Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 9:23

Ερώτηση 218. Ποια σύνεση οφείλουμε να ζητούμε από τον Θεό, ή πώς μπορούμε να αξιωθούμε αυτής; Απόκριση. Τη σύνεση τη μαθαίνουμε από τον ίδιο τον Θεό μέσω του προφήτη, ο οποίος λέει: «Ας μην καυχάται ο σοφός για τη σοφία του, και ας μην καυχάται ο ισχυρός για την ισχύ του, και ας μην καυχάται ο πλούσιος για τον πλούτο του· αλλά σε τούτο ας καυχάται όποιος καυχάται, στο να έχει σύνεση και να γνωρίζει τον Κύριο»· και μέσω του Αποστόλου που είπε: «Αλλά κατανοώντας ποιο είναι το θέλημα του Κυρίου». Μπορούμε δε να αξιωθούμε αυτής, εάν πράξουμε το γεγραμμένο: «Ησυχάστε και γνωρίστε ότι εγώ είμαι ο Θεός»· και εάν πιστέψουμε ότι κάθε λόγος του Θεού είναι αληθινός· διότι, λέει: «Εάν δεν πιστέψετε, δεν πρόκειται ούτε να αποκτήσετε σύνεση».

Στον Κύριο θα επαινεθεί η ψυχή μου. Κανείς, λέγει, ας μην επαινεί τη δική μου επινόηση, διά της οποίας διασώθηκα από τους κινδύνους. Διότι η σωτηρία δεν έγκειται σε δύναμη ανθρώπου, ούτε σε σοφία, αλλά στη χάρη του Θεού. Ας μην καυχάται, λέγει, ο πλούσιος για τον πλούτο του, ούτε ο σοφός για τη σοφία του, ούτε ο ισχυρός για την ισχύ του· αλλά σε τούτο ας καυχάται αυτός που καυχάται, στο να κατανοεί και να γνωρίζει τον Κύριο τον Θεό του.

Βλέπετε, αγαπητοί, ότι όχι μόνο πίστη, αλλά και προφητεία υπήρξε στη γυναίκα. Ας ταπεινοφρονήσουμε λοιπόν, αδελφοί, αποβάλλοντας κάθε αλαζονεία και έπαρση και αφροσύνη και οργή, και ας πράξουμε το γεγραμμένο· διότι λέει το Άγιο Πνεύμα: «Ας μην καυχάται ο σοφός για τη σοφία του ούτε ο ισχυρός για τη δύναμή του ούτε ο πλούσιος για τον πλούτο του, αλλά εκείνος που καυχάται ας καυχάται στον Κύριο, αναζητώντας Τον και πράττοντας κρίση και δικαιοσύνη»· θυμούμενοι προπαντός τα λόγια του Κυρίου Ιησού, τα οποία είπε διδάσκοντας την επιείκεια και τη μακροθυμία. Διότι έτσι είπε: «Να ελεείτε, για να ελεηθείτε. Να συγχωρείτε, για να σας συγχωρηθεί. Όπως πράττετε, έτσι θα πράξουν και σε εσάς. Όπως δίνετε, έτσι θα σας δοθεί. Όπως κρίνετε, έτσι θα κριθείτε. Όπως δείχνετε καλοσύνη, έτσι θα σας δείξουν καλοσύνη. Με όποιο μέτρο μετράτε, με αυτό θα μετρηθεί σε εσάς.» Με αυτή την εντολή και με αυτά τα παραγγέλματα ας στηρίξουμε τους εαυτούς μας ώστε να πορευόμαστε όντας υπάκουοι στους αγιοπρεπείς λόγους Του, ταπεινοφρονώντας· διότι λέει ο άγιος λόγος: «Σε ποιον θα επιβλέψω, παρά στον πράο και ήσυχο, και σε εκείνον που τρέμει τα λόγια μου;» Είναι δίκαιο λοιπόν και όσιο, άνδρες αδελφοί, να γίνουμε υπάκουοι μάλλον στον Θεό, παρά να ακολουθούμε τους αρχηγούς που με αλαζονεία και ακαταστασία κινούνται από μισητό ζήλο.

Αυτά και τα παρόμοιά τους είναι καρποί της μετανοίας, και στεφάνι και καύχημα και δόξα των Χριστιανών. Ας μην καυχάται ο σοφός για τη σοφία του, ούτε ο δυνατός για τη δύναμή του· αλλά κάθε ένας που καυχάται, ας καυχάται εν Κυρίω. Καύχημα δε των Χριστιανών είναι η εντολή Του. Καύχημα των Χριστιανών είναι οι διδασκαλίες των Αποστόλων και των Προφητών. Καύχημα των Χριστιανών είναι η ταπεινοφροσύνη, η πνευματική πτωχεία και η υπακοή. Καύχημα των Χριστιανών είναι η ψαλμωδία με κατάνυξη.

