Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 6:17

Και, λοιπόν, κάπου λέει κάτι τέτοιο προς αυτούς ο Θεός: «Κατέστησα πάνω σας σκοπούς και είπα: Ακούστε τη φωνή της σάλπιγγας. Αλλά εκείνοι είπαν: Δεν θα ακούσουμε. Γι' αυτό, άκουσαν τα έθνη, και όσοι ποιμαίνουν τα ποίμνια ανάμεσά τους. Άκου, γη: ιδού εγώ φέρνω σε αυτόν τον λαό κακά, τον καρπό των πράξεών τους, διότι δεν πρόσεξαν τον νόμο μου και απέρριψαν τον λόγο μου.» Διότι όντως απέρριψαν τον λόγο του Θεού, ούτε αναγνωρίζοντας ότι αρμόζει να ακολουθούν τα κηρύγματα των αγίων αποστόλων, ούτε θεωρώντας ότι πρέπει να στρέφουν τον νου τους στα παλαιότερα βιβλία. Θα έπρεπε βεβαίως, εάν πράγματι η ωφέλειά τους ήταν γι' αυτούς το πλέον σπουδαίο, να μην επιτρέπουν στον νου τους να εξαπατάται, φουσκώνοντας από αλαζονεία με το όνομα της νομομάθειας, και από ντροπή μήπως φανεί ότι υστερούν στην ακρίβεια, να υφίστανται τη ζημία από αυτήν, αλλά μάλλον να εξετάζουν όσα λέγονται για τον Σωτήρα μέσω των αγίων, ή και όσα προδιατυπώνονται με μορφή συμβόλων και τύπων. Διότι θα μπορούσε κανείς να δει στα λόγια του Πνεύματος πολλές εικόνες πραγμάτων, οι οποίες περιέχουν την πιο ξεκάθαρη περιγραφή της ελεύσεως του Σωτήρα μας. Αλλά ήδη ανατέλλουν στον νου μου ποικίλοι τρόποι πνευματικών θεωριών, και καθώς ανακαλώ στη μνήμη μου την Αγία Γραφή, εισέρχεται μέσα μου ένα τεράστιο πλήθος νοημάτων. Θεωρώ όμως ότι πρέπει να κάνω την αρχή του λόγου από τα παλαιότερα γεγονότα.

Και αυτό ήταν λοιπόν εκείνο που προαναγγέλθηκε μέσω της φωνής των προφητών προς τους προερχόμενους από τον Ισραήλ: «Εγκατέστησα πάνω σας σκοπούς. Ακούστε τη φωνή της σάλπιγγας· και εκείνοι είπαν: Δεν θα ακούσουμε. Γι' αυτό άκουσαν τα έθνη, και εκείνοι που ποιμαίνουν τα ποίμνιά τους. Άκου, γη: Ιδού εγώ επιφέρω σε αυτόν τον λαό κακά, τον καρπό της αποστασίας τους, διότι δεν πρόσεξαν τον λόγο μου, και απέρριψαν τον νόμο μου». Παρατήρησε, λοιπόν, παρατήρησε ολοφάνερα το μυστήριο, όπως ακριβώς και στα όσα αφορούν τον Μωυσή, καθώς ανέφερα προ ολίγου. Ο θεσπέσιος Μωυσής, βέβαια, προήλθε από τη φυλή και το αίμα του Λευί.

