Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 51:17

Έπειτα, ένα άθλιο και ανοητότατο πλήθος γυναικών αντιτασσόταν πάλι στα λόγια του προφήτη, και μάλιστα έλεγαν αναίσχυντα: «Τον λόγο που μας είπες στο όνομα του Κυρίου, δεν θα τον ακούσουμε, αλλά οπωσδήποτε θα εκτελέσουμε κάθε λόγο που θα εξέλθει από το στόμα μας, να προσφέρουμε θυμίαμα στη βασίλισσα του ουρανού και να της προσφέρουμε σπονδές, όπως ακριβώς κάναμε εμείς και οι πατέρες μας και οι βασιλείς μας και οι άρχοντές μας στις πόλεις του Ιούδα και έξω από την Ιερουσαλήμ· τότε χορτάσαμε άρτους και ήμασταν καλά, και δεν είδαμε συμφορές. Αλλά από τότε που σταματήσαμε να προσφέρουμε θυμίαμα στη βασίλισσα του ουρανού, όλοι μας στερηθήκαμε τα πάντα, και εξολοθρευτήκαμε από ρομφαία και από οργή.» Αντιλαμβάνεσαι λοιπόν πώς ισχυρίζεται ότι έλαβε τα προς το ζην, και επιπλέον την ευημερία, σχεδόν ως αντάλλαγμα για το γεγονός ότι πλανήθηκε; «Θα αφανίσω λοιπόν», λέει, «αυτά για τα οποία είπε: Αυτά είναι τα μισθώματά μου, που μου έδωσαν οι εραστές μου, και θα τα καταστήσω μαρτύριο». Διότι η αφαίρεση αυτών των αγαθών θα μαρτυρήσει τρόπον τινά κατά της μοχθηρίας του Ισραήλ, και θα καταστήσει την τιμωρία τους πιο εμφανή, και θα κάνει φανερή την οργή. «Θα τα φάνε δε αυτά τα θηρία του αγρού και τα πετεινά του ουρανού και τα ερπετά της γης.» Αυτό δεν πρέπει να νοηθεί μόνο με έναν τρόπο, αλλά τα σημαινόμενα θα ερμηνευθούν μάλλον με τρεις τρόπους.

Και πράγματι, όταν κατέβηκαν στην Αίγυπτο, μετά την άλωση της Ιερουσαλήμ από τον Βαβυλώνιο, ο προφήτης Ιερεμίας τους συμβούλευε να απέχουν από τις θυσίες στα είδωλα, ώστε να υπάρξει κάποια επιείκεια προς αυτούς από τον Θεό που έχει τη δύναμη να σώζει. Εκείνοι όμως ισχυρίζονταν ότι περιέπεσαν στις συμφορές ακριβώς για αυτόν τον λόγο, επειδή δηλαδή έπαψαν να θέλουν να εκπληρώνουν τα καθιερωμένα, και επικρίνονταν επειδή αμελούσαν την απόδοση τιμής στα μάταια είδωλα. Έχει γραφτεί δε ως εξής: «Και αποκρίθηκαν στον Ιερεμία όλοι οι άνδρες που γνώριζαν ότι οι γυναίκες τους προσφέρουν θυμίαμα σε άλλους θεούς, και όλες οι γυναίκες, ένα μεγάλο πλήθος, και όλος ο λαός που κατοικούσε στη γη της Αιγύπτου, στη γη της Παθουρής, λέγοντας: Τον λόγο που μας είπες στο όνομα του Κυρίου, δεν θα τον ακούσουμε. Διότι οπωσδήποτε θα κάνουμε πράξη κάθε λόγο που βγήκε από το στόμα μας, να προσφέρουμε θυμίαμα στη βασίλισσα του ουρανού και να της προσφέρουμε σπονδές, όπως ακριβώς κάναμε εμείς, και οι πατέρες μας, και οι βασιλείς μας, και οι άρχοντές μας στις πόλεις του Ιούδα και έξω από την Ιερουσαλήμ· και τότε χορταίναμε ψωμί, και περνούσαμε καλά, και δεν γνωρίσαμε κακά. Από τότε όμως που σταματήσαμε να προσφέρουμε θυμίαμα στη βασίλισσα του ουρανού, στερηθήκαμε τα πάντα και εξολοθρευτήκαμε από ρομφαία και από πείνα.»

Διότι, όταν αυτοί που διέφυγαν είναι τέτοιοι, τι πρέπει να πει κανείς για τους άλλους; Και θα αφανιστεί κάθε άνδρας του Ιούδα από όσους κατοικούν στην Αίγυπτο, με ρομφαία και με λιμό, μέχρι να εκλείψουν, και όσοι σωθούν από τη ρομφαία θα επιστρέψουν από τη γη της Αιγύπτου στη γη του Ιούδα· λίγοι άνδρες στον αριθμό. Διότι εξάπαντος θα εκτελέσουμε κάθε λόγο που θα εξέλθει από το στόμα μας, το να προσφέρουμε θυμίαμα στη βασίλισσα.

