Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 9:3

Ω της αναιδούς και αδικαιολόγητης ψευδολογίας! Όντως, σύμφωνα με τον Ιερεμία, αποτελούν «σύνοδο αθετούντων» και «δεν πρόκειται να λαλήσουν την αλήθεια», προσθέτοντας «δόλο πάνω στον δόλο». «Διότι η γλώσσα τους έμαθε να λέει ψέματα» και «την τέντωσαν σαν τόξο για το ψέμα». Διότι ούτε μας ζητήθηκε ομολογία ούτε δώσαμε. Αν όμως δεν είναι έτσι, ας εμφανιστεί κάποιος μάρτυρας· αλλά δεν υπάρχει κανείς, απεναντίας μάλιστα υπάρχουν πολλοί μάρτυρες ότι δεν τον αξίωσαν ούτε καν ακροάσεως, απορρίπτοντας ακόμα και τον ίδιο τον υποψήφιο. Αλλά και εκείνους τους αρχιερείς που είπαν ότι ο άνδρας αξίζει να ακουστεί, και ότι, αν κάποιος τον κατηγορεί, πρέπει να του δοθεί η ευκαιρία απολογίας —διότι αυτό είναι το κανονικό και το νόμιμο—, εκείνους λοιπόν που τα είπαν αυτά στον τωρινό ψευδογράφο, αυτός τους αφόρισε, τους απέκλεισε από τις ιερές πομπές, τους αφαίρεσε τις εκκλησίες τους και τις παρέδωσε προς εκμετάλλευση σε εκείνους που είναι πρόθυμοι για ασυλλόγιστες ορμές. Και πώς θα μπορούσε να μας ζητηθεί ομολογία, όταν σε δύο συνόδους υπερασπιστήκαμε με παρρησία την ευσέβεια και τη στηρίξαμε όταν κλονιζόταν από τους συκοφάντες, και πριν από αυτό υπήρξαμε, όσο λίγοι, γνήσια τέκνα της ιεράς Εκκλησίας, χωρίς να έχουμε καμία απολύτως αμφιβολία περί της πίστεως, όπως έχει ήδη αποδειχθεί; Αλλά, όπως ακριβώς εκείνο το καταφανές ψέμα γράφτηκε εναντίον μας, έτσι είναι ψέμα και αυτό που ακολουθεί. Και πώς δεν θα είχε δώσει τη συνηθισμένη ομολογία πίστεως ο υποψήφιος όταν λάμβανε τη χειροτονία; Δεν είναι άραγε σαφές ότι η απαίτηση της ομολογίας, την οποία επικαλείται, είναι μάταιη πρόφαση;

Τα πάντα γέμουν από θόρυβο και ταραχή· τα πάντα είναι σκόπελοι και γκρεμοί· τα πάντα ύφαλοι και σπιλάδες· τα πάντα φόβοι, και κίνδυνοι, και υποψίες, και τρόμοι, και αγωνίες. Κανένας δεν έχει εμπιστοσύνη σε κανέναν, ο καθένας φοβάται τον πλησίον του. Έχει φτάσει ίσως εκείνος ο καιρός, τον οποίο περιγράφοντας ο προφήτης έλεγε: Μην έχετε εμπιστοσύνη στους φίλους και μην ελπίζετε στους άρχοντες· ο καθένας ας φυλάγεται από τον πλησίον του· από τη σύζυγό σου φυλάξου στο να της εμπιστευθείς οτιδήποτε. Γιατί άραγε; Διότι ο καιρός είναι πονηρός. Διότι κάθε αδελφός θα υποσκελίσει δόλια τον άλλον, και κάθε φίλος πορεύεται με δόλο. Δεν υπάρχει φίλος ασφαλής, ούτε αδελφός σταθερός. Έχει εξαλειφθεί το αγαθό της αγάπης· εμφύλιος πόλεμος κυριαρχεί στα πάντα, εμφύλιος, και μάλιστα ούτε αυτός δεν είναι φανερός, αλλά συγκαλυμμένος. Αμέτρητα προσωπεία παντού. Πολλές οι προβιές των προβάτων, αναρίθμητοι παντού οι κρυμμένοι λύκοι· και με μεγαλύτερη ασφάλεια θα μπορούσε κανείς να ζήσει ανάμεσα σε εχθρούς, παρά ανάμεσα σε εκείνους που φαίνονται ότι είναι φίλοι. Αυτοί που χθες σε περιποιούνταν, που κολάκευαν, που καταφιλούσαν τα χέρια, ξαφνικά τώρα αναφάνηκαν ως εχθροί, και αφού απέρριψαν τα προσωπεία, έγιναν πιο πικροί από όλους τους κατηγόρους, εγκαλώντας και διαβάλλοντας για εκείνα ακριβώς τα πράγματα για τα οποία πρωτύτερα ομολογούσαν την ευγνωμοσύνη τους.