Αντήχησε δε και η σάλπιγγα, φανερώνοντας την εύηχη φωνή των ευαγγελικών θεσπισμάτων. Και λοιπόν είπε κάπου ο Θεός μέσω της φωνής των προφητών προς τα πλήθη των Ιουδαίων: «Κατέστησα πάνω σας σκοπούς. Ακούστε τη φωνή της σάλπιγγας. Και είπαν: Δεν θα ακούσουμε. Γι' αυτό άκουσαν τα έθνη και εκείνοι που ποιμαίνουν τα ποίμνια ανάμεσά τους. Άκου, γη: Ιδού, εγώ επιφέρω σε αυτόν τον λαό κακά, τον καρπό της αποστασίας τους, διότι δεν πρόσεξαν τον λόγο μου και απέρριψαν τον νόμο μου.» Διότι ήχησε σε αυτούς η σάλπιγγα μέσω των σκοπών του Θεού, δηλαδή των αγίων αποστόλων. Επειδή έχουν χειροτονηθεί ως σκοποί για εμάς. «Αλλά είπαν: Δεν θα ακούσουμε. Γι' αυτό άκουσαν τα έθνη.» Και θα βρούμε ότι οι ίδιοι οι άγιοι μαθητές είναι αυτοί που είπαν ανοιχτά στους λαούς των Ιουδαίων: «Σε εσάς ήταν αναγκαίο να λαληθεί πρώτα ο λόγος του Θεού. Επειδή όμως τον απορρίπτετε και κρίνετε τους εαυτούς σας ανάξιους της αιώνιας ζωής, ιδού, στρεφόμαστε προς τα έθνη. Διότι έτσι μας έχει δώσει εντολή ο Κύριος.» Με σάλπιγγα παρομοιάζει την ευφωνία των κηρυγμάτων του Χριστού και ο μακάριος Ησαΐας, λέγοντας για τον καιρό της παρουσίας Του: «Και θα συμβεί, εκείνη την ημέρα, θα σαλπίσουν με τη μεγάλη σάλπιγγα.» Διότι σάλπιγγα ήταν και ο νόμος, αλλά είχε αδύναμη φωνή και ήταν βραδύγλωσσος. Γι' αυτό και ο Μωυσής, επειδή μόλις και μετά βίας ηχούσε μόνο στην Ιουδαία, όπου και έγινε γνωστός ο Θεός.

Έχοντας, λοιπόν, πληροφορηθεί και μέσα από αυτά ότι η παρουσία του Χριστού προετοιμαζόταν να αποβεί σωτήρια όχι μόνο για τους Ιουδαίους αλλά και για όλα τα έθνη, ας αποδείξουμε και το τρίτο: πώς, δηλαδή, κατά τους χρόνους της επιφανείας του, δεν προφητεύονταν μόνο τα ευνοϊκότερα για τα έθνη, αλλά και τα αντίθετα για όσους προέρχονται από την περιτομή. Ρητά, βεβαίως, τα ίδια τους τα λόγια προαγορεύουν την έκπτωση και την αποβολή του ιουδαϊκού έθνους εξαιτίας της απιστίας τους προς τον Χριστό, έτσι ώστε να μην αναδεικνυόμαστε πλέον εμείς ίσοι με αυτούς, αλλά καταφανώς ανώτεροί τους. Και τώρα θα παραθέσω απλώς τα χωρία των προφητών χωρίς καμία ερμηνευτική ανάλυση σε αυτά, αφενός λόγω της σαφήνειάς τους και αφετέρου επειδή πρόκειται αργότερα, με την άνεσή μου, να προβώ σε μια πληρέστατη εξέτασή τους. 〈ΚΔ΄. Από τον Ιερεμία〉. «Αυτά λέει ο Κύριος: σταθείτε στους δρόμους, και κοιτάξτε, και ρωτήστε για τα αιώνια μονοπάτια του Κυρίου, και δείτε ποια είναι η αγαθή οδός και βαδίστε σε αυτήν, και θα βρείτε εξαγνισμό για τις ψυχές σας· και εκείνοι είπαν: δεν θα πορευτούμε. Όρισα για εσάς φρουρούς, ακούστε τη φωνή της σάλπιγγας· και εκείνοι είπαν: δεν θα ακούσουμε. Γι' αυτό άκουσαν τα έθνη, και αυτοί που ποιμαίνουν τα ποίμνια ανάμεσά τους». 〈ΚΕ΄. Από τον ίδιο〉. «Κύριε, δύναμή μου και βοήθειά μου και καταφυγή μου σε ημέρα συμφορών.

