σημαίνει οι πράξεις, δεν οδηγεί σε κάτι καθαρό, ούτε σε κάτι άγιο. Από αυτήν την ίδια την πείρα, λέγει, θα διδαχθούν κατά τον καιρό των συμφορών, ότι ήταν πνεύμα πλάνης εκείνο που ομιλούσε διά μέσου των ψευδοπροφητών.

Αλλά λέγεται επίσης και Πνεύμα κρίσεως και καύσεως, μέσω των οποίων φανερώνεται η τιμωρητική και καθαρτική δύναμη του Πνεύματος. Διότι και ο Ησαΐας αναφωνεί: Ο Κύριος θα τους καθαρίσει με Πνεύμα κρίσεως και με Πνεύμα καύσεως. Αλλά βεβαίως και Πνεύμα πληρώσεως, όπως λέει ο πιο συμπονετικός από τους προφήτες, ο Ιερεμίας: Η οδός της θυγατέρας του λαού μου δεν κατευθύνεται σε άγιο ούτε σε καθαρό Πνεύμα πληρώσεως· αντί του να πει: Δεν έχει πληρωθεί με καθαρό και άγιο Πνεύμα.