Σύνοδος αθετούντων: Εκείνων που συμφωνούν πάντοτε στο κακό, όπως ακριβώς έπραξαν και εναντίον του Χριστού. «Και τέντωσαν τη γλώσσα τους σαν τόξο». Αυτό δηλώνει την πολεμική τους διάθεση και το αμετάπειστο. *Το ψεύδος, και όχι η πίστη, ενισχύθηκε πάνω στη γη.*

Και στους αδελφούς τους να μην έχετε εμπιστοσύνη. Δηλαδή: Σε κανέναν να μην έχετε εμπιστοσύνη, πράγμα το οποίο λέει και ο Χριστός: «Όταν πληθυνθεί η ανομία, θα ψυχρανθεί η αγάπη». Εδώ δεν υπάρχει αναίρεση της φιλίας, αλλά υποκρισία της φιλίας. Κάθε αδελφός θα υποσκελίσει με δόλο τον άλλον, ο καθένας θα στραφεί εναντίον του φίλου του, και αλήθεια δεν πρόκειται να πουν.

«Εξαιτίας της αμαρτίας των χειλιών του πέφτει σε παγίδα ο αμαρτωλός.» «Από την πολυλογία δεν θα αποφύγεις την αμαρτία. —Αφαίρεσε από τον εαυτό σου το διεστραμμένο στόμα, και απομάκρυνε από εσένα τα άδικα χείλη. —Οι απαίδευτοι είναι ακράτητοι στη γλώσσα. Εάν ανασύρεις λόγια, θα προέλθει κρίση και μάχη.» «Όποιος απαντά σε κάτι πριν το ακούσει, τούτο είναι γι' αυτόν αφροσύνη και ντροπή.» «Μη βιάζεσαι να ανοίξεις το στόμα σου, και η καρδιά σου ας μη βιαστεί να προφέρει λόγο ενώπιον του Θεού.» «Ο άφρων πληθαίνει τα λόγια. —Μην επιμείνεις σε πονηρό λόγο.» «Τέντωσαν τη γλώσσα τους σαν τόξο.» «Εκείνος που φλυαρεί θα γίνει βδελυρός.» «Όπως το βέλος που έχει καρφωθεί σε σάρκινο μηρό, έτσι είναι ο λόγος στα σπλάχνα του ανόητου. —Ανελεήμων είναι εκείνος που δεν προσέχει τα λόγια του.» «Μη φιλονικείς με άνθρωπο φλύαρο, και μη σωρεύεις ξύλα στη φωτιά του. —Φοβερός μέσα στην πόλη είναι ο φλύαρος άνθρωπος.» «Γλίστρημα από το έδαφος, μάλλον παρά από τη γλώσσα.» Το χτύπημα του μαστιγίου προκαλεί μώλωπα, αλλά το χτύπημα της γλώσσας τσακίζει οστά. —Δέσε καλά το ασήμι και το χρυσάφι σου, και φτιάξε για τα λόγια σου ζυγαριά και σταθμά, και στο στόμα σου φτιάξε πόρτα και σύρτη· πρόσεχε μήπως τυχόν γλιστρήσεις εξαιτίας του, —Πολλοί έπεσαν από την κόψη του μαχαιριού, αλλά όχι τόσοι όσοι έπεσαν εξαιτίας της γλώσσας.» «Εάν κάποιος δεν σφάλλει στα λόγια, αυτός είναι τέλειος άνδρας, ικανός να χαλιναγωγήσει και ολόκληρο το σώμα.»