«Και θα καυχηθούν σε εσένα εκείνοι που αγαπούν το όνομά σου, διότι εσύ θα ευλογήσεις τον δίκαιο». Μολονότι υπάρχει καύχηση για την οποία ο Παύλος λέει: «Κανείς ας μην καυχάται για ανθρώπους», και ο προφήτης: «Ας μην καυχάται ο σοφός για τη σοφία του», και τα εξής· δεν είναι τέτοιου είδους η καύχηση εκείνου που λέει: «Σε εμένα όμως ας μη συμβεί ποτέ να καυχηθώ παρά μόνο στον σταυρό του Κυρίου μας Ιησού Χριστού»· και, «Εκείνος που καυχάται, ας καυχάται για τον Κύριο». Τέτοιοι είναι αυτοί για τους οποίους γίνεται ο λόγος, οι οποίοι έχουν αγαπήσει το όνομά του. Διότι καυχώνταν επειδή τον τίμησαν με την ελεύθερη προαίρεσή τους και όχι από φόβο. Και αιτία της καυχήσεως είναι το να τυγχάνουν τις επουράνιες ευλογίες· για τις οποίες λέει ο Απόστολος: «Ευλογητός ο Θεός που μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια».

Αυτό παρήγγειλε και ο θείος Απόστολος: «Εκείνος που καυχάται», λέει, «εν Κυρίω ας καυχάται· διότι δεν είναι δόκιμος εκείνος που συνιστά τον εαυτό του, αλλά εκείνος τον οποίο συνιστά ο Κύριος». Αυτά εκθέτουν αναλυτικά και ο Ιερεμίας και η σοφότατη Άννα: «Ας μην καυχάται ο σοφός για τη σοφία του, και ας μην καυχάται ο ισχυρός για τη δύναμή του, και ας μην καυχάται ο πλούσιος για τον πλούτο του· αλλά σε τούτο ας καυχάται αυτός που καυχάται, στο να κατανοεί και να γνωρίζει ότι εγώ είμαι ο Κύριος που πράττω έλεος και δικαιοσύνη πάνω στη γη». «Ας ευφρανθεί η καρδιά εκείνων που ζητούν τον Κύριο»· δηλαδή, εκείνων που τον επικαλούνται για βοήθεια, ή εκείνων που μέσω της αρετής πορεύονται προς αυτόν, στους οποίους και ευρίσκεται. Διδάσκει, εξάλλου, πόσο όφελος θα προκύψει από την εξομολόγηση.

Κʹ. Ας μην καυχάται, λέγει, ο σοφός για τη σοφία του, ούτε ο πλούσιος για τον πλούτο του, ούτε ο δυνατός για τη δύναμή του· ακόμη και αν έχουν φθάσει στο ύψιστο σημείο, ο πρώτος της σοφίας, ο δεύτερος της περιουσίας και ο τρίτος της δύναμης. Εγώ δε θα προσθέσω και όσα έπονται αυτών: Ούτε ο περίβλεπτος για τη δόξα του, ούτε ο ρωμαλέος για την υγεία του, ούτε ο ωραίος για την ομορφιά του, ούτε ο νέος για τη νεότητά του, ούτε εκείνος που υπερηφανεύεται για οτιδήποτε άλλο από όσα επαινούνται εδώ στη γη, για να μιλήσω περιληπτικά· αλλά εκείνος που καυχάται, μόνο για τούτο ας καυχάται: για το ότι κατανοεί και αναζητεί τον Θεό, για το ότι συμπάσχει με όσους υποφέρουν, και για το ότι αποταμιεύει για τον εαυτό του κάτι καλό για το μέλλον. Διότι τα μεν είναι ρευστά και πρόσκαιρα και, όπως ακριβώς στο παιχνίδι των πεσσών, ρίχνονται και μεταβιβάζονται άλλοτε σε άλλους· και τίποτε δεν ανήκει τόσο απόλυτα στον κάτοχό του, ώστε να μην χαθεί με την πάροδο του χρόνου ή να μην αλλάξει χέρια λόγω φθόνου· τα δε είναι σταθερά και μόνιμα, και ποτέ δεν παρέρχονται, ούτε μεταβάλλονται, ούτε διαψεύδουν τις ελπίδες εκείνων που τα έχουν εμπιστευθεί.

Ας μην καυχάται ο σοφός. Πρόσεξε πού στρέφει τον λόγο. Επειδή είναι ενδεχόμενο, λέει, κάποιοι από εσάς να είναι ισχυροί, πλούσιοι, σοφοί, αυτό δεν πρόκειται να σας ωφελήσει σε τίποτα, λέει. Πρόσεξε τα μεγάλα και θαυμαστά διδάγματα της φιλοσοφίας, ότι δηλαδή τούτο δεν είναι άξιο καυχήσεως. Διότι, όταν απουσιάζει ο φόβος του Θεού, το ένα αποδεικνύεται φτώχεια, το άλλο τιμωρία, και το άλλο αδυναμία. Διότι, λέει, εάν κάποιος είναι τέλειος μεταξύ των υιών των ανθρώπων, αλλά απουσιάζει η προερχόμενη από Εσένα σοφία, ως ένα τίποτα θα λογαριαστεί.

Το να κατανοεί και να γνωρίζει κανείς. Τι άλλο σημαίνει η γνώση του Θεού, παρά η επιμέλεια ενός θαυμαστού βίου; *Ιδού, έρχονται ημέρες, λέγει ο Κύριος, και θα κρίνω όλους τους περιτμημένους ως προς την ακροβυστία τους, στην Αίγυπτο, και στον Ιούδα, και στους υιούς του Αμμών.*