Επειδή όμως είναι διεφθαρμένοι και στα λόγια και στα έργα, χάσκουν μόνο για τα παρόντα, προσηλωμένοι στη σάρκα και υποδουλωμένοι στην κοιλιά, και θεός τους είναι η κοιλιά, και τα εγκόσμια, και όσα χωρούν στο λαιμό και την κοιλιά, τα μετρούν ως την ύψιστη ευδαιμονία. Σε κανένα καλύτερο δεν στηρίζουν τις ελπίδες τους, χωρίς να βλέπουν σε κανένα από τα υψηλότερα ή τα πιο ωφέλιμα. Είναι φτωχοί από θεϊκές κρίσεις, και πιέζονται από πολλή απορία, κυρίως όταν τους έχουν λείψει τα βασιλικά σιτηρέσια, από τα οποία, μαζί με τα όπλα, τους παρεχόταν και ό,τι χρειαζόταν για να ζήσουν. Έτσι, μετρώντας τα αναγκαία και τα τρόφιμα με μέτρα και σταθμά, οι άφρονες κρίνουν την πίστη τους σύμφωνα με τη θεραπεία της κοιλιάς, ζυγίζοντάς την με την αφθονία των τροφών ή με την ορθότητα των δογμάτων. Είναι ικανοποιημένοι όταν έχουν χορτάσει από τα αναγκαία και τα ευχάριστα, αλλά αγανακτούν και κατηγορούν τη δική μας ευσέβεια, όταν κάποιο από αυτά τους λείπει. Γιατί αυτοί και όσοι κυριαρχούνται από την ίδια απιστία, ομόγνωμοι και ομοιότροποι, αναγνωρίζονται σε αυτούς που κάποτε δραπέτευσαν από την αιγυπτιακή δουλεία, έχοντας αποκτήσει γλώσσα και φρόνημα εφάμιλλα και ισόφυά τους. Και φέροντας σαφώς τα τεκμήρια της θρησκείας εκείνων, εξοργίζονται και πονάνε για παρόμοια ατυχήματα, αν τυχόν τους συμβούν. Και όπως εκείνοι επαναστατούσαν ενάντια στους νομοθέτες και τους άρχοντες, αναπολώντας την καθέδρα δίπλα στα κρέατα και τους λέβητες, και την αφθονία των άρτων, έτσι και αυτοί, αναιδέστατοι, και καταβοώντας εναντίον των κηρύκων της αλήθειας και όσων διακονούν τον λόγο του Κυρίου, λένε ανοσιότατα τα ίδια σχεδόν που έλεγαν κι εκείνοι, αντιτασσόμενοι σε κάποιον από τους θείους προφήτες: «Ο λόγος που μας μίλησες στο όνομα του Κυρίου, δεν θα σας ακούσουμε. αλλά κάνοντας θα κάνουμε όλο τον λόγο που θα βγει από το στόμα μας, να θυμιάσουμε στη βασίλισσα του ουρανού και να της προσφέρουμε σπονδές, όπως κάναμε εμείς και οι πατέρες μας, και οι βασιλείς μας, και οι άρχοντές μας στις πόλεις του Ιούδα και έξω από την Ιερουσαλήμ. και χορτάσαμε άρτους, και γίναμε καλοί, και δεν είδαμε κακά. και όταν σταματήσαμε να θυμιάζουμε στη βασίλισσα του ουρανού, λιγοστέψαμε όλοι, και χαθήκαμε με ρομφαία και με λιμό. Έτι πλέον δεν θα καθίσουμε σε αυτή τη γη για να μην ακούσουμε τη φωνή του Κυρίου, γιατί θα μπούμε στη γη της Αιγύπτου, και δεν θα δούμε πόλεμο, και δεν θα ακούσουμε φωνή σάλπιγγας, και δεν θα πεινάσουμε σε άρτους και εκεί θα κατοικήσουμε».

Ερμηνεία. Επειδή, κατά μίμηση των Ελλήνων και των εθνικών, μερικοί Χριστιανοί άναβαν μπροστά στα εργαστήρια και τα σπίτια τους φωτιές, πάνω από τις οποίες πηδούσαν και περνούσαν, η Σύνοδος αυτή τους μεν κληρικούς που θα πράξουν κάτι τέτοιο στο εξής τους καθαιρεί, τους δε λαϊκούς τους αφορίζει. Θέλοντας δε να δείξει ότι, αν τέτοια ελληνικά έθιμα τελούμενα από τους ατελείς Ιουδαίους κινούσαν τον Θεό σε αγανάκτηση και οργή, πόσο μάλλον τον εξοργίζουν όταν γίνονται από εμάς τους τέλειους Χριστιανούς και μαθητές του Ευαγγελίου, λέγει: «πώς ο Βασιλεύς Μανασσής έφτιαξε θυσιαστήριο, δηλαδή πρόσφερε θυσίες στη στρατιά και τη δύναμη του ουρανού, δηλαδή στους αστέρες (και μάλιστα στη σελήνη, όπως είναι γραμμένο στον Ιερεμία: να προσφέρουν θυμίαμα στη βασίλισσα του ουρανού και να κάνουν σε αυτήν σπονδές, δηλαδή στη σελήνη) μέσα στις δύο αυλές του ναού, και περνούσε τα παιδιά του μέσα από τη φωτιά, και πίστευε στους κληδονισμούς και στους οιωνούς, και εγκαθιστούσε πολλούς εγγαστρίμυθους και μάντεις και έπραξε το πονηρό ενώπιον του Κυρίου, και τον εξόργισε».