Επειδή όμως δεν έχουν από πού να αποδείξουν το υπέρογκο μέγεθος της τόσης ασέβειας και του ψεύδους τους, καταφεύγουν στο θεομίσητο και ανίερο συνέδριο που συγκλήθηκε από εκείνον αθέως και αντίθετα προς κάθε κανονική τάξη, κάνοντας κάτι παρόμοιο με αυτό που έκαναν κάποτε μερικοί από τους αρχαίους Έλληνες, οι οποίοι, προφασιζόμενοι το «Αυτός έφα», απέδιδαν την τιμή στον διδάσκαλό τους. Αυτό το συνέδριο οι ανόητοι δεν ντρέπονται να το ονομάζουν και σύνοδο. Διότι, αν έπρεπε να χρησιμοποιήσουμε αυτήν τη λέξη, ας ακούσουμε τι λέει η προφητική φωνή: «Σύνοδος αθετούντων, τέντωσαν τη γλώσσα τους σαν τόξο. Το ψέμα και όχι η πίστη ενισχύθηκε πάνω στη γη». Πιο επιτυχημένα, όμως, αν κάποιος την ονόμαζε «Κοπροσύνοδο», δεν θα έσφαλλε ως προς το πρέπον, εξαιτίας της ρυπαρότητας εκείνου που τη συγκάλεσε, επειδή συγκέντρωσε πολλή δυσωδία μέσα στη φλυαρία των λόγων τους, επειδή μίλησε και μελέτησε πολλή αδικία εις τα ύψη, και επειδή καταφέρθηκε σφοδρά κατά της δόξας του Μονογενούς. Πράγματα για τα οποία ούτε ο ίδιος ο Σατανάς, που μιλούσε μέσα από αυτούς, δεν τόλμησε να ξεστομίσει μεγαλύτερη δυσφήμηση, προκαλώντας τη μέγιστη ανατροπή των δογμάτων της Εκκλησίας και των δικών μας μυστηρίων. Έτσι, αυτή η φρατρία που συναγωνίζεται στην ασέβεια και στο ψεύδος, ονομάστηκε από αυτούς σύνοδος. Ασπαζόμενοι, λοιπόν, τον συρφετό των δογμάτων της και ακολουθώντας το φθοροποιό της φρόνημα, οι παράφρονες δεν φοβούνται να καθυβρίσουν την καθαρή και ακίβδηλη πίστη μας, μη κατανοώντας όσα μηχανεύτηκαν εναντίον των αγίων.

ΞΕ΄. Αν ποτέ αλλάξει ο Αιθίοπας το δέρμα του και η λεοπάρδαλη τα στίγματά της, τότε και οι βάσκανοι θα μπορέσουν να πουν καλά λόγια και να σκεφτούν το σωστό, αφού έχουν συνηθίσει στα κακά. Διότι με δόλο θα υποσκελίσουν τους πλησίον τους, επειδή πορεύονται δόλια, και περιπαίζουν τους φίλους τους χωρίς να λένε την αλήθεια, επειδή η γλώσσα τους έχει μάθει να λέει μάταια λόγια και ψέματα.

Συνάγεται λοιπόν από αυτά το συμπέρασμα, ότι εκείνος που ζει αντίθετα προς τον νόμο του Θεού, δεν φοβάται τον Θεό· εκείνος που δεν φοβάται τον Θεό, δεν Τον έχει δει· εκείνος που δεν Τον έχει δει, δεν έχει φως· εκείνος που δεν έχει φως, δεν έχει πιστέψει στον Χριστό· εκείνος που δεν έχει πιστέψει στον Χριστό, δεν έχει ζωή· και γι' αυτό, επειδή δεν έχει αγγίξει ούτε την αρχή της σοφίας, είναι μωρός, τυφλός, άπιστος και νεκρός. Και πολύ σωστά λέει ο ευαγγελιστής Ιωάννης, ότι «Καθένας που αμαρτάνει δεν έχει δει τον Θεό ούτε Τον έχει γνωρίσει». Λέει επίσης και ο προφήτης Ιερεμίας: «Ποιος είναι αυτός που ομολογεί τον Θεό και αγνοεί τον Θεό; Εκείνος που μοιχεύει, εκείνος που αθετεί, εκείνος που τεντώνει τη γλώσσα του σαν τόξο, εκείνος στον οποίο επικρατεί το ψέμα και όχι η πίστη, εκείνος που προχωρά από το ένα κακό στο άλλο, εκείνος που περιπαίζει τον φίλο του, εκείνος που δεν μιλά με αλήθεια, του οποίου η γλώσσα έμαθε να λέει ψέματα, εκείνος που αδίκησε και δεν σταμάτησε ώστε να επιστρέψει· τόκος πάνω στον τόκο, δόλος πάνω στον δόλο· η γλώσσα του είναι βέλος που πληγώνει, δόλια είναι τα λόγια του στόματός του· στον πλησίον του μιλά ειρηνικά, ενώ μέσα του κρύβει έχθρα· και εμένα δεν με γνώρισε, λέει ο Κύριος, και εμένα δεν θέλησε να γνωρίσει, λέει ο Κύριος». Εάν λοιπόν αυτός είναι που αγνοεί τον Θεό και δεν θέλει να Τον δει, σε τι διαφέρει ένας τέτοιος άνθρωπος από εκείνους που ούτε ομολογούν τον Χριστό ούτε πιστεύουν σε Αυτόν;