Τοποθέτησα σε εσάς σκοπούς, [δηλαδή προφήτες]. Ακούστε τη φωνή της σάλπιγγας· και εκείνοι είπαν: Δεν θα ακούσουμε. Δηλαδή, προέλεγαν οι προφήτες τα δεινά, και αυτοί δεν ήθελαν να πειστούν. Για να πει, συνολικά, ότι ούτε δέχονται νουθεσία από τις συμφορές, ούτε έγιναν πιο συνετοί από την επιδρομή των εχθρών.

Σκοπούς και σάλπιγγες αποκαλεί τους προφήτες· γιατί ή πότε; Διότι προβλέπουν το μέλλον, διότι με δυνατή φωνή προλέγουν τα μελλούμενα. Για τον λόγο αυτόν άκουσαν τα έθνη. Αυτό αποτελεί μια προφητεία: όσο ζούσαν, οι Ιουδαίοι δεν τους άκουσαν, και τώρα που έχουν πεθάνει, τους ακούμε εμείς, οι οποίοι δεν χωριζόμαστε μόνο τοπικά, αλλά απέχουμε και λόγω της μεγάλης χρονικής απόστασης. Σε άλλους απεστάλησαν οι προφήτες, και άλλους προσείλκυσαν, προς τους οποίους δεν είχαν αποσταλεί.

Τόσο χρήσιμοι ήταν, τόσο ωφέλιμοι, ώστε να τους ακούσουν ακόμη και εκείνοι που δεν είχαν καμία απολύτως σχέση. Σε εσάς δόθηκαν, εσείς δεν τα παραβήκατε, και άλλοι τα άκουσαν. Άκου, γη. Βλέπεις πώς, όταν αυτοί δεν ακούν, συνομιλεί με τα στοιχεία της φύσεως; Διότι, επειδή είπαν: «Δεν πρόκειται να ακούσουμε», λέει: «Άκου, γη». Δεν την επιφέρει σε αυτούς προηγουμένως, αλλά οι ίδιοι επισύρουν πάνω τους την κακία.

Την αρχή λοιπόν του λόγου μας προς εσάς, όπως είναι φυσικό, θα την κάνουμε προφητική, από τον Δαβίδ: «Υιοί των Εβραίων, έως πότε θα έχετε βαριά καρδιά; Γιατί αγαπάτε τη ματαιότητα και αναζητάτε το ψεύδος; Γιατί έγινε για εσάς ο λόγος του Κυρίου αντικείμενο χλευασμού και δεν θέλετε να τον ακούτε; Μάθετε ότι ο Κύριος κατέστησε θαυμαστό τον όσιο και μονογενή Του Υιό. Ακούστε» για την ανέκφραστη γέννησή Του ρήματα αιώνιας ζωής «λαέ μωρέ και ασύνετε, που έχετε μάτια και δεν βλέπετε, αφτιά και δεν ακούτε ... επειδή είναι απερίτμητα και δεν μπορείτε να ακούσετε». Όντως, εσείς είστε εκείνοι προς τους οποίους μίλησε ο Θεός διά του προφήτη: «Σταθείτε στους δρόμους και δείτε και ρωτήστε για τα αιώνια μονοπάτια του Κυρίου, και δείτε ποια είναι η αγαθή οδός και βαδίστε σε αυτήν, και θα βρείτε εξαγνισμό για τις ψυχές σας. Και είπατε: δεν θα πορευθούμε». Εσείς είστε εκείνοι προς τους οποίους είπε: «Εγκατέστησα πάνω σας φρουρούς· ακούστε τη φωνή της σάλπιγγας. Και είπατε: δεν θα ακούσουμε. Γι' αυτό άκουσαν», λέει, «τα έθνη και όσοι ποιμαίνουν τα ποίμνια ανάμεσά μας». Και εμείς, αφού ακούσαμε τον λόγο του Κυρίου, πιστέψαμε στον Υιό Του. «Πώς λοιπόν θα πείτε», λέει πάλι μέσω αυτού, «ότι εμείς είμαστε σοφοί και ο νόμος του Κυρίου είναι μαζί μας;»