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΟΒ΄. Ευχαριστήριος προς τους αδελφούς στο Σακκουδίωνα. Αδελφοί και πατέρες και τέκνα, κατοικώντας εμείς σε αυτή την πόλη, τυχαίνει να μαθαίνουμε τα όσα συμβαίνουν στους ανθρώπους του παρόντος βίου, όπως για άλλους τις προαγωγές, για άλλους τις αντικαταστάσεις, και για κάποιους τις εξορίες, ενώ για άλλους τις δημεύσεις περιουσιών, και άλλων τις υπέρμετρες χαρές, ενώ άλλων τις θανάσιμες λύπες, είτε από πλούτο, είτε από φτώχεια, είτε από χηρεία, είτε από ατεκνία, είτε από συκοφαντία, είτε από αρπαγή, είτε από πλεονεξία· διότι, για να το πούμε έτσι, κάθε άνθρωπος πορεύεται με δόλο προς τον πλησίον του και «υποσκελίζει» τον αδελφό του, και η ζωή των ανθρώπων είναι γεμάτη από πολλά κακά. Εμείς λοιπόν τώρα, επειδή με τη χάρη του Θεού που μας κάλεσε σε αυτό το ιερό και απαραβίαστο σχήμα αξιωθήκαμε να ξεφύγουμε από τις κοσμικές απάτες και την αλλεπάλληλη διαδοχή των μάταιων πραγμάτων, έχοντας αγκυροβολήσει σαν σε λιμάνι στο ταπεινό μοναστήρι, χωρίς να έχουμε την παραμικρή μέριμνα να ενεργήσουμε με κοσμικό τρόπο, είτε για να πλουτίσουμε, είτε για να ανυψωθούμε, είτε για να αμυνθούμε, είτε για να ανταποδώσουμε τη λύπη, είτε για να παντρευτούμε, είτε για να στρατευθούμε, είτε για να πολεμήσουμε, είτε για να κατακοπούμε και να χάσουμε και την ψυχή και το σώμα μας, τι να Του ανταποδώσουμε για όλα αυτά που μας προσέφερε; Τι επάξιο να προσφέρουμε; Τι να πούμε; Τι να σκεφτούμε επιπλέον αυτών, αφού ελπίζουμε να επιτύχουμε και τη βασιλεία των ουρανών και να κληρονομήσουμε την απόλαυση των αιώνιων αγαθών;

Το μόνο που έχω να πω για την κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε είναι ότι, αν δεν ήταν ο Κύριος μαζί μας, θα μας είχαν καταπιεί ζωντανούς οι αμαρτωλοί που τεκταίνονται πάνω στις πλάτες μας τα κατασκευάσματα της κακής τους οικοδομής, αυτοί που δεν γνωρίζουν καθόλου κρίση και έλεος, όπως λέει ο Σολομών. Ας μη στερηθούμε λοιπόν, με τις δικές σας προσευχές, τον Κύριο που αντιπαλεύει σε αυτά, αλλά είθε να είναι μαζί μας μέχρι να συντελεστούν τα έργα του πονηρού αιώνα, σύμφωνα με τη μεγάλη υπόσχεση, και είθε να μη νυστάξει ούτε να αποκοιμηθεί ο Άγιος του Ισραήλ που φυλάσσει τα δικά μας. Διότι, αν Εκείνος δεν φυλάξει, εις μάτην εμείς θα αγρυπνούμε, επειδή οι ημέρες είναι πονηρές και κάθε αδελφός με δόλο θα υποσκελίσει τον πλησίον του, και εχθροί είναι οι οικείοι, και οι πράκτορές μας διαρκώς μας καταπιέζουν, και όντως περιφρόνηση ξεχύθηκε πάνω στους άρχοντες, και χάθηκε ο ευλαβής από τη γη, και όλοι αρπάζουν το δέρμα από τις σάρκες, και καθένας οικοδομεί τη δική του Σιών με αρπαγές και αδικίες, και μύριες θυγατέρες της βδέλλας εμφανίστηκαν αντί για τρεις· τόσο πολύτοκη έχει γίνει τώρα, συλλαμβάνοντας διαρκώς πόνους εναντίον μας και γεννώντας ανομίες. Και εξαιτίας αυτών έχω γίνει σαν τερέβινθος που απέβαλε τα φύλλα της και σαν κήπος που δεν έχει νερό, και με τα βιβλία συναναστρέφομαι μόλις μια φορά τον χρόνο, ενώ μελετώ διαρκώς τις φροντίδες που προέρχονται από εκείνους που μας αδικούν και πώς θα μπορούσα να τους κατευνάσω με πιο πλούσια δώρα.